1
SV : Nguyễn Thị Hoài Thu
Lớp: k41i2
LỜI CẢM ƠN
Sau một thời gian học tập và rèn luyện tại khoa Thương Mại Điện Tử,
trường Đại học Thương Mại, bản thân em luôn được đón nhận những tình
cảm sâu sắc, sự dạy bảo tận tình của các thấy cô giáo trong khoa, được
nghiên cứu, được học hỏi và được trang bị kiến thức lý luận kỹ năng nghiệp
vụ thương mại điện tử và các kiến thức xã hội đó chính là tiền đề, niềm tin
và là cơ sở vững chắc để em vững bước trên con đường sự nghiệp của mình.
Qua đây, em xin được gửi lời cảm ơn đến các thầy, các cô trường Đại
học Thương mại Hà Nội, đặc biệt là cảm ơn thầy Trần Hoài Nam – Bộ môn
Tác nghiệp – người đã trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành luận văn tốt
nghiệp, ông Trần Hữu Linh – phó cục trưởng Cục thương mại điện tử và
Công nghệ thông tin và các cán bộ của Trung tâm phát triển Thương mại
điện tử đã tạo điều kiện thuận lợi cho em tiếp cận các tài liệu chuyên ngành
để hoàn thành việc làm luận văn tốt nghiệp của em.
Tuy nhiên, trong bài Luận văn này của em còn nhiều khiếm khuyết và
thiếu sót, em mong được các thầy cô, các chuyên gia và các bạn đồng môn
đóng góp thêm ý kiến.
Em xin chân thành cảm ơn!
Sinh viên
Nguyễn Thị Hoài Thu
2
TÓM LƯỢC
Thương mại điện tử (TMĐT) trên thế giới đang có xu hướng phát triển
mạnh, con người có thể ngồi tại nhà để mua sắm mọi thứ theo ý muốn, cả
người mua và người bán đều tiết kiệm được nhiều chi phí, thời gian. Để có
thể đón bắt được cơ hội kinh doanh cũng như vượt qua thử thách trong thị
trường kinh doanh toàn cầu thì việc nhanh chóng ứng dụng TMĐT vào hoạt
2.1.3. Mô hình kinh doanh……………………………………… 14
2.1.4. Mô hình nhà cung ứng nội dung………………………… 14
2.2. Một số lý thuyết về mô hình nhà cung ứng nội dung trên
website………………………………………………………………… 15
2.2.1. Các yếu tố cơ bản của mô hình cung ứng nội dung
trên website………………………………………………………. 15
4
2.2.2. Điều kiện cần thiết để xây dựng mô hình nhà cung ứng
nội dung trên website…………………………………………… 19
2.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu về mô hình nhà cung ứng
nội dung trên website…………………………………………………. 19
2.4. Phân định nội dung vấn đề nghiên cứu của đề tài………………. 21
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CÁC KẾT QUẢ
PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG MÔ HÌNH NHÀ CUNG ỨNG
NỘI DUNG TRÊN WEBSITE ECOMVIET.VN…………………… 22
3.1. Hệ thống các phương pháp nghiên cứu………………………… 22
3.1.1. Hệ thống phương pháp thu thập dữ liệu………………… 22
3.1.2. Hệ thống phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu……… 23
3.2. Đánh giá tổng quan tình hình và ảnh hưởng của nhân tố môi
trường đến mô hình nhà cung ứng nội dung trên
website ecomviet.vn……………………………………………… 24
3.2.1. Tổng quan tình hình liên quan đến mô hình nhà
cung ứng nội dung trên website…………………………………. 24
3.2.2. Ảnh hưởng của các yếu tố môi trường bên ngoài đến
mô hình nhà cung ứng nội dung trên website………………….. 25
3.2.3. Ảnh hưởng của các yếu tố môi trường bên trong đến
mô hình nhà cung ứng nội dung trên website………………….. 27
3.3. Kết quả phân tích dữ liệu thứ cấp………………………………... 29
3.4. Kết quả phân tích dữ liệu sơ cấp…………………...…………….. 32
3.4.1. Kết quả điều tra vấn đề nghiên cứu……………………….. 32
EcomViet Trung tâm Phát triển thương mại điện tử
ECVN Cổng thương mại điện tử quốc gia
GIF Định dạng trao đổi hình ảnh
GTGT Giá trị gia tăng
HTML Ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản
JPEG Nén dữ liệu thất thoát
KDĐT Kinh doanh điện tử
SPSS Phần mềm phân tích thống kê dữ liệu
TCKT Tài chính kế toán
TMĐT Thương mại điện tử
UNCITRAL Luật thương mại quốc tế
VN Việt Nam
WTO Tổ chức thương mại thế giới
XHTML Ngôn ngữ dánh dấu siêu văn bản mở rộng
7
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1 : Năng lực nhân sự…………………………………………….
