Điều hành cuộc họp với 6 chiếc mũ
Theo điều tra tại Mỹ, lãnh đạo các tập đoàn tốn mất gần 40% thời gian cho các
cuộc thảo luận. Nếu áp dụng phương pháp tư duy “Sáu chiếc mũ”, họ có thể giảm tới
75% thời gian hội họp, do đó tăng thêm 30% thời gian làm việc mà chẳng tốn một
đồng chi phí nào. Tại sao lại có thể tiết kiệm được nhiều thời gian như vậy? Đó là do,
trong các cuộc họp, cách tư duy đồng thuận đã thay thế cho cách thức tư duy tranh
luận thông thường. Hiện nay, các CEO của các tập đoàn hàng đầu thế giới như IBM,
Federal Express, Brtish Airways, Pepsi, Polaroid, Prudential, Dupont… đều sử dụng
phương pháp này để điều hành các cuộc họp.

Để khám phá phương pháp tư duy “Sáu chiếc mũ” do Edward de Bono (tiến sĩ tâm lý học, giáo sư
tại các trường đại học Oxford, Cambridge, và Harvard) đưa ra, chúng ta hãy bắt đầu từ khái niệm
tư duy tranh luận. Chúng ta họp vì có vấn đề cần phải giải quyết, trong đầu mỗi người đều có một
phương án giải quyết riêng. Hiển nhiên là như vậy, bởi vì mỗi một con người là một thực thể
riêng biệt, không ai giống ai. Trong cuộc họp, mọi người đưa ra phương án của mình, nhưng
phương án được chấp nhận chỉ có một, và thế là tranh luận bùng nổ. Để chứng minh cách giải
quyết của mình là đúng, mọi người có khuynh hướng áp đặt tư duy cá nhân lên người khác. Để
chứng tỏ sự thông minh và sự riêng biệt của mình, mục đích của cuộc họp thậm chí có thể bị đẩy
xuống hàng thứ yếu. Có thể minh họa một cách rõ nét như sau: giả sử điều chúng ta cần đạt được là X, người
thứ nhất, dựa trên xuất phát điểm A1 đã đưa ra phương án giải quyết như sau: xuất phát A1 → (ta
có thể làm được)B1 → (ta có thể làm được)C1 → … thu được kết quả X. Người thứ hai, dựa trên
xuất phát điểm A2 đưa ra phương án giải quyết như sau: xuất phát A2 → (ta có thể làm được)B2
→ (ta có thể làm được)C2 → … thu được kết quả X. Cứ như thế đối với những người tiếp theo.
Mặc dù, mục đích đạt được cuối cùng đều là X, nhưng điểm xuất phát của chúng ta lại khác nhau
nên dẫn đến cách giải quyết khác nhau và ai cũng cho mình là đúng.

đơn cử một ví dụ sau:

Thành viên của cuộc họp: Tại Mỹ, năm trước lượng tiêu thụ thịt gà Tây tăng 25% do số
người thích ăn kiêng tăng lên, cùng với những lo lắng về mặt sức khỏe. Gà Tây được xem như
một loại thịt ít đạm. Người điều hành: Xin lỗi, tôi vừa yêu cầu anh/chị đội chiếc mũ trắng. Thực chất vấn đề ở
đây chỉ là lượng tiêu thụ thịt gà Tây tăng 25%, còn những ý kiến khác chỉ là nhận định cá nhân
anh/chị. Thành viên cuộc họp: Không, thưa ngài. Những nghiên cứu thị trường cho thấy mọi người
chọn mua thịt gà tây là do loại thịt này chứa hàm lượng cholesterol thấp. Người điều hành: Vậy, ở đây có hai thông tin. Lượng tiêu thụ thịt gà Tây tăng 25% và
theo nghiên cứu mọi người chọn mua thịt gà tây là do loại thịt này chứa hàm lượng cholesterol
thấp. Bước ba: người điều khiển đề nghị mọi người đội chiếc mũ xanh lá cây. Đây là
chiếc mũ của năng lượng và sáng tạo. Mọi người đưa ra các phương án để giải quyết
vấn đề dựa trên dữ liệu thông tin thu được từ bước hai.

Lưu ý: ở bước này người điều hành phải biết cách khuấy động có cân nhắc để
kích thích mọi người sáng tạo. Người điều hành phải biết cách đặt “kỳ vọng” vào từng
thành viên cuộc họp. Khía cạnh “kỳ vọng” rất quan trọng đối với chiếc mũ xanh tư
duy. Bởi vì, mọi người thường thể hiện tốt những gì mà người khác kỳ vọng vào họ.



Lưu ý: thông thường, trong một cuộc họp kinh doanh, mọi người cho rằng
không nên để tình cảm chen vào những quyết định quan trọng. Tuy nhiên, những tình
cảm đó vẫn luôn được thể hiện dưới vỏ bọc là những lập luận logic. Chiếc mũ đỏ là
công cụ độc nhất và đặc biệt để mọi người có thể bộc lộ cảm xúc. Và chiếc mũ đỏ còn
quan trọng ở chỗ, khả năng trực giác phần lớn là nhờ những kinh nghiệm tích lũy
được, nên có những điều khi được nói ra tất cả mọi người đều thấy có lý nhưng trên
thực tế thì không thể chứng minh được, và đôi khi dùng tư duy logic có thể còn đưa ra
kết quả ngược lại.

Bước bảy và cũng là bước kết thúc: mọi người đội chiếc mũ xanh da trời để
tổng kết và kết thúc buổi làm việc. Chiếc mũ xanh da trời chỉ cho chúng ta thấy kết
quả đạt được trong cuộc họp này là gì. Nếu tất cả các bước trên được thực hiện nghiêm
túc và hiệu quả thì phương án giải quyết cho vấn đề đặt ra đầu cuộc họp gần như tự
động mở ra trước mắt chúng ta.

Lưu ý: thông thường, người chủ trì cuộc họp là người đội chiếc mũ xanh da trời
trong suốt cuộc họp. Chiếc mũ xanh da trời là chiếc mũ đặt vấn đề, điều khiển tư duy
mọi người trong cả cuộc họp, để tất cả phải sử dụng đúng chiếc mũ vào đúng lúc cần
thiết, và cuối cùng cũng kết thúc cuộc họp với chiếc mũ xanh da trời.

Tuy nhiên, các bước trên cũng có thể thay đổi để phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể.

Tóm lại, phương pháp tư duy “Sáu chiếc mũ” cho phép chúng ta đơn giản hóa
tư duy, mọi người chỉ xem xét một khía cạnh tại một thời điểm, nhờ đó đưa tư duy của
mọi người cùng hướng về một phía, tránh sự tranh cãi và trượt tiêu sức lực của nhau.
Đây là một phương pháp đơn giản mà đem lại hiệu quả to lớn: không những tìm được
cách giải quyết vấn đề hiệu quả nhất trong một thời gian ngắn, mà còn không ảnh
hưởng đến bản ngã của mỗi người. Cuộc thảo luận về một nghĩa nào đó biến thành
một trò chơi chuyển đổi tư duy và những chiếc mũ trở thành những ký hiệu hướng