107
Chỉång 7

TRÇNH TỈÛ THIÃÚT KÃÚ ÂÄƯ GẠ
CHUN DNG GIA CÄNG CÀÕT GT

Sau khi nghiãn cỉïu cạc thnh pháưn ch úu ca mäüt âäư gạ gia cäng cå v
cạc cå cáúu khạc ca nọ, chụng ta cáưn nàõm vỉỵng âỉåìng läúi tênh toạn v thiãút kãú âäư
gạ gia cäng càõt gt, âãø cọ thãø âảt hiãûu qu cao khi thiãút kãú, chãú tảo v sỉí dủng âäư
gạ. Trỉåïc hãút cáưn nàõm vỉỵng u cáưu v trçnh tỉû thiãút kãú räưi måïi âãún cạc näüi
dung tênh toạn khạc.
7-1. u cáưu.

Nọi chung khi thiãút kãú âäư gạ gia cäng cáưn phi tho mn cạc u cáưu sau :
- Âm bo chn phỉång ạn kãút cáúu håüp lê vãư màût ké thût v kinh tãú, nghéa
l âm bo âiãưu kiãûn sỉí dủng täúi ỉu nhàòm âảt cháút lỉåüng ngun cäng mäüt cạch
kinh tãú nháút trãn cå såí kãút cáúu v chỉïc nàng ca mạy gia cäng s làõp âäư gạ.
- Âm bo cạc âiãưu kiãûn an ton vãư ké thût (âm bo u cáưu thao tạc,
thoạt phoi...).
- Táûn dủng cạc loải kãút cáúu tiãu chøn.
- Kãút cáúu âäư gạ phi ph håüp våïi kh nàng chãú tảo v làõp rạp thỉûc tãú ca
cạc cå såí sn xú
t.
Nhỉỵng u cáưu trãn âáy cáưn phi chụ trong ton bäü quạ trçnh thiãút kãú âäư
gạ nhàòm âm bo tênh âäưng bäü vãư kãút cáúu âãø tho mn nhỉỵng u cáưu chung vãư
cháút lỉåüng, nàng sút v hiãûu qu kinh tãú ca ngun cäng; âäưng thåìi gim båït
khọ khàn khi chãú tảo cạc bäü pháûn ca âäư gạ. Màût khạc trỉåïc khi tiãún hnh thiãút kãú
âäư gạ phi nàõm vỉỵng u cáưu ca ngun cäng âãø xạc âënh nhỉỵng u cáưu củ thãø
v xạc âënh nhỉỵng bäü pháûn cáưn thiãút ca âäư gạ phủc vủ ngun cäng.
7-2. Cạc bỉåïc tiãún hnh

7. Âạnh säú cạc chi tiãút ca âäư gạ.
8. Xạc âënh âiãưu kiãûn ké thût ca âäư gạ theo u cáưu ca ngun cäng v
kh nàng cäng nghãû chãú tảo âäư gạ thỉûc tãú.
Tu theo kêch thỉåïc thỉûc ca âäư gạ m bn v làõp rạp chung âäư gạ âỉåüc
xáy dỉûng theo cạc tè lãû khạc nhau: 1:1, 2:1, 4:1,...
7-4. Âäü chênh xạc v nàng sút gạ âàût ca âäư gạ .
Âäü chênh xạc v nàng sút gạ âàût phäi trãn âäư gạ l hai chè tiãu kinh tãú ké
th
ût cå bn cáưn phi âm bo khi thiãút kãú v chãú tảo âäư gạ gia cäng. Âỉåìng läúi
chung âãø xạc âënh âäü chênh xạc v nàng sút ca âäư gạ gia cäng l dỉûa vo u
cáưu ké thût v kinh tãú ca ngun cäng m âäư gạ phủc vủ. Cạc chè tiãu ny âỉåüc
âàûc biãût lỉu trong ton bäü quạ trçnh thiãút kãú, chãú tảo v nghiãûm thu âäư gạ nhàòm
âm bo cho âäư gạ cọ kãút cáúu håüp lê theo quan âiãøm cäng nghãû v quan âiãøm
kinh tãú.
7-4-1.Âäü cỉïng vỉỵng v âäü chênh xạc cáưn thiãút ca âäư gạ gia cäng .
a) Âäü cỉïng vỉỵng ca âäư gạ .
Khi thiãút kãú âäư gạ cáưn ph
i chụ âäü cỉïng vỉỵng ca âäư gạ theo phỉång ca
lỉûc kẻp chàût v lỉûc càõt. Cọ thãø náng cao âäü cỉïng vỉỵng ca âäư gạ bàòng cạch tàng
diãûn têch tiãúp xục, trạnh táûp trung lỉûc. Cạc bãư màût tiãúp xục våïi chøn tinh ca chi
tiãút gia cäng cáưn cọ âäü bọng bãư màût cao (thỉåìng phi qua mi hồûc cảo). Cáưn
thãm gán tråü lỉûc cho thán âäư gạ âãø tàng âäü cỉïng vỉỵng.
b) Âäü chênh xạc âảt âỉåüc.
Âäü chênh xạc âảt âỉåüc ca ngun cäng củ thãø phủ thüc vo trảng thại
ca hãû thäúng cäng nghãû. Cạc u täú sau âáy nh hỉåíng âãún âäü chênh xạc gia
cäng:

