Tiêu chí đánh giá nhãn hiệu nổi tiếng
Như chúng ta đã biết, nhãn hiệu hàng hoá là một tài sản trí tuệ quý giá, có vai trò vô cùng
quan trọng trong hoạt động kinh doanh, cạnh tranh và phát triển thị trường của một doanh
nghiệp, dù doanh nghiệp đó thực hiện sản xuất hàng hoá hay cung cấp dịch vụ. Theo thời
gian, cùng với sự phát triển kinh doanh, uy tín của nhãn hiệu ngày càng được bồi đắp, dẫn
đến giá trị của nó ngày càng tăng tiến, nhất là khi nhãn hiệu trở thành nổi tiếng và được đông
đảo người tiêu dùng biết đến. Vậy tiêu chí để xác định, những quy định pháp lý bảo hộ nhãn
hiệu nổi tiếng hiện nay như thế nào? Bài viết dưới đây của ông Trần Việt Hùng - Phó Cục
trưởng Cục Sở hữu Trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) sẽ giúp các doanh nghiệp hiểu rõ
hơn những vấn đề nêu trên.
Hàng năm có hàng trăm ngàn nhãn hiệu được đăng ký mới trên toàn thế giới, tạo nên một tập hợp
hàng chục triệu nhãn hiệu đang tồn tại và lưu thông trên toàn cầu. Ví dụ: Tính đến cuối năm 2003,
Hoa Kỳ có khoảng 1.600.000 nhãn hiệu đang tồn tại, Pháp có khoảng 1.000.000, Thái Lan có
khoảng 250.000 và Việt Nam có hơn 100.000 nhãn hiệu đã đăng ký.
Trong tập hợp nhãn hiệu, thương hiệu rất khổng lồ và đa dạng của các hãng, công ty trên thế giới thì
có một số xác định nhãn hiệu do được sử dụng lâu dài, liên tục; do luôn gìn giữ chất lượng, uy tín;
do có chính sách quảng cáo xúc tiến thương mại mạnh mẽ và hiệu quả... đã trở nên nổi tiếng với
rộng rãi người tiêu dùng hoặc với một bộ phận người tiêu dùng chuyên về một lĩnh vực xác định. Vì
vậy, từ cuối thế kỷ XIX đã xuất hiện thuật ngữ quốc tế “nhãn hiệu nổi tiếng” (Well-known Mark).
Một kết quả tất yếu đối với các nhãn hiệu nổi tiếng là sự thu hút của khách hàng lớn hơn, thị phần
cũng lớn hơn so với các nhãn hiệu bình thường, vì vậy sự xâm phạm quyền (dù vô tình hay hữu ý)
đối với các nhãn hiệu nổi tiếng sẽ trở nên thường xuyên và khốc liệt hơn. Ngoài ra những hành vi
nhái lại hay lợi dụng các nhãn hiệu nổi tiếng cho công việc kinh doanh ở các ngành, hàng khác với
các nhãn hiệu đó cũng sẽ gây tổn thất về uy tín cho các nhãn hiệu này. Do đó, vấn đề bảo hộ hữu
hiệu nhãn hiệu nổi tiếng và coi việc tạo cho chúng sự bảo hộ đặc biệt hơn đã trở thành mối quan
tâm cũng như sự đồng thuận của các quốc gia từ cuối thế kỷ XIX khi Công ước Paris về bảo hộ sở
hữu công nghiệp (SHCN) cho tận đến ngày nay.
Việt Nam là quốc gia đang từng bước đi vào nền kinh tế thị trường và trong những năm gần đây
đang hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới. Việc quan tâm đến bảo hộ các nhãn hiệu nổi tiếng cũng
trở thành vấn đề quan trọng trong nhu cầu hoàn chỉnh khung pháp lý về sở hữu trí tuệ (SHTT) phục
vụ cho bản thân sự phát triển của nền kinh tế đất nước và thu hút đầu tư nước ngoài. Hơn nữa, Việt

liên quan, kể cả danh tiếng có được nhờ quảng cáo...
Điều 6 bis Công ước Paris phải được áp dụng cả đối với những hàng hoá hoặc dịch vụ không tương
tự với hàng hoá, dịch vụ của nhãn hiệu nổi tiếng, nếu việc sử dụng như vậy có thể gây hiểu lầm về
mọi liên quan đến nhãn hiệu nổi tiếng và gây tổn hại đến lợi ích của chủ nhãn hiệu nổi tiếng.
