BỘ THƯƠNG MẠI

BAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
VÀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

HIỆN TRẠNG ỨNG DỤNG
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Ở VIỆT NAM

Nhân cơ hội này chúng tôi xin gửi lời cảm ơn tới các doanh nghiệp và cá nhân đã
trả lời phiếu điều tra và đã tiếp đón chúng tôi nồng nhiệt trong quá trình phỏng vấn
về nhiều vấn đề liên quan tới hiện trạng ứng dụng TMĐT cũng như các ý tưởng về
tầm quan trọng của chính sách hỗ trợ phát triển TMĐT trong những năm tới.

Tiến sỹ Đỗ Văn Lộc, Chánh văn phòng CNTT Bộ Khoa học và Công nghệ kiêm
Giám đốc Dự án, đã giúp đỡ rất lớn cho toàn bộ quá trình khảo sát. Tiến sỹ Trần
Ngọc Ca, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu chiến lược và phát triển công nghệ Bộ
Khoa học và Công nghệ, có nhiều góp ý sâu sắc về phương pháp điều tra và thiết
kế phiếu điều tra.

Báo cáo này không thể hoàn thành nếu thiếu sự say mê và mong muốn đóng góp
cho sự phát triển TMĐT ở Việt nam của Thạc sỹ kinh tế Vũ Bá Phú và toàn thể
cán bộ Ban CNTT và TMĐT. Mùa thu năm 2003

Nguyễn Thanh Hưng
Trưởng Ban, Ban CNTT và TMĐT
Bộ Thương mại
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
iii
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN II

NGHỊ

CỦA

CÁC

DOANH

NGHIỆP 1
1. Về môi trường pháp lý 1
2. Về chính sách 2
3. Về tuyên truyền và đào tạo nguồn nhân lực 2
4. Về hạ tầng kỹ thuật và viễn thông 2 CHƯƠNG I. KẾT QUẢ KHẢO SÁT QUA INTERNET VÀ CÁC NGUỒN
THÔNG TIN KHÁC

Web site đua nở, chợ ảo sánh vai chợ thật 3

I. CÁC

BÊN

THAM

GIA 3
1. Tổ chức, cơ quan Chính phủ 3
2. Doanh nghiệp tham gia TMĐT 6
3. Cá nhân, người tiêu dùng 19


V.

HỢP

TÁC

QUỐC

TẾ

VỀ

PHÁT

TRIỂN

TMĐT 43

VI. NHẬN

XÉT,

ĐÁNH

GIÁ

CHUNG

VỀ


GIÁ 49
1. Khái quát chung 49
2. Nhận thức về TMĐT 49
3. Mức độ sẵn sàng tham gia TMĐT của doanh nghiệp 50
4. Hiện trạng ứng dụng và tham gia TMĐT của các doanh nghiệp được khảo sát 51
5. Vấn đề giới, vị trí địa lý
và sự cần thiết đối với các chính sách hỗ trợ của Chính phủ 51

III.

KẾT

LUẬN

SƠ

BỘ 52

CHƯƠNG III. KẾT QUẢ KHẢO SÁT QUA PHỎNG VẤNCơ hội nhiều, thách thức lớn 53

I. KẾT

QUẢ

TỪPHỤ LỤC 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TMĐT 60

PHỤ LỤC 2. CÁC CÔNG TY CÓ WEBSITE GIỚI THIỆU, TIẾP THỊ,
QUẢNG CÁO VÀ BÁN HÀNG HOÁ 63

PHỤ LỤC 3. CÁC CÔNG TY TRONG LĨNH VỰC TIN HỌC, MÁY TÍNH
CÓ WEBSITE ĐỂ GIỚI THIỆU SẢN PHẨM
VÀ DỊCH VỤ CỦA MÌNH 68
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
v

