Thê nghiãûm Mạy âiãûn Trang
22
BI THÊ NGHIÃÛM SÄÚ 4
MẠY ÂIÃÛN MÄÜT CHIÃƯU

I. MỦC ÂÊCH V U CÁƯU THÊ NGHIÃÛM:
1. Mủc âêch:
- Tçm hiãøu cáúu tảo v ngun l lm viãûc ca mạy âiãûn mäüt chiãưu.
- Xạc âënh cạc thäng säú ca mạy âiãûn mäüt chiãưu.
- Xạc âënh mäüt säú âỉåìng âàûc tênh ca mạy âiãûn mäüt chiãưu.
2. u cáưu :
- Xem k pháưn phủ lủc âãø biãút âỉåüc cạc thiãút bë, cạch ghẹp näúi, cạc tỉì v thût ngỉỵ
måïi cáưn thiãút cho bi thê nghiãûm.
- Xem lải l thuút vãư mạy âiãûn mäüt chiãưu.
- Tçm hiãøu cáúu tảo ghi cạc säú liãûu âënh mỉïc ca mạy âiãûn mäüt chiãưu thê nghiãûm.
II. TỌM TÀÕC L THUÚT
1. Cáúu tảo v ngun l lm viãûc
Mạy âiãûn mäüt chiãưu cọ thãø l mạy phạt hồûc âäüng cå âiãûn v cọ cáúu tảo giäúng nhau.
Nhỉỵng pháưn chênh ca mạy âiãûn mäüt chiãưu gäưm pháưn cm (stator) v pháưn ỉïng (pháưn quay,
rotor).
Pháưn cm hay cn gi l stator gäưm cọ cạc bäü
pháûn chênh nhỉ sau :
Hçnh 4.1 Cỉûc tỉì chênh
+ Cỉûc tỉì chênh (hçnh 4-1) l bäü pháûn sinh ra
tỉì trỉåìng, gäưm cọ li thẹp v dáy qún kêch tỉì läưng
ngoi li thẹp cỉûc tỉì, dng âiãûn chảy trong dáy
qún kêch tỉì sao cho cạc cỉûc tỉì tảo ra cọ cỉûc tênh
liãn tiãúp ln phiãn nhau. Cỉûc tỉì chênh lm bàòng

Dáy qún pháưn ỉïng l pháưn sinh ra sââ v cọ dng âiãûn chảy qua. Dáy qún pháưn ỉïng
thỉåìng lm bàòng dáy âäưng cọ bc cạch âiãûn, gäưm nhiãưu pháưn tỉí màõc näúi tiãúp våïi nhau, âàût
trong cạc rnh ca pháưn ỉïng tảo thnh mäüt hồûc nhiãưu vng kên.
Cäø gọp (vnh gọp hay cn gi l vnh âäøi chiãưu) dng âãø âäøi chiãưu dng âiãûn xoay
chiãưu thnh dng âiãûn mäüt chiãưu (hçnh 4.3).gäưm nhiãưu phiãún âäưng hçnh âi nhản âỉåüc ghẹp
thnh mäüt khäúi hçnh trủ, cạch âiãûn våïi nhau v cạch âiãûn våïi trủc mạy.
Cạc bäü pháûn khạc nhỉ trủc mạy, quảt lm mạt mạy
Så âäư ngun l lm viãûc ca mạy phạt âiãûn mäüt chiãưu nhỉ hçnh 4.4. Mạy gäưm cọ mäüt
khung dáy abcd cọ âáưu näúi våïi hai phiãún gọp. Khung dáy v phiãún gọp quay quanh trủc ca
nọ våïi täúc âäü khäng âäøi trong tỉì trỉåìng ca hai cỉûc nam chám N-S. Cạc chäøi âiãûn A, B âàût cäú
âënh v ln ln t sạt vo phiãún gọp.
Hçnh 4.4 Så âäư ngun l lm viãûc ca mạy phạt mäüt chiãưu
a).Mä t ngun l mạy phạt; b) Sââ mạy phạt cọ mäüt pháưn tỉí;
c) Sââ mạy phạt cọ nhiãưu pháưn tỉí.


