Không phải trả tiền! Vì sao 0 đô la là tương
lai của ngành kinh doanh?
(Phần cuối)

Nhưng việc không phải trả tiền không đơn giản hoặc ngớ ngẩn như ý nghĩa của
nó. Chỉ bởi vì các sản phẩm không phải trả tiền thì không có nghĩa rằng một ai đó, ở
một nơi nào đó, đang không phải móc tiền ra trả cho chúng, và về việc này thì Google
chính là một ví dụ căn bản. Còn Craigslist với số tiền lợi nhuận thu về vô cùng lớn
nhưng lại bị phân tán giữa mười ngàn người sử dụng nó hơn là tập trung thẳng vào
Craig Newmark Inc. Và để hiểu rõ được về số tiền đó thì bạn phải chuyển từ hướng
nhìn cơ bản về một thị trường như một cuộc thi đấu giữa hai bên tham gia – bên
những người mua và bên những người bán – thành một xu hướng rộng mở hơn về một
hệ sinh thái gồm nhiều bên tham gia nhưng chỉ có một số bên trong đó là có thể trao
đổi bằng tiền mặt mà thôi.
Khoảng cách tâm lý khá lớn giữa “gần bằng không” với “không” lý giải tại sao
những khoản thanh toán cực nhỏ trở nên thất bại. Đó là lý do tại sao Google không hỏi
thẻ tín dụng của bạn, các công ty Web hiện đại không tính giá cho những người sử
dụng của họ bất kỳ điều gì, hay Yahoo đã cho không dung lượng ổ đĩa. Câu hỏi về bộ
lưu trữ vô hạn giờ không phải là
nếu nữa mà là khi nào. Và những người chiến thắng
đã làm cho sản phẩm của họ không phải trả tiền trước tiên.
Còn những người theo chủ nghĩa truyền thống thì đang vò đầu bứt tay về “sự
bay hơi của giá trị” và cả “sự hủy bỏ dùng tiền” đối với toàn bộ các ngành kinh doanh.
Ví dụ như chính sự thành công về những bản danh sách không phải trả tiền của
Craigslist vừa khiến cho việc kinh doanh mục rao vặt của tờ báo bị thiệt hại. Nhưng
việc mất doanh thu từ đó thực sự cũng không làm Craigslist bị sụt giảm. Trái lại, trong
năm 2006, trang web này đã thu về được khoảng chừng 40 triệu đô la từ chính một số
thứ không phải trả tiền. Và nó chiếm khoảng 12% trong tổng số 326 triệu đô la doanh

còn hơn thế nữa. Tương tự như vậy, các nhà xuất bản báo và tạp chí không phải tính
tiền các độc giả bất cứ thứ gì có liên quan tới chi phí thực về việc viết bài, in ấn và
phân phối các sản phẩm của họ. Bởi họ không phải đang bán báo hay tạp chí cho các
độc giả mà thực ra họ đang bán các độc giả cho các nhà quảng cáo. Và đấy chính là
một thị trường ba bên.

Còn theo một nghĩa khác thì cái mà Web thể hiện chẳng qua chính là sự mở
rộng của mô hình hoạt động kinh doanh các phương tiện truyền thông đối với tất cả
mọi ngành kinh doanh. Điều này không đơn giản chỉ về khái niệm rằng quảng cáo sẽ
phải trả cho mọi thứ, bởi có rất nhiều cách mà các công ty truyền thông đại chúng
kiếm được tiền xung quanh nội dung không phải trả tiền, từ việc bán thông tin về
những người tiêu dùng tới đăng ký nhãn hiệu, các thuê bao “giá trị gia tăng”, hay cả
việc thương mại trực tiếp. Ngày nay, cả nguyên một hệ sinh thái của các công ty Web
đang phát triển xung quanh cùng theo bộ các mô hình giống nhau.
Một nguyên tắc phân loại của việc không phải trả tiền

Giữa những hướng mới như vậy, các công ty đều phải tìm ra các sản phẩm
được trợ cấp và giảm chi phí về tiến hành hoạt động kinh doanh trong kỷ nguyên kỹ
thuật số, các cơ hội để theo được một mô hình hoạt động kinh doanh không phải trả
tiền về một số lĩnh vực chưa bao giờ nhiều hơn thế. Nhưng đó là cái nào? Và có bao
nhiêu cái như vậy? Chắc chắn phải hàng trăm bởi nền kinh tế không định giá này có
thể được chia thành sáu loại chính như sau:
1. Dịch vụ gia tăng miễn phí

2. Quảng cáo
Cái gì không phải trả tiền: Nội dung, các dịch vụ, phần mềm và còn nhiều hơn
nữa. Không phải trả tiền đối với ai: tất cả mọi người.

Việc quảng bá thương mại cũng như đưa ra hình ảnh quảng cáo vừa phải
nhượng bộ một cơn bão tuyết của những kiểu quảng cáo dựa trên Web mới mẻ: các
banner thanh toán theo trang được xem của Yahoo, các quảng cáo bằng lời thanh toán
theo lần kích chuột của Google, “các quảng cáo hội viên” thanh toán theo lần giao tác
của Amazon và cả những trang tài trợ có liên quan dù chỉ lúc ban đầu. Rồi sau đó là
tới một đợt sóng tiếp theo: thanh toán theo các kết quả tìm kiếm, thanh toán theo việc
liệt kê các dịch vụ thông tin, và cả việc dẫn đầu thế hệ về việc một bên thứ ba tham gia
phải thanh toán cho tên của những người đã quan tâm tới một chủ đề cụ thể. Các công
ty ngày nay đều đang cố thử mọi thứ từ việc bố trí sản phẩm (thanh toán theo lần đăng)
tới thanh toán theo kết nối trên các mạng lưới xã hội như kiểu Facebook. Và tất cả
những cách tiếp cận này đều dựa trên nguyên lý rằng: những lời chào hàng miễn phí