Sáu sai lầm trong quản trị rủi ro

Người ta hầu như không thể dự đoán được những biến cố kiểu ''Thiên Nga
Đen''. Do vậy, thay vì duy trì ảo tưởng rằng chúng ta có thể lường trước
tương lai, các nhà quản trị nên tìm cách giảm thiểu ảnh hưởng từ những
nguy cơ khó nhận biết.
Chúng ta không nhìn thế giới qua lăng kính của những kiến thức quản trị rủi ro
xưa cũ. Không một mô hình dự báo nào dự đoán được tác động của cuộc khủng
hoảng kinh tế hiện tại, những tác động vẫn đang tiếp tục khiến các nhà kinh tế học
và giáo sư các trường kinh doanh sửng sốt.

Hơn nữa, như chúng ta đều biết, chính những cái gọi là mô hình quản trị rủi ro của
các ngân hàng đã làm cho cuộc khủng hoảng thêm trầm trọng, thay vì phải hạn
chế, chúng làm tăng khả năng tiếp xúc với hiểm nguy và mặc cho nền kinh tế suy
yếu hơn bao giờ hết.

Những biến cố xác suất thấp, tác động lớn và gần như không thể dự đoán - mà
chúng tôi gọi là Thiên Nga Đen [1] - đang ngày càng thống trị thế giới. Nhờ
internet và quá trình toàn cầu hóa, thế giới của chúng ta trở thành một hệ thống
phức tạp với mạng lưới các mối quan hệ rối rắm và những nhân tố có mối quan hệ
chằng chịt. Sự phức tạp không chỉ gia tăng phạm vi ảnh hưởng của các biến cố
Thiên Nga Đen mà còn khiến người ta không thể dự báo các biến cố dù rất bình
thường khác. Tất cả những gì chúng ta có thể dự đoán là những công ty nào phớt
lờ các biến cố Thiên Nga Đen sẽ thất bại.

Thay vì cố gắng dự báo cho bằng được các biến cố xác suất thấp, tác động lớn,
chúng ta nên tìm cách hạn chế "khả năng phơi nhiễm" trước những biến cố này.
Chúng tôi tin rằng quản trị rủi ro nên phát huy vai trò giảm thiểu tác động của
những điều chúng ta không biết, thay vì làm một công việc phù phiếm là sáng tạo
những kỹ thuật công phu và những minh họa tinh vi để kéo dài ảo tưởng của
chúng ta về khả năng hiểu biết và dự đoán môi trường kinh tế, xã hội quanh mình.

mua bảo hiểm cho nó? Dĩ nhiên bạn chỉ quyết định mua nhà sau khi đã tính toán
tất cả chi phí liên quan đến bảo hiểm. Tuy nhiên, trong kinh doanh, chúng ta xem
bảo hiểm như một phương án tùy chọn. Bảo hiểm hoàn toàn không phải là một tùy
chọn; các công ty phải chuẩn bị để sẵn sàng đương đầu với các hậu quả và phải
mua bảo hiểm để phòng ngừa rủi ro.

2. Tin rằng nghiên cứu quá khứ sẽ giúp quản lý được rủi ro

Các nhà quản lý rủi ro đã sai lầm khi sử dụng khả năng hiểu biết những sự kiện đã
qua để dự báo những sự kiện sắp xảy đến. Nhưng tiếc thay, nghiên cứu của chúng
tôi đã chỉ ra rằng không có mối liên hệ nào giữa các biến cố trong quá khứ và
những cú sốc của tương lai. Điển hình là những biến cố lớn như Thế chiến I hay
vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, trước nay chưa hề có tiền lệ.

Điều này cũng tương tự với những thay đổi về giá. Cho đến tận cuối thập niên
1980, mức giảm của giá cổ phiếu, dù vào thời điểm tồi tệ nhất, cũng chưa vượt
quá 10%/ngày. Nhưng giá cả bất ngờ tụt giảm 23% vào ngày 19/10/1987 [2]. Vì
sao tại thời điểm đó mọi người đều tin rằng sắp có tai họa trong khi giá chứng
khoán chỉ mới tụt dốc 23%? Lịch sử đã đánh lừa nhiều người.

"Việc này chưa hề có tiền lệ" là lời biện hộ phổ biến của các chuyên gia quản lý
rủi ro, đặc biệt là những người làm việc trong ngành tài chính. Họ cho rằng nếu nỗ
lực đến một mức nào đó, họ có thể tìm thấy tiền lệ của bất cứ thứ gì và có thể dự
đoán bất kỳ điều gì. Tuy nhiên, các biến cố Thiên Nga Đen không hề có tiền lệ.
Hơn nữa, thế giới ngày nay đã khác xưa rất nhiều; tính tương thuộc và phi tuyến
tính cũng đã gia tăng. Nhiều chính sách trước nay vô hại nhưng giờ lại gây phản
ứng ngược.

Người ta không quan tâm đến các dạng ngẫu nhiên cố hữu của nhiều biến số kinh
tế. Thật ra có hai dạng, trong đó ngẫu nhiên kinh tế xã hội ít mang tính cơ cấu và