Doanh nghiệp có nhiều tiền mặt, tốt hay không?
Dường như tiền mặt luôn là một cái gì đó mà ai cũng thích sở hữu, doanh nghiệp
cũng vậy. Thế nhưng việc doanh nghiệp có quá nhiều tiền mặt liệu có phải là một
điều tốt?
Chúng ta biết rằng hầu hết các doanh nghiệp vận hành đều chú ý sử dụng lợi ích từ
việc vay nợ. Trong điều kiện hoạt động bình thường, tài trợ bằng nợ có thể giúp
doanh nghiệp gia tăng khả năng sinh lợi, thế nhưng nhà đầu tư nào cũng biết đến
mặt trái của nợ. Khi mọi thứ không diễn biến như các kế hoạch, thì nợ có thể
khiến doanh nghiệp gặp vấn đề nghiêm trọng.
Thế còn vị thế tiền mặt của doanh nghiệp thì sao? Qúa nhiều nợ chắc chắn là một
điều không tốt, liệu điều đó có đúng với tiền mặt?
Trước tiên, có vẻ như nhà đầu tư luôn tìm kiếm các doanh nghiệp có lượng tiền
mặt dồi dào thể hiện trên bảng cân đối kế toán, bởi vì họ tin rằng nhiều tiền mặt sẽ
giúp doanh nghiệp xử lý một cách dễ dàng nếu các kế hoạch kinh doanh đang xấu
đi và nó cũng cho doanh nghiệp nhiều sự lựa chọn hơn trong việc tìm kiếm các cơ
hội đầu tư trong tương lai.
Thật không may, chẳng có gì là đơn giản, tiền mặt cũng vậy. Lượng tiền mặt trên
bảng cân đối kế toán của mỗi doanh nghiệp sẽ được nhà đầu tư hiểu với nhiều các
tác động tín hiệu khác nhau: gồm cả tín hiệu tốt và tín hiệu xấu. Dĩ nhiên là nếu
hiểu rõ được nguồn hình thành các khoản tiền mặt cho doanh nghiệp, loại hình
doanh nghiệp và các kế hoạch mà các nhà quản trị đang dự định thực hiện sẽ giúp
nhà đầu tư có cái nhìn chuẩn xác hơn.
Các lý thuyết tài chính doanh nghiệp nói rằng mỗi doanh nghiệp nên có một mức
tiền mặt thích hợp cho doanh nghiệp mình, một lượng đủ để thanh toán lãi vay,
các chi phí và chi tiêu vốn, ngoài ra còn phải dự trữ thêm một ít nữa để doanh
nghiệp kịp xử lý trong những tình huống khẩn cấp. Nhà đầu tư có thể tính toán chỉ
số thanh toán hiện hành và chỉ số thanh toán nhanh của doanh nghiệp để xác định
khả năng doanh nghiệp có thể đáp ứng các nghĩa vụ tài chính đến hạn hay không?
Dĩ nhiên là các nghĩa vụ này phải trả bằng tiền mặt.
Theo lý luận, nếu doanh nghiệp có bất cứ một lượng tiền mặt nào cao hơn mức
cần thiết đó thì lượng tiền mặt đó nên được phân phối lại cho các cổ đông thông

cần có một lượng tiền mặt dự trữ nhiều hơn mức cần thiết để đáp ứng cho các
nghĩa vụ ngắn hạn của họ.
Nói như thế không có nghĩa là bao giờ có nhiều tiền mặt hơn mức lý thuyết đưa ra
cũng tốt. Một mức tiền mặt cao thể hiện trong bảng cân đối kế toán có thể khiến
cho nhà đầu tư đặt câu hỏi, nhất là khi lượng tiền mặt đột nhiên cao hơn mức bình
thường. Tại sao các nhà quản trị lại để tiền mặt ở đó mà không đem đi sử dụng?
Nhà đầu tư có quyền nghi ngờ vì doanh nghiệp đã mất các cơ hội đầu tư hoặc là
ban quản trị doanh nghiệp quá yếu kém nên đã không thể biết làm gì với lượng
tiền mặt đó. Việc để tiền mặt trong doanh nghiệp quá nhiều luôn có chi phí cơ hội.
Chi phí cơ hội của tiền mặt trong trường hợp này được hiểu là sự khác nhau giữa
nhau giữa lãi suất có được khi nắm giữ tiền mặt (tiền gửi không kỳ hạn ở ngân
hàng cũng được xem như là tiền mặt) và cái giá phải trả để có tiền mặt. Cái giá
phải trả để nắm giữ tiền mặt, đó chính là chi phí sử dụng vốn bình quân của doanh
nghiệp WACC. Nếu một doanh nghiệp khi đầu tư vào một dự án mới hoặc mở
rộng sản xuất có khả năng tạo ra tỷ suất sinh lợi trên vốn cổ phần là 20%, thì chi
phí cơ hội của việc nắm giữ nhiều tiền mặt thật sự là đắt. Bởi lãi suất cho tiền gửi
không kỳ hạn khó lòng đạt tới 10%. Trong trường hợp tỷ suất sinh lợi của dự án
thấp hơn mức chi phí sử dụng vốn trung bình WACC thì tiền mặt cũng không nên
giữ lại tại doanh nghiệp, mà nên phân phối chúng lại cho các cổ đông dưới hình
thức cổ tức hay mua lại cổ phần của doanh nghiệp.
Mặc dù, khi các nhà quản trị muốn gia tăng mức tiền mặt trong doanh nghiệp luôn
đưa ra những lời giải thích có vẻ như rất hợp lý : tiền mặt nhiều có thể giúp doanh
nghiệp linh hoạt hơn và thực hiện các phi vụ thâu tóm một cách nhanh chóng hơn.
Thế nhưng bạn đừng quên rằng với các doanh nghiệp có lượng tiền mặt nhiều hơn
mức cần thiết mà các lý thuyết đề nghị thì bạn phải chú ý nhiều hơn đến vấn đề đại
diện.
Chi phí đại diện rất dễ xảy ra trong tình huống này, các nhà quản trị dễ dàng bị
“quyến rũ” bởi sức hút của những toà biệt thự sang trọng. Do vậy, các quản trị cấp
cao có thể sẽ thực hiện những vụ thâu tóm lãng phí và đầu tư vào các dự án kém
hiệu quả nhằm tranh thủ tìm kiếm lợi ích cá nhân. Do đó, nếu bạn là nhà đầu tư,