Tiểu luận triết học
Tiểu luận
Đề tài: Mối quan hệ giữa quan hệ
sản xuất và trình độ phát triển
của lực lượng sản xuất trong
quá trình phát triển kinh tế
Nguyễn Hồng Dương - Lớp : K38
1
Tiểu luận triết học
A. LỜI NÓI ĐẦU
Trong quá trình phát triển kinh tế ở nước ta nói riêng và ở các nước
khác nói chung, sự phát triển kinh tế ở mỗi nước tuy khác nhau nhưng đều có
một số điểm chung, dựa trên một số quy tắc cơ bản để xây dựng và phát triển
kinh tế. một trong những nguyên tắc cơ bản trong phát triển kinh tế ở mỗi
nước là quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng
sản xuất, mỗi đất nước đều có vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và sự phân bố
dân cư không giống nhau dẫn đến quan hệ sản xuất và trình độ của lực lượng
sản xuất ở mỗi vùng cũng khác nhau. Do tính đặc thù trên nền khi quan hệ sản
xuất ở một vùng, một trình độ phát triển nào đó phù hợp với tình độ phát triển
của lực lượng sản xuất thì nó sẽ kéo theo sự phát triển về kinh tế nhanh
chóng, nhưng nếu quan hệ sản xuất không phù hợp với trình độ phát triển của
lực lượng sản xuất thì nó sẽ có tác động tiêu cực đến sự phát triển kinh tế, vì
vậy quan hệ sản xuất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất có tác động
lẫn nhau là hai mặt của quá trình phát triển kinh tế.
Nghiên cứu về đề tài này sẽ phần nào giúp chúng ta hiểu rõ được mối
quan hệ giữa quan hệ sản xuất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất
trong quá trình phát triển kinh tế.
Nguyễn Hồng Dương - Lớp : K38
2
Tiểu luận triết học
B. NỘI DUNG

3
Tiểu luận triết học
của quy luật này dẫn đến sự biến đổi của phương thức sản xuất. Và đây cũng
chính là đề tài mà chúng ta nghiên cứu để làm rõ sự ảnh hưởng của nó đến đời
sống sản xuất của con người.
Trong tác phẩm góp phần phê phán khoa kinh tế chính trị năm 1959
Các Mác viết "trong sự sản xuất xã hội ra đời sống của mình, con người ta có
những quan hệ nhất định tất yếu không phụ thuộc ý muốn của họ từ những
quan hệ sản xuất. Những quan hệ này phù hợp với một trình độ phát triển nhát
định của lực lượng sản xuất vật chất của họ.
b. Khái niệm lực lượng sản xuất
Là tổng thể các nhân tố vật chất kỹ thuật công nghệ của một quá trình
sản xuất nhất định nào đó, nó phản ánh trình độ chinh phục tự nhiên của con
người, bao gồm 2 nhóm cơ bản
- Tư liệu sản xuất
Công cụ lao động là yếu tố phản ánh rõ nhất trình độ con người chinh
phục tự nhiên như thế nào
- Người lao động
Trong lao động sản xuất hiện đại tri thức kỹ năng của người lao động
ngày càng quan trọng. Như Lênin đã viết "lực lượng sản xuất hàng đầu của
toàn thể nhân loại là công nhân, là người lao động" (Lênin toàn tập).
Trong hai nhóm trên nhân tố người lao động là quan trọng nhất bởi vì
các tư liệu sản xuất đều là sản phẩm của lao động, những tư liệu đó chỉ có tác
dụng, có giá trị trong sản xuất một khi được người lao động sử dụng, cũng
chính vì vậy trong xã hội cong nghiệp hiện đại thì lực lượng sản xuất số một
là người công nhân công nghiệp, nhu cầu của 1 nền sản xuất hiện đại cùng sự
phát triển của khoa học công nghệ, các tri thức khoa học ngày càng trở thành
lực lượng sản xuất trực tiếp của xã hội, nó không phải là nhân tố thứ 3 kết
tinh trong tư liệu sản xuất, vá người lao động thông qua các quá trình sáng
chế kỹ thuật, sáng chế kỹ thuật phải thông qua nhân tố người lao động.

