XẤC LÊÅP CƯNG THÛÁC TÛ DUY
103102
THOMAS J. WATSON SR. & IBM
úã Dayton àïí trấnh sûã dng cấc nhâ mấy àang vêån
hânh. Nhûng rưìi cåc chiïën quấ lúán vâ ưng quët
àõnh mua thïm àêët àïí xêy thïm nhâ mấy sẫn xët
v khđ phc v cåc chiïën. IBM khưng cêìn lúâi mâ
chó cêìn hôa vưën trong chuån nây – mûác lúåi nhån
chó lâ 1,5% à àïí trang trẫi – chùèng hẩn nhû
4.000 nhên viïn ca IBM lïn àûúâng nhêåp ng mâ
vêỵn hûúãng 25% lûúng tûâ IBM. Vâ tiïìn lậi àố lâ qu
phc lúåi cho nhûäng qn nhên bõ thûúng hay tûã
nẩn vâ thiïåt hẩi mâ gia àònh ca hổ phẫi gấnh chõu
tûâ cåc chiïën bïn kia àẩi dûúng.
Àïën thùm trûúâng hổc ca IBM úã Endicott,
Watson nối vúái cấc sinh viïn ca mònh:
“Khưng ai àûúåc quìn hy diïåt thïë giúái tuåt vúâi
nây.”
Quan àiïím ca ưng vúái têëm hn chûúng ngúá
ngêín giúâ àêy àậ rộ.
KHNG HOẪNG HÊÅU CHIÏËN
– BIÏËN GẤNH NÙÅNG THÂNH CÚ HƯÅI
Thomas Watson ài mưåt nûúác cúâ àẫo lưån lệ thưng
thûúâng: Tòm kiïëm viïåc lâm cho nhên viïn thay vò sa
thẫi hổ, nhû cấc nhâ cưng nghiïåp àậ lâm sau chiïën
tranh. Nhên cưng àậ tùng tûâ 12.000 nùm 1940 lïn
àïën trïn 21.000 ngûúâi vâo nùm 1943 – hai nùm
trûúác khi thẫm hổa phất-xđt àûúåc chùån àûáng.
Àêy lâ mưåt sûå kiïån quan trổng trong cåc àúâi
kinh doanh àêìy khấc biïåt ca Watson. Nố àùåc biïåt
búãi vò ưng ln ln têåp trung lo cho nhên viïn lâ

àố:
“Chng ta sệ sûã dng têët cẫ cấc nhâ mấy vâ
khưng sa thẫi bêët cûá cưng nhên nâo.”
Vâo cåc hổp vúái cấc k sû, nhên viïn bấn hâng
sau àố, ưng nhùỉc lẩi lêìn nûäa:
“Chng ta hiïån nay àậ bùỉt àêìu vúái mưåt cưng ty
cố quy mư gêëp 2,5 lêìn so vúái trûúác chiïën tranh.”
Ưng nối nhû lâ mưåt sûå xấc nhêån têìm mûác múái
chûá khưng phẫi lâ mưåt khố khùn phất sinh, nhû
thïí àiïìu àố lâ dơ nhiïn vâ vui mûâng. Võ ch tõch
thđch nhên viïn treo hònh ca mònh trong phông
lâm viïåc, giúâ àêy xûng “chng ta” khi nối chuån
vúái nhên viïn ca mònh.
Chó ngay nùm àêìu tiïn sau chiïën tranh àậ cố
ba triïåu ngûúâi M trúã vïì tûâ cåc chiïën. Watson àậ
khưng sa thẫi ai mâ côn àốn trúã lẩi 4.000 nhên
viïn ca mònh sưëng sốt trúã vïì tûâ chiïën trûúâng.
Chùm lo bùçng qu hưỵ trúå àưëi vúái nhûäng ngûúâi hi
sinh vâ thên nhên ca hổ. Têët cẫ nhên viïn àûúåc
tuín cho chiïën tranh àûúåc giûä ngun. Watson
chêëp nhêån gấnh nùång 22.000 nhên viïn àê nùång
lïn IBM khi cấc húåp àưìng cho cåc chiïën àậ
chêëm hïët. Thay vò tòm cấch trt bỗ gấnh nùång,
ưng àậ xem àố lâ mưåt àiïìu kiïån sùén cố àïí lâm
àiïìu tiïëp theo.
Bâi giẫi àêìu tiïn ca Watson lâ ưng quay trúã lẩi
vúái sûá mïånh bấn hâng, lơnh vûåc mâ ưng ln tòm
thêëy úã àố nhûäng giẫi phấp, nố ùn sêu vâo ưng tûâ
thã thanh niïn bấn dẩo vúái xe ngûåa. Ưng nối vúái
cấc nhên viïn bấn hâng:

phếp IBM àêíy mẩnh doanh sưë nhúâ vâo, theo cấch
nối ngây nay, lâ kđch cêìu. Maney nhêån xết: “Nhûäng
nhâ quẫn trõ cêëp cao trung thânh vúái àẩo àûác àưi
khi cng lûåa chổn nhû vêåy”.
Trûúác àố nhiïìu nùm, àïí àốn àêìu nhu cêìu hêåu
chiïën Watson àậ u cêìu cấc nhâ khoa hổc ca
ưng àêíy mẩnh nghiïn cûáu nhùçm tẩo ra cấc sẫn
phêím múái, cêìn nhòn thêëy tûúng lai vâ khưng àïí
cấc nhâ mấy khưng cố viïåc lâm. Ưng thûúâng xun
triïåu têåp cåc hổp nhûäng nhâ nghiïn cûáu, cấc k
sû. Giúâ àêy, nhên viïn IBM cố thïí hiïíu vò sao
Watson liïìu lơnh cho xêy phông thđ nghiïåm vâo
nhûäng nùm 30.
Ưng àûa IBM tiïën lïn bùçng cấch àûa ra cấc cêu
hỗi chó àûúâng:
“Cố mưåt cưng ty àậ chïë tẩo ra mấy àấnh chûä
àiïån tûã bùçng nhûåa tưíng húåp. Armstrong, anh àậ
chïë tẩo cấi mấy nâo hoân toân bùçng nhûåa tưíng
húåp chûa?
“Chng ta cố rêët nhiïìu bưå phêån bùçng nhûåa - k
sû Armstrong chưëng chïë.
“Mưåt cấi mấy bùçng nhûåa? Watson nhêën mẩnh,
cố vễ nhû ưng cấu vúái tûâ “bưå phêån” ca nhên
viïn.
“Cố, thûa ngâi.
“Àûâng hiïíu nhêìm tưi trấch cûá cấc anh. Tưi quấ
sưët råt, tưi phẫi nối vúái cấc anh. Chng ta phẫi
lâm àiïìu àố vò chng ta cố nhûäng k sû giỗi nhêët
thïë giúái. ca tưi lâ nïëu ngûúâi ta cố mưåt cấi,
chng ta phẫi cố 500 cấi. Nùm cưng viïåc cêìn lâm

THOMAS J. WATSON SR. & IBM
mấy trúã lẩi vâ nhu cêìu xûã l thưng tin tùng vổt.
IBM àậ nđn thúã chúâ àúåi, giúâ àêy nố bùỉt àêìu nhẫy
vổt vúái àng nhêån àõnh ca Watson: Mưåt cưng ty
gêëp 2,5 lêìn trûúác cåc chiïën vúái mûác doanh thu
139 triïåu àưla trong nùm 1947, gêëp àng 2,5 lêìn
nùm 1940.
Watson nhêån thêëy rùçng cưng ty ca ưng bêy giúâ
lâ mưåt cưng ty to lúán. Vâ ưng quët àõnh cho thïë
giúái thêëy àiïìu àố bùçng cấch rt ngùỉn tïn cưng ty
International Business Machines thânh ba k tûå
mâ thưi: IBM. Ba chûä cấi nây lêìn àêìu tiïn àûúåc
nhòn thêëy trïn mấy in dng thễ àc lưỵ IBM 026,
vâo thấng 7.1949. Àố lâ ba chûä cấi cao, ưëm vâ liïìn
mẩch gêìn giưëng nhû ngây nay nhûng khưng cố
cấc àûúâng sổc ngang. Àố lâ lêìn cëi cng Watson
thay àưíi logo ca IBM.
IBM bùỉt àêìu cố hònh dấng ca gậ khưíng lưì.
*
* *
Hai vẩn nhên viïn ca Watson vâ mổi ngûúâi bùỉt
àêìu hiïíu rộ chûä “Think” mâ ưng ln giûúng cao,
cố mùåt khùỉp núi trong cưng súã ca IBM. Ưng àậ tûå
u cêìu mònh “suy nghơ” kïí tûâ khi bûúác chên vâo
NCR cẫ hai thêåp niïn trûúác. Giúâ àêy, ưng u cêìu
nhên viïn IBM cng “suy nghơ” cho mổi tònh
hëng. Trong àúâi ca mònh ưng àậ cưëng hiïën nhiïìu
kinh nghiïåm thûåc tiïỵn cho l thuët quẫn l vâ
kinh doanh, bùỉt àêìu tûâ tû duy khưng theo lưëi môn,
chêëp nhêån cấc thấch thûác àïí lâm ra cấi múái. Tû

THOMAS J. WATSON SR. & IBM
àậ tin vâ dng kinh doanh àïí kiïën tẩo hôa bònh
xun biïn giúái. Tun ngưn ca ưng “hôa bònh
cho thïë giúái thưng qua thûúng mẩi” vò thïë àïën nay
àậ trúã nïn bêët h. Thïë k XXI àậ úã àónh àiïím ca
toân cêìu hốa trong khi cấc xung àưåt cố ngìn gưëc
kinh tïë àang vêỵn tiïëp tc diïỵn ra vâ gêy chia rệ
nhên loẩi, thò ûúác mú hún nûãa thïë k trûúác ca
ưng, giúâ àêy, lẩi cố nghơa tiïn àoấn nhû mưåt
tun ngưn vïì sûá mïånh ca kinh doanh qëc tïë vâ
thûúng mẩi thúâi toân cêìu hốa.
Viïåc khưng lúåi dng sẫn xët phc v chưëng
chiïën tranh àïí thu lúåi, chó lêëy vûâa à àïí trang trẫi
cho chđnh nhûäng phđ tưín mâ chiïën tranh gêy ra,
xûáng àấng àûúåc xem lâ tû tûúãng tiïn phong àûa
àẩo àûác vâo khoa hổc kinh doanh – àiïìu mâ nhiïìu
giấo trònh àẩi hổc cng nhû MBA àậ sûã dng àïën
gêìn àêy.
Cố thïí tốm tùỉt IBM vâo thúâi k Watson theo cấch
ca Time:
“Khưng mưåt cưng ty nâo àậ lâm nhiïìu hún àïí
thay àưíi cấch mâ ngûúâi M lâm viïåc hún lâ têåp
àoân mấy mốc kinh doanh qëc tïë. Àûúåc thânh
lêåp vâo nùm 1911, IBM àậ súám thưëng trõ thõ
trûúâng vïì àưìng hưì bấo thûác vâ thiïët bõ trïn mấy
àấnh chûä dânh cho phiïëu àc lưỵ. Trong nhûäng
nùm 1930, cưng ty àậ tiïn phong trong lơnh vûåc
mấy àấnh chûä cố sûã dng àiïån nhûng thânh quẫ
cấch mẩng nhêët lâ sûå tiïn phong ca cưng ty
trong lơnh vûåc mấy tđnh”.

sau àố.
David Mercer, How The World’s Most Successful
Corporation Is Managed
Tûâ thưn qụ lïn thânh phưë tòm vêån may, ưng àậ
chó ra cấch thûác àïí têåp àoân k dõ (CTR) àûúåc tưi
luån nhùçm dêỵn àêìu vâ àõnh nghơa thïë giúái àiïån
tûã theo IBM qua phất triïín cưng nghïå, k thåt
quẫn l vâ lậnh àẩo bấn hâng.
Thomas Watson, Sr: IBM and the Computer Revolu-
tion, NXB Beard Books, 4.2001
Thomas Watson Sr. lâ nhâ tiïn phong tưí chûác
vùn hốa têåp àoân, dûåa trïn nïìn tẫng chûáa àûång
cấc giấ trõ tưn giấo, àậ àem lẩi lúåi thïë cẩnh
tranh.
Fortune bònh chổn Thomas Watson úã võ trđ
61 trong 500 nhâ lậnh àẩo cấc cưng ty hâng àêìu,
5.4.2004
Big Blue dng lûåc lûúång bấn hâng vâ tđnh àưíi
múái àïí thưëng lơnh thïë giúái mấy tđnh.
Time 11.7.1983
Ưng phẫi chûáng tỗ cho thïë giúái biïët rùçng ưng
lâ mưåt thûúng nhên cố àẩo àûác vâ thùèng thùỉn.
Àïí lâm àûúåc nhû thïë, Watson mën biïën CTR
thânh mưåt cưng ty lúán vâ àûúåc tưn trổng, gùỉn
liïìn vúái nhûäng giấ trõ àẩo àûác cao qu ca giấo
l Orthodox.
Kevin Maney, The Marverick
IBM lâ hònh mêỵu têåp àoân vêån hânh tưët nhêët
trong lõch sûã M (John Imlay Jr., ch tõch MSA).
Vùn hốa ca têåp àoân hng mẩnh IBM lâ chiïëc

triïët l kinh doanh, trấch nhiïåm xậ hưåi ca doanh
nghiïåp, àẩo l lậnh àẩo. Giấ trõ côn lẩi vâ vơnh
viïỵn tûâ Watson: Con ngûúâi (Man).
Khưng mưåt cưng ty nâo àậ lâm nhiïìu hún àïí
thay àưíi cấch mâ ngûúâi M lâm viïåc hún cho bùçng
têåp àoân Mấy mốc Kinh doanh Qëc tïë (IBM). ”
Nhûäng gậ khưíng lưì ca thïë giúái,
Time, 18.01.1982
Watson xêy dûång IBM xung quanh tûúãng ca
ưng – trïn kinh nghiïåm bấn hâng lẩ thûúâng ca
ưng àïí truìn tẫi têìm nhòn xậ hưåi xun sët
trong kinh doanh.
BBC, 8.7.2002
Hoâi bậo ca IBM àïën tûâ Thomas Watson.
Matt Haig, Brand Royalty
How the world’s top 100 brands thrive & survive
P
XAC LấP CệNG THC T DUY
117116
THOMAS J. WATSON SR. & IBM
Chỷỳng 1.
G
NG
M
T
R
ấậT
K
HAC
C