Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
----------o0o---------- TẠ THỊ THU HÀ

NHỮNG BIỆN PHÁP TÍCH CỰC HOÁ HOẠT ĐỘNG
CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
TRONG GIỜ VĂN HỌC SỬ
CHUYÊN NGÀNH : LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP
DẠY HỌC MÔN VĂN - TIẾNG VIỆT
MÃ SỐ : 60. 14. 10
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. Phan Trọng Luận
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

Giáo viên : GV
Học sinh : HS
Tác phẩm văn chƣơng : tpvc
Trung học phổ thông : THPT
Phƣơng pháp : PP
Văn học sử : VHS
Văn học : VH
Sách giáo khoa : SGK
Phƣơng pháp dạy học : PPDH
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1

B. THỰC TRẠNG DẠY HỌC BÀI VĂN HỌC SỬ Ở NHÀ TRƢỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG ............................................................................................... 27
1. Khảo sát tình hình dạy và học bài văn học sử của giáo viên và học
sinh ở trƣờng trung học phổ thông .................................................... 27
1.1 Khảo sát giáo viên văn THPT về tình hình dạy bài văn học sử 27
1.2 Khảo sát tình hình học bài văn học sử (tác gia) ........................... 28
2.2 Về phía học sinh ..................................................................... 34
5
Chƣơng 2: NHỮNG ĐỊNH HƢỚNG VÀ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
CỦA HỌC SINH TRONG GIỜ VĂN HỌC SỬ........................................................... 36
I. NHỮNG ĐỊNH HƢỚNG TỔ CHỨC CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT
ĐỘNG CHO HỌC SINH TRONG GIỜ VĂN HỌC SỬ ......................................... 36
1. Xác định lại vai trò của Thầy trong giờ học VHS tác gia ở nhà
trƣờng THPT .................................................................................... 36
2. Trả lại vai trò chủ thể sáng tạo cho mỗi cá thể trò trong giờ học
VHS tác gia ở nhà trƣờng THPT....................................................... 38
3. Cấu trúc lại cơ chế dạy học bài VHS tác gia ở nhà trƣờng THPT
nhằm tích cực hoá hoạt động của chủ thể- trò ................................... 39
4. Tổ chức và xây dựng giờ học VHS tác gia ở nhà trƣờng THPT
thành những “hoạt động dạy học”. .................................................... 41
5. Xây dựng mô hình giáo án theo hƣớng tích cực hoá hoạt động của
ngƣời học.......................................................................................... 43
5.1 Bài soạn cũ ............................................................................. 43
5.2 Xây dựng mô hình giáo án theo hƣớng tích cực hoá hoạt động
của ngƣời học ............................................................................... 44
II. NHỮNG BIỆN PHÁP TÍCH CỰC HOÁ HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
TRONG GIỜ VHS (TÁC GIA) Ở NHÀ TRƢỜNG THPT ..................................... 46
1. Sử dụng câu hỏi nêu vấn đề .......................................................... 46
2. Tổ chức cho mỗi cá thể- trò giao tiếp đối thoại và tranh luận trên
tinh thần khoa học: “Bình đẳng, dân chủ và tự do” ........................... 48

