Giáo trình
Bảo trì máy tính và cài đặt
phần mềm
Giạo trçnh Bo trç mạy tênh v ci âàût pháưn mãưm
& 1
Hçnh 1
Mn hçnh
Bn phêm
PC
Mạy in
Chüt
Giạo trçnh Bo trç mạy tênh v ci âàût pháưn mãưm
& 2
Hçnh 1 l mäüt hãû thäúng mạy vi tênh thỉåìng âỉåüc sỉí dủng. Pháưn trung tám l mạy
PC, nọ gäưm cọ: Bäü xỉí l dỉỵ liãûu, âéa cỉïng (HDD), âéa mãưm (FDD), CDROM,
cạc mảch ghẹp näúi Bãn ngoi cọ bn phêm (Key board), mn hçnh (Monitor),
chüt (Mouse), mạy in (Printer).
II. Cạc thnh pháưn cå bn ca mạy vi tênh Så âäư täøng quan vãư cáúu trục mạy tênh
1. V mạy: L nåi âãø gàõn cạc thnh pháưn ca mạy tênh thnh khäúi nhỉ
ngưn, Mainboard, card v.v cọ tạc dủng bo vãû mạy tênh.
2. Ngưn âiãûn: Cung cáúp háưu hãút hãû thäúng âiãûn cho cạc thiãút bë bãn trong

trỉûc tiãúp våïi ngỉåìi sỉí dủng.
10. Mạy in (Printer): Thiãút bë xút thäng tin ra giáúy thäng dủng nháút.
11. Cạc thiãút bë nhỉ Card mảng, Modem, mạy Fax, phủc vủ cho viãûc làõp
âàût mảng mạy tênh v cạc chỉïc nàng khạc.

- - - - - - - - - š-› - - - - - - - - - §.2. NGƯN ÂIÃÛN CHO MẠY TÊNH

Ngưn âiãûn mạy tênh cọ chỉïc nàng chuøn âäøi ngưn âiãûn 110V/220V
thnh ngưn âiãûn mäüt chiãưu
±
3, 3V,
±
5V v
±
12V cung cáúp cho ton bäü hãû thäúng
mạy tênh. Cäng sút trung bçnh ca bäü ngưn hiãûn nay khong 200W. Cäng sút
tiãu thủ mäüt säú thnh pháưn nhỉ sau:
Mainboard : 20W - 35W.
CD-ROM : 20W - 25W
ÄØ âéa mãưm : 5W - 15W.
ÄØ âéa cỉïng : 5W - 15W.
Ram : 5W /MB.
Card : 5W - 15W.
CPU : Ty theo mỉïc âäü lm viãûc nhiãưu hay êt.
Cạc säú liãûu trãn âáy chè mang tênh cháút tham kho, båíi vç hiãûn nay xu thãú
cạc hng sn xút âỉa ra cạc thiãút bë tiãu thủ âiãûn nàng nh. Bãn cảnh âọ, ty
thüc vo säú lỉåüng thiãút bë m mạy tênh sỉí dủng nhãưu hay êt âiãûn nàng.

en
en
Trừng
oớ
oớ
oớ
+12V
-12V
Nọỳi õỏỳt
Nọỳi õỏỳt
Nọỳi õỏỳt
Nọỳi õỏỳt
-5V
+5V
+5V
+5V

* Quy từc cừm vaỡo mainboard: Mọỹt sọỳ mainboard coù ghi roợ tổỡ chỏn 1 õóỳn chỏn
12, cổù thóỳ ta cừm cho õuùng vaỡo khe cừm trón mainboard.
2. Phờch duỡng cho caùc thaỡnh phỏửn khaùc: Laỡ loaỷi phờch 4 dỏy thổồỡng duỡng
cho ọứ õộa cổùng, ọứ õộa móửm, CDROM v.v , cỏỳu truùc cuớa loaỷi naỡy nhổ sau:

Chỏn Maỡu Tờn hióỷu
1
2
3
4
oớ
en
en

9
10
Gảch
Gảch
Âen
Â
Âen
Â
Âen
Xạm
Têm
Vng
+3,3V
+3,3V
Näúi âáút
+5V
Näúi âáút
+5V
Näúi âáút
PWRGOOD
+5VS
+12V
11
12
13
14
15
16
17
18