109
- Sai säú gạ âàût (ε
gâ

dc
2
dh
33

våïi δ l dung sai ca kêch thỉåïc cáưn thỉûc hiãûn åí ngun cäng củ thãø.
Âäư gạ phủc vủ ngun cäng s gọp pháưn âm bo âäü chênh xạc ngun
cäng våïi âiãưu kiãûn l sai säú gạ âàût phäi trãn âäư gạ phi nh hån giạ trë cho phẹp :
[ ]
gdgd
ε≤ε

Nhỉ váûy khi thiãút kãú âäư gạ phi chụ khäúng chãú sai säú gạ âàût phäi trong
giåïi hản cho phẹp nhàòm tho mn âiãưu kiãûn trãn. Âỉåìng läúi chung âãø xạc âënh
sai säú gạ âàût phäi thỉûc tãú trãn âäư gạ âỉåüc tọm tàõt nhỉ sau :
- Xạc âënh sai säú gạ âàût phäi thỉûc tãú tỉì 3 âải lỉåüng thnh pháưn; âọ lạ cạc
âải lỉåüng vẹc- tå:
+ ε
c
- sai säú chøn (sai säú âënh vë).
+
ε
kc
- sai säú kẻp chàût phäi.
+ ε
âg
- sai säú âäư gạ (sai säú vãư vë trê phäi do âäư gạ gáy ra)
Vç phỉång v chiãưu ca cạc âải lỉåüng ε
c
, ε

bn mạy.
+ Sai säú chãú tảo âäư gạ s lm cho vë trê ca phäi khäng chênh xạc so våïi

110
củ càõt v s gáy ra sai säú vë trê tỉång quan giỉỵa cạc bãư màût gia cäng, vê dủ sai säú
khi làõp bảc dáùn hỉåïng mi khoan s lm khong cạch tám giỉỵa cạc läù cọ sai lãûch,
hồûc gáy ra sai säú vãư khong cạch giỉỵa cạc tám läù gia cäng âãún màût âënh vë. Nãúu
dng cå cáúu phán âäü thç sai säú phán âäü s nh hỉåíng âãún gọc phán bäú giỉỵa cạc
tám cạc läù gia cäng. Nhỉ váûy kêch thỉåïc âỉåìng kênh läù gia cäng khäng chëu nh
hỉåíng ca sai säú âäư gạ.
Sai säú ca âäư gạ phay, chút, xc s gáy ra sai säú vãư âäü chênh xạc vãư vë trê
tỉång quan giỉỵa cạc bãư màût gia cäng v màût chøn, nhỉng khäng nh hỉåíng âãún
kêch thỉåïc thỉûc hiãûn v âäü chênh xạc hçnh hc ca bãư
màût gia cäng. Cå cáúu phán
âäü ca cạc loải âäư gạ ny cọ sai lãûch s gáy ra sai säú vãư vë trê giỉỵa cạc bãư màût gia
cäng.
Sai säú âäư gạ tiãûn s khäng nh hỉåíng âãún âäü chênh xạc ca kêch thỉåïc gia
cäng (kêch thỉåïc âỉåìng kênh ca bãư màût gia cäng) v âäü chênh xạc hçnh dảng
hçnh hc ca bãư màût gia cäng, nhỉng s gáy ra sai lãûch vãư vë trê tỉång quan cạc
bãư màût gia cäng (vê dủ âäü lãûch tám giỉỵa cạc báûc ca mäüt trủc báûc).
ÅÍ âäư gạ chè cọ mäüt vë trê gia cäng, nọi chung sai säú âäư gạ khäng nh
hỉåíng âãún âäü chênh xạc kêch thỉåïc
thỉûc hiãûn v hçnh dảng hçnh hc ca
bãư màût gia cäng, m chè gáy sai lãûch
vãư vë trê tỉång quan giỉỵa cạc bãư màû
t
gia cäng.
Vê dủ khi gia cäng hai läù âäưng
thåìi (hçnh 7-1), mún âm bo
khong cạch hai tám läù L våïi dung