hiện đại hoá nội dung và phƣơng pháp dạy học.
Nhà trƣờng là nơi giúp cho từng cá nhân, mỗi cá thể, mỗi công dân
thay đổi triệt để quan niệm và phƣơng pháp dạy học phù hợp với yêu cầu của
thời đại ngày nay, thời đại mà mỗi con ngƣời phải năng động, tích cực và
sáng tạo. Muốn học tập năng động, tích cực và sáng tạo thì phải biết cách phát
huy cao độ tiềm năng của bản thân. Vì vậy, Tích cực hoá hoạt động của ngƣời
học là vấn đề cốt lõi thuộc mục tiêu của giáo dục hiện đại.
Nếu chúng ta tiếp cận đƣợc mục đích của giáo dục “đào tạo ra những
con ngƣời tự chủ, năng động, sáng tạo” thì nền giáo dục sẽ tạo ra đƣợc một
nguồn sức mạnh to lớn. Chính vì vậy mục đích cần phải đạt của giáo dục là
tích cực hoá hoạt động nhận thức của ngƣời học.
1.2. Cốt lõi của đổi mới dạy và học hiện nay là tích cực hoá hoạt
động của người học
Vấn đề phát huy tính tích cực học tập của học sinh đã đƣợc đặt ra trong
ngành giáo dục nƣớc ta từ những năm 1960. Cũng ở thời điểm đó, trong các
trƣờng sƣ phạm đã có khẩu hiệu: “Biến quá trình đào tạo thành quá trình tự
đào tạo”. Trong cải cách giáo dục lần hai, năm 1980, phát huy tính tích cực đã
là một trong phƣơng hƣớng cải cách, nhằm đào tạo những con ngƣời lao động
sáng tạo làm chủ đất nƣớc.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

2
Thế nhƣng, cho đến nay sự chuyển biến về phƣơng pháp dạy học ở
trƣờng phổ thông chƣa đƣợc là bao; phổ biến vẫn là cách dạy thông báo
kiến thức định sẵn, cách học thụ động, sách vở. Tuy rằng trong nhà trƣờng
đã xuất hiện ngày càng nhiều tiết dạy tốt của các giáo viên dạy giỏi, theo
hƣớng tổ chức cho học sinh hoạt động, tự lực chiếm lĩnh tri thức mới
nhƣng tình trạng chung hàng ngày vẫn là “thầy đọc- trò chép” hoặc giảng
xen kẽ vấn đáp tái hiện.
Nếu cứ tiếp tục dạy học thụ động nhƣ thế, giáo dục sẽ không đáp ứng

theo sách giáo khoa, khả năng sáng tạo của học sinh không có cơ hội để phát
triển. Lối dạy này, ảnh hƣởng rất nhiều đến chất lƣợng giảng dạy các giờ văn
học sử.
Đối với các bài văn học sử, làm thế nào để học sinh không thờ ơ với bài
giảng, hứng thú say mê tìm hiểu và phát huy đƣợc tính sáng tạo? Làm thế nào
để rèn luyện năng lực tự nghiên cứu, tự hoạt động trên văn bản cho học sinh?
Vì vậy, những biện pháp tích cực hoá hoạt động của học sinh trong giờ văn
học sử ở nhà trƣờng trung học phổ thông giúp các em hình thành năng lực tự
nghiên cứu, tự hoạt động trên văn bản là việc làm cần thiết, sát thực, đúng với
xu thế đổi mới phƣơng pháp phù hợp với chiến lƣợc “phát huy nội lực của
ngƣời học”, đáp ứng mục tiêu giáo dục, nhƣ nghị quyết II của ban chấp hành
Trung ƣơng khoá VIII đã nghi: “Đổi mới mạnh mẽ phƣơng pháp giáo dục đào
tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tƣ duy sáng tạo của
ngƣời học”...
Là giáo viên tham gia trực tiếp công tác giảng dạy môn Ngữ Văn ở nhà
trƣờng trung học phổ thông tôi luôn trăn trở làm thế nào để nâng cao chất
lƣợng và hiệu quả dạy- học các giờ văn học sử? Bởi vậy, việc đề ra những
biện pháp tích cực hoá hoạt động học của học sinh trung học phổ thông
trong giờ văn học sử là một phƣơng thức góp phần đổi mới phƣơng pháp dạy
học nói chung, phƣơng pháp dạy loại bài văn học sử nói riêng. Trên cơ sở
đó, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập,
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