Khi cọ mäüt thiãút bë u cáưu âỉåüc xỉí l thç nọ gỉíi tên hiãûu qua mainboard,
ngỉåüc lải, khi CPU cáưn âạp ỉïng lải cho thiãút bë nọ cng phi thäng qua
mainboard. Hãû thäúng lm cäng viãûc váûn chuøn trong mainboard gi l bus, âỉåüc
thiãút kãú theo nhiãưu chøn khạc nhau.
Mäüt mainboard cho phẹp nhiãưu loải thiãút bë khạc nhau våïi nhiãưu thãú hãû
khạc nhau càõm trãn nọ. Vê dủ: mäüt mainboard cho phẹp nhiãưu thãú hãû ca CPU
càõm vo nọ (Xem Catalogue âi cng mainboard âãø biãút chi tiãút nọ tỉång thêch våïi
cạc loải CPU no).
Mainboard cọ ráút nhiãưu loải do nhiãưu hng sn xút khạc nhau nhỉ Intel,
Compact v.v , mäùi hng sn xút cọ nhỉỵng âàûc âiãøm riãng cho loải mainboard
Giaùo trỗnh Baớo trỗ maùy tờnh vaỡ caỡi õỷt phỏửn móửm
& 6
cuớa mỗnh. Nhổng nhỗn chung chuùng coù caùc thaỡnh phỏửn vaỡ õỷc õióứm giọỳng nhau,
ta seợ khaớo saùt caùc thaỡnh phỏửn trón mainboard trong muỷc sau.
II. Caùc thaỡnh phỏửn cồ baớn trón Mainboard
1. Khe cừm CPU: Coù hai loaỷi cồ baớn laỡ Slot vaỡ Socket.
- Slot: Laỡ khe cừm daỡi nhổ mọỹt thanh duỡng õóứ cừm caùc loaỷi CPU õồỡi mồùi
nhổ Pentium II, Pentium III, Pentium Pro, loaỷi naỡy chố coù trón caùc mainboard
mồùi. Khi ỏỳn CPU vaỡo Slot coỡn coù thóm caùc vit õóứ giổợ chỷt CPU.
- Socket: laỡ khe cừm hỗnh chổợ nhỏỷt coù xm lọứ õóứ cừm CPU vaỡo. Loaỷi naỡy
duỡng cho tỏỳt caớ caùc loaỷi CPU coỡn laỷi khọng cừm theo Slot. Hióỷn nay, õa sọỳ CPU
duỡng Socket 7, Socket 370 (coù vaùt 1 chỏn). Mọỹt sọỳ ờt CPU õồỡi cuợ duỡng Socket 4,
Socket 3 (õuớ chỏn).
2. Khe cừm RAM: Thổồỡng coù hai loaỷi chờnh DIMM vaỡ SIMM. Ngoaỡi ra,
coỡn coù caùc loaỷi DIMM RAM, SIMM RAM thổồỡng õổồỹc gừn sụn õi cuỡng vồùi
mainboard.
- DIMM: Loaỷi khe RAM coù 168 chỏn duỡng cho loaỷi 16 MB trồớ lón.
- SIMM: Loaỷi khe cừm 72 chỏn duỡng cho caùc loaỷi coỡn laỷi.
Hióỷn nay coù rỏỳt nhióửu loaỷi mainboard coù caớ hai loaỷi khe SIMM vaỡ DIMM
trón nón rỏỳt tióỷn cho vióỷc nỏng cỏỳp vaỡ sổớ duỷng laỷi RAM cuợ.