62
Bảng 2 : Kết quả hoạt động năm 2008…………………………………
63
Bảng 3 : Mục đích sử dụng Internet của doanh nghiệp………………
67
Bảng 4 : Yếu tố cần thiết trang thông tin TMĐT………………………
67
Bảng 5 : Đối tượng sử dụng website…………………………………...
67
Bảng 6 : Lợi thế cạnh tranh…………………………………………….
68
Bảng 7 : Hiệu quả xây dựng mô hình………………………………….
68
2008 đạt 45%, tăng 7% so với năm 2007. Tỷ lệ website được cập nhật
thường xuyên và có chức năng đặt hàng trực tuyến đều tăng nhanh.
Doanh nghiệp Việt Nam rất cần các công cụ, phương thức mới để làm
sao có thể tồn tại trong cái môi trường cạnh tranh khốc liệt hiện nay. Và để
tiếp tục duy trì hoạt động và mục tiêu kinh doanh của mình thì thương mại
10
điện tử là một phương thức mới. Còn nhiều doanh nghiệp chưa thấy cái hiệu
quả ngay nhưng mà chỉ trong vòng một vài năm nữa, trong tương lai gần, họ
sẽ thấy được cái lợi thế của thương mại điện tử. Bởi lẽ, đây cũng là trào lưu
chung của các doanh nghiệp trên toàn thế giới. Chính vì vậy Nhà nước cần
có nhiều chính sách hỗ trợ cũng như sự quan nhiều hơn nữa của người tiêu
dùng để các doanh nghiệp TMĐT ngày càng phát triển hơn nữa.
Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin là cơ quan thuộc Bộ
Công Thương, có chức năng giúp Bộ trưởng Bộ Công Thương thực hiện
quản lý Nhà nước về thương mại điện tử và ứng dụng công nghệ thông tin
trong Ngành Công Thương; có nhiệm vụ: xây dựng chiến lược, quy hoạch,
kế hoạch, chương trình, dự án, đề án quy chế quản lý về Thương mại điện tử
và công nghệ thông tin; quản lý hệ thống, hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông
tin; tổ chức các hoạt động cung cấp thông tin, thẩm định các dự án công
nghệ thông tin; chủ trì hợp tác quốc tế về thương mại điện tử, xây dựng và
thực hiện các chương trình, dự án tài trợ của nước ngoài, các tổ chức quốc tế
về phát triển thương mại điện tử và công nghệ thông tin...
Với sự phát triển mạnh mẽ và vai trò quan trọng của Thương mại điện
tử trong bối cảnh đất nước tham gia ngày càng sâu rộng vào tiến trình hội
nhập kinh tế quốc tế, Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin đã
mang lại nhiều bước tiến sáng cho bức tranh Thương mại điện tử đầy sôi
động tại Việt Nam, đặc biệt là sự ra đời của Trung tâm Phát triển thương mại
điện tử (EcomViet). Là đơn vị đầu mối thực hiện kế hoạch phát triển
Thương mại điện tử, thời gian qua Trung tâm Phát triển thương mại điện tử
đã triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho
12
- Phạm vi nghiên cứu của đề tài là Trung tâm Phát triển thương mại
điện tử, Bộ Công Thương.
1.5. KẾT CẤU LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
Trên cơ sở nghiên cứu, đi sâu phân tích đề tài luận văn tốt nghiệp của
em gồm 4 chương:
- Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài
- Chương 2: Một số vấn đề lý luận cơ bản về mô hình nhà cung ứng
nội dung trên website
- Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và các kết quả phân tích thực
trạng mô hình nhà cung ứng nội dung trên website ecomviet.vn
- Chương 4: Các kết luận và đề xuất về vấn đề phát triển mô hình nhà
cung ứng nội dung trên website ecomviet.vn
13
CHƯƠNG 2
MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ MÔ HÌNH NHÀ CUNG ỨNG
NỘI DUNG TRÊN WEBSITE
2.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
2.1.1. Thương mại điện tử
Theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), "Thương mại điện tử bao
gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua
bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu
hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua
mạng Internet".