4
đồng thời rèn luyện và hình thành ý chí cao đẹp của mỗi con ngƣời trên con
đƣờng lập nghiệp.
2. Lịch sử vấn đề
Vấn đề tổ chức những hoạt động của học sinh đã đƣợc nhiều nhà
nghiên cứu quan tâm ở nhiều góc độ khác nhau. Một số công trình nghiên
cứu trên thế giới cũng nhƣ trong nƣớc đều nhấn mạnh việc thƣờng xuyên

sinh làm trung tâm” của Nguyễn Kỳ (và một số ngƣời khác)-Trƣờng Bồi
dƣỡng cán bộ Quản lý GD-ĐT(1986), Đặng Hiển: “Dạy học theo hƣớng phát
triển tƣ duy”, “Phƣơng pháp dạy học tích cực” (Trần Bá Hoành), “Phƣơng
pháp giáo dục tích cực” (Nguyễn Kỳ), Hƣớng dẫn và pháp huy tính chủ động
và sáng tạo của học sinh trong dạy và học bộ môn Văn (Vụ phổ thông), Xã
hội văn học nhà trƣờng(Phan Trọng Luận), Văn học giáo dục thế kỷ XXI
(Phan Trọng Luận) ,Một số vấn đề về phƣơng pháp dạy học văn trong nhà
trƣờng (Nguyễn Huy Quát- Hoàng Hữu Bội), Công nghệ dạy văn (Phạm
Toàn), Học và dạy cách học (Nguyễn Cảnh Toàn), Văn học nhà trƣờng nhận
diện- tiếp cận- đổi mới (Phan Trọng Luận), Tạo ra năng lực tự học sáng tạo
của học sinh Trung học phổ thông (Vũ Quốc Anh)… Những cuốn sách trên là
sản phẩm của nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục có tâm huyết đổi mới phƣơng
pháp. Tuy nhiên, những cuốn sách mới dừng lại ở phần lý thuyết chung cho
mọi môn học hoặc một môn học mà chƣa đi sâu vào các biện pháp, thủ pháp
cụ thể cho từng phân môn, từng kiểu bài.
Đặc biệt các bài văn học sử chiếm vị trí quan trọng trong chƣơng trình
văn học nhà trƣờng, song lại chƣa đƣợc quan tâm đúng mức. Số công trình
nghiên cứu còn ít ỏi và khiêm tốn: “Mấy vấn đề giảng dạy văn học sử ở nhà
trƣờng phổ thông cấp III”, và “Rèn luyện tƣ duy qua giảng dạy văn học” của
Phan Trọng Luận, một chƣơng trong các giáo trình “phƣơng pháp dạy họ
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

6
văn” do nhóm tác giả Phan Trọng Luận, Nguyễn Thanh Hùng, Trƣơng Dĩnh
và Trần Thế Phiệt biên soạn.
Nhƣ vậy, “Những biện pháp tích cực hoá hoạt động của học sinh
trong giờ văn học sử ở nhà trƣờng Trung học phổ thông” là vấn đề mới mẻ
và tƣơng đối phức tạp. Đây cũng là vấn đề mà chƣa có công trình nghiên
cứu chuyên sâu.
3. Mục đích nghiên cứu

lý và khả thi của các biện pháp trong thực tế dạy học ở nhà trƣờng trung học
phổ thông.
6. Giới hạn của đề tài
Những hình thức hoạt động của học sinh trong các bài văn học sử đƣợc
tiến hành ở các bài VHS tác gia trong sách giáo khoa Ngữ Văn (chƣơng trình
chuẩn và chƣơng trình nâng cao) trung học phổ thông.
7. Nhiệm vụ của đề tài
Để đạt đƣợc mục đích đề ra đề tài có các nhiệm vụ nghiên cứu sau:
Nghiên cứu những tiền đề lý luận cần thiết về khả năng nhận thức của
học sinh THPT trong việc chiếm lĩnh những văn bản văn học sử (Văn bản
nghị luận).
Nghiên cứu thực trạng dạy và học văn học sử ở nhà trƣờng trung
học thông.
Đề xuất những biện pháp tích cực hoá hoạt động của học sinh trong
giờ văn học sử ở nhà trƣờng trung học phổ thông.
Thể nghiệm bài học VHS theo hƣớng tự học.
8. Kết cấu của luận văn
Phần mở đầu
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

