Những con ốc kỳ lạ (Hay là sự tích quả Roi)
Chuyện hoa chuyện quả- Phạm Hổ
Ngày xưa, xưa lắm, có một ông thầy nổi tiếng là dạy giỏi và
hiền lành. Lần ấy có ba người trẻ tuổi đến xin ông nhận cho vào
học. Hai anh là con nhà nghèo. Một anh là con nhà giàu. Thật ra
cái anh con nhà giàu này không muốn học một tí nào. Vì anh ta
thấy giàu đã thừa đủ để sung sướng rồi. Nhưng bố anh ta bắt ép
phải học để may ra kiếm được vài chữ, rồi khéo chạy chọt thì
anh ta có thể thi đỗ và ra làm quan to. Đã giàu lại làm quan to thì
lúc đó mới thật là sung sướng. Lúc nhận vào học, ông thầy nói
trước với ba người trẻ tuổi:
-Học tôi thì phải học cái hay, cái tốt trước rồi sau mới học cái
chữ, cái nghĩa. Học giỏi thì được khen. Học kém thì phải phạt.
Tôi không phạt bằng roi. Tôi có con ốc này thay cho roi nên tôi
gọi nó là con ốc roi. Tự nó sẽ khen và chê rất công bằng. Học
giỏi thì nó sáng lên như đèn và sẽ giúp cho các ônh thành đạt.
Học kém thì nó đen dần lại như than và chỉ có đem vứt xó. Nói
xong, ông thầy trao cho mỗi người một con ốc roi màu xám, to
bằng ngón chân út và bảo buộc dây đeo vào cổ. ông thầy lại còn
nói tiếp"
-Thiên hạ có ba bồ chữ, nhưng tôi thì chỉ được có một bồ. Học
hết bồ chữ của tôi, các anh đi tìm thầy khác mà học thêm.
Ba người học trò, học được một năm thì ba con ốc đã đổi
thành ba màu khác hẳn. Hai anh con nhà nghèo thì con ốc đeo ở
cổ ngày càng sáng ra, một con sáng trắng, một con sáng hồng.
Còn con ốc của anh con nhà giàu thì cứ đen dần và ngày càng
đen thẫm lại... Hai anh con nhà nghèo vừa làm thuê kiếm sống
vừa đến học thầy. Hai anh học giỏi lại biết đối xử với mọi người
rất tử tế và lễ độ. Còn anh con nhà giàu thì cứ học đâu quên đấy
vì anh mải say mê rượu chè, trai gái, và đối với mọi người thì
anh ta hỗn láo, xấc xược. Ngay cả với thầy, anh ta cũng chê:

sáng trắng, con kia lại sáng hồng! Hai anh học trò bối rối nhìn
nhau rồi cùng đáp:
-Thưa thầy, chúng con cũng không hiểu vì sao ạ! ông thầy liền
cười và nói với cái anh người nhỏ bé hơn:
-Thôi, con đừng giấu thầy nữa. ốc nó đã nói hết với thầy rồi. Có
phải là con là con gái giả trai không? Người học trò kia tái cả
mặt lại và mãi một giây lâu mới dám thú nhận:
-Thưa thầy, vì phép vua không cho con gái đi thi nên con đành
phải làm như vậy... Xin thầy xá tội cho con! ông thầy liền nói:
-Thầy biết lắm. Nhưng nếu việc này để lộ ra thì con sẽ bị tội
chém đầu, mà thầy cũng không sống nổi! Ba thầy trò im lặng
nhìn nhau. ông thầy bỗng nói tiếp:
-Tuy vậy, thầy biết hai con là người tài giỏi, lại có chí lớn. Vì lẽ
đó, thầy sẽ giấu kín việc này và hai con cứ việc học tiếp. Thầy
tin là sau này hai con sẽ giúp được ích lớn cho đời...
Tên tay sai lão nhà giàu nghe được đầu đuôi câu chuyện
liền chạy tức tốc về nhà mách ngay với chủ. Lão nhà giàu mừng
rỡ vì đã có cách trị tội mấy thầy trò nhà kia.
Năm sau, hai người học trò nhà nghèo lên kinh đi thi.
Người con gái giả trai đỗ nhất. Người con trai đỗ nhì. Bảng vàng
vừa treo lên thì tên nhà giàu cũng đã kịp nhờ người tâu với vua
là ba thầy trò nhà kia đã dám chống lại lệnh vua và dám lừa gạt
cả vua. Cũng may là ở trong cung, có một cụ già giữ ngựa. Cụ
rất ghét tên vua ác độc và lũ quan tham nhũng nên cụ nhờ người
tin cho hai người học trò nghèo vừa đỗ nhất và nhì biết chuyện
không hay sắp sửa xảy ra...
Hai người liền nhanh chân chạy trốn. Hai người lúc này đã
cùng học, cùng sống gần nhau lâu ngày nên rất hiểu nhau và rất
yêu nhau. Hai người bèn bàn nhau cùng về làng để đưa thầy lánh
đi nơi khác. Nhưng về đến nhà thì biết thầy đang ốm nặng, khó

câu chuyện ngày xưa về tình nghĩa thầy trò, về những con người
hết sức - đáng yêu...