Luận Văn
Đề tài “Thực trạng
phát triển du lịch sinh
thái ở Việt Nam”

Bài tiểu luận năm thứ nhất Hoa Lan Anh

1
lời nói đầu
Trong thi gian ny ó cú rt nhiu bc phỏt trin trong lnh vc du
lch, du lch sinh thỏi v bo tn trờn th gii. Quan trng nht l vic du lch
sinh thỏi khụng cũn ch tn ti nh mt khỏi nim hay mt ti suy
ngm. Ngc li, nú ó tr thnh mt thc t trờn ton cu. một vài nơi nó
xuất hiện khụng thng xuyờn v khỏ yu t, ớt c bỏo chớ chỳ ý ti. Song
nhiu ni khỏc thỡ vn phỏt trin du lch sinh thỏi li rt c chớnh ph
quan tõm, thng xut hin trờn cỏc bn tin chớnh hay cỏc qung cỏo thng

Cùng với sự phát triển của du lịch nói chung, trong những năm gần
đây du lịch sinh thái Việt Nam cũng phát triển nhanh chóng. Bên cạnh
những tiềm năng và triển vọng, sự phát triển của du lịch sinh thái ở Việt
Nam cũng đang đứng trước những thách thức to lớn.
Chính vì vậy em đã chọn đề tài Thực trạng phát triển du lịch
sinh thái ở Việt Nam, với mong muốn được tìm hiểu thêm nhiều kiến thức
cả về kinh tế, chính trị, xã hội và môi trường sinh thái. Do điều kiện có
hạn, em xin được giới hạn nội dung đề tài của mình trong hai lĩnh vực:
1. Tiềm năng, thực trạng về du lịch sinh thái trong các khu bảo tồn
quốc gia.
2. Tiềm năng, thực trạng của du lịch biển.
Đồng thời cũng nêu ra những giải pháp và chiến lược phát triển du lịch
sinh thái ở Việt Nam.
Em xin cảm ơn TS. Phạm thị Nhuận, cùng các thầy, cô trong khoa
QTKD Du lịch và Khách sạn Trường đại học KTQD Hà nội đã giúp em
hoàn thành bài viết này. Em cũng xin chân thành cảm ơn thư viện trường
Đại học KTQD - nơi đã cung cấp những tài liệu để em hoàn thành đề án
này.
Bài tiểu luận năm thứ nhất Hoa Lan Anh

3
Chương 1: cơ sở lý luận

1.1. Khái quát du lịch sinh thái.
Vn vn cũn tn ti mi khi tho lun v du lch sinh thỏi l vic
khỏi nim v du lch sinh thỏi vn cha c tỡm hiu k, do ú thng b
nhm ln vi cỏc loi hỡnh phỏt trin du lch khỏc. Mt s t chc ó rt c
gng lm rừ s nhm ln ny bng cỏch s dng khỏi nim du lch sinh thỏi
nh mt cụng c thc hin bo tn v phỏt trin bn vng. énh ngha ca
Hip hi Du lch Sinh thỏi ó c ph bin rng rói: "Du lch sinh thỏi l du

