January 20, 2014

Chuyển gen
và vaccine thực vật
Prof. Chu Hoang Mau Ph.D.
Genetic and Molecular Biologist
Vice President
Thainguyen University
Mobile: 0913383289 Mail:
January 20, 2014
Nội dung

Chuyển gen

Vaccine thực vật
January 20, 2014
Chuyển gen

Khái niệm

Vector chuyển gen và tế bào chủ

Quy trình chuyển gen
January 20, 2014
Khái niệm
Chuyển gen (transgenesis): Đưa một đoạn DNA
ngoại lai vào hệ gen (genome) của một cơ thể đa
bào. Đoạn DNA ngoại lai sẽ có mặt ở hầu hết các tế
bào và được truyền lại cho thế hệ sau.
Khái niệm chuyển gen chỉ được sử dụng cho thực
vật và động vật.


Nếu chỉ có dòng tế bào sinh dưỡng bị biến đổi, chỉ có cơ thể
mang các tế bào sinh dưỡng đó bị ảnh hưởng và không di
truyền lại cho thế hệ sau.

Việc chuyển gen ngoại lai vào động vật (thực vật) chỉ thành
công khi các gen này di truyền lại cho thế hệ sau
January 20, 2014
Khái niệm: Gen chuyển

Gen chuyển (transgene) là gen ngoại lai được
chuyển từ một cơ thể sang một cơ thể mới bằng kỹ
thuật di truyền.

Các gen chuyển được sử dụng để tạo động vật, thực
vật chuyển gen có nguồn gốc từ các loài sinh vật
khác nhau
January 20, 2014
Nguyên tắc cơ bản trong việc tạo động (thực
vật) chuyển gen

Nguyên tắc cơ bản trong việc tạo động vật (thực vật)
chuyển gen là đưa một hoặc vài gen ngoại lai vào
động vật (thực vật) (do con người chủ động tạo ra).

Các gen ngoại lai này phải được truyền thông qua
dòng mầm vì vậy mọi tế bào kể các tế bào mầm sinh
sản của động vật (thực vật) đều chứa vật chất di
truyền đã được sửa đổi như nhau.
January 20, 2014

Vector có thể được cắt ở một vị trí xác định bằng một enzym hạn
chế và được nối với một đoạn DNA tương hợp khác nhờ enzym.
January 20, 2014
Các đặc tính của vector

Vector phải đủ lớn để mang DNA ngoại lai nhưng
không quá lớn.

Vector phải chứa các trình tự kiểm soát (control
sequences) như khởi điểm tái bản (origin of
replication), promoter.

Vector phải mang một hoặc nhiều vị trí nhận biết của
enzym hạn chế.

Vector phải mang các gen marker chọn lọc (thường
là các gen kháng chất kháng sinh).
January 20, 2014
Các loại vector dùng trong chuyển gen ở
động vật

Vector thẳng tối thiểu (Minimum linear vectors)

Vector transposon

Vector retrovirus
January 20, 2014
Sử dụng vector retrovirus để tạo động vật chuyển
gen
January 20, 2014

nhiều mRNA polyadenyl.
January 20, 2014
Cơ chế chuyển T-DNA
January 20, 2014
Chuyển gen ở động vật
Ðộng vật chuyển gen:
Ðộng vật chuyển gen là động vật có gen ngoại lai
(gen chuyển) xen vào trong DNA genome của
nó.
Gen ngoại lai này phải được truyền lại cho tất cả
mọi tế bào, kể cả các tế bào mầm.
Việc chuyển gen ngoại lai vào động vật chỉ thành
công khi các gen này di truyền lại cho thế hệ sau.
January 20, 2014
Kỹ thuật chuyển gen ở động vật
1. Tách chiết ADN, phân lập gen mong muốn
2. Tạo tổ hợp gen biểu hiện trong tế bào động vật
3. Tạo cơ sở vật liệu biến nạp gen
4. Chuyển gen vào phôi động vật (vi tiêm, tế bào gốc
phôi, vector virus)
5. Nuôi cấy phôi trong ống nghiệm (đối với động vật
bậc cao
6. Kiểm tra động vật được sinh ra từ phôi chuyển gen
7. Tạo nguồn động vật chuyển gen một cách liên tục
January 20, 2014
Chuyển gen ở thực vật

Quá trình đưa một DNA ngoại lai vào hệ gen của một
sinh vật được gọi là quá trình biến nạp
(transformation).

Khoa học nghiên cứu về miễn dịch nói chung được gọi là
Khoa học nghiên cứu về miễn dịch nói chung được gọi là
miễn dịch
miễn dịch
học
học
(immunology). Nếu nghiên cứu về cơ chế tác động phân tử và
(immunology). Nếu nghiên cứu về cơ chế tác động phân tử và
ảnh hưởng của yếu tố di truyền (hệ gen) lên miễn dịch, thi gọi là
ảnh hưởng của yếu tố di truyền (hệ gen) lên miễn dịch, thi gọi là
miễn dịch học phân tử
miễn dịch học phân tử
(molecular immunology).
(molecular immunology).
January 20, 2014
Khái niệm

Miễn dịch học là lĩnh vực khoa học đa dạng và rộng
lớn, bao gồm:

Nghiên cứu các
quy luật và cơ chế
quy luật và cơ chế bảo vệ của cơ
thể trong quá trình sống.

Nghiên cứu
cơ năng tác động của hệ thần kinh
cơ năng tác động của hệ thần kinh
trung ương
trung ương trong việc điều hòa miễn dịch.