Khi pháưn ỉïng quay âỉåüc nỉỵa vng, vë trê ca pháưn tỉí thay âäøi, thanh dáùn ab åí cỉûc S,
thanh dáùn cd åí cỉûc N, sââ trong thanh dáùn âäøi chiãưu. Nhåì chäøi âiãûn âỉïng n, chäøi A váùn tiãúp
xục våïi phiãún gọp trãn, chäøi B tiãúp xục våïi phiãún gọp dỉåïi, nãn chiãưu dng âiãûn åí mảch ngoi
khäng âäøi. Nhåì cäø gọp v chäøi than, âiãûn ạp trãn chäøi v dng âiãûn qua ti l âiãûn ạp v dng
âiãûn mäüt chiãưu.
Nãúu mạy chè cọ mäüt pháưn tỉí, âiãûn ạp âáưu cỉûc mạy phạt nhỉ hçnh 4.4b. Âãø âiãûn ạp ra
låïn v êt âáûp mảch (hçnh 4.4c), dáy qún pháưn ỉïng phi cọ nhiãưu pháưn tỉí v nhiãưu phiãún âäøi
chiãưu.
5.2.1. Ngun l lm viãûc ca âäüng cå mäüt chiãưu
Ngỉåüc lải trãn hçnh 4.5 mä t ngun l lm viãûc ca âäüng cå mäüt chiãưu. Khi cho âiãûn
ạp mäüt chiãưu U vo hai chäøi âiãûn A v B, trong dáy qún pháưn ỉïng cọ dng âiãûn. Cạc thanh
dáùn ab v cd mang dng âiãûn nàòm trong tỉì trỉåìng s chëu lỉûc tạc dủng tỉång häø lãn nhau tảo
nãn momen tạc dủng lãn rotor, lm rotor quay. Chiãưu lỉûc tạc dủng âỉåüc xạc âënh theo qui tàõc
bn tay trại (hçnh 4.5a).
Khi pháưn ỉïng quay âỉåüc nỉỵa vng, vë trê thanh dáùn ab, cd âäøi chäù nhau, nhåì cọ phiãún
gọp âäøi chiãưu dng âiãûn, nãn dng âiãûn mäüt chiãưu biãún âäøi thnh dng âiãûn xoay chiãưu âỉa
vo dáy qún pháưn ỉïng, giỉỵ cho chiãưu lỉûc tạc dủng khäng âäøi, do âọ lỉûc tạc dủng lãn rotor
cng theo mäüt chiãưu nháút âënh, âm bo âäüng cå cọ chiãưu quay khäng âäøi (hçnh 4.5b).

(a) (b)
Hçnh 4.5 Mä t ngun l lm viãûc ca âäüng cå âiãûn mäüt chiãưu
Thờ nghióỷm Maùy õióỷn Trang
25
2. Sõõ phỏửn ổùng vaỡ mọmen õióỷn tổỡ

tổỡ trong maùy õióỷn mọỹt chióửu
a) Tổỡ trổồỡng cổỷc tổỡ; b) Sồ õọử kyù hióỷu dỏy quỏỳn;
U
E
ổ
E
ổ
i
ổ
i
ổ
S
M
n
B
tb
B
(a)
(b)
E
(4.3)
trong õoù:
60
2
n

=
laỡ tọỳc õọỹ goùc cuớa phỏửn ổùng;
a
60
pN
k
E
=
,
a
2
pN
k
M

=
hóỷ sọỳ phuỷ thuọỹc vaỡo kóỳt cỏỳu cuớa maùy.
Thờ nghióỷm Maùy õióỷn Trang
26
Tổỡ cọng thổùc (4.3) ta thỏỳy, õóứ thay õọứi sõõ phỏửn ổùng thỗ coù thóứ thay õọứi tọỳc õọỹ hoỷc thay
õọứi tổỡ thọng tổùc laỡ thay õọứi doỡng õióỷn kờch tổỡ vaỡ muọỳn õọứi chióửu sõõ thỗ hoỷc õọứi chióửu
quay, hoỷc õọứi chióửu doỡng õióỷn kờch tổỡ.
Mọmen õióỷn tổỡ vaỡ cọng suỏỳt õióỷn tổỡ cuớa maùy õióỷn mọỹt chióửu

D : ổồỡng kờnh ngoaỡi phỏửn ổùng
l : chióửu daỡi taùc duỷng cuớa thanh dỏựn.
Do:


=
p2
D
vaỡ
l
B
tb


=
, nón ta coù:

ổMổ
IkI
a
2
pN
M =

=
(Nm) (4.4)
Tổỡ cọng thổùc (4.4) ta thỏỳy, muọỳn thay õọứi mọmen õióỷn tổỡ, ta phaới thay õọứi doỡng õióỷn
phỏửn ổùng I
ổ
hoỷc thay õọứi doỡng õióỷn kờch tổỡ I