nỳi). Nhng hot ng du lch ny cú th cú m cng cú th khụng thuc loi
hot ng thõn thin vi mụi trng. Mt cỏch gi khỏc thng b nhm vi
du lch sinh thỏi l du lch thỏm him. Loi hỡnh ny thng l cỏc hot ng
th thao c bp (thng bao gm s mo him cỏ nhõn mt mc no ú)
cng din ra ngoi thiờn nhiờn (vớ d leo lờn nh hang). Nhng hot ng
ny cú th cú hoc cú th khụng thuc loi cú trỏch nhim i vi mụi trng
hay lm li cho dõn a phng. Do ú, du lch sinh thỏi ch nờn c s
dng mụ t nhng hot ng du lch trong mụi trng thiờn nhiờn vi mt
c im i kốm: l loi hỡnh du lch thc s khuyn khớch bo v v giỳp xó
hi phỏt trin bn vng.
Loại hình du lịch sinh thái có nhiệm vụ:
- Bảo tồn tài nguyên của môi trường tự nhiên.
- Bảo đảm đối với du khách về các đặc điểm của môi trường tự nhiên
mà họ đang chiêm ngưỡng.
- Thu hút tích cực sự tham gia của cộng đồng địa phương, người dân
bản địa trong việc quản lý và bảo vệ, phát triển du lịch đang triển khai
thực hiện trong điểm du lịch, khu du lịch v.v...
Qua các yêu cầu nhiệm vụ đề ra nói trên, loại hình du lịch sinh thái
vừa đảm bảo sự hài lòng đối với du khách ở mức độ cao để tạo lập sự hấp
dẫn đối với họ, đồng thời qua du khách quảng bá uy tín của điểm du lịch,
khu du lịch. Từ đó ngành du lịch có điều kiện bảo đảm và nâng cao
hiệu quả của hoạt động du lịch và cũng là cơ hội tăng thu nhập cho người
dân thông qua hoạt động du lịch, cũng tức là có điều kiện thuận lợi về xã
hội hoá thu nhập từ du lịch.
Cho đến nay vẫn chưa có sự xác định hoàn hảo về loại hình du lịch
sinh thái. Loại hình du lịch này quả vẫn còn mới mẻ, mặc dù những năm
1997-1998 Tổ chức Du lịch thế giới và Liên Hợp Quốc đã nêu một số quan
Bài tiểu luận năm thứ nhất Hoa Lan Anh

5

hiểm , hoặc mạo hiểm trên các cái mới, cái lạ của thiên nhiên
Bài tiểu luận năm thứ nhất Hoa Lan Anh

6
Với Việt nam, một nước mới phát triển về du lịch và loại hình du lịch
sinh thái hầu như còn rất mới, chưa tích luỹ được nhiều kinh nghiệm . Vấn
đề đạt ra mang tính cấp bách là cần phải quan tâm đến cả hai phương
diện:
Một là: Thống nhất về bản chất và khái niệm của loại hình du lịch sinh
thái.
Hai là: Tiếp cận với xu thế và nhu cầu thị trường du lịch sinh thái
trong nước và quốc tế, tiến hành xây dựng những định hướng và hoạnh
định chiến lược phát triển cho loại hình du lịch sinh thái ở Việt nam.
Với đặc trưng khác biệt về nguồn gốc của sản phẩm du lịch sinh thái
và tính chất bền vững của nó, trong những năm qua ở lĩnh vực hoạt động
du lịch sinh thái trên phạm vi toàn thế giới, người ta đã rút ra nhiều bài học
rất có giá trị đóng góp vào lý luận và hoạt động của loại hình du lịch sinh
thái.
Theo đó du lịch sinh thái là loại hình du lịch đặc biệt tổng hợp các
mối quan tâm cảm giác nhiều đến môi trường thiên nhiên và tìm đến
những vùng thiên nhiên nhiều tiềm năng về môi trường sinh thái để cải thiện
kinh tế, phúc lợi xã hội, sức khoẻ và hưởng thụ, khám phá những cái mới, cái lạ,
cái đẹp và sự trong lành của thế giới tự nhiên, tạo ra mối quan hệ hữu cơ,
hoà đồng giữa con người với thiên nhiên, môi trường đồng thời hành động có ý
thức trách nhiệm làm cho thiên nhiên môi trường bền vững, phong phú phục
vụ trở lại lợi ích của con người cả ở hiện tại và tương lai.
1.2. Những yêu cầu cơ bản để phát triển du lịch sinh thái
Yêu cầu đầu tiên để có thể tổ chức được du lịch sinh thái là sự tồn tại
của các hệ sinh thái tự nhiên điển hình với tính đa dạng sinh thái cao. Sinh
thái tự nhiên được hiểu là sự cộng sinh của các điều kiện địa lý, khí hậu

hoạt động du lịch sinh thái, khác với những loại hình du lịch tự nhiên khác khi
du khách có thể tự mình tìm hiểu hoặc yêu cầu không cao về sự hiểu
biết này ở người hướng dẫn viên.Trong nhiều trường hợp, cần thiết phải cộng
tác với người dân địa phương để có được những hiểu biết tốt nhất, lúc đó
người hướng dẫn viên chỉ đóng vai trò là một người phiên dịch giỏi.
- Hoạt động du lịch sinh thái đòi hỏi phải có được người điều hành có
nguyên tắc. Các nhà điều hành du lịch truyền thống tường chỉ quan tâm
đến lợi nhuận và không có cam kết gì đối với việc bảo tồn hoặc quản lý
các khu tự nhiên, họ chỉ đơn giản tạo cho khách du lịch một cơ hội để biết
được những giá trị tự nhiên và văn hoá trước khi những cơ hội này thay đổi
hoặc vĩnh viễn mất đi. Ngược lại, các nhà điều hành du lịch sinh thái phải
Bài tiểu luận năm thứ nhất Hoa Lan Anh

8
có được sự cộng tác với các nhà quản lý các khu bảo tồn thiên nhiên và cộng
đồng địa phương nhằm mục đích đóng góp vào việc bảo vệ một cách
lâu dai các giá trị tự nhiên và văn hoá khu vực, cải thiện cuộc sống, nâng cao
sự hiểu biết chung giữa người dân địa phương và du khách.
Yêu cầu thứ ba nhằm hạn chế tới mức tối đa các tác động có thể của
hoạt động du lịch sinh thái đến tự nhiên và môi trường, theo đó du lịch sinh
thái cần được tổ chức với sự tuân thủ chặt chẽ các quy định về sức chứa.
Khái niệm sức chứa được hiểu từ bốn khía cạnh: vật lý, sinh học, tâm lý
và xã hội. Tất cả những khía cạnh này có liên quan tới lượng khách đến một
địa điểm vào cùng một thời điểm.
Đứng trên góc độ vật lý, sức chứa ở đây được hiểu là số lượng tối đa
khách du lịch mà khu vực có thể tiếp nhận. Điều này liên quan đến những
tiêu chuẩn về không gian đối với mỗi du khách cũng như nhu cầu sinh hoạt
của họ.
Đứng ở góc độ xã hội, sức chứa là giới hạn về lượng du khách mà tại đó
bắt đầu xuất hiện những tác động tiêu cực của các hoạt động du lịch đến

quan tâm.
Du lịch sinh thái bền vững đóng góp tích cực cho sự phát triển bền
vững. Điều đó không có nghĩa là luôn có sự tăng trưởng liên tục về du lịch.
Đây là điểm khác biệt cần nhấn mạnh trong thời điểm mà Việt nam bắt
đầu lo lắng về tốc độ tăng trưởng của du lịch .
Từ những yêu cầu trên đây của du lịch sinh thái ta rút ra những
nguyên tắc cơ bản để phát triển du lịch sinh thái:
- Phải phù hợp với những nguyên tắc tích cực về môi trường, tăng cường
và khuyến khích trách nhiêm đạo đức đối với môi trường tự nhiên.
- Không được làm tổn hại đến tài nguyên, môi trường, những nguyên
tắc về môi trường không những chỉ áp dụng cho những nguồn tài nguyên bên
ngoài (tự nhiên và văn hoá) nhằm thu hút khách mà còn bên trong của nó.
- Tập trung vào các giá trị bên trong hơn là các giá trị bên ngoài và
thúc đẩy sự công nhận các giá trị này .
- Các nguyên tắc về môi trường và sinh thái cần phải đặt lên hàng
đầu do đó mỗi người khách du lịch sinh thái sẽ phải chấp nhận tự nhiên theo
đúng nghĩa của nó và chấp nhận sự hạn chế của nó hơn là làm biến đổi
môi trường cho sự thuận tiện cá nhân.
- Phải đảm bảo lợi ích lâu dài đối với tài nguyên, đối với địa phương
và đối với ngành (lợi ích về bảo tồn hoặc lợi ích về kinh tế, văn hoá, xã hội
hay khoa học).
Bài tiểu luận năm thứ nhất Hoa Lan Anh

10
- Phải đưa ra những kinh nghiệm đầu tay khi tiếp xúc với môi trường
tự nhiên, đó là những kinh nghiệm được hoà đồng làm tăng sự hiểu biết
hơn là đi tìm cái lạ cảm giác mạnh hay mục đích tăng cường thể trạng cơ
thể.
- ở đây những kinh nghiệm có tác động lớn và có nhận thức cao nên
đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ càng của cả người hướng dẫn và các thành viên tham

không ngừng của xã hội, đảm bảo về tổng thể một tương lai phát triển lâu
dài của hệ sinh thái, với tư cách là một ngành kinh tế. Bên cạnh xu thế phát
triển du lịch sinh thái do nhu cầu khách quan, xu thế này còn không nằm
ngoài xu thế chung về phát triển xã hội của loài người khi các giá trị tài
nguyên ngày càng bị suy thoái, khai thác cạn kiệt.
Việt Nam là một đất nước nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió
mùa, nằm hoàn toàn trong vòng đai nhiệt đới của nửa cầu bắc, thiên về
chí tuyến hơn là phía xích đạo. Vị trí đó đã tạo nên một nền nhiệt độ
cao, độ ẩm không khí cao, mưa nhiều. Việt Nam có đường bờ biển dài
hơn 3000km, lưng dựa vào dãy Trường Sơn. Chính các điều kiện đó đã
mang lại cho Việt Nam một hệ động thực vật vô cùng phong phú, đa dạng
và độc đáo. Kết hợp vào đó có rất nhiều nét văn hoá dân tộc đặc sắc,
đậm đà. Những yếu tố đó đã tạo nên cho Việt Nam một lợi thế to lớn
trong việc phát triển loại hình du lịch sinh thái. Cùng với việc nỗ lực bảo
tồn, khai thác phát huy các giá trị tài nguyên thiên nhiên và văn hoá phục vụ
phát triển kinh tế thông qua du lịch sinh thái là một xu thế tất yếu. Với tư
cách là một ngành kinh tế mũi nhọn - Du lịch trong đó có du lịnh sinh thái
ngày càng khẳng định vị thế của mình đối với sự phát triển kinh tế xã
hội của đất nước.
Du lch sinh thỏi Vit nam cng ó cú nhng úng gúp ln cho s
phỏt trin cng ng, bo v ti nguyờn mụi trng. Nh phỏt trin du lch
sinh thỏi m ng bo mt s dõn tc, c dõn sinh sng trong vựng m cỏc
vn quc gia, khu bo tn cú c vic lm, nõng cao mc sng, cỏc l hi,
tp tc, ngnh ngh th cụng c bo tn v phỏt trin.
Bài tiểu luận năm thứ nhất Hoa Lan Anh

12
Chương 2
Thực tế phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam


vực Đông Nam á. Hệ thống rừng đặc dụng và rừng ngập mặn Việt Nam
thuộc loại rừng giàu có về tính đa dạng sinh học với 12.000 loài thực vật (
1.200 loài đặc hữu). 15.575 loài động vật (172 loài đặc hữu). Với tiềm
năng phong phú và đa dạng, nên ngay từ thời gian đầu của quá trình đổi mới
đất nước, việc phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam đã được coi trọng.
Nếu như năm 1994 mới chỉ có 320 ngàn lượt khách quốc tế đến các vùng tự
nhiên ở Việt Nam thì đến năm 1999 con số tương ứng đã lên đến 620 ngàn
và dự tính 1triệu lượt khách cho cả năm 2000. Bên cạnh đó hàng năm cũng có
thêm 3.5 đến 5 triệu lượt khách du lịch nội địa ghé các vùng tự nhiên. Nhờ
vậy doanh thu của hoạt động du lịch sinh thái tại các khu bảo tồn thiên nhiên
cũng như vùng đệm hiện chiếm khoảng 25-30% trong tổng số doanh thu
hàng năm của ngành du lịch.
Hiện nay ngành du lịch Việt Nam đang gấp rút hoàn thiện công tác
điều tra cơ bản quy hoạch những vùng tiềm năng như Ba Bể, Cát Bà, Cúc
Phương, Nam Cát Tiên, Yok-Đôn, Côn Đảo, Bình Châu-Phước Bửu...
Tổ chức không gian hoạt động du lịch sinh thái trong các khu bảo tồn ở
Việt Nam sẽ được phân thành 7 cụm vùng tiêu biểu. Không gian du lịch sinh
thái vùng núi và ven biển Đông Bắc bao gồm một phần các tỉnh Lạng Sơn,
Cao Bằng, Bắc Cạn, Bắc Thái. Các hệ sinh thái điển hình và có giá trị cao
được chọn khu vực này là khu bảo tồn thiên nhiên Bắc Sơn, Hữu Liên ( Lạng
Sơn), rừng văn hoá lịch sử Pắc Bó, Trùng Khánh( Cao Bằng), Vườn quốc gia
Ba Bể ( Bắc Cạn). Hồ núi Cốc( Bắc Thái) và hệ sinh thái rừng ngập mặn
Quảng Ninh, Hải Phòng.
Không gian hoạt động của du lịch sinh thái vùng núi Tây Bắc và
Hoàng Liên Sơn chủ yếu phần phía Tây của 2 tỉnh Lào Cai và Lai Châu
với vùng sinh thái núi cao Sapa-Phanxiphăng và Khu bảo tồn Mường Nhé- nơi
đang tồn tại 38 loài động vật quý hiếm cần được bảo vệ như Voi, Bò tót, Gấu
chó, Hổ, Sói đỏ...
Du lịch sinh thái Đồng Bằng Sông Hồng với không gian chủ yếu thuộc
các tỉnh Hà Tây, Vĩnh Phúc, Hà Nam, Nam Định, Thái Bình và Thanh

đường bộ, những năm gần đây nhiều đường xá đã được nâng cấp hoàn
chỉnh như đường quốc lộ mới, đường 32 v.v... Về mặt lưu trú của du khách
cũng có các khách sạn với tiện nghi hiện đại. Nhiều tổ chức lữ hành , phục
vụ thông tin liên lạc, quảng bá v.v... các Sở Du lịch, các công ty kinh doanh du
lịch về các làng bản, nhân dân địa phương trên tuyến điểm du lịch đã có
kinh nghiệm tốt đảm bảo niềm tin gây cảm tình đối với du khách. Tuyến
Bài tiểu luận năm thứ nhất Hoa Lan Anh

15
du lịch có thể tổ chức dài từ 4-5 ngày đối với toàn tuyến, cố nhiên có thể
tuỳ theo yêu cầu của du khách mà có thể phân thành một tuyến nhất định.
Điều đáng mừng là những năm gần đây nhiều tỉnh, thành trong cả
nước đã hưởng ứng tích cực loại hình du lịch sinh thái. Loại hình du lịch này
bước đầu đã được chú ý đầu tư để thu hút nhiều khách tham quan, đồng
thời hình thành và phát huy chất lượng phục vụ của các tour du lịch làm cho
du khách thấy thoải mái, chủ động.
Sở Du lịch tỉnh Hà Tây đã mở thêm các tour du lịch sinh thái vườn
lồng ghép các tour du lịch làng nghề như vườn sinh thái ở Chương Mỹ, ở
Thường Tín , khu du lịch sinh thái Song Phương, trang trại sinh thái Vân
Canh ở Hoài Đức, vườn Ngọc Nhị ở Ba Vì v.v...
ở Khánh Hoà cũng mở các tour du lịch mới đưa du khách đến khu vực
Đầm Môn , bãi tắm Xuân Đừng ở vịnh Văn Phong v.v... các du khách bơi
thuyền trên vịnh, thăm một số bãi biển trên vịnh, thăm làng nghề Hà Đằng
từ nhiều năm còn cách biệt với đất liền, thưởng ngoạn Dốc Lết, tắm suối
nước nóng Tháp Bà v.v...
Huyện Sa Pa nằm sâu trong rìa Tây Nam, là huyện từ khi ra đời
được coi là vùng khí hậu ôn đới đặc biệt của Việt Nam. đây là điểm du
lịch sinh thái rất hấp dẫn đối với khách du lịch trong và ngoài nước.
Trong vùng du lịch Nam Trung Bộ và Nam Bộ cần phải kể đến tiểu
vùng (hoặc khu vực) du lịch Cần Thơ có các yếu tố sinh thái đặc trưng mà