PHỤ LỤC 4. CÁC CÔNG TY KINH DOANH BẤT ĐỘNG SẢN 72

PHỤ LỤC 5. CÁC CÔNG TY KINH DOANH DỊCH VỤ DU LỊCH 74

PHỤ LỤC 6. CÁC TỔ CHỨC, CÔNG TY CÓ WEBSITE
CUNG CẤP DỊCH VỤ LIÊN QUAN ĐẾN ỨNG DỤNG TMĐT 80

PHỤ LỤC 7. DANH SÁCH CÁC CÔNG TY ĐƯỢC GỬI PHIẾU ĐIỀU TRA 83

PHỤ LỤC 8. NỘI DUNG CÁC CUỘC PHỎNG VẤN 100

PHỤ LỤC 9. PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH KHẢO SÁT, ĐÁNH GIÁ 118 \\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
1
TÓM TẮT KẾT QUẢ ĐIỀU TRA
Thương mại điện tử đã hình thành và phát triển nhanh
I. ỨNG DỤNG TMĐT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• Càng ngày càng có nhiều doanh nghiệp thấy được các lợi ích của TMĐT và
muốn ứng dụng TMĐT;
• Thương mại điện tử đã được ứng dụng ngày càng rộng rãi để tiếp thị và
quảng bá doanh nghiệp;
• Việc giao kết, ký hợp đồng và thanh toán trực tuyến trong TMĐT chưa thực
hiện được do thiếu một môi trường pháp lý thích hợp và các hạ tầng công
nghệ tin học và viễn thông cần thiết;
• Hiệu quả ứng dụng TMĐT chưa cao do các doanh nghiệp tham gia TMĐT
một cách tự phát. Chính phủ chưa có sự chỉ đạo, hướng dẫn hoặc định
hướng chính thức nào và chưa có chính sách khuyến khích, hỗ trợ cần thiết
cho các doanh nghiệp;
• Nguồn nhân lực phục vụ ứng dụng TMĐT còn thiếu và yếu.

Chúng ta đã bắt đầu và đi khá nhanh
trên chặng đầu tiên của Con Đường Tơ Lụa Mới!

II. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP
1. Về môi trường pháp lý
- Chính phủ cần sớm ban hành văn bản quy phạm pháp luật thừa nhận giá trị
pháp lý của thông tin ở dạng điện tử và các văn bản khác liên quan tới thanh toán
điện tử nhằm tạo cơ sở cho các doanh nghiệp thực hiện tất cả các khâu liên quan
tới mỗi giao dịch thương mại.

4. Về hạ tầng kỹ thuật và viễn thông
- Cần nâng cao tốc độ đường truyền, đặc biệt là mở rộng dung lượng đường
truyền ở các cổng kết nối Internet với quốc tế;
- Tiếp tục giảm giá cước truy cập Internet cho phù hợp với mức thu nhập của
người dân Việt Nam;
- Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh trong lĩnh vực viễn thông nói chung
và kinh doanh Internet nói riêng.

Thương mại điện tử cần một hạ tầng kỹ thuật tốt
và một môi trường cạnh tranh lành mạnh.
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
3

CHNG I

KT QU KHO ST QUA INTERNET
V CC NGUN THễNG TIN KHC
Website ua n, ch o sỏnh vai ch tht
I. CC BấN THAM GIA
1. T chc, c quan Chớnh ph
a. T chc, c quan Chớnh ph úng vai trũ l ngi to mụi trng,
th ch cho TMT
Cỏc c quan v t chc Chớnh ph ó bc u trin khai mt s hot ng liờn
quan ti TMT. Hot dng u tiờn l ch trỡ nghiờn cu cỏc vn k thut liờn
quan ti TMT. Cỏc hot ng khỏc bao gm xõy dng Phỏp lnh Thng mi
in t, D tho Ngh nh v chng thc in t, cỏc hot ng liờn quan ti
thanh toỏn in t, v.v...
Bng 1
Mc tham gia TMT ca mt s c quan chớnh ph

nớc đối với hoạt động cung cấp chứng thực điện tử. Ban Cơ
yếu Chính phủ cũng đã nghiên cứu về công nghệ cơ bản của
CA. Tuy nhiên, chức năng chính về quản lý CAs vẫn cha
đợc xác định.
- Dự kiến, Nghị định về quản lý CAs sẽ đợc ban hành vào
cuối năm 2004.
- Một số ngân hàng thơng mại đang xây dựng hệ thống CAs
riêng và cấp chữ ký điện tử trong phạm vi khách hàng của
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
4

TT

Nội dung hỗ
trợ

Cơ quan
Chính phủ

Tình hình - Đánh giá
mình.
3
Thanh toán
điện tử
Ngân hàng
Nhà nớc
- Nghị định 44/NĐ-CP ngày 21/3/2002 của Chính phủ thừa
nhận hiệu lực pháp lý của chữ ký điện tử và chứng từ điện tử
trong Ngân hàng đã tạo điều kiện phát triển hệ thống thanh

ó cú mt s d ỏn v ti khỏ ln v TMT nhng tỏc ng ca chỳng ti phỏt
trin TMT cũn thp.
Bng 2
Mt s d ỏn do cỏc c quan ca Chớnh ph thc hin

