Bệnh Zona-Thần-Kinh
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức (Câu Chuyện Thầy Lang) Ngày 15 tháng 5 năm 2008 vừa qua, Cơ Quan Thực Dược Phẩm Hoa Kỳ đã đưa ra đề
nghị quý vị cao niên từ 60 tuổi trở lên nên chủng ngừa bệnh Shingles.
Shingles là bệnh do một loại siêu vi gây ra. Hiện nay, hàng năm tại Hoa Kỳ có khoảng 1
triệu trường hợp mà quá nửa là ở người trên 60 tuổi. Đây là một bệnh khá phổ biến với
các dấu hiệu từ vừa phải tới rất đau đớn, khó chịu. Vậy xin cùng tìm hiểu về bệnh này.
Shingles hoặc Zona-Thần-Kinh, có tên y học là Herpes Zoster.
Bà con dân gian mình còn gọi là bệnh “giời leo” hoặc “giời bò”.
Nhưng thực ra “giời leo” là do một loại côn trùng, khi bám vào người, làm ta khó chịu,
lấy tay đập chết. Xác trùng chẩy nước, gây ngứa và mụn nước trên da.
Hoặc nhiều người tin rằng, quần áo phơi đêm ngoài trời, có con “giời” tiểu vào đó. Khi
mặc quần áo, nước tiểu gây ngứa với mụn rộp trên da. Và bà con mình thường chữa bằng
cách đắp trên da đau với gạo nếp và đậu xanh nhai vụn hoặc với các loại lá, cho mát.
Hoặc đi các thầy cúng để làm phép khoanh tròn vết đau ở một chỗ, không cho lan ra
ngoài.
Herpes là bệnh viêm ngoài da do virus gây ra mà đặc điểm là có những mụn nước nhỏ.
Có ba loại herpes thường gặp là:
-H. Simplex (Loét Lạnh) với các bóng nước ở miệng, cửa mình, và viêm kết mạc;
-H. Genital lan truyền do giao hoan, với vết thương rất đau ở cơ quan sinh dục và
- H. Zoster hoặc shingles, tiếng Việt là Zona thần kinh.
Nguyên nhân:
Zona-thần-kinh do virus varicella-zoster gây ra. Đây cũng là virus gây ra bệnh thủy đậu
chickenpox.
Sau khi bị bệnh thủy đậu, siêu vi này có thể quy ẩn cả nhiều năm trong hạch của rễ sau
dây thần kinh tủy sống, rồi đến một thời gian nào đó sẽ tái xuất hiện, gây ra bệnh
shingles.
Triệu chứng:
Với lý do chưa được giải thích, các triệu chứng bệnh xuất hiện thành từng đợt, lớp này