(4.6)
Tổỡ cọng thổùc nỏửy ta thỏỳy õổồỹc quan hóỷ giổợa cọng suỏỳt õióỷn tổỡ vồùi momen õióỷn tổỡ vaỡ sổỷ
trao õọứi nng lổồỹng trong maùy õióỷn. Trong maùy phaùt õióỷn cọng suỏỳt õióỷn tổỡ õaợ chuyóứn cọng
suỏỳt cồ M thaỡnh cọng suỏỳt õióỷn E
ổ
I
ổ
. Coỡn trong õọỹng cồ õióỷn, cọng suỏỳt õióỷn tổỡ õaợ chuyóứn
cọng suỏỳt õióỷn E
ổ
I
ổ
thaỡnh cọng suỏỳt cồ M.
Tọứn hao vaỡ caùc phổồng trỗnh cỏn bũng
Tọứn hao trong maùy õióỷn mọỹt chióửu gọửm caùc loaỷi sau:
Tọứn hao cồ p
Cồ
: gọửm tọứn hao ồớ ọứ bi, tọứn hao ma saùt chọứi than vồùi vaỡnh goùp, tọứn hao
thọng gioù tọứn hao nỏửy phuỷ thuọỹc vaỡo tọỳc õọỹ quay vaỡ laỡm cho ọứ bi, vaỡnh goùp noùng lón.
Thê nghiãûm Mạy âiãûn Trang
27
Täøn hao sàõt p
Fe
: täøn hao do dng âiãûn xoạy v tỉì trãù trong li thẹp gáy nãn. Täøn hao náưy
phủ thüc vo váût liãûu, chiãưu dy ca táúm thẹp, trng lỉåüng li thẹp, tỉì cm v táưn säú.
Cạc täøn hao trãn khi kti â täưn tải nãn gi l täøn hao khäng ti: P
0
= p
cå
+ p

2
R
ỉ
. Våïi R
ỉ
. = r
ỉ
+ r
f
+ r
tx
+ Täøn hao âäưng trong mảch kêch thêch:
• Täøn hao âäưng trong dáy qún kêch thêch.
• Täøn hao trãn biãún tråí âiãưu chènh trong mảch kêch tỉì, váûy : p
Cut
= U
t
I
t
,
trong âọ : U
t
âiãûn ạp âàût lãn mảch kt, I
t
: dng âiãûn kêch tỉì.
Täøn hao phủ p
f
:
+ Trong thẹp: tỉì trỉåìng phán bäú khäng âãưu, nh hỉåíng ràng rnh.
+ Trong âäưng: qụa trçnh âäøi chiãưu lm dng thay âäøi, láúy 1%P

R
ỉ
R

+
_

I

E
ỉ
+
_
U
t
I
t
R
âc
R
t
Hçnh 4.7 Mảch tỉång dỉång ca mạy phạt kêch tỉì âäüc láûp
Phỉång trçnh âiãûn ạp :
+ Mảch kêch tỉì :

tmtt
I
R
U =
+ Mảch pháưn ỉïng :

A. sââ E t lãû .
t
I
• Trong âoản chuøn tiãúp AB, sââ E
tàng cháûm hån
t
I
E
dỉ
E
I
t
A
B
C
Bo h
• Trong âoản bo ha BC, sââ E tàng
khäng âạng kãø.
Âiãøm lm viãûc bçnh thỉåìng ca mạy
nàòm trãn âoản chuøn tiãúp vç nãúu trãn âoản
tuún tênh sââ E s thay âäøi nhiãưu theo dng
âiãûn nãn âiãûn ạp ra ca mạy bë dao âäüng;
cn trãn âoản bo ha dng âiãûn låïn lm
tàng täøn hao.
t
I
a
Chu
y
ãøn tiãú

U
I
âm
R
ỉ
I
ỉ
U
âm
I

• Tạc dủng fn ỉïng pháưn ỉïng lm tỉì thäng Φ gim, kẹo theo sââ E
ỉ
gim.
• Âiãûn ạp råi trong mảch pháưn ỉïng R
ỉ
I
ỉ
tàng.
Âäü biãún âäøi âiãûn ạp âënh mỉïc ca mạy phạt : (I
t
= I
tâm
)