Bảo hộ nhãn hiệu nổi tiếng của các nước trên thế giới
Hầu hết các nước trên thế giới là thành viên của Công ước Paris hoặc thành viên của WTO đều có
quy định và thực tiễn bảo hộ các nhãn hiệu nổi tiếng, nhưng nội dung và cách thức công nhận và
bảo hộ có khác nhau. Định nghĩa về nhãn hiệu nổi tiếng không đồng nhất ở các nước, nhưng đa
phần các nước áp dụng theo các tiêu chí đánh giá do WIPO đưa ra. Đa số các nước đều sử dụng
một khái niệm “nhãn hiệu nổi tiếng”, riêng Cộng đồng châu Âu sử dụng hai khái niệm “nhãn hiệu nổi
tiếng” và “nhãn hiệu rất nổi tiếng”. Cơ quan quốc gia có thẩm quyền công nhận nhãn hiệu nổi tiếng
thường là cơ quan SHCN quốc gia và toà án, tại một số nước chỉ là cơ quan SHCN hoặc toà án. Nói
chung, các nước không lập một danh mục các nhãn hiệu nổi tiếng của mình mà giải quyết theo từng
vụ việc một trong quá trình cấp đăng ký nhãn hiệu hoặc xét xử tranh chấp tại toà. Chỉ có Nhật Bản,
Trung Quốc, Thái Lan là lập danh sách nhãn hiệu nổi tiếng, nhưng chỉ là của các doanh nghiệp trong
nước, nhằm phục vụ cho mục đích xúc tiến thương mại hoặc trao đỏi thông tin với nước khác.
Bảo hộ nhãn hiệu nổi tiếng tại Việt Nam
Là thành viên của Công ước Paris về bảo hộ SHCN, Việt Nam đã áp dụng các điều khoản để bảo hộ
nhãn hiệu nổi tiếng. Trong Nghị định 63/CP ngày 24.10.1996 của Chính phủ quy định chi tiết về
SHCN nhằm hướng dẫn thi hành các quy định về bảo hộ quyền SHCN tại Chương II, Phần thứ VI
của Bộ Luật Dân sự (1995); tại Điều 6, khoản 1e quy định: Không chấp nhận bảo hộ là nhãn hiệu
hàng hoá các dấu hiệu trùng hoặc tương tự tới mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu hàng hoá của
người khác được coi là nổi tiếng.
Điều khoản này đã được Cục SHTT (trước đây là Cục SHCN) áp dụng để: Từ chối bảo hộ các nhãn
hiệu xin đăng ký trùng hoặc tượng tự tới mức gây nhầm lẫn với các nhãn hiệu nổi tiếng (cả trong các
trường hợp các nhãn hiệu nổi tiếng này chưa đăng ký bảo hộ tại Việt Nam); huỷ bỏ các đăng ký
nhãn hiệu hàng hoá trùng hoặc tương tự với các nhãn hiệu nổi tiếng khi có khiếu nại của chủ các
nhãn hiệu đó. Các trường hợp này được xem xét theo từng trường hợp cụ thể, căn cứ trên cơ sở
các tài liệu chứng minh của bên khiếu nại hoặc trên cơ sở thông tin có được của Cục về sự nổi tiếng
của nhãn hiệu.

Các tiêu chí sau đây được xem xét khi đánh giá một nhãn hiệu là nổi tiếng:
1. Số lượng người tiêu dùng liên quan đã biết đến nhãn hiệu thông qua việc mua bán, sử
dụng hàng hoá, dịch vụ mang nhãn hiệu hoặc thông qua quảng cáo;
2. Phạm vi lãnh thổ mà hàng hoá, dịch vụ mang nhãn hiệu đã được lưu hành;
3. Doanh số từ việc bán hàng hoá hoặc cung cấp dịch vụ mang nhãn hiệu hoặc số lượng
hàng hoá đã được bán ra, lượng dịch vụ đã được cung cấp;
4. Thời gian sử dụng liên tục nhãn hiệu;
5. Uy tín rộng rãi của hàng hoá, dịch vụ mang nhãn hiệu;
6. Số lượng quốc gia bảo hộ nhãn hiệu;
7. Số lượng quốc gia công nhận nhãn hiệu là nổi tiếng;
8. Giá chuyển nhượng, giá chuyển giao quyền sử dụng, giá trị góp vốn đầu tư của nhãn
hiệu.
(Theo tchdkh)