TT Dự án Nội dung/ Mục tiêu Dự án Nhận xét, đánh giá
1
Dự án Kỹ thuật TMĐT
do Ban TMĐT, Bộ Thơng
mại chủ trì.
- Dự án đã tiến hành nghiên
cứu các khía cạnh kỹ thuật
cơ bản của TMĐT thông
qua sự phối hợp của các
Bộ, Ngành liên quan nh
Bộ Bu chính viễn thông,
- Báo cáo tổng hợp của Dự
án đã đợc in thành sách
và phát hành rộng rãi làm
tài liệu tham khảo về các
khía cạnh kỹ thuật trong
TMĐT cho mọi đối tợng
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
5
TT Dự án Nội dung/ Mục tiêu Dự án Nhận xét, đánh giá
Bộ Công an, Bộ T pháp,
Ban Cơ yếu Chính phủ.
quan tâm.
2

đợc hỗ trợ từ Chính phủ
để tham gia giao dịch.
3
Dự án Sàn giao dịch
TMĐT
(www.vnemart.com.vn
)
do Phòng Thơng mại và
Công nghiệp Việt Nam
phối hợp với Ngân hàng
Công thơng và VDC
cùng triển khai.
- Cung cấp thông tin về:
hàng hoá (chủ yếu là đồ
thủ công mỹ nghệ), công
ty (ban đầu chỉ có 27
doanh nghiệp thủ công mỹ
nghệ).
- Cung cấp các dịch vụ:
truy cập, tìm kiến văn bản
pháp luật miễn phí; giúp
quảng cáo, giới thiệu sản
phẩm; đàm phán trực
tuyến; t vấn về TMĐT và
nghiệp vụ kinh doanh
ngoại thơng;
- Dịch vụ thanh toán điện
tử: phối hợp với ngân hàng
Công thơng ICB, hiện
dịch vụ này vẫn cha thực

của ICB và VDC, cha
đợc đảm bảo về mặt pháp
lý, chi phí dịch vụ có thể
cao, vì vậy sẽ khó thu hút
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
6
TT Dự án Nội dung/ Mục tiêu Dự án Nhận xét, đánh giá
đợc sự tham gia rộng rãi
của doanh nghiệp và ngời
tiêu dùng.
4
Đề tài khoa học cấp nhà
nớc KC.01.05 do TTTM,
Bộ Thơng mại chủ trì
thực hiện.
Đề tài nghiên cứu một số
vấn đề công nghệ chủ yếu
trong TMĐT và triển khai
thử nghiệm ở một số Bộ,
Ngành và công ty.
Dự kiến nghiệm thu vào
tháng 9 năm 2003. Kết quả
của đề tài này là cơ sở khoa
học và thực tiễn để ứng dụng
TMĐT ở các doanh nghiệp
cũng nh làm cơ sở để xây
dựng chính sách phát triển
TMĐT của Việt Nam.
c. T chc, c quan Chớnh ph tham gia TMT vi t cỏch l ngi mua

L sn TMT cho cỏc doanh nghip. Nh tin ớch
cung cp bi sn ny, cỏc doanh nghip cú th mua,
bỏn v qung cỏo, gii thiu sn phm ca mỡnh.
2 L sn giao dch TMT, cung cp cỏc tin ớch cỏc
t chc, cỏ nhõn tham gia TMT.
3
Cung cấp thông tin về chào hàng (chủ yếu là ngoài
nớc) nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong nớc xuất
khẩu. Doanh nghiệp muốn tham gia phải đăng ký vo
Website ny.
4

L sn giao dch TMT cung cp cỏc tin ớch cho cỏc
t chc, cỏ nhõn tham gia TMT.
5

GolMart l siờu th chuyờn mua bỏn, cung cp vt t,
mỏy múc trang thit b- dựng vn phũng, hng in
t, vn phũng phm, hng tiờu dựng cho cỏc vn
phũng, cụng ty v gia ỡnh.
6 L mt sn giao dch TMT cung cp tin ớch cho
cỏc t chc, cỏ nhõn ng dng TMT.
7 Website mua bỏn u giỏ trc tuyn theo kiu Ebay
u tiờn ti Vit Nam. Cỏc t chc, cỏ nhõn cú th
u giỏ bỏn, u giỏ mua v bỏn theo lụ qua Website
ny.
8 Website ch dn thụng tin a lý, t vn quy hoch v
kinh doanh bt ng sn.
9 L website bỏn sỏch, vn phũng phm. Thit k p,
hon chnh. Cú phng thc giao nhn hng, thanh

