Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005 Nghiên cứu Y học

HỘI CHỨNG CHÈN ÉP KHOANG BÁN CẤP NHÂN 8 TRƯỜNG HP
Đỗ Phước Hùng*
TÓM TẮT
Tác giả tập hợp 8 trường hợp lâm sàng với những triệu chứng giống và khác với hội chứng chèn ép
khoang cấp tính và và mạn tính theo phân loại kinh điển.Trên cơ sở đó tác giả đề nghò thể lâm sàng mới
ít được đề cập trong y văn: chèn ép khoang bán cấp.
SUMMARY
SUBACUTE COMPARTMENT SYNDROME A REPORT OF 8 CASES
Do Phuoc Hung * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 9 * Supplement of No 1 * 2005: 208 – 210
The author has collected 8 clinical cases which were similar to and different from conventional acute
and chronic compartment syndrome in terms of signs, symptoms and duration. Basing on what was
observed the author proposes a new type: subacute compartment syndrome which has rarely discussed in
medical bibliography.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Hội chứng chèn ép khoang là một trạng thái bệnh lý đã trở nên quen thuộc với các bác só ngoại khoa. Ngày nay đa
số các tác giả thống nhất phân chia hội chứng này làm hai loại: hội chứng chèn ép khoang cấp tính và mãn tính. Hội
chứng Volkmann là thuật ngữ dành cho các di chứng của hội chứng chèn ép khoang cấp tính khi không được chữa trò
hoặc chữa trò sai qui cách trong đó cơ và thần kinh ngọai biên hoại tử được thay thế bằng các mô xơ
(1,2,3,5)
.
Thực tế lâm sàng cho thấy có thể có thể loại khác: hội chứng chèn ép khoang bán cấp.
ĐỐI TƯNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Từ tháng 1/2001 – 1/2004 chúng tôi khảo sát 8 bệnh nhân đến viện vì đau nhức nhiều vùng chi.Thời gian
trước nhập viện thường khá muộn (trên 3 tuần). Chúng tôi ghi nhận nguyên nhân gây thương tích, tính chất
đau, tình trạng thiếu máu nuôi, các dấu chứng thần kinh, sự co rút cơ, đo áp lực khoang bằng kỹ thuật kim
Whitesides. Các bệnh nhân đều được đều trò bằng phẫu thuật mở khoang, dẫn lưu sau mỗ, cấy dòch, và gởi giải
phẫu bệnh lý mô cơ trong khoang. Nguyên nhân trực tiếp gây đau nhức được xác đònh bằng quan sát trong lúc
mỗ và kết quả ngắn hạn sau mỗ.
KẾT QUẢ

34 35
27 48
28 50
Khoang trước sâu cẳng tay
33 37
35 45
Khoang trước đùi
45 25
Khoang khoeo 47 23
p lực khoang dao động quanh trò số 30 mmHg
Chỉ có hai trường hợp UP nhỏ hơn trò số 30
Quan sát lúc phẫu thuật
Tất cả các trường hợp đều có khối máu tụ đen sệt pha lẩn với máu cục. Khối lượng khối máu tụ khoảng 30-
40g.
Động mạch bò thủng lỗ: 2 động mạch cánh tay(1/3G), 1 động mạch đùi(1/3G)
Động mạch bò đứt không hoàn toàn: 1 động mạch đùi(1/3G), 1 động mạch khoeo (vừa qua vòng cơ khép
lớn), 1động mạch liên cốt trước cẳng tay.
Động mạch đứt hoàn toàn: 2 động mạch liên cốt trước.
Nơi tổn thương mạch có máu tụ mới đóng.Chỉ cần gắp nhẹ cục máu đông là máu từ động mạch phụt ra.
Không có hiện tượng hoại tử cơ quan sát trên lâm sàng và giải phẫu bệnh Cấy vi trùng hiếu khí cho kết quả
âm tính
Tổn thương động mạch chảy máu, tạo khối máu tự không thuần nhứt
Kết quả ngắn hạn sau mỗ
Chấn Thương Chỉnh Hình
209
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005 Nghiên cứu Y học

Tất cả bệnh nhân đều có cảm giác thoải mái hơn rất nhiều, cảm giác đau căng tức biến mất hoàn toàn. Cảm
giác dò cảm, kiến bò hay tê giảm nhiều.Chức năng của khớp 2 đầu của đoạn chi cải thiện rõ rệt nhờ giảm đau.
Đau khi căng cơ hầu như biến mất 2-3 ngày sau mỗ

Thường chỉ có một khoang
Áp lực trong khoang không tăng nhiều do tăng từ từ nên khoang có thời gian giãn nở phần nào
Nhờ vậy mà không có hiện tượng hoại tữ cơ dù thời gian kéo dài.
Hầu hết các trường hợp đều có trò UP lớn hơn 30mmHg. Như vậy không thể lấy tiêu chuẩn này để chỉ đònh
mỡ giải áp trong chèn ép không bán cấp.
Chẩn đoán chủ yếu dựa vào bệnh sử kéo dài, nguyên nhân liên quan đến vật sắc nhọn và triệu chứng đau khi
Chuyên đề Ngoại Chuyên Ngànhi
210
Nghiên cứu Y học
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005

tăng khi giảm nhưng có khuynh hướng phát triển ngày càng tăng.
- Chỉ đònh phẫu thuật chủ yếu dựa và triệu chứng đau có chiều hướng ngày càng tăng. Đo áp lực khoang nếu
xét về trò số tuyệt đối hoặc UP không quyết đònh cho chỉ đònh điều trò.
Đề nghò bổ sung đònh nghóa hội chứng chèn ép khoang
Đònh nghóa về chèn ép khoang của tác tác giả thường chỉ chú trọnng đến yếu tố áp lực. Nguyễn Q Long
(3)

đònh nghóa: HCCEK chỉ hoàn cảnh tuần hoàn mao mạch trong một khoang kín giãi phẫu bò thiểu năng do tăng
áp lực trong khoang.R.Scott Meyer
(2)
cho rằng HCCEK là một tình trạng dòch tích tụ bên trong hoặc chèn ép bên
ngoài tạo nên một áp lực cao trong một khoang cân mạc kín, làm giảm tưới mô dưới mức cần thiết. Không có
tăng áp lực thì không thể có chèn ép khoang. Tuy nhiên nếu chỉ có tăng áp lực không thì chưa đủ. Người ta tính
toán mộ sự co cơ có thể làm áp lực trong khoang tăn lên đến 100mmHg nhưng không có chèn ép khoang vì áp
lực này nhanh chóng bò triệt tiêu trong điều kiện bình thường. Cũng không thể có chèn ép khoang nếu áp lực
tăng không đáng kể dù cho có kéo dài đến bao lâu. Có thể xem chèn ép khoang là tích số của tăng áp lực trong
khoang đủ lớn và đủ lâu.
Như vậy chèn ép khoang là tình trạng tăng áp lực trong khoang đủ lớn và đủ lâu dẫn tới tình trạng giảm tưới
máu mô trong khoang dưới mức cần thiết.