U
tsmtt
=
=

Thê nghiãûm Mạy âiãûn Trang
29
b. Âiãưu kiãûn tỉû kêch
Quay mạy phạt våïi Ω khi I
ti
= 0 v = 0. Nhåì cọ
ts
I
dỉ
Φ
mạy s cọ sââ trãn âáưu
cỉûc ca mạy. Khi mảch kêch tỉì âỉåüc näúi våïi âáưu cỉûc mạy phạt, s cọ hai trỉåìng håüp xy ra :
dỉ
E
1. Sââ E
dỉ
tảo ra tảo ra
ts
I,
ts
I
t
Φ
cng chiãưu
ỉd

ts
phủ thüc vo R
mt
v tảo våïi trủc I
ts
mäüt
gọc . Chụng càõt nhau tải M.
mt
arctgR=α
Gi thiãút giỉỵ Ω = C
te
, nãúu R
mt
tàng, âỉåìng thàóng cm tiãúp xục våïi âàûc tênh khäng ti ỉïng
våïi âiãûn tråí tåïi hản R
th
, lục âọ âiãûn ạp khäng äøn âënh. Nãúu tiãúp tủc tàng R
mt
mạy s lm viãûc
våïi E
dỉ
.

R
f1
0
M
I
kt
I


+

_

I

E
ỉ
I
ts
R
âc
R
ts
Hçnh 4.11 Mảch tỉång dỉång
ca mạy phạt kêch tỉì song song
Tọm lải âiãưu kiãûn tỉû kêch l :
1. Phi cọ tỉì dỉ trong hãû thäúng mảch tỉì (mạy).
2. Tỉì thäng do sââ E
dỉ
tảo ra cng chiãưu tỉì dỉ.
3. Biãún tråí mảch kêch tỉì R
mt

Thờ nghióỷm Maùy õióỷn Trang
30
khọng baợo hoỡa ổùng vồùi õoaỷn thúng cuớa õỷc tờnh tổỡ hoùa, doỡng õióỷn I
ts
giaớm seợ laỡm cho E vaỡ U
giaớm rỏỳt nhanh. ióỷn aùp U giaớm nhanh hồn doỡng I
ts
õổa laỷi kóỳt quaớ laỡ doỡng taới I giaớm õóỳn I
o
.
Nhổ vỏỷy sổỷ cọỳ maùy phaùt kờch tổỡ song song khọng gỏy nguy hióứm nhổ maùy phaùt kờch tổỡ õọỹc lỏỷp
.
Hỗnh 4.13 ỷc tờnh ngoaỡi cuớa maùy
phaùt mọỹt chióửu . 1. Kờch tổỡ õọỹc lỏỷp;
2. Kờch tổỡ song song.
U
I
õm

U
õm
I
1
P
o
2
I
th
I
d

+
+
=
U
R
II
R
U
tntntsmtt
+==
Doỡng I
tn
taỷo ra

, nóỳu
n ns

+

=
: maùy phaùt kờch tổỡ họựn hồỹp nọỳi thuỏỷn, coỡn
: maùy phaùt kờch tổỡ họựn hồỹp nọỳi ngổồỹc. Sõõ trong bióứu thổùc laỡ :
ns
=
)(nCnCE
nsEEổ
==

ổ
R

+
_

I

E
ổ
I
ts
R
õc
R
ts
Hỗnh 4.15 Maỷch tổồng dổồng
cuớa maùy phaùt kờch tổỡ họựn hồỹp
R
tn
Thờ nghióỷm Maùy õióỷn Trang
31
b. ỷc tờnh ngoaỡi : U = f(I), khi n = const, R
mt
= const.
Goỹi U
0
laỡ õióỷn aùp luùc khọng taới vaỡ U
õm
laỡ õióỷn aùp õỏửy taới.

thổỡa. 2. Buỡ õuớ 3. Buỡ thióỳu 4. Nọỳi ngổồỹc
U
õm
U
I
õm
I
4
3

2
1
U
I
ổ
R
ổ

R

+

_
I

E
ổ


4. ọỹng cồ õióỷn mọỹt chióửu
A. ĩNG C IN MĩT CHIệU KấCH Tặè SONG SONG (ĩC LP)
a. Maỷch õióỷn tổồng õổồng vaỡ caùc phổồng trỗnh cỏn bũng
Maỷch õióỷn tổồng õổồng õổồỹc trỗnh baỡy trón hỗnh 4.20; vồùi caùc kyù hióỷu tổồng tổỷ nhổ
maùy phaùt, ta coù caùc phổồng trỗnh cỏn bũng laỡ :
(4.9a)
ktổ
III +=
Hỗnh 4.19 ỷc tờnh õióửu chốnh
cuớa maùy phaùt õióỷn mọỹt chióửu
kờch
tổ
ỡ
họ
ứ
n hồp.
I
to
I
3
2
1
I
õm
Thờ nghióỷm Maùy õióỷn Trang
32

ktkdõc
kt

õc
Hỗnh 4.20 Maỷch tổồng dổồng cuớa
õọỹng cồ kờch tổỡ song song
Ta

n
I
kt
Hỗnh 4.21 ỷc tờnh tọỳc õọỹ
theo doỡng kờch thờch
0
R
õc
R
õc
= 0 ới
U
R
kq
E
ổ