- Phụ lục 2
liệt kê địa chỉ Website của một số tổ chức trong lĩnh vực kinh doanh
hàng hoá, vật tư và máy móc, thiết bị có Website riêng. Hình 2 là một ví dụ
minh hoạ cho Website của công ty trong lĩnh vực này;
- Phụ lục 3
liệt kê địa chỉ Website của một số tổ chức trong lĩnh vực máy tính,
tin học có Website riêng. Hình 3 là một ví dụ minh hoạ cho Website của công
ty trong lĩnh vực này;
- Phụ lục 4
liệt kê địa chỉ Website của một số tổ chức trong lĩnh vực nhà đất, bất
động sản có Website riêng. Hình 4 là một ví dụ minh hoạ cho Website của
công ty trong lĩnh vực này;
- Phụ lục 5
liệt kê địa chỉ Website của một số tổ chức trong lĩnh vực Du lịch có
Website riêng. Hình 5 là một ví dụ minh hoạ cho Website của công ty trong
lĩnh vực này.
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
10
Hình 2. Website của Công ty sản xuất hàng tiêu dùng Bình Tiên (BITIS) \\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
11

Hinh 3. Website của Công ty Viettronics Tân Bình \\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc

hot ng ca Chớnh ph v tuyờn truyn, o to, chuyn giao cụng ngh cũn
kộm ó hn ch ỏng k ti vic ng dng TMT ca cỏc doanh nghip.

Nh nc cha xõy con ng t la,
doanh nghip vn i.
c. Doanh nghip u t vo nghiờn cu v trin khai TMT
Mt s doanh nghip, ch yu l cỏc cụng ty tin hc, ỏnh giỏ TMT tt yu s
phỏt trin mnh trong nhng nm ti nờn ó mnh dn u t sõu vo nghiờn cu
v trin khai, giỏo dc v o to v TMT vi mc tiờu khi th trng ln s thu
c doanh thu v li nhun.
Bng 4
Mt s doanh nghip u t, nghiờn cu v trin khai TMT
T
T
Tên và địa chỉ Website

Nội dụng hoạt động
1 wledgesoftware
s.com
Phỏt trin nhng Website thng mi in t, nhng
phn mm dnh cho Web v cỏc ng dng trc tuyn.

2 Cụng ty TNHH T vn Sao Vit l mt cụng ty t vn
chuyờn nghip trong lnh vc Thng mi in t,
cung cp cỏc gii phỏp v tờn min, thuờ ch trờn Web
server, thit k Website, cỏc gii phỏp Thng mi
in t, h thng e-mail cho cụng ty,.....
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
15

phát triển...
11

Cung cấp các giải pháp về phát triển Website và các
ứng dụng Web, bao gồm: thiết kế, lập trình, cung cấp
tên miền, máy chủ Web và các dịch vụ tư vấn khác về
ứng dụng Web.
12 Cung cấp các giải pháp và dịch vụ mạng, e-commerce,
web design, ...
13 Sản xuất, gia công, phát triển phần mềm, cung cấp các
giải pháp phần mềm, phát triển thương mại điện tử..
14 Sản xuất các phần mềm và các giải pháp công nghệ
cho TMĐT
15

Chuyên thiết kế quảng cáo - in ấn - hỗ trợ kỹ thuật -
ứng dụng máy tính trong công tác quản lý và phát triển
doanh nghiệp và ứng dụng TMĐT...

Các địa chỉ khác có thể tìm thấy ở Phụ lục 6
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
16
Hình 5. Website của Công ty RIM Technologies Việt Nam
giới thiệu về các dịch vụ liên quan đến đầu tư, nghiên cứu và triển khai

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
17
Dịch vụ thanh toán trực tuyến của Ngân hàng ngoại thơng Việt nam (NHNT):

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc
9/22/2005
19

3. Cá nhân, người tiêu dùng
a. Cá nhân với tư cách là người bán
- Giới thiệu khả năng cung ứng hàng hoá, dịch vụ: nhiều người có trang web
riêng như các ca sĩ, người mẫu, diễn viên điện ảnh...
- Chấp nhận đơn đặt hàng trên mạng: dạng hợp đồng thương mại này rất hiệu
quả, chẳng hạn trang Web của tay kèn Trần Mạnh Tuấn chấp nhận yêu cầu biểu
diễn qua mạng:
Hình 7. Website của nghệ sĩ Trần Mạnh Tuấn