Cập nhật phương pháp điều trị
đau thần kinh tọa

Đau thần kinh tọa do tổn thương cột sống.
Bệnh do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó thoát vị đĩa đệm gây
chèn ép rễ thần kinh là nguyên nhân thường gặp nhất (60-90%). Phần lớn các
trường hợp đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm có thể điều trị khỏi bằng
phương pháp nội khoa bảo tồn. Chỉ có khoảng 20% các trường hợp phải điều
trị can thiệp và phẫu thuật. Kết quả điều trị phẫu thuật phụ thuộc vào sự
đúng đắn của chỉ định phẫu thuật và độ chính xác của phương pháp phẫu
thuật. Trong tương lai, ngày càng có các phương pháp điều trị hiệu quả và ít
gây tổn thương hơn cho loại bệnh lý này.

Tác động của tổn thương dây thần kinh tọa do thoát vị

Bệnh cảnh điển hình là sau một gắng sức xuất hiện đau, khởi đầu là đau
lưng, vài giờ hoặc vài ngày sau đau tiếp tục tăng lên và lan xuống mông, khoeo và
cẳng bàn chân theo đường đi của dây thần kinh tọa. Có khi đau âm ỉ nhưng thường
đau dữ dội, đau tăng khi ho, hắt hơi, cúi. Đau giảm khi nằm yên trên giường cứng,
gối co lại. Cảm giác kiến bò, tê cóng hoặc như kim châm bờ ngoài bàn chân chéo
qua mu chân đến ngón cái (rễ TL5), ở gót chân hoặc ngón út (rễ S1). Một số bệnh
nhân bị đau ở hạ bộ và đau khi đại tiểu tiện do tổn thương rộng xâm phạm các rễ
thuộc đám rối thần kinh đuôi ngựa. Thăm khám lâm sàng phát hiện tình trạng co
cứng cơ cạnh cột sống, cột sống mất đường cong sinh lý, vẹo cột sống, các tư thế
chống đau, gãy khúc đường gai sống Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại,
đặc biệt là chụp cắt lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ có thể phát hiện những trường
hợp có phồng, lồi (protrusion) hoặc thoát vị đĩa đệm (herniation) mà không có
triệu chứng lâm sàng.
Khám kỹ lâm sàng có thể định khu được đĩa đệm bị tổn thương như trong
trường hợp kích thích rễ L5: Phản xạ gân gót bình thường, giảm hoặc mất cảm
giác phía ngón cái (có thể tăng ở giai đoạn kích thích), không đi được bằng gót,

hội chứng đuôi ngựa: thường gặp trong đau rễ L5 (khối thoát vị lớn, thể trung tâm)
biểu hiện bằng rối loạn cơ tròn (bí hay tiểu, đại tiện không tự chủ); đau thần kinh
tọa kiểu nhiều rễ và hai bên; giảm hay mất cảm giác vùng yên ngựa (vùng tầng
sinh môn); mất phản xạ gân gót.
Kỹ thuật mổ nội soi ít xâm lấn được áp dụng trong những năm gần đây và
ngày càng phát triển vì tính chất ưu việt của phương pháp: ít xâm lấn, ít gây tổn
thương tổ chức, đặc biệt là giảm nguy cơ xơ hóa sau phẫu thuật. Phương pháp điều
trị phẫu thuật cho một tỷ lệ thành công khá cao: từ 70 - 90% các trường hợp tùy
theo các phương pháp phẫu thuật. Triệu chứng đau kiểu rễ thần kinh thường biến
mất sau mổ nhưng triệu chứng đau thắt lưng có thể tồn tại kéo dài.