Tióu bióứu laỡ ROM BIOS chổùa caùc trỗnh õióửu khióứn, kióứm tra thióỳt bở vaỡ trỗnh khồới
õọỹng maùy.
12. Caùc chip DMA (Direct Memory Access): ỏy laỡ chip truy cỏỷp bọỹ nhồù
trổỷc tióỳp, giuùp cho thióỳt bở truy cỏỷp bọỹ nhồù khọng qua sổỷ õióửu khióứn cuớa CPU.
13. Pin vaỡ CMOS lổu trổợ caùc thọng sọỳ thióỳt lỏỷp cỏỳu hỗnh maùy tờnh gọửm caớ
RTC (Real Time Clock - õọửng họử thồỡi gian thổỷc).
14. Caùc thaỡnh phỏửn khaùc nhổ thoới dao õọỹng thaỷch anh, chip õióửu khióứn
ngừt, chip õióửu khióứn thióỳt bở, bọỹ nhồù Cache v.v cuợng õổồỹc gừn sụn trón
mainboard.
15. Caùc Jump thióỳt lỏỷp caùc chóỳ õọỹ õióỷn, chóỳ õọỹ truy cỏỷp, õeỡn baùo v.v
Trong mọỹt sọỳ mainboard mồùi, caùc Jump naỡy õổồỹc thióỳt lỏỷp tổỷ õọỹng bũng phỏửn
móửm.
Mỷc duỡ õổồỹc thióỳt kóỳ tờch hồỹp nhióửu phỏửn nhổng õổồỹc saớn xuỏỳt vồùi cọng
nghóỷ cao, nón khi bở hoớng mọỹt bọỹ phỏỷn thổồỡng phaới boớ nguyón caớ mainboard.
III. Caùc loaỷi Mainboard thổồỡng õổồỹc sổớ duỷng hióỷn nay

Loaỷi Mainboard CPU õổồỹc họự trồỹ Khe cừm RAM

Caùc chip phuỷ trồỹ
SQ594(Coù jump)

Socket7: Intel
P54C(100-200MHz),
P55C(166-233MHz).
AMDK5(100-200MHz),
AMDK6 (PR 166,
PR200, PR233). Cyrix
6x86, 6x86 L/M2
4 SIMM,
2 DIMM

82437VX, 82438 VX,
Cache, BIOS
TXPRO II (Coù
jump)
Socket7: Intel(P54 -
P200, P166MMX,
P200MMX). AMDK5
(K5PR75 - K5PR 166),
AMDK6(K6PR 166,
K6PR200, K6PR233)
Cyrix(M1PR 120, 6x86
L/M2).
4SIMM,
2DIMM
Intel SB 82371,
82437VX, 82438 VX,
Cache, BIOS
ACORP-5TX29
(Coù jump)
Socket7: Intel(P90 -
P200, P166MMX,
P200MMX). AMDK5
(K5PR75 - K5PR 166),
AMDK6(K6PR 166,
K6PR200, K6PR233)
Cyrix(M1PR 120, 6x86
L/M2)
4SIMM,
2DIMM
Intel 82371AB,

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Đ.4. CPU (CENTRAL PROCESSING UNIT)