sản xuất, nó có vai trò tác động đến việc sử dụng khai thác, sử dụng phát
Nguyễn Hồng Dương - Lớp : K38
5
Tiểu luận triết học
triển các lực lượng sản xuất như thế nào, có thể là tích cực khi phù hợp với
nhu cầu của lực lượng sản xuất, có thể tác động tiêu cực trong trường hợp
không phù hợp.
Biện chứng của mối quan hệ trên được thể hiện theo logic sau đây lực
lượng sản xuất là yếu tố động cách mạng, lao động sản xuất là yếu tố tính
chậm phát triển, chính điều đó tạo khả năng mâu thuẫn giữa hai mặt của
những phương thức sản xuất, mâu thuẫn này bộc lộ rõ khi lực lượng sản xuất
đã phát triển đến 1 giới hạn nhất định nó đặt ra nhu cầu phải thay đổi quan hệ
sản xuất, sự thay đổi này chỉ thực hiện được thông qua các cuộc cách mạng
do đó tạo sự biến đổi của phương thức sản xuất xã hội.
II. VIỆP ÁP DỤNG QUY LUẬT QUAN HỆ SẢN XUẤT PHÙ HỢP VỚI TRÌNH ĐỘ
PHÁT TRIỂN CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ Ở
VIỆT NAM.
1. Quan hệ sản xuất hàng hoá ở Việt Nam
Như chúng ta đã biết các quan hệ sản xuất ở nước ta rất phong phú đa
dạng, do điều kiện địa lý đất nước ta kéo dài từ Bắc xuống Nam dẫn đến điều
kiện khí hậu, sông ngòi, sự phân bố dân cư giữa các vùng trong cả nước rất
khác nhau dẫn tới mối quan hệ sản xuất rất đa dạng mang yếu tố đặc thù.
Miền Nam do có lượng nước dồi dào rất phát triển về trồng trọt có tổng sản
lượng cao nhất, miền Bắc do là vùng tập trung đông dân cư và có truyền
thống canh tác lâu đời nên sản xuất có sản lượng lớn, miền Trung có khí hậu
khắc nghiệt thường xuyên có bão lũ nền không phát triển được như hai miền
Bắc và Nam, chỉ nói về mặt nông nghiệp phần nào cho ta thấy sự khác biệt rõ
rệt về mối quan hệ sản xuất ở 3 miền với những đặc thù riêng.
a. Những quan hệ sản xuất ở Việt Nam
Nền kinh tế hàng hoá ở ta là một nền kinh tế nhiều thành phần được

xuất, cuộc sống khó khăn, kinh tế giảm sút đất nước rơi vào khủng hoảng
trầm trọng. Nhận thức được sai lầm đó Đảng và Nhà nước ta đã đưa ra những
chính sách mới, cho phép phục hồi và phát triển chủ nghĩa tư bản, buôn bán tự
do rộng rãi có lợi cho sự phát triển sản xuất, đưa ra phương hướng phát triển
nền kinh tế nhiều thành phần có định hướng xã hội chủ nghĩa, dần dần đưa
Nguyễn Hồng Dương - Lớp : K38
7
Tiểu luận triết học
nước ta ra khỏi khủng hoảng và phát triển kinh tế, giảm dần sự tụt hậu so với
các nền kinh tế phát triển.
c. Sự đa dạng của quan hệ sản xuất trong thời kỳ đổi mới
Công cuộc đổi mới ở nước ta bắt đầu từ năm 1986 cho đến nay tuy
không phải là một thời gian dài, nhưng đã tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ về kinh
tế dẫn đến sự biến đổi về các quan hệ sản xuất. Ngày nay, quan hệ sản xuất ở
nước ta rất phong phú đa dạng nhằm phục vụ cho một nền kinh tế hàng hoá
phát triển với nhiều thành phần thm gia, các quan hệ sản xuất biến đổi mạnh
mẽ và nhanh chóng nhằm phục vụ cho các trình độ các lĩnh vực sản xuất hàng
hoá khác nhau. Với số lượng các công ty tăng lên nhanh chóng với cấp số
nhân đã tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình sản xuất hàng hoá, tạo ra nguồn
vốn, tạo việc làm, tăng cả chất và lượng của lực lượng lao động, đưa đất nước
phát triển với tốc độ cao, tăng thu nhập cải thiện đời sống, giảm đói nghèo thu
hẹp khoảng cách với các nước đi trước nâng cao vị thế của đất nước
2. Công nghiệp hoá hiện đại hoá là vận dụng tuyệt vời quy luật
quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực
lượng sản xuất trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta hiện nay
Để làm một việc gì đó trước hết chúng ta phải có nguồn lực có sự hiểu
biết phần nào về lĩnh vực công việc đó, trước khi đi vào công nghiệp hoá -
hiện đại hoá đất nước thì chúng ta phải có tiềm lực về kinh tế về con người.
Trong đó lực lượng lao động là một yếu tố quan trọng, ngoài ra có sự phù hợp
giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ phát triển lực lượng sản xuất