8
Phần nội dung
Phần kết luận
Phần nội dung gồm 3 chƣơng:
Chƣơng I: Cơ sở lý luận và thực trạng dạy học văn học sử ở nhà trƣờng
trung học phổ thông.
Chƣơng II: Những điều kiện và biện pháp tích cực hoạt động của học sinh.
Chƣơng III: Thiết kế thực nghiệm.
hoạt động chủ đạo của lứa tuổi học đƣờng.Tính tích cực học tập là một hiện
tƣợng sƣ phạm biểu hiện ở sự cố gắng cao về nhiều mặt trong hoạt động
học tập của trẻ.
Học tập là một trƣờng hợp riêng của nhận thức, “một sự nhận thức đã
đƣợc làm cho dễ dàng đi, và đƣợc thực hiện dƣới sự chỉ đạo của giáo viên”.
Vì vậy tích cực học tập là thực chất là tính tích cực nhận thức.
Tính tích cực nhận thức là trạng thái hoạt động của học sinh đặc trƣng
ở khát vọng học tập, cố gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình nắm vững
kiến thức.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

10
Tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh là một trong những
nhiệm vụ của thầy giáo trong nhà trƣờng và cũng là một trong những biện
pháp nâng cao chất lƣợng dạy học Tuy không phải là vấn đề mới, nhƣng trong
xu hƣớng đổi mới dạy học hiện nay thì việc tích cực hoá hoạt động nhận thức
của học sinh là một vấn đề đƣợc quan tâm. Nhiều nhà vật lý học trên thế giới
đang hƣớng tới việc tìm kiếm con đƣờng tối ƣu nhằm tích cực hoá hoạt động
nhận thức của học sinh, nhiều cuộc tranh luận cũng đã và đang đề cập đến
lĩnh vực này. Tất cả đều hƣớng tới việc thay đổi vai trò ngƣời dạy và ngƣời
học nhằm nâng cao hiệu quả của quá trình dạy học nhằm đáp ứng đƣợc yêu
cầu dạy học trong giai đoạn phát triển mới. Trong đó, học sinh chuyển từ
vai trò là ngƣời thu nhận thông tin sang vai trò chủ động, tích cực tham gia
tìm kiếm kiến thức. Còn thầy giáo chuyển từ ngƣời truyền thông tin sang
vai trò ngƣời tổ chức, hƣớng dẫn, giúp đỡ để học sinh tự mình khám phá
kiến thức mới.
Quá trình tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh sẽ giúp phần
làm cho mối quan hệ giữa dạy và học, giữa thầy và trò ngày càng gắn bó và
hiệu quả hơn, Tích cực hoá vừa là biện pháp thực hiện nhiệm vụ dạy học,
đồng thời nó giúp phần rèn luyện cho học sinh những của ngƣời lao động mới

biết chứ không phải là thụ động tiếp thu những tri thức đã đƣợc đặt ra theo
cách suy nghĩ của mình. Từ đó nắm vững kiến thức, kĩ năng mới đồng thời
tìm ra đƣợc phƣơng pháp khám phá ra những kiến thức, kĩ năng đó và bộc lộ
đƣợc phần sáng tạo của bản thân.
Theo phƣơng pháp tích cực, dạy học không chỉ đơn giản là cung cấp
tri thức dạy học không chỉ đơn thuần là cung cấp tri thức mà còn phải
hƣớng dẫn hành động. Chƣơng trình dạy học phải giúp cho từng cá nhân,
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