Khái niệm Thương mại điện tử và Kinh doanh điện tử (KDĐT) có sự
khác nhau nhất định:
- TMĐT bao gồm các trao đổi thương mại giữa khách hàng – các đối
tác – doanh nghiệp. VD: Giữa nhà cung ứng – nhà sản xuất; giữa khách hàng
– đại diện bán hàng; giữa nhà cung ứng DV vận tải – nhà phân phối…
- KDĐT được hiểu theo góc độ quản trị kinh doanh là việc ứng dụng
2.1.4. Mô hình nhà cung ứng nội dung
Mô hình nhà cung ứng nội dung là mô hình cung cấp nội dung phân
phối các nội dung thông tin như tin tức, âm nhạc, tranh ảnh, băng hình và
15
các tác phẩm nghệ thuật dưới dạng số hoá thông qua web có tính chuyên
môn cao.
2.2. MỘT SỐ LÝ THUYẾT VỀ MÔ HÌNH NHÀ CUNG ỨNG NỘI DUNG
TRÊN WEBSITE
2.2.1. Các yếu tố cơ bản của mô hình cung ứng nội dung trên website
* Mục tiêu giá trị
Giống như một mô hình kinh doanh thông thường, mục tiêu giá trị của
mô hình cung ứng nội dung là cách thức để sản phẩm hay dịch vụ của một
doanh nghiệp đáp ứng được nhu cầu của khách hàng. Họ sẽ phải trả lời các
câu hỏi: tại sao khách hàng lại quan tâm đến website của họ, những điều gì
mà website của họ có thể cung cấp mà website khác không làm được. Và
thành công của mục tiêu giá trị thương mại điện tử chính là sự cá nhân hoá,
cá biệt hoá của các sản phẩm mà các nhà cứng mang lại.
Theo kinh nghiệm của các nhà cung cấp thông tin, để có thể thành công
trong lĩnh vực này điều cơ bản là phải làm chủ các nội dung mình cung cấp.
những người chủ các nội dung có bản quyền truyền thống như các nhà xuất
bản sách, báo, tạp chí, các hãng phát thanh truyền hình, nhà xuất bản âm
nhạc, các hãng phim ảnh, có lợi thế hơn hẳn những doanh nghiệp mới tham
gia lĩnh vực này trên web. Những nhà cung cấp khác, không có điều kiện
làm chủ thông tin, có thể tập hợp và phân phối các nội dung được tạo ra bởi
những người khác.
* Mô hình doanh thu
Mô hình doanh thu là cách thức để doanh nghiệp có doanh thu, tạo ra
lợi nhuận, và mức lợi nhuận lớn hơn trên vốn đầu tư. Chức năng của một tổ
16
chức kinh doanh là tạo ra lợi nhuận và thu được doanh lợi trên vốn đầu tư
cơ sở các liên kết giới thiệu trên.
* Cơ hội thị trường
Thuật ngữ cơ hội thị trường nhằm để chỉ tiềm năng thị trường của một
doanh nghiệp (thị trường là phạm vi giá trị thương mại thực tế hoặc tiềm
năng mà ở đó doanh nghiệp dự định hoạt động) và toàn bộ cơ hội tài chính
tiềm năng mà doanh nghiệp có khả năng thu được từ thị trường đó. Ở đây cơ
hội thị trường của nhà cung ứng nội dung là khoản doanh thu có khả năng
thu được ở vị trí thị trường mà họ có thể giành được, đó chính là lĩnh vực
cung cấp thông tin và doanh thu họ có được là những hoạt động xúc tiến
thương mại được tiến hành trên chính website của họ.