Định bệnh căn cứ vào y sử, đặc điểm của các triệu chứng, hình dạng và vị trí của các mụn
nước trên da.
Bác sĩ cũng có thể tìm nuôi virus từ chất lỏng của bóng nước.
Phương pháp miễn dịch huỳnh quang (immunofluorescence assay) để quan sát số lượng
kháng thể hoặc kháng nguyên tại mô bào chính xác hơn và cũng tiết kiệm hơn.
Bệnh nguy hiểm không?
Bình thường thì zona là bệnh không nguy hiểm. Nhưng người bệnh chịu một sự đau đớn
ở vùng da bị bệnh liên tục có khi tới cả tháng hoặc cả năm. Cái đau kinh khủng, gậm
nhấm, cực khổ cả về thể xác lẫn tinh thần này thấy ở quá bán số bệnh nhân ở lão nhân
trên 70.
Zona tiêu hủy tế bào thần kinh tủy sống và làm rối loạn chức năng dẫn truyền tín hiệu từ
ngoài da. Có bệnh nhân tả nhiều loại đau xảy ra kế tiếp hoặc cùng một lúc.
Khi zona tấn công dây thần kinh tam thoa ở mặt, mụn nước sẽ mọc ra trên mặt, trong
miệng và mắt. Nếu mụn mọc gần mắt, cần đi bác sĩ nhãn khoa ngay vì khi mắt mà bị
nhiễm thì thị giác bị mất luôn.
Có trường hợp, bệnh lan tới tai khiến tai trong đau, cảm giác trên mặt tê liệt, vị giác giảm,
mắt mờ, mỏi. Tuy không nguy hiểm nhưng zona có thể trầm trọng nếu hệ thống miễn
dịch suy yếu hoặc khi bị các bệnh kinh niên tàn phá như ung thư.
Một biến chứng nguy hiểm là đau-dây-thần-kinh-sau-zona (postherpetic neuralgia), nhất
là ở quý vị cao niên. Các cơn đau này đôi khi kéo dài cả năm sau khi vết thương trên da
đã lành.
Khi mụn rộp còn nước, bệnh zona có thể lan truyền sang người khác, nếu những người
này chưa bị bệnh thủy đậu. Nhưng họ không bị bệnh zona mà lại bị bệnh thủy đậu. Khi
đã bị thủy đậu, họ không bị nhiễm bệnh zona nữa
Điều trị:
Điều trị zona càng sớm càng tốt, nhất là trong vòng 72 giờ kể từ khi bệnh xuất hiện.
Chữa mau, chữa mạnh có thể thu ngắn thời gian bệnh, ngăn chặn sự tàn phá của dây thần
kinh và giảm thiểu đau.
Các dược phẩm thường dùng là acyclovir (Zovirax), famiclovir (Famvir), Valacyclovir
(Valtrex). Bác sĩ sẽ chọn lựa thuốc thích hợp với bệnh trạng. Các thuốc này tương đối an

-Có thai hoặc có thể có thai. Nếu muốn có thai, phải đợi 3 tháng sau khi chủng ngừa.
Người bị bệnh nhẹ như cảm lạnh có thể chủng ngừa. Nhưng những ai đang bệnh trung
bình hoặc nặng, nên đợi tới khi bình phục hẳn, kể cả người đang bị nóng sốt trên 101.3°F.
Với lớp tuổi dưới 60 tuổi, nên tham khảo ý kiến bác sĩ vì hiện nay thuốc chỉ được nghiên
cứu và áp dụng với người trên 60 tuổi.
Người đã bị shingles cũng cần chủng ngừa nhưng nên đợi 2 năm.
Cũng như các dược phẩm, vaccin cũng có thể gây ra vấn đề trầm trọng cho sức khỏe như
phản ứng dị ứng, nhung6 rất hiếm.
Theo cơ quan Kiểm Soát Thực Dược Phẩm Hoa Kỳ, vaccin có khả năng giảm thiểu rủi ro
bị shingles tới 50%, đối với người từ 60 tuổi trở lên. Và với lớp tuổi 60-69, công hiệu lên
tới 64%.
Một trở ngại là chi phí thuốc chủng khá cao: 150- 200 mỹ kim cho một lần chủng ngừa.
Đa số bảo hiểm không trả chi phí này. Người có Medicare chủng ngừa nằm trong phần D
về dược phẩm.
Kết luận
Shingles là bệnh do virus herpes zoster gây ra. Virus này cùng loại với virus gây ra bệnh
thủy đậu (chickenpox).
Bệnh shingles hoàn toàn khác với bệnh nhiễm herpes simplex ở cơ quan sinh dục.
Shingles có thể điều trị được với các loại thuốc đặc nhiệm chống virus đã nêu ra ở trên.
Kháng sinh không có tác dụng nào đối với virus.

Bác sĩ Nguyễn Ý-Đức
Texas- Hoa Kỳ
Đính Chính
Thưa quý bạn
Hồi cuối tháng 10, bài viết về bệnh Zona thần kinh của tôi có thiếu một đoạn ngắn. Nay
đã điều chỉnh, xin nhờ quý bạn thay thế vào bản lưu và diễn đàn của quý bạn hộ.
Many thanks
Happy New Year 2009
bsnguyenyduc