Nói về Tiểu Đường

(Bài nói chuyện tại Hội Cao Niên Atlanta, GA ngày 29-7-2007)
Bác sĩ Nguyễn văn Đích Chúng ta thường nghe nói đến tiểu đường hoặc qua báo chí, truyền thanh truyền hình
hoặc vì có bà con bạn bè bị tiểu đường, ta thường hỏi:
- Tiểu đường là gì?
- Tại sao bị tiểu đường?
- Làm sao biết bị tiểu đường?
- Làm sao chữa tiểu đường?
- Tại sao lại cần kiểm soát chất đường tốt?
1.- Tiểu đường là gì?
Tiểu đường theo tên gọi có nghĩa là “đi tiểu ra chất đường” Đây là tên gọi đã có từ trên
một trăm năm khi người ta thấy một số người có đường trong nước tiểu do đường trong
máu quá cao. Ngày nay ta chNn đoán được tiểu đường trước khi đường lên cao (trên
160mg/o) đến mức lọt vào nước tiểu nên chữ "tiểu đường" chỉ một tình trạng rối lọan về
sự kiểm soát đường kể cả trước khi có đường trong nước tiểu.
2.- Tại sao bị tiểu đường?
N ói đến “đường” tức là nói đến thức ăn. Đồ ăn được xếp vào 3 nhóm:
1) chất bột và đường gồm cơm, bánh, kẹo, trái cây…,
2) chất đạm như thịt cá, trứng, một số đạm thực vật như đậu phụ, tầu hũ…,
3) chất béo như mỡ, dầu, bơ, phó mát…
Đồ ăn sau khi tiêu hoá, được chuyển từ dạng này sang dạng khác, từ bột sang thịt hoặc
mỡ và ngược lai gọi là sự chuyển hóa, thí dụ con bò ăn cỏ nhưng làm ra thịt và sữa, nhờ
sự chuyển hóa. Một người bình thường có thể ăn nhiều hoặc ít, có thể nhịn ăn hoặc
không ăn đường trong một thời gian, nhưng chất đường trong máu vẫn được giữ trong
một giới hạn nhất định, không thay đổi. Khi hệ thống kiểm soát bị rối loạn, cơ thể không
dùng được chất đường để tạo ra năng lượng một cách bình thường, gây ra “bệnh tiểu
đường”. Một trong các kích thích tố quan trọng trong kiểm soát chất đường là insulin.

dùng dầu thực vật, trừ dầu dừa
- cần ăn nhiều bữa nhỏ,
- cần ăn giống nhau, không được bỏ bữa ăn,
- nếu bệnh nhân giữ được cân nặng bình thường thì không cần thay đổi cách ăn.
- N ếu điều chỉnh cách sinh họat và chế độ dinh dưỡng mà chưa kiểm soát được đường
trong máu, sẽ phải dùng đến thuốc. Hiện có nhiều lọai thuốc chữa tiểu đường, gồm thuốc
uống và thuốc chích. Bác sĩ sẽ chọn loại thuốc thích hợp, theo dõi để điều chỉnh liều
lượng hoặc kết hợp thuốc cho đạt mục tiêu điều trị, có khi phải kết hợp với chích insulin
hay có khi chỉ dùng insulin mà thôi.
- Mục tiêu của điều trị là làm cho đường trở lại càng gần mức bình thường càng tốt. Các
con số để hướng dẫn là đường buổi sáng khi đói dưới 125mg/o, buổi tối 2 giờ sau khi ăn
160mg/o, đường A1C dưới 7%.
5.– Tại sao lại cần kiểm soát chặt chẽ chất đường?
Các nghiên cứu chứng tỏ rằng giữ cho đường trong máu gần với người bình thường thì sẽ
giảm được các biến chứng của tiểu đường. Các biến chứng xảy ra từ từ, âm ỉ làm giảm sự
họat động của nhiều bộ phận; nếu không điều trị tốt sau 15 năm, bệnh nhân thường bị:
- bệnh thần kinh thị giác, có thể làm mù mắt,
- suy thận khiến phải lọc thận nhân tạo,
- bệnh mạch vành, gây nhồi máu cơ tim, suy tim,
- tắc mạch máu não, gây tai biến mạch não, bại liệt, tử vong,
- tê thần kinh ngọai biên,
- tắc động mạch ngọai biên gây họai tử mô khiến phải cắt từng phần chân.
Tóm lại tiểu đường là một bệnh mãn tính có thể chữa được nhưng chưa chữa khỏi hẳn
được. Sự điều trị công phu, bao gồm từ cách sinh họat, đến dùng thuốc và theo dõi hàng
ngày. Gánh nặng của sự điều trị ở trên bệnh nhân: bệnh nhân là người tự giúp mình dưới
sự hướng dẫn của bác sĩ. Tuy chưa chữa khỏi hẳn được nhưng nếu điều trị tốt, có thể
ngăn chặn biến chứng và người bị tiểu đường vẫn có thể sống và làm việc như bình
thường.

Bs Nguyễn Văn Đích