)(k
R
k
U
M
ổ
M
2



=
(4.10)
Nóỳu õióỷn aùp U vaỡ tổỡ thọng khọng õọứi thỗ õỷc tờnh cồ laỡ õổồỡng thúng dọỳc xuọỳng nhổ
trỗnh baỡy trón hỗnh 4.22. Moment tng thỗ tọỳc õọỹ giaớm rỏỳt ờt, nhổ vỏỷy õỷc tờnh cồ cổùng. Trong
nhổợng maùy õióỷn thổỷc tổỡ thọng giaớm do phaớn ổùng phỏửn ổùng, nón M hay I
ổ
tng laỡm tọỳc õọỹ giaớm
ờt hồn so vồùi trỗnh baỡy trón hỗnh 4.21. Nhổ vỏỷy, phaớn ổùng phỏửn ổùng coù lồỹi trong vióỷc õióửu
khióứn tọỳc õọỹ õọỹng cồ mọỹt chióửu. Hỗnh 4.22 ỷc tờnh cồ cuớa õọỹng cồ kờch tổỡ song song

õm

0

Luùc khọng taới õọỹng cồ cuợng phaới lỏỳy I
0
õóứ buỡ
vaỡo P
0
, vaỡ quay vồùi
0
<
1
mọỹt ờt :

1
M
oổ
o
k
IRU



=
Thê nghiãûm Mạy âiãûn Trang
33
Tỉì cäng thỉïc (4.10), ta tháúy âãø âiãưu chènh täúc âäü âäüng cå mäüt chiãưu cọ ba phỉång phạp :
1. Âiãưu chènh âiãûn ạp U âàût vo mảch pháưn ỉïng U.
2. Âiãưu chènh tỉì thäng Φ.
3. Âiãưu chènh âiãûn tråí phủ màõc näúi tiãúp våïi mảch pháưn ỉïng.
Tọm lải, täúc âäü ca âäüng cå âiãûn mäüt chiãưu tàng khi U v Φ tàng hay âiãûn tråí phủ gim,
âiãưu âọ s âãư cáûp sau.
B. ÂÄÜNG CÅ ÂIÃÛN MÄÜT CHIÃƯU NÄÚI TIÃÚP (sẹrie)

Ta

íi
R
kn
U

Cạc phỉång trçnh cán bàòng l :
(4.11)
ỉn
III ==

n
k
I)RR(UE
ỉnỉ
Φ
=
+
−= (4.12)
Chụ : ÅÍ âáy dng âiãûn v tỉì thäng
ỉ
I )(
ỉ

+
−×=Ω
kk
RR
M
1
kk
U
M
nỉ
M
(4.14a)
B
M
A
−=Ω (4.14b)
Váûy âàûc tênh cå ca âäüng cå kêch thêch näúi tiãúp cọ dảng
hypebän (hçnh 4.33). Khi täúc âäü Ω = 0 moment khåíi âäüng M
k
ca âäüng cå kêch thêch näúi tiãúp
cọ giạ trë ráút låïn. Khi ti gim nhiãưu, I
ỉ
nh,
Φ
nh, âäüng cå s quay ráút nhanh. Âàûc biãût lục
âäüng cå khäng ti, dng âiãûn I
ỉ
= I
0
ráút nh khiãún täúc âäü quạ låïn, ráút nguy hiãøm. Vç váûy cáưn

ổ
Ik

C. ĩNG C IN MĩT CHIệU KấCH Tặè HN HĩP
a) Maỷch õióỷn tổồng õổồng vaỡ caùc phổồng trỗnh
Giọỳng maùy phaùt kờch tổỡ họứn hồỹp, trón mọựi cổỷc tổỡ mang hai dỏy quỏỳn kờch tổỡ : song song
coù õióỷn trồớ R
s
; nọỳi tióỳp coù õióỷn trồớ R
n
.
Tổỡ hỗnh 4.25, ta vióỳt õổồỹc caùc phổồng trỗnh laỡm vióỷc laỡ:
; (4.15a)

ktổ
III +=
ổn
II =
ổkqknổổnnổ
I)RR(UIRIRUE
+

==
(4.15b)

n
I
ổ
R
ổ

b) ỷc tờnh cồ (tọỳc õọỹ - Moment)

= f(M).
où laỡ õổồỡng cong quan hóỷ
)M(
f
=
khi õióỷn aùp U = const vaỡ õióỷn trồớ õióửu chốnh R
õc

=const.