I. Giồùi thióỷu vóử CPU
ỏy laỡ bọỹ naợo cuớa maùy tờnh, noù õióửu khióứn moỹi hoaỷt õọỹng cuớa maùy tờnh.
CPU lión hóỷ vồùi caùc thióỳt bở khaùc qua mainboard vaỡ hóỷ thọỳng caùp cuớa thióỳt bở.
CPU giao tióỳp trổỷc tióỳp vồùi bọỹ nhồù RAM vaỡ ROM, coỡn caùc thióỳt bở khaùc õổồỹc lión
hóỷ thọng qua mọỹt vuỡng nhồù (õởa chố vaỡo ra) vaỡ mọỹt ngừt thổồỡng goỹi chung laỡ
cọứng.
Khi mọỹt thióỳt bở cỏửn giao tióỳp vồùi CPU noù seợ gổới yóu cỏửu ngừt (Interrupt
Request - IRQ) vaỡ CPU seợ goỹi chổồng trỗnh xổớ lyù ngừt tổồng ổùng vaỡ giao tióỳp vồùi
thióỳt bở thọng qua vuỡng õởa chố quy õởnh trổồùc. Chờnh õióửu naỡy dỏựn õóỳn khi ta
khai baùo hai thióỳt bở coù cuỡng õởa chố vaỡo ra vaỡ cuỡng ngừt giao tióỳp seợ dỏựn õóỳn lọựi
hóỷ thọỳng (xung õọỹt ngừt - IRQ Conflict) coù thóứ laỡm treo maùy.
Ngaỡy nay vồùi caùc thóỳ hóỷ CPU mồùi coù khaớ nng laỡm vióỷc vồùi tọỳc õọỹ cao vaỡ
bus dổợ lióỷu rọỹng giuùp cho vióỷc xỏy dổỷng chổồng trỗnh õa nng ngaỡy caỡng dóự
daỡng hồn.
óứ õaùnh giaù caùc CPU, ngổồỡi ta thổồỡng cn cổù vaỡo caùc thọng sọỳ cuớa CPU
nhổ tọỳc õọỹ, õọỹ rọỹng cuớa bus, õọỹ lồùn cuớa Cache vaỡ tỏỷp lóỷnh õổồỹc CPU họự trồỹ. Tuy
nhión rỏỳt khoù coù thóứ õaùnh giaù chờnh xaùc caùc thọng sọỳ naỡy, do õoù ngổồỡi ta vỏựn
thổồỡng duỡng caùc chổồng trỗnh thổớ trón cuỡng mọỹt hóỷ thọỳng coù caùc CPU khaùc nhau
õóứ õaùnh giaù caùc CPU.
II. Phỏn loaỷi CPU
Hióỷn nay, trón thở trổồỡng coù rỏỳt nhióửu loaỷi CPU do nhióửu haợng saớn xuỏỳt
khaùc nhau vồùi caùc tọỳc õọỹ vaỡ khaớ nng khaùc nhau dỏựn õóỳn giaù caớ cuớa chuùng cuợng
khaùc nhau. Ta coù thóứ phỏn loaỷi CPU theo 2 caùch nhổ sau:
1. Phỏn loaỷi theo õồỡi
Giạo trçnh Bo trç mạy tênh v ci âàût pháưn mãưm
& 10

III. Cạch càõm CPU vo Mainboard v thiãút láûp cạc thäng säú
Nhỉ â giåïi thiãûu åí pháưn trãn, hiãûn nay cọ hai tiãu chøn chênh âãø gàõn
CPU vo Mainboard l Socket v Slot. Song riãng mäùi loải mainboard cng chè
cho phẹp våïi mäüt säú loải CPU nháút âënh no âọ (Âiãưu ny phi tham kho trong
Catalogue âi km våïi mainboard).
Giạo trçnh Bo trç mạy tênh v ci âàût pháưn mãưm
& 11
Khi CPU lm viãûc, nọ ta lỉåüng nhiãût tỉång âäúi låïn, do âọ bë nọng lãn.
Chênh vç váûy nọ thỉåìng âỉåüc làõp km våïi bäü gii nhiãût hồûc quảt âãø lm gim
nhiãût trong quạ trçnh hoảt âäüng xỉí l.
Sau khi tham kho cạc tham säú ca CPU cho phẹp càõm lãn mainboard âảt
u cáưu, ta tiãún hnh âi vo thiãút láûp cạc thäng säú lm viãûc cho nọ. Âáy l bỉåïc
quan trng vç nãúu thiãút láûp khäng âụng cạc thäng säú cho CPU s l gim kh
nàng lm viãûc, gim tøi th cng nhỉ cọ thãø lm chạy CPU. Mäüt CPU thỉåìng
cọ hai thäng säú chênh phi thiãút láûp l mỉïc âiãûn ạp tiãu thủ v hãû säú ratio.
- Mỉïc âiãûn ạp tiãu thủ: l mỉïc âiãûn ạp cáưn thiãút cho CPU lm viãûc, nọ
thỉåìng âỉåüc ghi trỉûc tiãúp trãn màût CPU. Nãúu thiãút láûp mỉïc âiãûn ạp dỉåïi mỉïc ny
CPU khäng lm viãûc, nãúu trãn s lm chạy CPU. Hiãûn nay mỉïc ny cho cạc CPU
thỉåìng l 2,8V - 3,3V.
- Hãû säú Ratio: L hãû säú âäưng bäü giỉỵa täúc âäü CPU (tênh bàòng giao âäüng
âäưng häư tinh thãø) v täúc âäü mainboard (tênh bàòng giao âäüng thảch anh) âãø âiãưu
khiãøn âäưng häư g nhëp âäưng bäü (Vê dủ: CPU cọ täúc âäü 200 MHz, Mainboard 66
MHz thç hãû säú ny l 3 vç 66x3
≈
200). Hãû säú ny thỉåìng cng âỉåüc ghi trỉûc tiãúp
trãn CPU.
Âãø thiãút láûp 2 hãû säú trãn ta phi tra trãn Catalogue ca mainboard âãø tçm ra
cạc CPU âỉåüc häù tråü cng våïi cạch càõm ca cạc Jump trãn mainboard. Sau âọ,
truy tçm cạc Jump trãn mainboard âãø càõm cho âụng. Mäüt säú mainboard måïi hiãûn
nay cọ chỉïc nàng Autojump s tỉû âäüng xạc âënh cạc thäng säú âiãûn ạp ta chè chn