20.000 m2 nuôi trên 1.000.000 vịt anh đào, có diện tích riêng nuôi cá rô
phi, cá chép... Khu thứ 3 rộng trên 100ha trồng thuần cây giống nhập từ Đài
Loan là cây Ma-li-ba-lu có gốc từ Nam Mỹ được mệnh danh là cây phát tài
để xuất khẩu. Khu này do công ty trách nhiệm hữu hạn Phô-ta-cô đầu tư
vốn đến 100 triệu USD.
Sở Du lịch thành phố Hồ Chí Minh quan tâm đầu tư loại hình du
lịch sinh thái trong kế hoạch 5 năm 2001-2005, trong đó có quy hoạch tổng
thể phát triển du lịch sinh thái Cần Giờ, chuẩn bị xây dựng một cầu cảng
du lịch tại Bình Thụng ở quận 7 để phát triển du lịch bằng đường biển và
đường sông, tiếp tục triển khai kế hoạch phát triển du lịch sinh thái ở khu
vực Tây-Bắc thành phố cùng với dự án hình thành khu phố văn hoá-dịch vụ-
du lịch người Hoa ở quận 5. Đồng thời trong kế hoạch 2001-2010 nhằm phát
triển loại hình du lịch sinh thái - mô hình rất cần thiết, các nhà quản lý du
lịch ở thành phố Hồ Chí Minh còn liên kết mật thiết với một số tỉnh như
Quảng Nam, Bình Thuận, Tây Nguyên v.v... để thu hút du khách thực hiện
các tour du lịch sinh thái.
Bài tiểu luận năm thứ nhất Hoa Lan Anh

17
Cách trung tâm thành phố Hồ Chí Minh khoảng 19 km về phía Bắc
thuộc phường Tân Phú ở quận 9, Khu du lịch Suối Tiên có diện tích khoảng
100 ha từ năm 1999 đã trở thành một điểm hẹn du lịch mới ở các tỉnh miền
Đông Nam Bộ. Vốn là một nơi hoang dã có một dòng suối nhỏ chảy qua từ
nhiều năm trước cho đến mãi cuối năm 1995 các nhà quản lý của Công ty
xuất nhập khẩu lâm sản, mỹ nghệ, thương mại và du lịch Suối Tiên về phát
triển du lịch nên đã thống nhất mạnh dạn hợp tác đầu tư thành điểm du lịch
sinh thái.
ở điểm này có các công trình như Đền Vua Hùng, cổng Thần Tiên,
Cầu Kiệu, cung Kỳ Lân, Giếng Mỵ nương v.v... là những cảnh quan nghệ
thuật gọi cho du khách về truyền thống hào hùng của dân tộc Việt Nam.

tắm suối nước nóng Tháp Bà...
Cùng với các hang động như đã liệt kê điển hình ở một số nơi trong
hệ sinh thái rừng-núi-hang động của Việt Nam có trên 400 suối nước nóng:
Kim Bôi ở tỉnh Hoà Bình, suối nước nóng Hội Vân ở tỉnh Bình Định v.v...
Đồng thời không ít vùng còn có nhiều thác nước mát nổi tiếng như thác Mơ
nằm giữa khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hang cách thị xã Tuyên Quang 100 km
tạo nên một cảnh quan hấp dẫn; thác Bản Giốc ở huyện Trùng Khánh tỉnh
Cao Bằng trên dòng sông Quầy Sơn chảy vòng quanh lãnh thổ Việt Nam
đến xã Đàm Thuỷ và từ độ cao trên 30m dòng nước trắng xoá đổ xuống qua
các bậc đá vôi. Tại tỉnh Bắc Kạn có thác Đầu Đẳng cách hồ Ba Bể khoảng
3km. Tỉnh Nghệ An có thác Khe Kẻm trong khu bảo tồn thiên nhiên Pù Mạt
thuộc huyện Côn Cường. Tỉnh Gia Lai có thác Xung Khoeng thuộc huyện
Chư Pờ Rông. Tỉnh Đắc Lắc có thác Drây Sáp. Tỉnh Lâm Đồng có thác
Prenn, thác Pong Gua, thác Đam-bờ Ri, thác Cam Ly, thác Đan Ta La, thác Gou
Gah v.v... cũng cách thành phố Đà Lạt chừng 7 km về phía Đông-Bắc từ thời
Pháp có thung lũng khá đẹp do một số du khách nước này đặt tên là Thung
Lũng Tình Yêu (Valléc damour) có một cảnh hồ rộng chừng 6 ha với cai tên
là hồ Đa Thiện được du khách, đặc biệt là giới trẻ thường đến vãn cảnh
đẹp.
Cùng với các loại tài nguyên du lịch tự nhiên, Việt Nam còn có nhiều
di sản văn hoá lịch sử cổ đại, hiện đại quý giá mà các loại hình du lịch cần
khai thác để phát triển du lịch sinh thái. Lịch sử lâu đời của đất nước cho
thấy trước khi có nhà nước khoảng 2000-4000 năm những người tiền sử đã
sống, hái lượm, lao động sản xuất, phát triển tập quán, phong tục và để lại
những di chỉ có giá trị. Tiếp theo các thế hệ liên tục vừa xây dựng nền
kinh tế, phát triển đời sống vật chất và tinh thần, không ngừng đấu tranh
bảo vệ nền độc lập của đất nước làm cho các di sản văn hoá phát triển vừa
Bài tiểu luận năm thứ nhất Hoa Lan Anh