quốc phòng an ninh đảm bảo vững chắc, dân giàu, nước mạnh xã hội công
bằng văn minh". Theo quan điểm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác lịch sữ
của con người đã hình thành một cách rất phổ biến trong đời sống, con người
luôn có mối quan tâm gắn bó với tự nhiên để phục vụ cho đời sống của mình
và cũng cải tạo, tác động vào giới tự nhiên.
Các Mác đã đưa ra kết luận rằng xã hội loài người phát triển qua nhiều
giai đoạn khác nhau với nhiều hình thức khác nhau ứng với mỗi một giai đoạn
đó. Mỗi một mối quan hệ sản xuất lại chịu những tác động khách quan khác
nhau. Mác và Ănghen đã đưa ra những lý luận, tư tưởng khác nhau về các
Nguyễn Hồng Dương - Lớp : K38
9
Tiểu luận triết học
hình thái kinh tế xã hội chính, là cơ sở cho chúng ta khẳng định sự công
nghiệp hoá - hiện đại hoá theo định hướng XHCN ở nước ta hiện nay là phù
hợp với quy luật khách quan và trình độ lao động sản xuất ở nước ta. Do xuất
phát điểm của chúng ta ở trình độ thấp nên để tiến kịp với các nước phát triển
hơn chúng ta phải thực hiện cùng lúc hai mục tiêu quan trọng đó là công
nghiệp hoá phải đi đôi với hiện đại hoá, thực hiện một cách tuần tự của các
bước phát triển công nghiệp nhưng cũng phải có những bước đột phá đi tắt,
đón đầu, hình thành và tập trung phát triển những ngành mũi nhọn với trình
độ khoa học tiên tiến tăng cường sức cạnh tranh. Nhưng chúng ta cũng phải
chú trọng đến việc xây dựng nền kinh tế sản xuất hàng hoá nhiều thành phần
theo định hướng xã hội chủ nghĩa có sự điều tiết của nhà nước. Hai vấn đề
trên phải được thực hiện đồng thời giúp chúng hỗ trợ nhau trong quá trình
phát triển kinh tế, thúc đẩy nhau phát triển nhằm đưa nước ta phát triển mạnh
về kinh tế, với một nền kinh tế nhiều thành phần như vậy các quan hệ sản
xuất rất cần thiết và phải gắn bó một cách chặt chẽ mật thiết đưa nước ta đến
gần với mục tiêu của Đảng và Nhà nước ta có một nền công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đủ sức cạnh tranh trên trường quốc tế, giúp con tàu Việt Nam đi đến
được mục tiêu mà Đảng và Nhà nước ta mong muốn và đang dùng mọi công

tiểu luận được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Nguyễn Hồng Dương - Lớp : K38
11
Tiểu luận triết học
MỤC LỤC
Nguyễn Hồng Dương - Lớp : K38
12