âäøi dỉỵ liãûu cho thiãút bë gi l vng nhåï vo ra (I/O - Input/Output). Do âọ, mäùi
hãû thäúng cọ mäüt så âäư bäü nhåï cå bn vo ra (I/O Map). Så âäư ny cọ thãø do
ngỉåìi sỉí dủng khai bạo hồûc mạy tênh tỉû âäüng cáûp nháût. Sỉû kãút håüp giỉỵa ngàõt v
âëa chè bäü nhåï vo ra cho mäüt thiãút bë gi l cäøng ca thiãút bë âọ.

- - - - - - - - - š-› - - - - - - - - - §.5. BÄÜ NHÅÏ TRONG (RAM & ROM)

I. Giåïi thiãûu vãư bäü nhåï trong
Xẹt trong giåïi hản bäü nhåï gàõn trãn mainboard thç âáy l bäü nhåï trỉûc tiãúp
lm viãûc våïi CPU. Nọ l nåi CPU láúy dỉỵ liãûu v chỉång trçnh âãø thỉûc hiãûn, âäưng
thåìi cng l nåi chỉïa dỉỵ liãûu âãø xút ra ngoi.
Âãø qun l bäü nhåï ny ngỉåìi ta täø chỉïc gäüp chụng lải thnh nhọm 8 bits
räưi cho nọ mäüt âëa chè âãø CPU truy cáûp âãún. Chênh âiãưu ny khi nọi âãún dung
lỉåüng bäü nhåï, ngỉåìi ta chè âãư cáûp âãún âån vë byte chỉï khäng phi bit nhỉ ta â
biãút. Bäü nhåï trong gäưm 2 loải l ROM v RAM.
1. ROM (Read Only Memory): Âáy l bäü nhåï m CPU chè cọ quưn âc
v thỉûc hiãûn chỉï khäng cọ quưn thay âäøi näüi dung vng nhåï. Loải ny chè âỉåüc
ghi mäüt láưn våïi thiãút bë ghi âàûc biãût. ROM thỉåìng âỉåüc sỉí dủng âãø ghi cạc
chỉång trçnh quan trng nhỉ chỉång trçnh khåíi âäüng, chỉång trçnh kiãøm tra thiãút
bë v.v Tiãu biãøu trãn mainboard l ROM BIOS.
Giạo trçnh Bo trç mạy tênh v ci âàût pháưn mãưm
& 13
Hiãûn nay, trãn háưu hãút cạc thiãút bë âãưu cọ gàõn ROM âãø phủc vủ cạc
chỉång trçnh cáưn thiãút. ROM cọ nhiãưu loải våïi cäng nghãû khạc nhau nhỉ
EPROM, FROM, v.v
2. RAM (Random Access Memory): Âáy l bäü nhåï chênh m CPU giao
tiãúp trong quạ trçnh xỉí l dỉỵ liãûu ca mçnh, båíi loải ny cho phẹp ghi v xọa dỉỵ