19

quan và là một tiềm năng.
Hiện nay, số khách du lịch trong nước đã tăng lên tới 8,5 triệu lượt
khách.Trong đó có bao nhiêu khách thuộc đối tượng du lịch sinh thái? Chưa có
số liệu tin cậy bởi khái niệm du lịch sinh thái chưa được quan tâm dẫn đến
trong thống kê du lịch chưa được thể hiện. Căn cứ vào số khách đến với các
vùng thiên nhiên với động cơ hưởng thụ vào sản phẩm thiên nhiên như: các vườn
quốc gia và bảo tồn thiên nhiên , vãn cảnh sông nước , hành trình xuyên Việt,
thám không vùng vịnh hay đến các khu tự nhiên Hạ Long, Tam Cốc Bích
Động thì tỷ lệ cũng không nhỏ có thể chiếm tới 30 40% tổng số khách
hàng năm. Tuy nhiên với khái niệm đầy đủ về du lịch sinh thái vế thứ hai
là ý thức, trách nhiêm với việc bảo tồn phát triển du lịch sinh thái thì chưa có
những tư duy, giáo dục tốt về vấn đề này. Với tốc độ đô thị hoá như hiện
nay chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao và cải thiệnChắc
chắn nhu cầu đi du lịch sinh thái sẽ tăng lên đáng kể, không còn giới hạn ở
con số 4 5 triệu người/năm mà có thể lên đến hàng chục triệu người mỗi
năm trong các năm tới đây.
Xét về tiềm năng du lịch sinh thái của nước ta với vị trí nằm tiếp
giáp với biển Đông với chiều dài trên 3200km bờ biển có nhiều, vịnh đảo và
những quần thể núi đá vôi, sông, hồ, thác nước, hang động, suối nước nóng,
và 3/4 diện tích núi rừng với độ dốc cao đã tạo cho Việt nam rất phong
phú và đa dạng về khí hậu và địa hình địa mạo nên rất giàu về tiềm
năng sinh thái cũng như sự đa dạng sinh thái .
Bài tiểu luận năm thứ nhất Hoa Lan Anh

21
Theo đánh giá của quốc tế, nước ta đứng thứ 16 về sự phong phú, tính
đa dạng sinh học, đại diện cho vùng Đông nam á về sự độc đáo và giàu có
về thành phần loài. Mặc dù bị tổn thất về diện tích do nhiều nguyên
nhân trong hai thập kỷ qua, nhưng hệ thực vật vẫn còn khá phong phú về
chủng loại.

