Tài Liệu
Phông lưu trữ cá nhân
1
Mục Lục
I. V i nét v phông l u tr có xu t x cá nhân à ề ư ữ ấ ứ 3
Có th d a v o 1 s tiêu chu n ánh giá t i li u phông cá nhân:ể ự à ố ẩ để đ à ệ 4
II. M t s thông tin v phông l u tr có xu t x cá nhân trên th gi iộ ố ề ư ữ ấ ứ ế ớ 5
III. M t s thông tin v phông l u tr các nhân v t l ch s , tiêu bi u c a ng ng ộ ố ề ư ữ ậ ị ử ể ủ Đả đồ
th i l các cán b lãnh o ch ch t c a Nh n c, c a các t ch c chính tr - xã h iờ à ộ đạ ủ ố ủ à ướ ủ ổ ứ ị ộ 6
1. Pháp lu t c a Nh n c v ch tr ng c a ng ta i v i t i li u cá nhân v ậ ủ à ướ à ủ ươ ủ Đả đố ớ à ệ à
phông l u tr cá nhânư ữ 6
2. T i li u phông cá nhân Ch t ch H Chí Minh theo Q 94 c a B Chính trà ệ ủ ị ồ Đ ủ ộ ị 6
3. T i li u v n ki n các nhân v t l ch s , tiêu bi u c a ng, ng th i l cán b lãnhà ệ ă ệ ậ ị ử ể ủ Đả đồ ờ à ộ
o ch ch t c a Nh n c, c a các t ch c chính tr -xã h i, bao g m: đạ ủ ố ủ à ướ ủ ổ ứ ị ộ ồ 8
4. T i li u v n ki n c a m t s cán b , ng viên tiêu bi u khác do Trung ng quy à ệ ă ệ ủ ộ ố ộ đả ể ươ
nh tùy theo t ng th i k .đị ừ ờ ỳ 8
5. T i li u v n ki n quan tr ng c a các ng chí Bí th , Phó bí th c p u các c p à ệ ă ệ ọ ủ đồ ư ư ấ ỷ ấ
qua các nhi m k .ệ ỳ 8
6. M t s phông l u tr cá nhân hi n ang b o qu n trong kho l u tr trung ng ộ ố ư ữ ệ đ ả ả ư ữ ươ
ng v các y viên B chính tr , Ban bí th trung ng CSVN các khóa I - IX d Đả à ủ ộ ị ư ươ Đ ự
ki n l p phông l u tr cá nhân ế ậ ư ữ 8
2
BÀN VỀ PHÔNG LƯU TRỮ CÁ NHÂN VÀ
THÀNH PHẦN PHÔNG LƯU TRỮ CÁ NHÂN BẢO QUẢN
TRONG CÁC LƯU TRỮ ĐẢNG
TS. Nguyễn Lệ Nhung
1
Vấn đề Phông lưu trữ cá nhân luôn được các nhà lưu trữ quan tâm thảo
luận. Trong phạm vi một bài viết nhỏ, xin được chia sẻ một số thông tin cùng
đồng nghiệp. Bài viết gồm 3 phần:
- Vài nét về phông lưu trữ có xuất xứ cá nhân
1
Cục Lưu trữ Văn phòng trung ương Đảng
3
tài liệu lưu trữ cá nhân của người được thành lập phông (tài liệu riêng tư, bản
thảo, thư từ, v.v…) có thể có cả những tài liệu của những người thân gần gũi
của cá nhân đó (bố, mẹ, vợ hoặc chồng, anh chị em và con cái, v.v…) nếu
như những tài liệu này có ý nghĩa đối với cá nhân đó, hoặc những tài liệu này
có giá trị về mặt khoa học và các giá trị khác.
Nếu như những người thân của cá nhân được thành lập phông cũng là
những người hoạt động nổi tiếng và tài liệu của họ có với khối lượng lớn thì
tập hợp các tài liệu của các cá nhân này không gọi là phông cá nhân nữa mà là
phông gia đình.
