MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ KẾT QUẢ TÁN SỎI NIỆU QUẢN
QUA NỘI SOI NIỆU QUẢN NGƯỢC DÒNG
TẠI BVCC TRƯNG VƯƠNG
BS.CKII. Đoàn Trí Dũng và cộng sự
TÓM TẮT
Mục tiêu: đánh giá tỉ lệ sạch sỏi và những biến chứng của phương pháp tán
sỏi niệu quản qua nội soi niệu quản trong điều trị sỏi niệu quản
Số liệu và phương pháp: tiền cứu tất cả những trường hợp sỏi niệu quản được
tán sỏi qua nội soi niệu quản từ tháng 9/2006 đến tháng 6/2008 tại BVCC Trưng
Vương
Kết quả: tổng cộng 90 trường hợp sỏi niệu quản được điều trị qua nội soi niệu
quản (nam: 46,7%, nữ: 53,3%). 90,7% sỏi nằm ở niệu quản xa. Kích thước trung
bình của sỏi là 10,12mm. 25 trường hợp được tán bằng laser Holmium, tán sỏi
bằng hơi được sử dụng cho các trường hợp còn lại. Tỉ lệ sạch sỏi là 95,6% qua theo
dõi bằng siêu âm và Xquang. Hai trường hợp phải nội soi 2 lần, 02 trường hợp sỏi
chạy vào bể thận không thể tiếp tục tán sỏi qua nội soi niệu quản. Không có biến
chứng nguy hiểm nào trong và sau nội soi tán sỏi.
Kết luận: Tán sỏi niệu quản qua nội soi niệu quản là phương pháp khá an
toàn và tỉ lệ sạch sỏi rất cao
ĐẶT VẤN ĐỀ
Sỏi niệu là bệnh lý khá phổ biến, trong đó sỏi niệu quản chiếm tỉ lệ cao nhất so
với sỏi ở nơi khác của hệ niệu. Tại Khoa niệu BVCC Trưng Vương, trong năm
2007 tỉ lệ này là 50,6 % sỏi niệu. Nhờ những tiến bộ khoa học và với sự ra đời của
các ống soi niệu quản với kích thước nhỏ, việc điều trị sỏi niệu quản qua nội soi trở
nên đơn giản hơn. Nội soi niệu quản đã có thể là một phương pháp thay thế phương
pháp mổ hở và giúp bệnh nhân tránh được những biến chứng cố hữu của mổ hở mà
kết quả sạch sỏi khá cao. Từ năm 2002, Bệnh viện Cấp cứu Trưng Vương đã thực
hiện nội soi niệu quản, 2005 chúng tôi đã đánh giá sự cần thiết của việc đặt thông JJ
qua 185 trường hợp sỏi niệu quản đoạn xa hay niệu quản chậu [1]. Cuối năm 2006,
chúng tôi mở rộng chỉ định cho sỏi niệu quản gần hay niệu quản đoạn thắt lưng.
MỤC TIÊU

nước độ 3 trở lên hay trong lúc soi phát hiện có hẹp niệu quản hay niệu quản có
nhiều polyp có khả năng cản trở các mảnh sỏi thoát ra ngoài hoặc có chảy máu
trong lòng niệu quản. Các trường hợp sỏi nhỏ, niêm mạc niệu quản bình thường,
không có chảy máu và niệu quản không hẹp sẽ không đặt thông nòng niệu quản.
Ống thông JJ 6F thường được đặt trong 07 ngày trở lên. Hầu hết bệnh nhân đều
được chụp X quang trước khi đặt ống thông niệu quản để phát hiện sót sỏi lớn. Tất
cả bệnh nhân đều được siêu âm hệ niệu và chụp Xquang bộ niệu không chuẩn bị
trước khi xuất viện. Tất cả bệnh nhân được theo dõi mỗi tháng trong 3 tháng để theo
dõi tình trạng sạch sỏi. Tất cả các trường hợp nằm trong tiêu chuẩn chọn bệnh sẽ
được ghi nhận vào phiếu theo dõi và số liệu sẽ được xử lý bằng phần mềm SPSS 13.0 Hình 1.1: máy tán sỏi laser
Tiêu chuẩn sạch sỏi: không còn hình ảnh sỏi trên X quang và trên siêu âm
Tiêu chuẩn thất bại: còn sót sỏi sau ba tháng, phải dùng phương pháp khác để điều
trị

Trang 55
2. KẾT QUẢ
90 trường hợp đã được theo dõi và đánh giá
Tuổi: đa số bệnh nhân ở độ tuổi từ 30 đến 50, tuổi trung bình 41
706050403020
tuổi
20
15
10
5
0
tần số


Kích thước sỏi trung bình: 10,12mm (5 – 28mm), đa số sỏi có kích thước < 10mm
(biểu đồ 2.3)
30252015105
kích thước sỏi
30
25
20
15
10
5
0
tần số

Biểu đồ 2.3: phân phối theo kích thước sỏi

Thời gian tán trung bình: 47,39 phút (10 – 120 phút)
Thời gian hậu phẫu trung bình: 4,32 ngày (3 – 10 ngày)
Số lần tán: chỉ có hai trường hợp phải soi niệu quản 2 lần để thực hiện tán sỏi, do
không tiếp cận được sỏi vì hẹp niệu quản, và bệnh nhân được nội soi lại để tán sỏi
sau đặt thông niệu quản trong 3 ngày để nong rộng niệu quản
Phương tiện tán: hầu hết sỏi đều được tán bằng hơi, chỉ có 25 trường hợp (27,8%)
được tán bằng laser Holmium
Đặt thông nòng niệu quản trong một ngày được chỉ định trong đa số các trường hợp
(bảng 2.2)
Bảng 2.2: Đặt thông nòng niệu quản sau tán
Số trường hợp Tỉ lệ (%)
Không đặt thông niệu quản 5 5,6
Đặt thông niệu quản 1 ngày 62 68,9
Đặt jj (7 ngày) 23 25,5
Tỉ lệ sạch sỏi sau 3 tháng là 86/90 (95,6%), tỉ lệ tán thành công ngay lần tán đầu

Tuy nhiên, phương pháp nào được cho là tối ưu thì vẫn còn bàn cãi và còn tùy thuộc
vào vị trí sỏi, phương tiện sẵn có, kỹ năng, thói quen và kinh nghiệm của từng phẫu
thuật viên cũng như ý kiến của bệnh nhân. Theo báo cáo của Turk [10], đối với sỏi
niệu quản đoạn xa, tỉ lệ sạch sỏi trong nội soi niệu quản (96 bệnh nhân -95%) cao
hơn so với tán sỏi ngoài cơ thể (44 bệnh nhân - 83% - HM3). Theo Eden và cộng sự
[6] tỉ lệ sạch sỏi trong nội soi niệu quản không phụ thuộc vào kích thước sỏi. Trong
26 báo cáo từ năm 1996 – 2002 thực hiện trên 2733 bệnh nhân, tỉ lệ sạch sỏi chung
là 96%, tỉ lệ hẹp niệu quản ít hơn 2%, tai biến thủng ít hơn 4%.
Chúng tôi chỉ định nội soi niệu quản cho tất cả sỏi niệu quản đoạn xa khi có
chỉ định can thiệp ngoại khoa, không kể những trường hợp chống chỉ định nội soi

Trang 58