* Môi trường cạnh trạnh
Môi trường cạnh tranh của doanh nghiệp nhằm nói đến phạm vi hoạt
động của các doanh nghiệp khác kinh doanh các sản phẩm cùng loại trên
cùng thị trường, môi trường cạnh tranh là một trong các căn cứ quan trọng
để đánh giá tiềm năng của thị trường. Môi trường cạnh tranh của một mô
hình cung ứng nội dung chịu tác động bởi các nhân tố như: có bao nhiêu đối
thủ cạnh tranh cũng là các website cung cấp thông tin như họ đang hoạt
động, phạm vi hoạt động của các đối thủ đó ra sao, nội dung của đối thủ có
gì để cạnh tranh với mình, mức giá của các loại hình dịch vụ…Như vậy việc
phân tích yếu tố môi trường cạnh tranh giúp nhà cung cấp quyết định nên
đầu tư vào đoạn thị trường nào có lợi nhất.
18
* Lợi thế cạnh tranh
Lợi thế cạnh tranh của một doanh nghiệp là khả năng sản xuất một loại
sản phẩm có chất lượng cao hơn và/hoặc tung ra thị trường một sản phẩm có
mức giá thấp hơn hầu hết (hoặc toàn bộ) các đối thủ cạnh tranh. Tuy nhiên
trong thực tế đối với mô hình nhà cung ứng nội dung tên website còn cạnh
tranh với nhau về phạm vi hoạt động, nguồn cung ứng nội dung, cũng có thể
là sự vượt trội hơn so với các đối thủ về loại hình dịch vụ kèm theo, đặc biệt
là lợi thế về sự đi đầu trong một lĩnh vực nội dung nào đó.
- Nhân lực: đây là yếu tố quan trọng nhất của bất kì mô hình kinh
doanh nào. Mô hình nhà cung ứng nội dung trên website cần những cán bộ,
chuyên gia có trình độ chuyên môn về công nghệ thông tin, về nội dung mà
họ cung cấp trên website, đặc biệt là nhà quản trị có kinh nghiệm, trình độ
chuyên môn cao và khả năng ra quyết định nhanh nhạy trước những biến
động của thị trường.
2.3. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ MÔ HÌNH NHÀ
CUNG ỨNG NỘI DUNG TRÊN WEBSITE
Mô hình nhà cung ứng nội dung trên website là một mô hình đã rất phổ
biến, đây được coi là một xu thế chung trong sự phát triển của TMĐT. Trên
thế giới có rất nhiều bài báo, công trình nghiên cứu về vấn đề này.
20
Điển hình ở đây phải nói đến website www.proquest.com. Website là
một bộ cơ sở dữ liệu (CSDL) trực tuyến với 11 CSDL bao gồm hầu hết các
lĩnh vực. Proquest cho phép truy cập tới hơn 13.000 tạp chí (với 8.000 tạp
chí toàn văn) và 3000 báo cáo về lĩnh vực công nghiệp, 45.000 bài mô tả sơ
lược về thương mại, 30.000 luận văn, luận án toàn văn. Với các tạp chí, báo
cáo, luận văn và luận án trên đã tạo nên một bộ sưu tập tạp chí và các ấn
phẩm định kỳ cơ bản hoàn chỉnh về tất cả các lĩnh vực với các thông tin cần
thiê
́
t. (Theo www.ptit.edu.vn/show_content.asp?id=1246)
Ở Việt Nam cũng đã có những mô hình cung cấp nội dung trên website
như Cổng thông tin điện tử Zing www.zing.vn. Zing.vn bao gồm một loạt
các dịch vụ tích hợp cao như: tin nhắn, âm nhạc trực tuyến, mạng xã hội, tìm
kiếm, nhắn tin trò chuyện phần mềm, phim ảnh, karaoke, video và hình ảnh,
cung cấp cho khách hàng công cụ tìm kiếm và quản lý thông tin trực tuyến
mới, nhiều tiện ích và nhanh với hệ thống các thư mục, từ khóa, chức năng,
hướng dẫn hoàn toàn bằng tiếng Việt. Zing còn cung cấp các thông tin cập
nhật, đa dạng và thư viện hình ảnh phong phú giúp cho khách hàng nhanh
CHƯƠNG 3
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CÁC KẾT QUẢ PHÂN TÍCH
THỰC TRẠNG VỀ MÔ HÌNH NHÀ CUNG ỨNG NỘI DUNG
TRÊN WEBSITE ECOMVIET.VN
3.1. HỆ THỐNG CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1.1. Hệ thống phương pháp thu thập dữ liệu
Để thu thập dữ liệu phục vụ cho mục đích nghiên cứu, em sử dụng các
phương pháp sau:
3.1.1.1. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp
Dữ liệu thứ cấp được thu thập tại các nguồn dữ liệu có sẵn sử dụng cho
nghiên cứu luận văn. Dữ liệu thứ cấp được thu thập thông qua sách, báo, tạp
chí, Internet và tại Trung tâm Phát triển thương mại điện tử để thống kê
được số liệu nhằm phản ánh tình hình đang nghiên cứu.