Bióỳt õổồỹc quan hóỷ
)(
ổ
If

'''
o

''
o

'
o

õm

M(I
ổ
)
(
I
ổõm
)

0
Hỗnh 4.27 ỷc tờnh cồ cuớa õọỹng
cồ õióỷn mọỹt chióửu kờch tổỡ song
song vồùi caùc I
kt
khaùc nhau
Thờ nghióỷm Maùy õióỷn Trang
35

22
)(k

U
nsM
pnổ
nsM

+
+


=
(4.18)
Trong õoù, R
p
: õióỷn trồớ phuỷ mừc vaỡo maỷch phỏửn ổùng.
Ta coù caùc phổồng phaùp õióửu chốnh tọỳc õọỹ nhổ sau :
+ ióửu chốnh tọỳc õọỹ bũng caùch thay õọứi tổỡ thọng

.
+ ióửu chốnh tọỳc õọỹ bũng caùch thay õọứi õióỷn aùp U.
+ ióửu chốnh tọỳc õọỹ bũng caùch thay õọứi õióỷn trồớ phuỷ R
p
.
ọỹng cồ kờch tổỡ song song (õọỹc lỏỷp)
a) ióửu chốnh tọỳc õọỹ bũng caùch thay õọứi tổỡ thọng


Nóỳu thay õọứi
n
bũng caùch thay õọứi R
õc

2 ổùng vồùi U
3
< U
2
< U
õm
, coỡn õổồỡng 4 ổùng vồùi U
4
> U
õm
.
Thê nghiãûm Mạy âiãûn Trang
36
c) Âiãưu chènh täúc âäü bàòng cạch thay âäøi âiãûn tråí phủ R
f
.
Màõc thãm R
p
vo mảch pháưn ỉïng (hçnh 4.36), ta tháúy täúc âäü âäüng cå gim. Ta cọ h âàûc
tênh cå ỉïng våïi cạc trë säú khạc nhau ca R
p

qún kich thêch song song (Shunt) âãø âo R
f
.
+
E
2
1
+
I1
E
Hçnh 4-30
U
âm
4

3

2

M
âm
M(I
ỉ
)
(
I
ỉâm
)

n

ca âäüng cå âiãûn mäüt chiãưu kêch tỉ
ì song song våïi cạc R
p
khạc nhau
R
p
1
Ω
o
R
p
2
R
p
3
Thờ nghióỷm Maùy õióỷn Trang
37
+ Bỏỷt nguọửn, xoay nuùm õióửu chốnh tng dỏửn õióỷn aùp õỷt vaỡo hai õỏửu dỏy quỏỳn õóứ õióỷn
aùp bũng 0.25, 0.50, 0.75, 1.0U
õm
õọỳi vồùi dỏy quỏỳn kờch tổỡ vaỡ doỡng õióỷn bũng 0.1, 0.2, 0.3,
0.4I
õm
õọỳi vồùi dỏy quỏỳn phỏửn ổùng.
+ Ghi laỷi caùc trở sọỳ õo õổồỹc trón caùc cổớa sọứ õo E1 vaỡ I1 vaỡo maùy tờnh bũng caùch õổa
con troớ chuọỹt õóỳn nuùt record data. Sau khi õo hóỳt caùc cuọỹn dỏy, mồớ baớng sọỳ lióỷu ghi vaỡo
baớng 1.
+ Từt nguọửn, xoay nuùm õióửu chốnh õióỷn aùp vóử vở trờ min, thaùo gồợ caùc dỏy nọỳi.