Giạo trçnh Bo trç mạy tênh v ci âàût pháưn mãưm
& 14
Trãn cạc mainboard måïi hiãûn nay háưu hãút häù tråü c DIMM láùn SIMM ráút
thûn tiãûn cho quạ trçnh náng cáúp RAM.
* Nãúu phán loải theo cäng nghãû thç RAM cọ cạc loải nhỉ sau:
+ SRAM (Static Random Access Memory): Cn âỉåüc gi l RAM ténh,
loải ny cọ täúc âäü cao nhỉng âäü linh hoảt kẹm, ngy nay êt âỉåüc dng riãng r.
+ DRAM (Dynamic Random Access Memory): Cn gi l RAM âäüng,
loải ny lm viãûc linh âäüng hån nhỉng âäü äøn âënh khäng cao.
+ SDRAM (Static Dynamic Random Access Memory): L loải kãút håüp
cäng nghãû ca hai loải trãn v âỉåüc sỉí dủng räüng ri hiãûn nay âãø chãú tảo cạc
thanh DIMM, SIMM .
+ EDORAM (Extended Data Out Dynamic Random Access Memory):
Biãøu thë cho viãûc sỉí dủng bàng thäng måí räüng dỉỵ liãûu, do váûy loải ny cọ täúc âäü
nhanh hån 25 % so våïi cạc loải tỉång âỉång cng chøn.
Ngoi ra, cn cọ cạc loải RAM khạc nhỉ Cache (Bäü nhåï khay) cọ täúc âäü ráút
cao, lm nhiãûm vủ trung gian ca bäü nhåï v CPU âãø tàng täúc âäü xỉí l.
Khi càõm RAM nãn cáøn tháûn, båíi vç ngun nhán mạy khäng khåíi âäüng do
RAM ráút hay gàûp trong thỉûc tãú. Ngoi ra, ty theo mỉïc âäü sỉí dủng cạc chỉång
trçnh cọ kêch thỉåïc låïn ca chụng ta m chn cáúu hçnh RAM cho ph håüp.
Ngy nay, âỉåüc sỉû häù tråü ca cạc chip DMA v cng âãø tàng täúc âäü ca cạc
thiãút bë ngoải vi, háưu hãút cạc Card thiãút bë âiãưu cọ gàõn ROM v RAM riãng trãn
nọ âãø tàng cạc tênh nàng lm viãûc, täúc âäü giao tiãúp.
III. Chip truy cáûp bäü nhåï trỉûc tiãúp (DMA - Direct Memory Access)
Ngy nay, kêch thỉåïc ca chỉång trçnh ngy cng låïn, säú lỉåüng xỉí l ca
CPU cng nhiãưu. Do âọ, nãúu chè âãø CPU âån phỉång thỉûc hiãûn táút c cạc cäng
viãûc tỉì âáưu âãún cúi thç s lm cháûm hãû thäúng âi ráút nhiãưu do phi chåì âãø truy
cáûp cho cạc thnh pháưn tỉì bãn ngoi vo bäü nhåï trong. Âãø khàõc phủc âiãưu ny
ngỉåìi ta âỉa ra chip truy cáûp bäü nhåï trỉûc tiãúp, cho phẹp trao âäøi dỉỵ liãûu giỉỵa bäü
nhåï trong våïi thiãút bë ngoi m khäng qua sỉû âiãưu khiãøn ca CPU. Cạc chip âọ

khe cừm Floppy trón mainboard.
1. Tọứ chổùc vỏỷt lyù cuớa õộa móửm
óứ ọứ õộa móửm coù thóứ ghi dổợ lióỷu õổồỹc vaỡ coù thóứ õoỹc õổồỹc dổợ lióỷu ra tổỡ õộa
móửm, ngổồỡi ta phaới õởnh daỷng vaỡ õaùnh õởa chố vaỡo tổỡng õồn vở cuớa õộa móửm. Phỏửn
naỡy do hóỷ õióửu haỡnh õaớm nhióỷm. óứ coù thóứ õaùnh õởa chố cho õộa ngổồỡi ta chia cỏỳu
truùc vỏỷt lyù cuớa õộa móửm nhổ sau:
1
2
3
4
5
6
7
1
3
1
4
1
5
1
6
1
7
1

