Tư tưởng Hồ Chí Minh về thống nhất giữa lý luận và thực
tiễn nhằm khắc phục bệnh kinh nghiệm và bệnh giáo
điều
Trần Văn Phòng


05:16' PM - Thứ bảy, 28/04/2007
Một trong những di sản lý luận mà Hồ Chí Minh để lại cho
chúng ta là tư tưởng về sự thống nhất giữa lý luận và thực
tiễn như một biện pháp cơ bản nhằm ngăn ngừa, khắc phục
bệnh kinh nghiệm và bệnh giáo điều.
Hồ Chí Minh dùng nhiều cách diễn đạt khác nhau: "Lý luận
đi đôi với thực tiễn", "Lý luận kết hợp với thực hành", "Lý
luận và thực hành phải luôn luôn đi đôi với nhau”, "Lý luận
phải liên hệ với thực tế (Hồ Chí Minh, 1995, tập 9, tr. 292).
Dù nói "đi đôi", "gắn liền", "kết hợp” nhưng điều cốt lõi
nhất mà Người muốn nhấn mạnh là: "Thống nhất giữa lý
luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa
Mác - Lênin. Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì
thành thực tiễn mù quáng. Lý luận mà không có liên hệ với
thực tiễn là lý luận suông" (Hồ Chí Minh, 1995, tập 8, tr.
496). Như vậy, thống nhất giữa lý luận và thực tiễn được Hồ
Chí Minh hiểu trên tinh thần biện chứng: thực tiễn cần tới lý
luận soi đường, dẫn dắt, chỉ đạo, hướng dẫn, định hướng để
không mắc phải bệnh kinh nghiệm, còn lý luận phải dựa trên
cơ sở thực tiễn, phản ánh thực tiễn và phải luôn liên hệ với
thực tiễn, nếu không sẽ mắc phải bệnh giáo điều. Nghĩa là
thực tiễn, lý luận cần đến nhau, nương tựa vào nhau, hậu
thuẫn, bổ sung cho nhau.
Hồ Chí Minh cho rằng, để quán triệt tốt nguyên tắc thống
nhất giữa lý luận và thực tiễn nhằm khắc phục bệnh kinh

Bài mới:
2+*-D&<E
<=AAFGH
*-4I0,
. " # #J KL2
MNG,0IOAP+*QA+
9 " # J>9KL2
$D&8@<7
" " # J !KL2
R7+0<=2
<4
 " # :J!>KS2
+?4(
TU@/V4
. " # >J>KS2
/#8@
<7
9 " # J9KS2
,W8Q*-?)'
U,?F<7X
 " # J >KL2
Bài khác:
$+D*YZJ
45F8@
"# >" :
=[4V%67*
?Q-<=;8%
# >" :
chẳng qua là từng bộ phận mà thôi, chỉ thiên về một mặt mà
thôi. Có kinh nghiệm mà không có lý luận cũng như một

(Hồ Chí Minh, 1995, tập 5 tr. 234). Do đó, khi vận dụng lý
luận vào thực tiễn phải xuất phát từ thực tiễn, nếu không
cũng mắc phải bệnh giáo điều. Như vậy, lý luận chỉ có ý
nghĩa đính thực khi được vận dụng vào thực tiễn phục vụ
thực tiễn, đóng vai trò soi đường, dẫn đắt, chỉ đạo thực tiễn.
Đồng thời, khi vận dụng lý luận vào thực tiễn thì phải phù
hợp điều kiện thực tiễn. Rõ ràng, thống nhất giữa lý luận và
thực tiễn ở Hồ Chí Minh phải được hiểu là, thực tiễn - lý
luận, lý luận - thực tiễn luôn hòa quyện, thống nhất với
nhau, đòi hỏi nhau, cần đến nhau, tạo tiền đề cho nhau phát
triển.
O&<E+F\F1+]<=
0L<
9 >" :
/01/2%B
4&)Q8^=
4@+*
  >" :
/_*=-_*
! >" :
`V%PF08
8;/2
9 9" :
/?D@4FZ
*a
" 9" :
Hồ Chí Minh không để lại những tác phẩm chuyên khảo về
sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, nhưng ở nhiều bài
viết, bài nói Người luôn luôn đề cập tới nguyên tắc cơ bản
này bằng nhiều cách nói, cách viết, cách diễn đạt khác nhau

không học tinh thần Mác - Lênin" (Hồ Chí Minh, 1995, tập
9 tr. 292). Đó là học theo kiểu "mượn những lời của Mác,
Lênin dễ làm cho người ta lầm lẫn" (Hồ Chí Minh, 1995, tập
6, tr. 247). Theo Hồ Chí Minh, học tập chủ nghĩa Mác -
Lênin là "phải học tinh thần của chủ nghĩa Mác - Lênin, học
tập lập trường, quan điểm và phương pháp của chủ nghĩa
Mác - Lênin để áp dụng lập trường, quan điểm và phương
pháp ấy mà giải quyết cho tốt những vấn đề thực tế trong
công tác cách mạng của chúng ta" (Hồ Chí Minh, 1995, tập
8, tr. 497). "Học tập chủ nghĩa Mác - Lênin là học tập cái
tinh thần xử trí mọi việc, đối với mọi người và đối với bản
thân mình, là học tập những chân lý phổ biến của chủ nghĩa
Mác - Lênin để áp dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh
thực tế của nước ta. Học để mà làm" (Hồ Chí Minh, 1995,
tập 9, tr. 292). Hồ Chí Minh cũng căn dặn cán bộ, đảng viên
"học tập lý luận thì nhằm mục đích để vận dụng chứ không
phải học lý luận vì lý luận, hoặc để tạo cho mình một cái
vốn lý luận để sau này đưa ra mặc cả với Đảng" (Hồ Chí
Minh, 1995, tập 8, tr. 498). Như vậy, học tập chủ nghĩa Mác
- Lênin không phải vì chủ nghĩa Mác - Lênin, cũng không
phải vì học tập thuần túy, càng không phải học tập vì mục
đích cá nhân nhằm có cái để mặc cả với tổ chức. Học tập
trước hết là để làm người, rồi mới làm cán bộ và phụng sự
Tổ quốc, nhân dân, giai cấp. Cho nên người cán bộ, đảng
viên phải có thái độ học tập đúng đắn mới có thể khắc phục
được bệnh giáo điều trong nghiên cứu, học tập chủ nghĩa
Mác - Lênin. Tư tưởng này của Hồ Chí Minh cho tới nay
vẫn giữ nguyên ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với chúng ta.
Người cũng lưu ý rằng, không nên coi chủ nghĩa Mác -
Lênin là kinh thánh, là những công thức có sẵn, cứng nhắc

Người còn nhấn mạnh " cần phải nghiên cứu kinh nghiệm
cũ để giúp cho thực hành mới, lại đem thực hành mới để
phát triển kinh nghiệm cũ, làm cho nó đầy đủ dồi dào thêm"
(Hồ Chí Minh, 1995, tập 5, tr. 417). Đó chính là quá trình
tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, đúc rút kinh nghiệm để bổ
sung, hoàn thiện, phát triển lý luận. Làm được như vậy cũng
có nghĩa là làm cho lý luận cần được "bổ sung bằng những
kết luận mới rút ra từ trong thực tiễn sinh động" (Hồ Chí
Minh, 1995, tập 8, tr. 496). Đồng thời, thực tiễn mới sẽ được
chỉ đạo, soi đường, dẫn dắt bởi lý luận mới. Cứ như vậy, lý
luận luôn được bổ sung, hoàn thiện, phát triển bởi những kết
luận mới được rút ra từ tổng kết thực tiễn. Còn thực tiễn
luôn được chỉ đạo, soi đường dẫn dắt bởi lý luận đã được bổ
sung bằng những kinh nghiệm thực tiễn mới. Đây là biểu
hiện sinh động của việc quán triệt nguyên tắc thống nhất
giữa lý luận và thực tiễn ở Hồ Chí Minh. "Làm như thế theo
Người là tổng kết để làm cho nhận thức của chúng ta đối với
các vấn đề đó được nâng cao hơn và công tác có kết quả
hơn" (Hồ Chí Minh, 1995, tập 8, tr. 498).
Qua những nhận định ở trên, chúng ta thấy rằng, để quán
triệt tốt nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn
nhằm ngăn ngừa, khắc phục bệnh kinh nghiệm và bệnh giáo
điều có hiệu quả thì phải không ngừng học tập lý luận, nâng
cao trình độ lý luận. Khi có lý luận thì phải vận dụng vào
thực tiễn, phải biết tổng kết thực tiễn để làm giàu lý luận
bằng những kinh nghiệm thực tiễn mới. Chỉ thông qua quy
trình như vậy thì lý luận mới gắn với thực tiễn, mới không
trở thành giáo điều. Đồng thời thực tiễn mới sẽ được chỉ đạo
bồi lý luận sẽ không bị mò mẫm, vấp váp, hay chệch hướng.
Như vậy thì bệnh kinh nghiệm và bệnh giáo điều cũng

U]Q*4
G?i
Làm l?i
O&4_*<