Cần lưu ý trong thành phần phông lưu trữ cá nhân không cần các loại
tài liệu chính thức có liên quan đến hoạt động của cơ quan, nơi cá nhân đó
công tác, các tài liệu này thuộc phông lưu trữ cơ quan
Có thể dựa vào 1 số tiêu chuẩn để đánh giá tài liệu phông cá nhân:
- Ý nghĩa cá nhân trong sự phát triển của các lĩnh vực chính trị, khoa
học, văn hóa, và các lĩnh vực khác nhau của xã hội
- Vai trò của cá nhân như một thành viên hay 1 người đứng đầu 1 tổ
chức với tư cách là 1 chứng nhân lịch sử
- Ý nghĩa của giai đoạn lịch sử mà cá nhân đó đã sống và hoạt động
- Ý nghĩa của cơ quan, tổ chức mà cá nhân đó làm việc
- Quan hệ dòng họ và gia đình của cá nhân đó
Sơ bộ bước đầu có thể đề xuất hệ thống hóa tài liệu trong phông cá
nhân theo từng nhóm như sau:
1. Tài liệu về tiểu sử
2. Tài liệu về hoạt động chuyên môn
3. Tài liệu về hoạt động trong các lĩnh vực xã hội khác: đoàn thể, tổ
chức xã hội, câu lạc bộ,…
4. Tài liệu về sáng tạo nghệ thuật, các tác phẩm văn học, thơ ca, nhạc
- Ngay sau khi Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga thành
công, chính quyền Xô viết đã sưu tầm, mua lại tài liệu phông cá nhân Mác-
Ăng ghen (phông lưu trữ số 1) với hàng ngàn hồ sơ chia thành 5 tổng mục
lục, bảo quản tất cả di sản của chủ nghĩa Mác. Tổng cục lưu trữ và Viện
nghiên cứu toàn Liên bang về văn kiện học và lưu trữ học đã soạn thảo và ban
hành nhiều văn bản hướng dẫn nghiệp vụ về phông lưu trữ cá nhân.
Theo số liệu chưa đầy đủ, từ năm 2003 trở về trước, ngoài phông lưu
trữ các nhà hoạt động văn hóa, kinh tế, xã hội,… Đảng Cộng sản Liên Xô lập
200 phông cá nhân, Đảng Xã hội thống nhất Đức (Đông Đức) 175 phông,
Bungari 125 phông, Hunggari 142 phông và 430 sưu tập cá nhân các nhà hoạt
động chính trị,…
- Về nghiên cứu lý luận về phông lưu trữ cá nhân được nhiều nước
quan tâm và đã có nhiều hội thảo quốc tế đề cập đến, đáng chú ý nhất là hội
nghị lưu trữ đảng 10 nước xã hội chủ nghĩa tại Praha (Tiệp Khắc) bàn về
phông lưu trữ có xuất xứ cá nhân, trong đó có bàn về nội dung cụ thể như: xác
định vị trí phông cá nhân các nhà hoạt động chính trị của Đảng trong Phông
lưu trữ quốc gia; về nguồn thu thập tài liệu; chỉnh lý tài liệu phông lưu trữ cá
nhân; đánh giá giá trị tài liệu phông lưu trữ cá nhân trên 3 lĩnh vực cụ thể là
:tính chất của di sản, ý nghĩa cá nhân hình thành phông, khối lượng và giá trị
tài liệu trong phông, mối quan hệ giữa tài liệu đã bảo quản với tình trạng hoàn
chỉnh của phông.
5
III. Một số thông tin về phông lưu trữ các nhân vật lịch sử, tiêu biểu của
Đảng đồng thời là các cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Nhà nước, của các tổ
chức chính trị - xã hội
1. Pháp luật của Nhà nước và chủ trương của Đảng ta đối với tài liệu cá
nhân và phông lưu trữ cá nhân
Pháp lệnh 1982 về bảo vệ tài liệu lưu trữ quốc gia tại điều 1, chương 1
quy định chung “Tài liệu lưu trữ là những tài liệu có giá trị,… được hình
thành trong quá trình hoạt động của các cơ quan Đảng và Nhà nước,… và các
6
hồi ký, nhật ký của Người; thư từ của các cơ quan, đoàn thể, cá nhân gửi đến
chức mừng nhân các ngày kỷ niệm, ngày sinh ; các hồ sơ, tài liệu về sức
khỏe, bảo vệ sức khỏe; các hồ sơ, tài liệu của địch về tiểu sử của Người, về
theo dõi, truy nã, cầm tù, xử án Người ; các bài báo và các tác phẩm của các
tác giả trong và ngoài nước liên quan đến tiểu sử, sự nghiệp và hoạt động của
Người ; hồ sơ, tài liệu về gia đình của Người.
b) Tài liệu về hoạt động Đảng và Nhà nước: Các hồ sơ hội nghị do Người
chủ trì hoặc tham dự; các văn kiện do Người duyệt, ký tên
2
. Những văn kiện tài
liệu của Đảng và Nhà nước gửi đến Người; các bản thảo dự án, kế hoạch, v.v
của các cơ quan, đơn vị được Người chữa, phê duyệt, góp ý kiến; những tài liệu
về hoạt động đối ngoại như: các hồ sơ về các cuộc thăm và làm việc của Người
với các đảng, các nước, với các tổ chức quốc tế, các cá nhân người nước ngoài,
các hiệp định, hiệp ước, tạm ước, tuyên bố, thông báo về quan hệ và hợp tác với
các đảng, các nước do Người ký.