12
ngƣời học biết hành động và tích cực tham gia vào các chƣơng trình hành
động của cộng đồng.
Dạy học chú trọng rèn luyện phƣơng pháp tự học: Phƣơng pháp tích
cực xem việc rèn luyện phƣơng pháp học tập cho học sinh không chỉ là biện
pháp, phƣơng tiện nâng cao hiệu quả dạy học mà trở thành mục tiêu dạy học.
Trong một xã hội hiện đại đang phát triển nhanh với sự bùng nổ thông tin,
khoa học và công nghệ phát triển nhƣ vũ bão thì việc dạy học không thể chỉ
dừng lại ở giới hạn dạy kiến thức mà phải chuyển mạnh sang dạy phƣơng
pháp học.
Cốt lõi của phƣơng pháp học tập là phƣơng pháp tự học, cầu nối giữa
học tập và nghiên cứu khoa học. Một yếu tố quan trọng đảm bảo thành công
trong học tập và nghiên cứu khoa học là khả năng phát hiện và giải quyết vấn
đề gặp phải.
Nếu rèn luyện cho HS có đƣợc kĩ năng, phƣơng pháp, thói quen tự học,
biết ứng dụng những điều đã học vào những tình huống mới, biết phát hiện và
tự lực giải quyết những vấn đề tạo ra thì sẽ khơi dậy ở họ lòng ham học, khơi
dậy tiềm năng vốn có trong mỗi ngƣời. Làm đƣợc nhƣ vậy, kết quả học tập sẽ
tăng lên gấp bội, học sinh có thể tiếp tục tự học khi vào đời, dễ dàng thích ứng
với cuộc sống trong xã hội
Dạy học cá thể và dạy học hợp tác: Phƣơng pháp tích cực đòi hỏi sự cố

Việc kiểm tra đánh giá không chỉ dừng lại ở yêu cầu tái hiện các kiến
thức, lặp lại các kĩ năng đã học mà phải khuyến khích óc sáng tạo, phát hiện
sự chuyển biến thái độ và xu hƣớng hành vi của học sinh trƣớc những vấn đề
của đời sống gia đình và cộng đồng, rèn luyện khả năng phát hiện và giải
quyết vấn đề trong những tình huống thực tế.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

14
3. Sự phát triển tâm lý, tƣ duy ở học sinh trung học phổ thông,
tạo tiền đề cho việc dạy học VHS theo hƣớng tích cực hoá hoạt động
ngƣời học
Tâm lý học lứa tuổi chia các giai đoạn phát triển tâm lý của học sinh ra
làm ba thời kỳ: Thời kỳ tuổi nhi đồng từ 6 đến 11, 12 tuổi; thời kỳ tuổi thiếu
niên từ 11,12 đến 14,15 tuổi; thời kỳ đầu tuổi thanh niên từ 14,15 đến 16,17
tuổi. Mỗi thời kỳ có sự phát triển tâm lý đặc trƣng riêng. Theo sự phân chia
của tâm lý học lứa tuổi học sinh ở THPT là vào độ tuổi đầu thanh niên, ở độ
tuổi này các em có sự nhảy vọt về thể xác và tâm hồn.Bên cạnh sự lớn mạnh
về thể chất, về nhận thức, về ý thức trách nhiệm và quyền lợi của bản thân thì
sự phát triển trí tuệ của học sinh cũng dần dần đƣợc nâng cao.
Cùng với mối quan hệ ngày càng đƣợc mở rộng, các em tích luỹ thêm
đƣợc những kinh nghiệm sống, khả năng ứng xử và giao tiếp xã hội cũng trở
lên phong phú và nhạy cảm hơn. Vì vậy các em không chỉ ý thức về sự phát
triển hình thức bên ngoài mà thái độ ý thức của các em đối với việc học tập
cũng nhƣ nhân cách ngày càng trở nên sâu sắc hơn. Tâm lý học lứa tuổi và
tâm lý học sƣ phạm đã nghiên cứu cho thấy sự phát triển và hoàn thiện dần
dần của hệ thần kinh, cấu trúc và chức năng bên trong của bộ não…Điều đó
tạo tiền đề cần thiết cho sự phức tạp hoá hoạt động phân tích tổng hợp của vỏ
bán cầu đại não trong quá trình học tập. Bên cạnh đó, sự phát triển và và hoàn
thiện dần hệ thần kinh ở học sinh trung học phổ thông còn diễn ra những thay