Baớng 1

Mover
+
T
N
I2
KT
+
6
7
8
5
I
t

I
ổ
+
R
õc
Hỗnh 4.31 : Sồ õọử thờ nghióỷm khọng taới vaỡ coù taới maùy phaùt mọỹt chióửu

Thờ nghióỷm lỏỳy õỷc tờnh khọng taới:(hỗnh4.31 )
Trỗnh tổỷ tióỳn haỡnh nhổ sau:
+ Bióỳn trồớ õióửu chốnh R

mover) âảt âãún täúc âäü n = n
âm
ca mạy phạt âiãûn mäüt chiãưu.
+ Âiãưu chènh R
âc
âãø tàng dng âiãûn kêch tỉì cho âãún khi âiãûn ạp âáưu cỉûc FM bàòng
1.2U
âm
. trong quạ trçnh tàng I
t
, âỉa con tr chüt âãún nụt record data, nhàõp chüt âãø ghi kãút
qu vo mạy tênh. Sau âọ måí bng säú liãûu âo âỉåüc ghi vo bng 2 (hồûc dng mạy in âãø in
bng säú liãûu).
• Thê nghiãûm cọ ti: (hçnh 4.31 )
Trçnh tỉû tiãún hnh nhỉ sau
:

+ Lm giäúng nhỉ thê nghiãûm khäng ti âãø thnh láûp âiãûn ạp, nhỉng chè bàòng U
âm
.
+ Âọng K âãø tàng dáưn ti cho âãún khi ti âënh mỉïc, trong quạ trçnh tàng ti nãúu âiãûn ạp
sủt thç phi tàng dng âiãûn kêch tỉì âãø U = U
âm
. Trong quạ trçnh tàng ti nãúu täúc âäü n gim thç
phi âiãưu chènh âãø n = n
âm
. Sau âọ gim dáưn ti, trong quạ gim ti âỉa con tr chüt âãún nụt
record data, nhàõp chüt âãø ghi kãút qu âo âỉåüc vo mạy tênh. Sau âọ måí bng säú liãûu âo
âỉåüc ghi vo bng 2.
• Thnh láûp âàûc tênh âiãưu chènh: (hçnh 4.31 )

39
õổồỹc vaỡo maùy tờnh. Sau õoù mồớ baớng sọỳ lióỷu õo õổồỹc ghi vaỡo baớng 3 (hoỷc duỡng maùy in õóứ in
baớng sọỳ lióỷu).

Prime
Mover
MF
MC
E1
1
2
+
+
K
I1
R
1
T
N
KT
+
6
7
8
5
I
t

:

+ Laỡm giọỳng nhổ thờ nghióỷm khọng taới õóứ thaỡnh lỏỷp õióỷn aùp, nhổng chố bũng U
õm
.
+ oùng K õóứ tng dỏửn taới. Mọứi lỏửn tng taới, nóỳu õióỷn aùp U vaỡ tọỳc õọỹ n giaớm thỗ phaới õióửu
chốnh õóứ giổợ U vaỡ n bũng õởnh mổùc. Sau õoù õổa con troớ chuọỹt õóỳn nuùt record data, nhừp
chuọỹt õóứ ghi kóỳt quaớ õo õổồỹc vaỡo maùy tờnh. Mồớ baớng sọỳ lióỷu õo õổồỹc ghi vaỡo baớng 3

Baớng 3
Khọng taới (I1 = 0)
I = I2(A) 0
U=E1(V)

Coù taới
I
t
= I2(A)
I = I1(A) 0 U=E1(V)
E1
1
2
+
+
K
I1
R
1
T
N

KTss
+
6
7
8
5
I
t
I
+
R
õc
I2
4
3
KTn
t


KTss
+
6
7
8
5
I
t
I

+
R
õc
I2
3
4
KTn
t

Hỗnh 4.34: Sồ õọử thờ nghióỷm MFMC kờch thờch họứn hồỹp nọỳi ngổồỹc + Laỡm giọỳng nhổ thờ nghióỷm khọng taới trón õóứ thaỡnh lỏỷp õióỷn aùp.
+ oùng K õóứ tng dỏửn taới cho õóỳn khi taới õởnh mổùc. Trong quaù trỗnh tng taới, õổa con troớ
chuọỹt õóỳn nuùt record data, nhừp chuọỹt õóứ ghi kóỳt quaớ õo õổồỹc vaỡo maùy tờnh. Trong quaù trỗnh
tng taới nóỳu n giaớm thỗ phaới õióửu chốnh õióỷn aùp õóứ n = n
õm
.Sau õoù mồớ baớng sọỳ lióỷu õo õổồỹc
ghi vaỡo baớng 4 (hoỷc duỡng maùy in õóứ in baớng sọỳ lióỷu).
Thờ nghióỷm coù taới : (hỗnh 4.34) nọỳi ngổồỹc)


I = I1(A) 0 U=E1(V) 3. THấ NGHIM ĩNG C IN MĩT CHIệU.
a) Lỏỳy õỷc tờnh cồ õọỹng cồ mọỹt chióửu KT õọỹc lỏỷp
Sồ õọử nọỳi dỏy thờ nghióỷm hỗnh 4.35
Trỗnh tổỷ tióỳn haỡnh nhổ sau
:

+ óứ bióỳn trồớ õióửu chốnh R
õc
ồớ vở trờ max.(1000).
+ Cọng từt MODE õóứ vở trờ Dinamoteur.
+ Cọng từt DISPLAY õóứ vở trờ Speed (N ).
+ Cọng từt Load control mode õóứ vở trờ MAN vaỡ xoay muùm õióửu chốnh vóử vở trờ min. +
DINA
C
+
+
5
6
7
I1

Hỗnh 4.35 Sồ õọử thờ nghióỷm lỏỳy õỷc tờnh cồ õọỹng cồ mọỹt chióửu KT õọỹc lỏỷp
Thờ nghióỷm Maùy õióỷn Trang
42
+ Mồớ cổớa sọứ õo momen vaỡ tọỳc õọỹ õóứ ghi sọỳ lióỷu.
+ oùng nguọửn tng dỏửn õióỷn aùp õỷt vaỡo phỏửn ổùng õọỹng cồ U = U
õm
. ióửu chốnh doỡng
õióỷn kờch tổỡ õóứ n = 1,05n
õm
(Khoaớng 1575vg/ph). Sau õoù xoay muùm õióửu chốnh Load control
õóứ tng momen. Trong quaù trỗnh tng taới, õổa con troớ chuọỹt õóỳn nuùt record data, nhừp chuọỹt
õóứ ghi kóỳt quaớ õo õổồỹc vaỡo maùy tờnh. Sau õoù mồớ baớng sọỳ lióỷu õo õổồỹc ghi vaỡo baớng 4.
Baớng 5
ỷc tờnh cồ
N(Vg/ph)
T(N.m) 0

I1(A)
E1(V)
b) ióửu chốnh tọỳc õọỹ õọỹng cồ mọỹt chióửu Kờch Tổỡ õọỹc lỏỷp
Thay õọứi tổỡ thọng: (Sồ õọử thờ nghióỷm hỗnh 4.35)

:

+ Laỡm nhổ thờ nghióỷm lỏỳy õỷc tờnh cồ. Sau õoù thay õọứi õióỷn aùp õỷc vaỡo maỷch phỏửn ổùng
vaỡ laỡm laỷi nhổ trón. Lỏỳy khoaớng 3 gờa trở õióỷn aùp õỷc vaỡo maỷch phỏửn ổùng. Sau õoù mồớ baớng sọỳ
lióỷu õo õổồỹc ghi vaỡo baớng 7.
Baớng 7
ỷc tờnh cồ khi U = V
N(Vg/ph)
T(N.m) 0

ỷc tờnh cồ khi U = V
N(Vg/ph) T(N.m) 0
Sọỳ lióỷu ọỹng cồ Mọỹt chióửu vaỡ Maùy phaùt Mọỹt chióửu :
Thê nghiãûm Mạy âiãûn Trang
43
IV. BẠO CẠO THÊ NGHIÃÛM
1. Tỉì cạc säú liãûu bng 1, tênh âiãûn tråí ca cạc cün dáy theo cäng thỉïc sau:
12

=Δ

4. Tỉì säú liãûu bng 4 v cạc âỉåìng âàûc tênh ngoi ca mạy phạt âiãûn kêch tỉì häøn håüp näúi
thûn v näúi ngỉåüc cng chung trãn mäüt hãû trủc ta âäü. Nháûn xẹt cạc âỉåìng âàûc thênh
âọ v so sạnh våïi dảng l thuút â hc.
5. Tỉì säú liãûu bng 5 âo âỉåüc v âàûc tênh cå v tỉì säú liãûu bng 6, 7 kãút håüp våïi bng 5 v
h âàûc tênh cå ca âäüng cå âiãûn mäüt chiãưu khi thay âäøi tỉì thäng v thay âäøi âiãûn ạp
âỉa vo mảch pháưn ỉïng. Nháûn xẹt cạc âỉåìng âàûc thênh âọ v so sạnh våïi dảng l
thuút â hc.
6. Trãn cå såí säú liãûu bng 5, tênh v v âàûc tênh hiãûu sút cu âäüng cå.
Khi khäng ti: Cäng sút täøng âỉa vo mạy kãø c täøn hao âäưng:

fcFeCutg
PPPPUIP
+
+
+
==
å

Trong âọ:
CutgcFe
PPPP −=
+
å
våïi P
Cu
= R
ỉ
I