c) Các bài viết, bài nói (do Người viết tay hoặc đánh máy), các bút
tích: Các bài báo, bài viết, tuyên ngôn, lời kêu gọi, báo cáo, phát biểu ý kiến
tại các đại hội Đảng, các hội nghị Trung ương, hội nghị cán bộ toàn quốc, hội
nghị toàn quân; hoặc các đơn vị quân đội, cơ quan, địa phương, các đại hội,
hội nghị đoàn thể, tổ chức quần chúng mà Người đến thăm và làm việc ; các
bài giảng tại các lớp học; các bài thơ, thư chúc mừng năm mới, truyện ngắn,
kịch, trả lời phỏng vấn, tranh vẽ
Các báo, bản tin, các sách và những tài liệu khác có bút tích của Người.
d) Thư từ, điện: Thư và điện gửi các đơn vị, tổ chức, gia đình, bè bạn và cá
nhân khác; thư khen của Người gửi các đơn vị, cá nhân có thành tích trong học
tập, lao động, chiến đấu, trong phong trào "Người tốt, việc tốt"
đ) Những tài liệu khác: Các báo do Người sáng lập (Le Paria, Tuần báo
thanh niên ); tài liệu, sổ sách ghi chép của thư ký của một số đồng chí lãnh
tài liệu văn kiện của chính quyền thực dân, phong kiến có liên quan đến hoạt
động của Đảng ta.
+ ảnh, băng ghi âm, bản thảo các văn kiện, bài viết, bài nói chuyện, bút
tích, nhật ký, hồi ký, những tác phẩm văn học nghệ thuật, di chúc, điếu văn
của các nhân vật lịch sử, tiêu biểu của Đảng, đồng thời là cán bộ lãnh đạo chủ
chốt của Nhà nước, của các tổ chức chính trị-xã hội và các tác phẩm của
những tác giả trong và ngoài nước viết về các cá nhân đó.
+ hồ sơ truy nã cán bộ, đảng viên ta, các báo cáo của địch về hoạt động của
cán bộ Đảng ta
4. Tài liệu văn kiện của một số cán bộ, đảng viên tiêu biểu khác do Trung
ương quy định tùy theo từng thời kỳ.
5. Tài liệu văn kiện quan trọng của các đồng chí Bí thư, Phó bí thư cấp uỷ
các cấp qua các nhiệm kỳ.
Riêng hồ sơ lý lịch cán bộ, đảng viên thuộc diện cấp nào quản lý thì do Ban
tổ chức của cấp uỷ chịu trách nhiệm lập hồ sơ và lưu giữ, chỉ nộp vào kho lưu trữ
của cấp uỷ khi cán bộ, đảng viên ấy không còn hoạt động cho Đảng nữa.
6. Một số phông lưu trữ cá nhân hiện đang bảo quản trong kho lưu trữ
trung ương Đảng và các ủy viên Bộ chính trị, Ban bí thư trung ương
ĐCSVN các khóa I - IX dự kiến lập phông lưu trữ cá nhân
- Chủ tịch Hồ Chí Minh
- Nguyễn Văn An
- Lê Đức Anh
- Trần Xuân Bách
- Nguyễn Đức Bình
- Nguyễn Thanh Bình
- Nguyễn Mạnh Cầm
- Võ Trần Chí
- Trường Chinh
- Võ Chí Công
8
- Chu Huy Mân
- Nông Đức Mạnh
- Đỗ Mười
- Nguyễn Thị Xuân Mỹ
- Phạm Thanh Ngân
- Võ Văn Ngân
- Lê Thanh Nghị
- Phạm Quang Nghị
- Bùi Thiện Ngộ
- Đồng Sỹ Nguyên
- Vũ Oanh
- Lê Khả Phiêu
- Lê Hồng Phong
- Tòng Thị Phóng
- Nguyễn Phú Trọng
- Trần Phú
- Nguyễn Quyết
- Trần Quyết
- Trương Tấn Sang
- Nguyễn Phong Sắc
- Nguyễn Đức Tâm
- Võ Văn Tần
- Hà Huy Tập
- Nguyễn Cơ Thạch
- Đinh Thanh
- Nguyễn Chí Thanh
- Quang Thắng
- Lê Đức Thọ
- Mai Chí Thọ
- Lê Phước Thọ