www.khoabang.com.vn
Luyện thi trên mạng

_____________________________________________________________

G.V Lờ Kim Long - HKHTN
các hợp chất cao phân tử
1. Khái quát.
+ Chất cao phân tử là các hợp chất có khối lợng phân tử lớn (M = 10
3
đến
10
6
đvC) mà phân tử đợc cấu tạo từ các mắt xích giống nhau (còn gọi là các
mônôme). Số lợng các mắt xích giống nhau đợc gọi là độ trùng hợp của polime.
+ Số lợng và chủng loại polime khá lớn và ngày một tăng. Các polime có thể
đợc điều chế nhân tạo nh Buna, PE, PVC, phenol focmadehit, Ure focmandehit và
polime tổng hợp khác. Các polime có thể tạo ra trong các quá trình phản ứng trong
tự nhiên nh: cao su tự nhiên, xenlulozơ, tinh bột
+ Dựa vào cấu tạo phân tử, ngời ta chia các polime thành:
Các polime có mạch không phân nhánh: PE, xenlulozơ, Capron, Amilozơ ...
Các polime có mạch phân nhánh: Poliisopren, PVC, Amilopectin (hồ tinh
bột) ...
- Các polime có mạch đợc khâu lại với nhau (còn đợc gọi là polime có mạch
không gian) bằng một cầu nối nh cao su thiên nhiên lu hoá, nhựa bakelit.
+ Căn cứ vào sự phân bố không gian (lập thể) của nhánh của mạch polime ngời
ta lại phân loại các polime thành:
a) Các polime có nhóm thế Cl, CH
3
, C
6

đôi, mạch C có thể quay
dễ dàng. Trong thực tế các mạch polime không phân nhánh có cấu tạo gấp khúc
nên xoắn lại với nhau tạo thành khối. Để tách các mạch nh vậy ra khỏi nhau
cần phải cấp một lợng năng lợng khá lớn (trong nhiều trờng hợp còn lớn hơn
cả năng lợng phá vỡ liên kết trong mạch).
Cl Cl Cl Cl Cl
Cl Cl
Cl
Cl
Cl
Cl
Cl
Cl
Cl
Cl
Cl
www.khoabang.com.vn
Luyện thi trên mạng

_____________________________________________________________

G.V Lờ Kim Long - HKHTN
- Khi mạch polime có
liên kết
đôi, sự quay tự do của các nhóm bị cản trở và làm
xuất hiện đồng phân hình học cis, trans. Thí dụ cao su thiên nhiên có dạng cis-
cis: các nhóm CH
2
ở vị trí cis đối với
liên kết

O
6
).
(C
6
H
10
O
5
)
n
+ n H
2
O
H
+
n C
6
H
12
O
6

Protit, poliamit, polieste dễ dàng thuỷ phân trong môi trờng axit hoặc kiềm
tạo thành các mônôme ban đầu ở dạng muối.
(- NH - CH
2
- CO - )
n
+ n NaOH n H

www.khoabang.com.vn
Luyện thi trên mạng

_____________________________________________________________

G.V Lờ Kim Long - HKHTN
+ Phản ứng không cắt mạch: phản ứng thế và cộng:
- Cao su thiên nhiên có thể tham gia phản ứng cộng với HCl tạo ra cao su hiđro
clo hoá.
- Cao su thiên nhiên có thể tác dụng với Cl
2
cũng tạo thành cao su clo hoá với
hàm lợng clo cao hơn so với hiđroclo hoá.
- Polivinyl axetat tác dụng với kiềm thu đợc Polivinyl ancol với khả năng hấp
thu nớc tốt nên đợc sử dụng nhiều trong công nghiệp dệt để chế biến sợi.
b) Phản ứng nối mạch (khâu mạch không gian).
+ Cao su tự nhiên đợc lu hoá bằng cách nấu chảy cao su với lu huỳnh thu
đợc các sản phẩm khâu mạch với hàm lợng khác nhau từ loại cao su có tính đàn
hồi cao để làm xăm xe đạp, xe máy đến cao su còn độ đàn hồi thấp làm lốp ô tô
cho đến nhựa bakelit không đàn hồi..
+ Nhựa rezol (là polime phenolfocmadehit có cấu tạo mạch thẳng) có tác nhân
khâu mạch là nhóm CH
2
.
4. Phơng pháp tổng hợp polime.

a) Phơng pháp trùng hợp.
+ Trùng hợp là quá trình cộng hợp
liên kết
nhiều phân tử nhỏ (monome) giống

2
O
axit -aminoenantoic Enan
HOOC-(CH
2
)
4
COOH + n H
2
N-(CH
2
)
6
-NH
2
(-CO-(CH
2
)
4
CONH
2
-(CH
2
)
6
-NH-)
n

Axit adipic hexametylendiamin Nilon-6,6 + 2n H
2

2
=CH-CHO (anđehit acrylic);
CH
2
=CH-COOH (axit acrylic).
7. Hoàn thành sơ đồ biến hoá vàviết CTCT của các chất ký hiệu bằng X, Y, Z, D.
CaCl
2

+ OH
2
X

xtrùnghợp,t
Y

+ )xt(,H
2
Z

txrùnghợp,t
Cao su buna (E)

Cao su buna-S
8. Hãy viết các phơng trình phản ứng trùng hợp và đồng trùng hợp từng cặp một
cácchất: propylen; stiren; metymetacrylat.
9. Cho A: metylmetacrylat; B: Butin-1; C: Butadien-1,3; D: Vinyl axetilen. Viết
phơng trình phản ứng:
a) Trùng hợp A + polime.
b) Trùng hợp B 1, 3, 5-trietylbenzen.

a)

b) [-NH-(CH
2
)
6
-NH-CO-(CH
2
)
4
-CO-]
n

13. Viết phơng trình phản ứng trùng ngng của:
a) HO-CH
2
-CH
2
với HOOC-C
6
H
4
COOH (cùng số mol)
b) Phenol + anđehitfocmic
14. Từ rợu etylic và 1-phenyletanol-1 hãy viết phơng trình phản ứng điều chế
polime có công thức:

15. Từ CH
4
Rợu polivinylic (polivinylancol)

H
4
-O-)
n
B là đồng phân có nhiệt độ thấp nhất trong các đồng phân có cùng
CTPT.
18. a) Từ etylen hãy viết phơng trình phản ứng điều chế buna.
b) Từ gỗ hãy viết phơng trình phản ứng điều chế buna.
19. Cao su là gì ? Viết CTCT của mắt xích cao su Buna-N chứa 8,6% nitơ về khối
lợng, có bao nhiêu kiểu cấu tạo mạch C.
20. Khi trùng hợp stiren phản ứng chỉ xảy ra 1 phần. Cho toàn bộ hỗn hợp sau phản
ứng 100 ml dd brôm 0,15M. Thêm KI (d) lợng I
2
tự do vừa tác dụng hết với
40 ml Na
2
S
2
O
3
0,125M. Tính lợng stiren d (Br
2
không phản ứng vòng benzen).
NH CH
2
CO NH CH
CH
3
CO
n