nhận bƣớc đầu để đƣa ra những nhận xét có tính độc lập khi lĩnh hội tác
phẩm. Học sinh ở lứa tuổi này có nhu cầu khẳng định rất cao, các em có sự
nhạy bén khi đứng trƣớc cái hay cái đẹp của một tác phẩm văn chƣơng, một
sự vật hoặc một hiện tƣợng. Các em muốn tìm hiểu và khám phá thế giới
khách quan vƣợt ra ngoài khả năng và sự hiểu biết của mình, muốn tìm hiểu
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

16
và lý giải những vấn đề trong cuộc sống bằng chính những kinh nghiệm ít ỏi
của mình.
Lứa tuổi này, hứng thú và niềm say mê nghệ thuật ở các em trở nên sâu
sắc hơn. Sự phát triển năng lực văn học đƣợc nâng lên một cấp độ mới. Tuy
nhiên tất cả các khả năng đó không phải thể hiện một cách tự nhiên, tự phát.
Để làm cho khả năng đó thành hiện thực cần thiết phải có một hệ thống giáo
dục văn học có tính mục đích rõ ràng. Với những đặc điểm tâm lý học lứa
tuổi, chúng ta có thể nhận thấy HS THPT vô cùng nhạy cảm, trí tuệ đang thời
kỳ phát triển. Các em có nhu cầu nhận thức và ham hiểu biết. Những khả
năng về trí tuệ ở các em ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn. Nhƣng
hiện nay số học sinh đạt đƣợc mức tƣ duy theo đặc trƣng lứa tuổi chƣa
nhiều. Điều đó cho thấy rằng không phải học sinh không có khả năng phát
triển mà nguyên do là các em chƣa có điều kiện để phát huy năng lực của
bản thân. Vì thế sinh ra thiếu tự tin ở chính bản thân mình, làm cho quá
trình học tập và rèn luyện năng lực, phẩm chất nhân cách của các em chƣa
đạt đƣợc kết quả mong muốn.
Từ đó nảy sinh một vấn đề là phải dựa vào những đặc điểm khả năng
tâm lý vốn có của lứa tuổi học sinh THPT để có thể tạo điều kiện tốt nhất cho
học sinh tự đi đến chân lý bài học một cách nỗ lực, độc lập và sáng tạo. Bản
thân học sinh vốn là chủ thể tích cực, năng động, nhanh nhạy và tự giác nên
cần có sự huy động “một cách có cơ sở khoa học phù hợp với quy luật cảm
thụ văn học, những năng lực chủ quan của bản thân học sinh chủ động, tích

động tích cực hoá hoạt động học tập. Điều quan trọng là trong quá trình học
tập, học sinh không chỉ là khách thể chịu sự tác động của giáo dục, mà còn là
chủ thể của quá trình nhận thức. Học sinh dƣới sự định lƣợng, dẫn dắt, đánh
giá của giáo viên sẽ tự hiểu và chủ động chiếm lĩnh các tri thức bằng chính
năng lực của bản thân.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