1
,e
2
- l âäü lãûch tám giỉỵa läù dáùn hỉåïng v màût ngoi ca bảc dáún
hỉåïng; e
3
,e
4
- l âäü lãûch tám giỉỵa màût ngoi v màût trong ca bảc lọt.
Nọi chung sai säú ca cạc kêch thỉåïc trãn âäư gạ cọ liãn quan trỉûc tiãúp våïi
kêch thỉïåc gia cäng v phi nàòm trong phảm vi cho phẹp tu thüc vo dung sai
quy âënh ca kêch thỉåïc gia cäng. Trong thỉûc tãú thỉåìng láúy dung sai kêch thỉåïc
Hçnh 7-1
L
±∆
L111
trãn âäư gạ khàõt khe hån dung sai quy âënh ca kêch thỉåïc gia cäng, vê dủ khong
0,5 âãún 0,2 dung sai quy âënh ca kêch thỉåïc gia cäng hồûc khàõt khe hån nỉỵa.
Cạc kêch thỉåïc tỉû do ca âäư gạ cọ thãø láúy theo cáúp chênh xạc 9. Cạc kêch
thỉåïc khäng quan trng (kêch thỉåïc giỉỵa cạc bãư màût thä) trãn âäư gạ cọ thãø láúy cáúp
chênh xạc 11.
- Ngun nhán xút hiãûn sai säú âäư gạ :
+ Chãú tảo v làõp rạp âäư gạ khäng chênh xạc, âàûc biãût l cạc bäü pháûn âënh
vë, gáy ra sai säú âënh vë phäi. Âọ l mäüt loải sai säú hãû thäúng cäú âënh. Sai säú ny
cọ thãø êt nh hỉåíng âäúi våïi âäü chênh xạc gia cäng nãúu tiãún hnh âiãưu chènh mạy
täút. Loải sai säú ny kê hiãûu
ε

0,2...0,4
0,05...0,4
Khi thiãút kãú v tênh toạn âäư gạ củ thãø phi khäúng chãú ch úu sai säú chãú
tảo v làõp rạp âäư gạ ε
ctl
, cọ nghéa l phi xạc âënh chênh xạc giạ trë ca âải lỉåüng
ε
ctl
âãø tỉì âọ xạc âënh nhỉỵng u cáưu, âiãưu kiãûn ké thût cho giai âoản chãú tảo v
làõp rạp âäư gạ. Nhỉỵng âiãưu kiãûn ké thût ny s l nhỉỵng chè tiãu ch úu âãø
nghiãûm thu âäư gạ. Cạc âải lỉåüng thnh pháưn ca sai säú âäư gạ (ε
ctl
, ε
m
, ε
l
) âỉåüc thãø
hiãûn bàòng lỉåüng dëch chuøn ca gäúc kêch thỉåïc chiãúu lãn phỉång ca kêch thỉåïc
thỉûc hiãûn.
Khi phỉång v chiãưu ca âải lỉåüng thnh pháưn khọ xạc âënh thç trë säú ca
sai säú âäư gạ s âỉåüc xạc âënh theo phẹp cäüng xạc sút :
2
l
2
m
2
ctldg
ε+ε+ε=ε

Tọm lải cạc bỉåïc cáưn thiãút, âiãưu kiãûn ké thût chãú tảo v làõp rạp ca âäư gạ

m
2
dgctL
ε−ε−ε=ε

[ ]
2
L
2
m
2
kc
2
c
2
dg
ε−ε−ε−ε−ε=

(4) Quy âënh âiãưu kiãûn ké thût cáưn thiãút cho âäư gạ âm bo âäü chênh xạc
cáưn thiãút, dỉûa vo âải lỉåüng
ε
ct L.
7-4-2. Nàng sút gạ âàût v thao tạc âäư gạ.
Náng cao nàng sút gạ âàût v håüp lê hoạ thao tạc âäư gạ gia cäng càõt gt l
mäüt trong nhỉỵng biãûn phạp ch úu nhàòm rụt ngàõn thåìi gian phủ (T
p
) ca ngun
cäng. Chè tiãu vãư nàng sút gạ âàût phäi cáưn âỉåüc lỉu ton diãûn trong quạ trçnh
thiãút kãú âäư gạ tu theo quy mä v âiãưu kiãûn sn sút củ thãø.
Nọi chung, nàng sút gạ âàût phäi trãn âäư gạ phủ thüc vo cạc úu täú sau: