1

ĐẢNG LÃNH ĐẠO CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP CAN THIỆP MỸ
(1945-1954)
Đảng lãnh đạo xây dựng và bảo vệ chính quyền ,chuẩn bò kháng chiến trong
cả nước (1945-1946).
1. Hoàn cảnh lòch sửcủa nước ta sau cách mạng tháng tám & chủ trương kháng
chiến kiến quốc của Đảng:
*Thế giới:
+ Hệ thống XHCN được hình thành. Uy tín và ảnh hưởng của Liên Xô được nâng cao
+ Phong trào cách mạng giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ.
+ Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động ở các nước tư bản đòi
tự do, dân chủ cũng phát triển.
Đó là sựï hỗ trợ lớn về uy thế chính trò với phong trào cách mạng ở Việt Nam-một phong trào do
Đảng cộng sản lãnh đạo.
+ Hệ thống tư bản đang bò chấn động: Đức – Ý – Nhật bò đồng minh đánh bại, Anh – Pháp
suy yếu. Đế quốc Mỹ đã vượt lên sau chiến tranh Mỹ lôi kéo các nước TBCN chống hệ thống
XHCN và những phong trào cách mạng của thế giới.
* Việt Nam:
Khó khăn:
+ Kinh tế: Nạn đói làm hai triệu người chết . 50% ruộng đất bò bỏ hoang do lũ lụt và hạn
gây nên. Công thương nghiệp đình đốn, kho bạc rỗng. Ngân Hàng Đông Dương nằm trong tay thực
dân Pháp.Kho bạc chỉ có 1,2 triệu đồng, trong đó quá nửa là bạc rách.
+ Văn hóa: 95% dân số mù chữ.
+ Nạn ngoại xâm, nội phản:
• Phía Bắc, từ vó tuyến 16 trở ra Bắc, 20 vạn quân Tưởng gồm 4 quân đoàn do tướng
Lữ Hán chỉ huy kéo vào Đông Dương. Quân Tưởng lấy danh nghóa là đại diện lực lượng đồng
minh giải giáp quân Nhật nhưng thực chất là muốn tiêu diệt Đảng Cộng Sản, lập chính quyền
phản động, thân Tưởng. Vì vậy quân Tưởng đã đưa bọn Việt Quốc, Việt Cách về nước.Đằng sau

quốc (My,õ Tưởng, Anh ,Pháp) đối với cách mạng VN, Chỉ thò xác đònh: Kẻ thù chính của
nhân dân ta là thực dân Pháp xâm lược, phải tập trung ngọn lửa đấu tranh vào chúng.Do đó
phải lập mặt trận dân tộc thống nhất chống xâm lược,mở rộng mặt trận Việt minh để thu
hút rộng rãi các tầng lớp nhân dân, thống nhất Mặt trận Việt –Miên _Lào để kiên quyết
bảo vệ độc lập cho dân tộc.
Nhiệm vụ chủ yếu trước mắt :-Cũng cố chính quyền ; Chống thực dân Pháp xâm
lược; Bài trừ nội phản; Cải thiện đời sống nhân dân; Cũng cố chính quyền được coi là
nhiệm vụ hàng đầu.
Chỉ thò vạch ra những biện pháp toàn diện và cơ bản :
Về nội chính :Tăng cường khối đoàn kết toàn dân, chống thực dân Pháp xâm lược
và xây dựng đất nước. Kiên quyết trừng trò bọn phản quốc, tiến hành bầu cử quốc hội, lập
chính phủ chính thức, quy đònh hiến pháp.
Về quân sự: Động viên lực lượng của toàn dân kiên trì kháng chiến,tổ chức và
lãnh đạo cuộc kháng chiến lâu dài,
Về kinh tế và tài chính: khôi phục sản xuất nông nghiệp ,đẩy manïh tăng gia sản
xuất ,chống đói,làm cho đòa chủ tá điền nhân nhượng lẫn nhau để tiếp tục cày cấy bình
thường,không để đất bỏ hoang, mở lại các nhà máy do Nhật bỏ lại,khai thác các mỏ ,cho tư
nhân được góp vốn vào việc kinh doanh các mỏ ấy,khuyến khích các giới công thương mở
HTX,mở các cổ phần tham gia kiến thiết nước nhà,khuyến nông sửa chữa đê điều; lập quốc
gia ngân hàng,phát hành giấy bạc,đònh lại ngạch thuế ;lập ngân quỹ tòan quốc,ngân quỹ
các xứ và các tỉnh .
Về văn hóa: bài trừ nạn mù chữ, mở đại học và trung học, cải cách việc dạy học
theo tinh thần mới, kiến thiết nền văn hóa mới theo 3 nguyên tắc dân tộc hóa, khoa học
hóa và đại chúng hóa.
Về ngoại giao: nắm vững nguyên tắc thêm bạn bớt thù. Với quân Tưởng ta chủ
trương Hoa Việt thân thiện;với quân Pháp ta chủ trương “độc lâïp về chính trò nhân nhượng
về kinh tế”
Về Đảng và mặt trận Việt minh: Duy trì hệ thống bí mật nửa công khai của
Đảng,phối hợp sự hoạt động bí mật với sự hoạt động công khai,coi công tác bí mật là gốc.
mở rộng các tổ chức nghiên cứu chủ nghóa Mác, giữ vững sinh hoạt Đảng. Mở rộng Mặt

- Pháp cộng nhận nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa là một nước tự do có chính
phủ, có nghò viện, có quân đội riêng, có tài chính riêng trong LB Đông Dương
và khối liên hiệp Pháp.
- Ta cho phép Pháp mang15.000 ra Bắc, mỗi năm rút đi 1/5 số quân và 5 năm rút
hết quân.
- Ngừng bắn
Tác dụng của hiệp ước:
+ Lần đầu tiên trên văn bản pháp lý quốc tế. Pháp phải cộng nhận nước ta là một
nước có chủ quyền.
+ Mượn được tay quân Pháp để gạt 20 vạn quân Tưởng về nước.
+ Tranh thủ thời gian ngừng bắn củng cố lực lượng.
Có thể Pháp sẽ lợi dụng tình hình, mở rộng việc đánh chiếm, nên ngày 9/3/1946 Đảng
vạch ra chỉ thò “Hòa để tiến” nhấn mạnh đề phòng Pháp bội ước, phải tích cực chuẩn bò
kháng chiến lâu dài.

Tóm lại giai đoạn từ tháng 9/1945 đến tháng 12/1946 Đảng đã lãnh đạo nhân dân kháng
chiến kiến quốc, với sách lược đúng đắn và sáng suốt, Đảng đã đưa đất nước vượt qua những thử
thách hiểm nghèo,bảo vệ được chính quyền cách mạng,đặt nền móng cho những thắng lợi của
cuộc kháng chiến chống Pháp từ đó về sau .
Thực tiễn lòch sử của thời kỳ này đã để lại cho Đảng nhiều kinh nghiệm quý báu.
Đó là:
a)Phải giữ vững sự lãnh đạo của Đảng.Dù không công khai hoạt động song Đảng vẫn
không ngừng cũng cố và tiếp tục phát triễn,trong điều kiện có nhiều đảng phái tham gia chính
quyền,Đảng vẫn giữ vững vai trò lãnh đạo nhà nước một cách khéo léo.Vai trò lãnh đạo của Đảng
là nhân tố quyết đònh bảo đảm việc giữ vững bản chất cách mạng của chính quyền nhân dân.
b) Phát huy quyền làm chủ đất nước của nhân dân để nhân dân bảo vệ chính quyền của
dân do dân và vì dân
c)Triệt để lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ k thù, tập trung vào kẻ thù chính, hòa
hoãn với kẻ thù có thể hòa hoãn.


+Chỉ thò “ Kháng chiến kiến quốc”25-11-1946
+ Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chí Minh ngày 19/12/1946
+ Chỉ thò “Toàn dân kháng chiến” của BTVTW ngày 22/12/1946
+ Bài viết của Trường Chinh đăng trên báo Sự Thật từ số 70 đến số 81(sau này được bổ
sung và in thành tác phẩm “ Kháng chiến nhất đònh thắng lợi” XB 1947
Nội dung chính:
-Mục tiêu kháng chiến là:Đánh bọn thực dân Pháp xâm lược ,giành độc lập và
thống nhất thật sự cho dân tộc.
-Tính chất cuộc kháng chiến là giải phóng dân tộc cũng cố mở rộng chế độ dân chủ
mới.(Trường Chinh nói về mối quan hệ giữa dân tộc và dân chủ như sau:cuộc kháng chiến
này chỉ hòan thành nhiệm vụ giải phóng đất nươcù ,cũng cố và mở rộng chế độ cộng hòa
dân chủ. Nó không tòch thu ruộng đất của đòa chủ phong kiến chia cho dân cày,chỉ tòch thu
ruộng đất và các hạng tài sản khác của Việt gian phản quốc để bổ sung cho ngân quỹ
kháng chiến….)
-Đường lối kháng chiến là đường lối chiến tranh nhân dân toàn dân ,toàn diện,lâu
dài ,dựa vào sức mình là chính.
. Đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện lâu dài và tự lực cánh sinh do Đảng ta đề
ra ngay từ đầu cuộc kháng chiến đã phát huy sức mạnh toàn dân, toàn diện của dân tộc giúp chúng
ta khắc phục những khó khăn, thiếu thốn, vừa kháng chiến vừa bồi dưỡng sức ta, làm thay đổi dần
tương quan so sánh lực lượng giữa ta và đòch để đi đến thắng lợi hoàn toàn.
2- Tiến hành kháng chiến toàn dân toàn diện và lâu dài ,dựa vào sức mình là chính. 5

(SV đọc giáo trình )
-Từ Nam bộ kháng chiến đến chiến thắng Việt Bắc Thu Đông 1947:
Ngày 23/9/1946, thực dân Pháp tấn công Nam Bộ mở đầu cho cuộc xâm lược thứ II của
thực dân Pháp. Nhân dân Nam Bộ đã đứng lên kháng chiến. Ngày 6/3/1946, ta ký kết với
Pháp hiệp ước Sơ Bộ 6/3/1946, tạm ngưng bắn để củng cố lực lượng và để tranh thủ khả

làm 3 bộ phận: Bộ phận hoạt động tại Việt Nam lấy tên là Đảng Lao Động Việt Nam và hoạt
động công khai để lãnh đạo cuộc kháng chiến. Đại hội bầu ra gồm 23 uỷ viên. Hồ Chí Minh giữ
chức chủ tòch Đảng, Trường Chinh được bầu lại là tổng bí thư .
Đại hội đã thông qua:
+ Báo cáo chính trò do Hồ Chí Minh trình bày
+ Báo cáo bàn về “Cách Mạng Việt Nam” do Trường Chinh trình bày
+ Tuyên ngôn ,Chính cương, Điều lệ mới của Đảng
Nội dung của cơ bản Chính Cương Đảng Lao Động Việt Nam:
Chính cương nhận đònh : Xã hội Việt Nam có 3 tính chất:dân chủ nhân dân , một phần thuộc
đòa và nửa phong kiến,do đó mâu thuẩn chủ yếu là mâu thuẫn giữa chế độ dân chủ nhân dân với
các thế lực phản động ,do đó chính cương xác đònh là: 6

• Cách mạng Việt Nam có hai đối tương chính là chủ nghóa đế quốc xâm lược, cụ thể lúc
này là đế quốc Pháp và bọn can thiệp Mỹ. Đối tượng phụ là phong kiến, cụ thể lúc nàylà
phong kiến phản động.
• Nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam :
1/ Đánh đuổi bọn đế quốc xâm lược, giành độc
lập và thống nhất thật sự do dân tộc.
2/ Xóa bỏ những di tích phong kiến, làm cho
người cày có ruộng.
3/ Phát triển chế độ dân chủ nhân dân, gây cơ
sở cho CNXH.
Ba nhiệm vụ trên kháng khít với nhau song nhiệm vụ chính trước mắt là hoàn thành giải
phóng dân tộc.
• Lực lượng để thực hiện cuộc cách mạng đó là nhân dân bao gồm: công nông, tiểu tư sản,
tư sản dân tộc và những thân só yêu nước mà nền tảng là công, nông và lao động trí
thức. Công nhân là giai cấp lãnh đạo.

vệ. 7

- Thắng lợi của nhân dân ta đã góp phần làm phá sản chủ nghóa thực dân cũ, trước
hết là hệ thống thuộc đòa của Pháp; Cổ vũ mạnh mẽ cho các phong trào giải
phóng dân tộc sau thế giới thứ II.
- Đó cũng là thắng lợi của các lực lượng hòa bình, dân chủ vàCNXH trên thế giới.
Những nhân tố cơ bản làm nên thắng lợi của kháng chiến chống Pháp.
*Có sự lãnh đạo vững vàng của Đảng với đường lối kháng chiến đúng đắn.
*Có sự đoàn kết chiến đấu của toàn dân tập họp trong mặt trận dân tộc thống
nhất rộng rãi-mặt trận Liên Việt, dựa trên khối liên minh công nông trí thức.
*Có lực lượng vũ trang 3 thứ quân do Đảng trực tiếp lãnh đạo được xây dựng
hợp lý ,vững mạnh , làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc.
*Có chính quyền dân chủ nhân dân của dân do dân vì dân để tổ chức
kháng chiến và kiến quốc
*Có hậu phương mở rộng và ngày càng được cũng cố
*Có sự đoàn kết chiến đấu của 3 dân tộc Việt Lào Kam pu Chia,có sự đồng
tình giúp đở của các nước Xã Hội Chủ Nghóa ,nhất là của LX và TQ,của các dân tộc bò áp bức và
các lực lượng hòa bình tiến bộ trên thế giới ,kể cả nhân dân tiến bộ Pháp
Qua thử thách của cuộc kháng chiến, lực lượng cách mạng của dân ta trưởng thành hơn,
đó là những vốn liếng q giá cho cuộc kháng chiến chống Mỹ sau này. Đảng ta rút ra được
những bài học q giá để đóng góp vào kho tàng lý luận giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc.
Những bài học đó là:
+ Xây dựng và quán triệt đường lối kháng chiến chống Pháp trong toàn Đảng, toàn dân toàn
quân. Đó là đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ kháng chiến và tự lực cách sinh.
+ Kết hợp chặt chẽ nhiệm vụ chống đế quốc và nhiệm vụ chống phong kiến, trong đó nhiệm vụ
chủ yếu là nhiệm vụ chống đế quốc.
+ Vừa kháng chiến, vừa xây dựng chế độ mới, vừa xây dựng lực lượng vũ trang, vừa đẩy mạnh