CHƯƠNG 4 : KHẢO SÁT PHẦN ĐỘNG LỰC.
I. GIỚI THIỆU VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU.
Trong thời đại ngày nay, hầu hết các dây chuyền sản xuất
đang dần dần được tự động hóa bằng cách áp dụng các kỹ thuật
tiên tiến của khoa học kỹ thuật. Tuy thế, động cơ điện một chiều
vẫn được coi là một loại máy quan trọng. Nó có đặc tính điều
chỉnh tốc độ rất tốt, vì vậy máy được dùng nhiều trong các
nghàn` công nghiệp có yêu cầu cao về điều chỉnh tốc độ như
cán thép, hầm mỏ, giao thông vận tải…
1. Cấu tạo :
Động cơ điện một chiều gồm hai phần : Phần tónh
(
stator) và phần quay (rotor).
Phần tónh là phần đứng yên của máy. Nó thường bao
gồm các bộ phận sau :
– Cực từ chính : là bộ phận sinh ra từ trường chính trong
vỏ máy, gồm có lõi sắt cực từ và dây quấn kích từ lồng
ngoài lõi sắt cực từ. Lõi sắt cực từ làm bằng những lá
thép kỹ thuật điện hay thép cacbon dày 0,5
 1 mm ép
chặt lại với nhau.
– Cực từ phụ : được đặt giữa các cực từ chính và dùng để
cải thiện đổi chiều giúp cho máy điện làm việc không có
tia lửa xảy ra giữa chổi điện và vành đổi chiều. Lõi thép
cực từ cực từ phụ thường làm bằng thép khối và trên
thân cực từ phụ có đặt dây quấn.
– Gông từ : dùng để làm mạch từ nối liền các cực từ, đồng
thời làm vỏ máy.
– Các bộ phận khác như Nắp máy để bảo vệ, Cơ cấu chổi
than.
Phần quay gồm có những bộ phận sau :

ư
I
ư
Trong đó : M : momen điện từ.
60
2 n



: tốc độ góc phần ứng.
I
ư
: dòng điện phần ứng
.
E
ư
: suất điện động phần ứng.
3. Đặc tính cơ và đặc tính tốc độ của động cơ điện
một chiều kích từ độc lập.
Đặc tính cơ của động cơ điện là quan hệ giữa hai thông số :
tốc độ quay của trục và momen do động cơ sinh ra trong quá
trình làm việc ở trạng thái đònh mức.
Đặc tính cơ cho phép ta đánh giá khả năng chòu tải cũng
như nắm được khả năng làm việc của động cơ khi dùng để
truyền tải. Đặc tính tốc độ
(I) thể hiện mối quan hệ giữa tốc độ
góc với dòng điện trong mạch chính của nó. Đặc tính tốc độ cho
phép ta đánh giá khả năng chòu tải của động cơ qua dòng điện
của nó.
n

b. Các phương trình cơ bản :
Phương trình đặc tính cơ :
Phương trình đặc tính tốc độ :
Trong đó :
I
Hình II.2
Đặc tính cơ và đặc tính tốc độ của động cơ điện một chiều kích từ độc
lập.
Hình II.1
Sơ đồ nguyên lý của mạch kích từ độc lập.
I
K
R
K
U
n
EE


+
n : tốc độ quay của động cơ.
U : điện áp đặt vào động cơ.
R : tổng trở trên phần ứng.
I : dòng điện chạy trong phần ứng.
M : momen của động cơ.

 : từ thông dưới một cực từ chính.
K
E
: hệ số suất điện động phụ thuộc vào cấu tạo.