Dữ liệu thứ cấp thu thập được bao gồm: hồ sơ năng lực EcomViet.
Ưu điểm của dữ liệu này là thu thập nhanh chóng, ít tốn kém nhưng đôi
khi còn bị lỗi thời, không phản ánh được đầy đủ những nội dung cần nghiên
cứu, vì vậy em tiến hành thu thập dư liệu sơ cấp.
3.1.1.2. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp
Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn, qua các bảng câu
hỏi, thông qua điều tra thực tế tại doanh nghiệp. Ưu điểm của dữ liệu sơ cấp
là dữ liệu phù hợp với vấn đề hiện tại cần nghiên cứu, cung cấp thông tin
một cách kịp thời, là nguồn tài liệu riêng. Tuy nhiên, chi phí thu thập dữ liệu
sơ cấp rất cao, và tốn nhiều thời gian, mẫu nghiên cứu nhỏ.
23
Để phục vụ cho mục đích nghiên cứu luận văn này, tôi sử dụng 2 cách
thu thập dữ liệu sơ cấp là sử dụng phiếu điều tra và bảng câu hỏi phỏng vấn.
* Phiếu điều tra
- Nội dung: Phiếu điều tra tập trung vào việc làm rõ những điều kiện để
phát triển mô hình nhà cung ứng nội dung trên website ecomviet.vn.
- Cách thức tiến hành: phát phiếu điều tra trắc nghiệm đến cán bộ nhân
nên phổ biến và đang ở giai đoạn phát triển đầu tiên. Dịch vụ cung ứng nội
dung của ta chưa nhiều, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ vẫn còn hạn chế
trong khi đó các đối thủ nước ngoài như Google, Yahoo lại quá mạnh, họ
hơn hẳn ta về công nghệ, tài chính, con người…Thị trường nội dung số ở
Việt Nam và trên thế giới nói chung hiện nay đang ở bốn mảng lớn đó là:
thông tin, liên lạc, giải trí và thương mại điện tử. Ở Việt Nam các website
cung cấp nội dung nhìn chung là cung cấp tin tức thời sự, âm nhạc, phim
ảnh, đào tạo…Các trang nội dung về TMĐT chưa có nhiều, chủ yếu là các
nội dung nhỏ lẻ, chưa bao quát hết được vấn đề. Vì vậy vấn đề được đặt ra là
cần thiết có một trang web cung cấp nội dung TMĐT một cách toàn diện và
chất lượng.
Trung tâm Phát triển thương mại điện tử được thành lập do Cục
Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin chủ trì hoạt động tại địa chỉ
25
www.ecomviet.vn, EcomViet hỗ trợ các doanh nghiệp làm quen và tham gia
vào phương thức kinh doanh thương mại điện tử đầy tiềm năng, qua đó nâng
cao sức cạnh tranh trong hội nhập kinh tế quốc tế. Hiện nay Trung tâm Phát
triển thương mại điện tử cung cấp các dịch vụ bao gồm: đào tạo TMĐT cho
các đối tượng, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng website TMĐT với chi phí
thấp, sàn giao dịch TMĐT cho doanh nghiệp, chứng nhận website TMĐT uy
tín, phát triển các ý tưởng kinh doanh bằng TMĐT, chứng nhận xuất xứ điện
tử, hỗ trợ các địa phương, hiệp hội ngành hàng phát triển TMĐT, tư vấn,
triển khai ứng dụng TMĐT. Nhưng hiện tại Trung tâm chưa có hoạt động
dịch vụ cung cấp nội dung thông tin về TMĐT, theo Trung tâm đây cũng sẽ
là một hoạt động trong tương lai gần nhằm đưa các doanh nghiệp đến gần
TMĐT hơn nữa.
3.2.2. Ảnh hưởng của các yếu tố môi trường bên ngoài đến mô hình nhà
cung ứng nội dung trên website
* Môi trường kinh tế
Việt Nam là thành viên chính thức thứ 150 của tổ chức thương mại thế