2. Tọứ chổùc logic cuớa õộa móửm
óứ quaớn lyù caùc thọng tin trón õộa móửm ngổồỡi ta tọứ chổùc cỏỳu truùc logic cuớa
noù nhổ sau:
Boot Sector Hidden FAT1 FAT2 Root Directory 004 005
Boot Sector: Laỡ Sector õỏửu tión cuớa õộa móửm chổùa caùc thọng tin vóử õộa
móửm õoù vaỡ caùc õoaỷn chổồng trỗnh õióửu khióứn khồới õọỹng (Bootrap) nóỳu õoù laỡ õộa
khồới õọỹng. Khi truy xuỏỳt maùy tờnh õoỹc caùc thọng sọỳ naỡy õóứ xaùc õởnh cỏỳu truùc cuớa
õộa, tổỡ õoù xaùc õởnh vở trờ thọng tin truy xuỏỳt. Nóỳu laỡ õộa khồới õọỹng thỗ chổồng
trỗnh khồới õọỹng seợ õổồỹc thổỷc hióỷn õóứ tỗm ra caùc file khồới õọỹng trón õộa.
Baớng FAT (File Allocation Table)
Giạo trçnh Bo trç mạy tênh v ci âàût pháưn mãưm
& 17
Bng FAT l cäng củ lỉu giỉỵ cạc thäng tin liãn quan âãún Cluster trãn âéa.
Mäùi âiãøm vo ca bng FAT l ỉïng våïi mäüt giạ trë ca täø håüp (Head, Track,
Cluster). Ton bäü bng FAT l ạnh xả ca ton bäü cạc âån vë trãn âéa. Cạc âiãøm
vo ny âỉåüc âạnh âëa chè tưn tỉû. Cạc âiãøm vo trãn FAT ca cạc Cluster träúng
trãn âéa thç mang giạ trë 000, cạc Cluster â ghi dỉỵ liãûu s âỉåüc âạnh dáúu bàòng giạ
trë ca Cluster tiãúp theo trong chùi, nãúu l Cluster cúi cng s mang giạ trë fff.
Khi ghi mäüt file, HÂH s láưn trãn bng FAT tçm Cluster träúng v ghi dỉỵ
liãûu vo Cluster âọ trãn âéa, âäưng thåìi gạn giạ trë cho Cluster âọ chè âãún âëa chè
ca cạc Cluster tiãúp theo hồûc mang giạ trë kãút thục fff. Trong giai âoản ny,
HÂH cng ghi âëa chè ca Cluster âáưu tiãn ca chùi vo bng thỉ mủc.
Khi âc dỉỵ liãûu tỉì mäüt file, HÂH s tçm âãún Cluster âáưu tiãn âãø âc dỉỵ
liãûu. Sau âọ, âc dáưn âãún cạc Cluster tiãúp theo cho âãún Cluster mang giạ trë fff.
Sau âáy l âoản trêch ca mäüt âoản FAT:
003 004 005 006 007 008 009
004 005 009 5f7 000 000 fff
Cạc Cluster 003, 004, 005, 009: cng mäüt file v Cluster 009 l Cluster
kãút thục. Cluster 006 thüc mäüt file khạc, Cluster 007, 008 l cạc Cluster cn
träúng.

tin, thỉ mủc
. . .