rụng lá, rừng thường xanh hở, rừng thường xanh cây bụi đến các thảm cỏ.
Ngoài ra Việt nam còn có 5 nhóm hệ sinh thái thuỷ vực, trải từ nước ngọt
đứng, nước ngọt chảy, nước ngọt ngầm, nước lợ và nước mặn. Hệ sinh thái đất
ngập nước cũng dang được các nhà khoa học Việt Nam nghiên cứu. Khu bảo
tồn thiên nhiên đất ngập nước Xuân Thuỷ, Vườn Quốc Gia Tràm chim ở đồng
bằng sông Cửu Long là những địa điểm ngắm chim nước lí tưởng.
Không chỉ phong phú trên phương diện hệ sinh thái, thiên nhiên còn
ban cho Việt nam sự đa dạng sinh học cao về các loài đặc hữu, có khoảng
1200 loài là loài đặc hữu trong tổng số 12000 loài thực vật ở Việt
Nam(theo ước tính). Trong số 15.575 loài động vật có 172 loài đặc hữu
trong số đó có 14 loài là thú. Đặc biệt sự kiện gây chú ý nhất trong giới
bảo tồn thế giới là phát hiện 3 loài thú lớn ở Việt nam: Sao la(1992), Mang
lớn(1994), Mang Trường Sơn (1997). Khoảng 58% số loài thực vật và 73% số
loài động vật quý hiếm, đặc hữu của Việt nam tập trung trong các khu
bảo tồn thiên nhiên. Tuy nhiên các loài thú lớn của Việt nam khó tiếp cận hơn
các loài của Châu phi, và đôi khi sự tiếp cận là không thể chấp nhận được
vì các loài vật này bản thân chúng đang có nguy cơ tuyệt chủng cần được
bảo vệ và chúng sống trong các hệ sinh thái tương đối mong manh. Tình
trạng này có thể được khắc phục nếu có quy hoạch thích hợp. Chẳng hạn
như khoanh vùng bảo vệ, xây dựng chòi quan sát từ xa có thể xem được một
số con tê giác còn sống sót tại vườn quốc gia Cát Tiên mà đầu tháng 5/1999 các
nhà nghiên cứu đã chụp được những bức ảnh đầu tiên bằng máy ảnh tự động.
Khi có các nguồn tài chính có thể xây dựng các khu nuôi thú bán hoang dã.
Hiện tại ở Vườn quốc gia Cúc Phương đã xây dựng được một khu nuôi các
loài linh trưởng rộng khoảng 2 ha. Du khách có thể tham quan và ngắm nhìn
một số loài khỉ vượn vào lúc cho ăn. Vườn quốc gia Ba Vì cũng đang xây
dựng khu nuôi thú và chim bán hoang dã ở khu vực có độ cao 400 mét so với
mực nước biển.
Sự đặc hữu về động thực vật là một hấp dẫn đối với du lịch sinh
thái mang tính chất nghiên cứu khoa học. Những nhà khoa học có thể đến

Nguyễn Quang Mỹ và nhiều nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rất nhiều hang
động ở các vườn quuốc gia và các khu bảo tồn thiên nhiên vùng núi đá vôi trên
phạm vi cả nước: Động Phong Nha, Chùa Hương,Tam Cốc, Bích Động, các hang
động trong khu vực di sản thiên nhiên Hạ long là những điểm tham quan nổi
tiếng trong và ngoài nước.
Theo sự phân tích của Ngô Đức Thịnh, từ đa dạng về tự nhiên dẫn
đến sự đa dạng về văn hoá. Chính vì vậy mà mà người Việt nam không
thuần nhất mà gồm 54 dân tộc khác nhau. Đáng chú ý hơn là các dân tộc
Bài tiểu luận năm thứ nhất Hoa Lan Anh

24
thiểu số thường sống kề gần hoặc trong các khu bảo tồn thiên nhiên. Họ hiện
vẫn đang lưu giữ được phong cách sống, bản sắc văn hoá riêng và tập tục độc
đáo. Điều này khiến Việt nam càng trở nên hấp dẫn trên phương diện du
lịch sinh thái. Hiện tại đời sống của những người dân ở đây có nhiều khó
khăn thiếu thốn. Đây cũng là cơ hội để du lịch sinh thái thể hiện mình,
đóng góp vào phát triển cộng đồng tại các điểm du lịch .
2.3.2 Thực trạng du lịch sinh thái của các khu bảo tồn thiên nhiên
Việt nam.
Tuy có tiềm năng to lớn, nhưng du lịch sinh thái trong phạm vi cả nước
nói chung và trong các khu bảo tồn nói riêng còn đang trong giai đoạn đầu
của sự phát triển. Các hoạt động đa số mang tính tự phát, chưa có sản phẩm
và đối tượng phục vụ rõ ràng, chưa có sự đầu tư quảng bá, nghiên cứu thị
trường và công nghệ phuc vụ cho du lịch sinh thái, chưa có sự quan tâm,
quản lý chặt chẽ của các cấp các ngành do vậy mà thực tế là sự đa dạng
sinh học đang bị de doạ.
Theo ước tính ở Việt nam có hơn 12000 loài cây, 275 loài động vật
có vú, 800 loài chim, 180 loài bò sát, 80 loài động vật lưỡng cư, 2470 loài cá
và hơn 5500 loài côn trùng, với ước tính hơn 10% đang mắc các bệnh đặc
trưng ở các loài động vật có vú, chim và cá. Điều đáng buồn là hơn 28%