TiÓu luËn TriÕt häc
Tiểu luận triết học "Thực tiễn
là tiêu chuẩn của chân lý"

SV: TrÇn Trung Dòng - Líp 32A
TiÓu luËn TriÕt häc
MỤC LỤC
Ti u lu n tri t h c "Th c ti n l tiêu chu n c a chân lý" ể ậ ế ọ ự ễ à ẩ ủ .............................1
..............................................................................................................................1
M C L CỤ Ụ .............................................................................................................2
LỜI MỞ ĐẦU
Trong công cuộc xây dựng và phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, vận hành theo
cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta
hiện nay, lý luận nhận thức, vấn đề cải tạo thực tiễn nền kinh tế luôn thu hút sự quan tâm của
nhiều đối tượng.
Ngày nay, triết học là một bộ phận không thể tách rời với sự phát triển của bất cứ
hình thái kinh tế nào. Những vấn đề triết học về lý luận nhận thức và thực tiễn, phương pháp
biện chứng... luôn là cơ sở, là phương hướng, là tôn chỉ cho hoạt động thực tiễn, xây dựng
và phát triển xã hội. Nếu xuất phát từ một lập trường triết học đúng đắn, con người có thể có
được những cách giải quyết phù hợp với các vấn dề do cuộc sống đặt ra. Việc chấp nhận hay
không chấp nhận một lập trường triết học nào đó sẽ không chỉ đơn thuần là sự chấp nhận
một thế giới quan nhất định, một cách lý giải nhất định về thế giới, mà còn là sự chấp nhận
một cơ sở phương pháp luận nhất định chỉ đạo cho hoạt động.
Chúng ta biết rằng, triết học là một trong ba bộ phận cấu thành của chủ nghĩa Mác.
Lênin đã chỉ rõ rằng chủ nghĩa duy vật biện chứng đó chính là triết học của chủ nghĩa Mác.
Cho đến nay, chỉ có triết học Mác là mang tính ưu việt hơn cả. Trên cơ sở nền tảng triết học
Mác - Lênin, Đảng và Nhà nước ta đã học tập và tiếp thu tư tưởng tiến bộ, đề ra những mục
tiêu, phương hướng chỉ đạo chính xác, đúng đắn để xây dựng và phát triển xã hội, phù hợp
với hoàn cảnh đất nước. Mặc dù có những khiếm khuyết không thể tránh khỏi song chúng ta
SV: TrÇn Trung Dòng - Líp 32A
TiÓu luËn TriÕt häc

chứng, tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào trong đầu óc của con người trên
cơ sở thực tiễn.
- Được dựa trên những nguyên tắc cơ bản sau:
+ Thừa nhận thế giới vật chất tồn tại khách quan, độc lập đối với ý thức con người.
+ Thừa nhận khả năng nhận thức được thế giới của con người, coi nhận thức là sự
phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ óc con người, là hoạt động tìm hiểu khách thể
của chủ thể.
+ Khẳng định sự phản ánh đó là một quá trình biện chứng tích cực, tự giác và sáng
tạo. Quá trình đó diễn ra theo trình tự từ chưa biết đến biết, từ hiện tượng đến bản chất, từ biết ít
đến biết nhiều, từ kém sâu sắc đến sâu sắc hơn.
+ Coi thực tiễn là cơ sở chủ yếu và trực tiếp nhất của nhận thức, là động lực, mục
đích của nhận thức và là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý.
2. Quá trình nhận thức
SV: TrÇn Trung Dòng - Líp 32A
TiÓu luËn TriÕt häc
- Nhận thức là một quá trình biện chứng diễn rất phức tạp, bao gồm nhiều giai đoạn,
trình độ, vòng khâu và hình thức khác nhau.
- Chủ nghĩa duy vật biện chứng coi nhận thức không phải là sự phản ánh giản đơn,
thụ động, mà là một quá trình gắn liền với hoạt động thực tiễn. Quá trình đó đã được Lênin
chỉ ra như sau: "Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến
thực tiễn - đó là con đường biện chứng của sự nhận thức chân lý, của sự nhận thức hiện thực
khách quan".
- Tuỳ theo tính chất của sự nghiên cứu mà quá trình đó được phân hoá ra thành các
cấp độ khác nhau như: nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính, nhận thức kinh nghiệm và
nhận thức lý luận hay nhận thức thông thường và nhận thức khoa học.
Theo Lênin thì quá trình nhận thức trải qua hai khâu sau:
a) Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng.
- Trực quan sinh động hay chính là nhận thức cảm tính là giai đoạn đầu tiên, gắn liền
với thực tiễn và thông qua các giác quan trong đó.
+ Cảm giác là hình thức đầu tiên của sự phản ánh hiện thực khách quan, là sự phản

thức khái niệm, phán đoán, suy lý.
+ Khái niệm: là hình thức cơ bản nhất của tư duy trừu tượng, nó phản ánh, khái quát
những đặc tính cơ bản nhất, phổ biến nhất của một lớp các sự vật, hiện tượng nhất định (đó
chính là những đặc tính bản chất của sự vật). Khái niệm được hình thành trên cơ sở hoạt
động thực tiễn, là kết quả của sự khái quát những tri thức do trực quan sinh động đem lại.
Khái niệm vừa có tính chủ quan vừa có tính khách quan, vừa có mối quan hệ tác động qua
lại với nhau, vừa thường xuyên vận động và phát triển. Nó chẳng những rất linh động, mềm
dẻo năng động mà còn là "Điểm nút" của quá trình tư duy trừu tượng, là cơ sở để hình thành
phán đoán.
+ Phán đoán là sự vận dụng các khái niệm trong ý thức con người để phản ánh mối
liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng cũng như các thuộc tính, tính chất của chúng hay chính là
hình thức của sự liên kết các khái niệm lại với nhau. Có nhiều loại phán đoán khác nhau.
Tuỳ theo cách phân chia ta có: phán đoán khẳng định, phán đoán phủ định, phán đoán phổ
biến, phán đoán đặc thù và phán đoán đơn nhất.
+ Suy lý (suy luận) là quá trình lôgic của tư duy tuân theo quy luật nhất định để tạo ra
một phán đoán mới từ những phán đoán tiền đề hay chính là hình thức của tư duy liên kết
các phán đoán lại với nhau để rút ra tri thức mới. Tính chân thực của phán đoán két luận phụ
thuộc vào tính chân thực của phán đoán tiền độ cũng như tính hợp quy luật của quá trình suy
luận.
- Giữa nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính (hay trực quan sinh động và tư duy
trừu tượng) có sự thống nhất bởi đó là hai giai đoạn của một quá trình nhận thức, dựa trên cơ
sở thực tiễn và hoạt động thần binh cao cấp. Chúng là những nấc thang hợp thành chu trình
nhận thức, giữa chúng có sự tác động qua lại: Nhận thức cảm tính cung cấp tài liệu cho nhận
thức lý tính, nhận thức lý tính tác động trở lại nhận thức cảm tính làm cho nó chính xác hơn,
nhạy bén hơn. Nhận thức cảm tính khác nhận thức lý tính ở chỗ.Nhận thức cảm tính là giai
SV: TrÇn Trung Dòng - Líp 32A