Một số lưu ý khi đọc báo cáo tài chính
Các công ty đại chúng nói chung, DN niêm yết nói riêng đang chuẩn bị công
bố báo cáo tài chính (BCTC) đã kiểm toán năm 2008.
Do không có điều kiện tiếp xúc với các số liệu kế toán từ chính DN nên
NĐT và những người sử dụng thông tin tài chính phải trông cậy vào các
kiểm toán viên (KTV) - những người được quyền tiếp cận, soát xét mức độ
tuân thủ các chuẩn mực kế toán, tài chính của DN. Vậy nhưng, làm thế nào
để có thể đọc được thông tin tài chính một cách chuẩn xác nhất? Ngoài
những kiến thức tài chính cơ bản, NĐT cần lưu ý một số điểm quan trọng
mà trong phạm vi bài viết này xin được nêu ngắn gọn như sau.
Trước hết, NĐT, các cổ đông phải yêu cầu DN công bố đầy đủ BCTC đã
kiểm toán đính kèm với báo cáo kiểm toán, kể cả trường hợp công bố BCTC
tóm tắt. Ngày 18/02/2009, Tập đoàn Mai Linh đã công bố BCTC tổng hợp
năm 2007 trên Báo ĐTCK, kèm theo đầy đủ báo cáo kiểm toán của Công ty
TNHH Kiểm toán DTL. Đây là một trong số ít BCTC có kèm theo đầy đủ
báo cáo kiểm toán. Điều đáng lưu ý trong báo cáo kiểm toán của DTL là đã
thực hiện đúng trách nhiệm của KTV là đưa ra ý kiến "từ chối đưa ra ý kiến"
khi BCTC đã được kiểm toán bị hạn chế, bị ngoại trừ nhiều thông tin trọng
yếu và không đủ cơ sở để xác nhận.
Một BCTC đã kiểm toán thường có 4 loại ý kiến của KTV. Căn cứ vào mỗi
loại ý kiến mà NĐT có thể đưa ra nhận định về tình hình làm ăn của DN.
Loại ý kiến thứ nhất là KTV chấp thuận toàn phần khi tất cả thông tin tài
chính về cơ bản đã được DN đáp ứng phù hợp với các chuẩn mực tài chính
kế toán quy định và KTV cho rằng, bản báo cáo này là chấp nhận được,
NĐT có thể yên tâm, tin tưởng ra quyết định đầu tư.
Trường hợp thứ hai là DN không điều chỉnh số liệu, thông tin theo ý kiến
của KTV. Trong trường hợp này, KTV đưa ra ý kiến ngoại trừ. Nghĩa là các
thông tin trong BCTC là như vậy, nhưng có tin cậy hay không còn phụ thuộc
vào các vấn đề KTV ngoại trừ. Khi không biết chắc chắn các nội dung cần
giải trình (mặc dù đã được yêu cầu DN giải trình) thì các KTV có quyền đưa
ra ý kiến ngoại trừ.

thì không thể yên tâm hoặc ngoại trừ về số khấu hao tài sản cố định thì NĐT
phải phân tích số khấu hao đó là lớn hay nhỏ. Với DN sản xuất, tăng giảm
khấu hao là dẫn đến lỗ hoặc lãi ngay lập tức. Nếu DN có tài sản cố định ít thì
việc ngoại trừ khấu hao ảnh hưởng không đáng kể. Hoặc vấn đề ngoại trừ
khoản dự phòng đầu tư tài chính. Nếu DN đầu tư ít thì có dự phòng hay
không cũng không quan trọng. Nhưng nếu DN đầu tư một nửa hoặc 2/3 số
vốn vào công ty khác thì khoản dự phòng trở nên rất quan trọng…
Một điểm nữa, khi đọc báo cáo kiểm toán, NĐT cần phải xem xét có sự thay
đổi chính sách kế toán, thay đổi kế toán trưởng, thay đổi ban lãnh đạo hay
không. Thoạt tiên, có vẻ như những thông tin này không liên quan, nhưng
thực tế lại rất quan trọng. NĐT phải tìm hiểu xem nguyên nhân của việc thay
đổi, tác động của việc thay đổi đó. Thay đổi do vấn đề lương, thưởng thì
không sao, nhưng nếu do bất đồng trong quan điểm về tuân thủ chuẩn mực
kế toán, tài chính thì đó là vấn đề đáng lưu tâm.