18
Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo là một trong những nhiệm
quan trọng trong đổi mới phƣơng pháp dạy và học Muốn tích cực hoá hoạt
động học tập của học sinh thì phải xây dựng tiết học thành những “hoạt động
dạy học” nghĩa là tổ chức các “hoạt động bên ngoài”. Khi ấy thầy không cần
phải truyền thụ cung cấp những tri thức có sẵn mà bằng những hoạt động với
các “vật phẩm”, “vật thể”, “sự vật” mà những tri thức sẽ đƣợc trò phát hiện,
khám phá. Theo quan niệm của các nhà tâm lý sự phát triển về năng lực văn
học của học sinh ở độ tuổi này đƣợc nâng lên một cấp độ mới. Các em hoàn
toàn có khả năng tƣ duy trìu tƣợng và óc tƣởng tƣợng tái hiện. Cùng với sự
phát triển của tƣ duy, việc sử dụng ngôn ngữ của các em đã tiến bộ lên rất
nhiều. Các em có những khát vọng tìm hiểu và lí giải thế giới khách quan
bằng những kinh nghiệm ít ỏi của chính mình. Vì thế các em có thể độc lập
khi lĩnh hội các tri thức.
Nhƣ vậy, khái niệm về sự phát triển trí tuệ của các nhà tâm lý học là nền
tảng để chúng ta lấy đó làm điểm tựa cho việc tích cực hoá hoạt động học cho
HS nói riêng, đổi mới phƣơng pháp dạy học nói chung. Muốn phát huy đƣợc
tính năng động, sáng tạo của học sinh, trƣớc hết cần nắm đƣợc những đặc
điểm về tâm lý và tin ở khả năng trí tuệ của các em. Nếu định hƣớng đúng và
có phƣơng pháp tích cực, phù hợp chắc chắn chúng ta sẽ đào tạo đƣợc những
con ngƣời năng động, sáng tạo thích ứng cao với thời đại mới và công cuộc
đổi mới của đất nƣớc. Vậy phải có cách dạy học nhƣ thế nào để học sinh phát
huy tối đa trí tuệ của mình? Đây là một vấn đề cần đƣợc quan tâm thoả đáng.

quan trọng trong nền văn học dân tộc.Thành tựu của một số tác gia văn học
không chỉ ở số lƣợng tác phẩm mà còn ở giá trị của những tác phẩm góp phần
khẳng định một khuynh hƣớng, trào lƣu, định mối cho sự hình thành và phát
triển văn học.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

20
Đóng góp to lớn của những tác gia văn học đối với tiến trình văn học dân
tộc không phải chỉ ở thành tựu sáng tác mà còn ở công lao góp phần nâng cao,
phát triển hoàn thiện thể loại và kho tàng lý luận văn học. Một số tác gia lớn
là là kết tinh tất yếu quá trình phát triển của một chặng đƣờng văn học. Nói về
tác gia là nói đến sự nghiệp văn học đã ổn định chứng tỏ một tài năng và nói
đến một cuộc đời nghệ sĩ đẹp đẽ về nhân cách. Một tác gia văn học có tài
năng bao giờ cũng nổi trội lên nhƣ một nhà văn có bản sắc riêng và phong
cách nghệ thuật riêng.
Một tác gia văn học đƣợc nghiên cứu trƣớc hết nhƣ một hiện tƣợng tiếp
nối giữa giai đoạn văn học trƣớc và giai đoạn văn học sau. Tác gia văn học là
“một gạch nối lịch sử văn học” đang chuyển đổi trong tiến trình văn học dân
tộc.Trong tác gia văn học, ngƣời ta có thể nhìn ra sự liên tục và gián đoạn, sự
phát triển và đột biến, những nét định hình tiêu biểu của phƣơng pháp sáng
tác cũ và những nét manh nha của phƣơng pháp sáng tác mới, giữa truyền
thống và hiện đại, giữa giai đoạn văn học và tác phẩm.
Thứ hai, khác với bài khái quát về thời kỳ và tác phẩm ở dạng văn học
sử, bài khái quát tác gia mang tính cụ thể khái quát. Nói cụ thể là vì các tác
gia có ý nghĩa minh hoạ cho các nhận định khái quát về thời kỳ, nói khái quát
là nói bài học về tác gia lại cần đƣợc minh hoạ qua các bài học về tác phẩm
hay qua các bài học về giảng văn. Tính chất cụ thể và tiêu biểu của tác gia thể
hiện trong quá trình văn học của thời kỳ, mặt khác tính chất khái quát của bài
học tác gia đối với các tác phẩm minh hoạ lại cũng đòi hỏi sử lý các dẫn
chứng nhƣ thế nào trong các bài tác gia cho hợp lý. Nếu các tác gia không