Giạo trçnh Bo trç mạy tênh v ci âàût pháưn mãưm
& 18
- Nãúu l File thç mủc Cluster âáưu s lỉu giỉỵ Cluster âáưu tiãn ca File, âỉåüc
ghi vo khi File âỉåüc ghi v âỉåüc sỉí dủng khi truy cáûp File. Nãúu l thỉ mủc con
thç tr âãún âëa chè âáưu ca bng thỉ mủc con cọ cáúu trục nhỉ bng thỉ mủc gäúc
trãn.
- Khi truy cáûp thỉ mủc thç thäng tin xút hiãûn trãn mn hçnh chênh l
thäng tin chỉïa trong bng thỉ mủc, do âọ ta tháúy dỉåìng nhỉ nhỉỵng thäng tin ny
xút hiãûn tỉïc thåìi.
Âãø âéa mãưm cọ thãø sỉí dủng âỉåüc ta phi âënh dảng nọ. Trong DOS, lãûnh
ny l
Format a:
. Nãúu mún âéa ny thnh âéa khåíi âäüng ta thãm thäng säú /s vo
lãûnh Format nhỉ sau Format a: /s âãø HÂH copy cạc file hãû thäúng vo âéa giụp nọ
tråí thnh âéa khåíi âäüng.
3. ÄØ âéa mãưm
Cọ thãø xem äø âéa mãưm gäưm mäüt motor quay âãø quay trn âéa, motor bỉåïc
v cạc âáưu tỉì âỉåüc dëch chuøn qua lải nhàòm xạc âënh vë trê cáưn truy cáûp trãn âéa.
Mäüt bng mảch âiãưu khiãøn âãø âiãưu khiãøn hoảt âäüng ca cạc motor, cạc thnh
pháưn dáùn dỉỵ liãûu v mäüt säú thnh pháưn phủ tråü khạc.
Ngoi ra, âãø äø âéa mãưm lm viãûc âỉåüc våïi nhiãưu loải âéa cọ kêch thỉåïc
khạc nhau cáưn phi âỉåüc âiãưu khiãøn båíi pháưn mãưm gi l trçnh âiãưu khiãøn äø âéa
mãưm, pháưn ny thỉåìng âỉåüc chỉïa trong chỉång trçnh BIOS. Do âọ, khi cọ äø âéa
mãưm måïi m BIOS c (pháưn mãưm âiãưu khiãøn khäng ph håüp våïi äø âéa) thç cọ thãø
gáy ra läùi hồûc khäng sỉí dủng âỉåüc nãn phi náng cáúp BIOS cho ph håüp.
Hiãûn nay, âa säú cạc BIOS âãưu häù tråü 2 äø âéa mãưm cọ tãn l A v B. Khi
ci âàût, ta phi khai bạo trong CMOS thç måïi sỉí dủng âỉåüc.

Master Boot Record
Boot Sector Hidden FAT1 FAT2 Root Directory .
.
Boot Sector Hidden

FAT1 FAT2 Root
Directory

a. Master Boot Record
Master Boot Record l Sector âáưu tiãn ca äø âéa cỉïng, nọ chỉïa cạc thäng
tin vãư cạc Partition nhỉ säú thỉï tỉû, tãn äø âéa logic, trảng thại, kêch thỉåïc ca
Partition v.v gi l cạc âiãøm vo. Mäùi Master Boot Record cọ thãø qun l 4
âiãøm vo, mäùi âiãøm vo cọ kêch thỉåïc 16 bytes, nhỉ váûy cáưn 64 bytes âãø lỉu giỉỵ
cạc âiãøm vo ny gi l bng Partition. Khäng gian cn lải ca Sector ny âỉåüc
lỉu trỉỵ chỉång trçnh Bootrap ca âéa khåíi âäüng.
Nhỉ trãn, ta tháúy mäùi Master Boot Record chè chỉïa 4 âiãøm vo, nhỉ váûy
mäùi âéa cỉïng chè phán täúi âa thnh 4 pháưn. Âãø khàõc phủc âiãưu ny, ngỉåìi ta láúy
Giạo trçnh Bo trç mạy tênh v ci âàût pháưn mãưm
& 20
Sector âáưu tiãn ca Partition thỉï 4 âãø qun l cạc pháưn chia tiãúp theo nhỉ l mäüt
Master Boot Record thỉûc thủ gi l Master Boot Record phủ, cỉï nhỉ thãú m ta
cọ thãø chia âéa cỉïng thnh nhiãưu pháưn khạc nhau.
Master Boot Record âỉåüc tảo ra båíi chỉång trçnh Fdisk ca DOS, do âo,ï
ta cọ thãø khäi phủc lải nọ bàòng lãûnh ny khi nọ bë hng våïi tham säú

ton bäü âéa cỉïng ta phi tàng chè säú Cluster lãn ráút nhiãưu gáy lng phê âéa. (Vê dủ
äø 500MB dng FAT 12 thç lục âọ 1Cluster = 250 Sector (1.024.000/4096) = 125
KB. Song mäùi láưn ghi dng mäüt Cluster nãn nãúu ghi mäüt file cọ kêch thỉåïc 100
byte cng phi sỉí dủng 125 KB tháût l lng phê).
Âãø khàõc phủc tçnh trảng trãn ngỉåìi ta â âỉa ra cạc bng FAT16 (2
16
âiãøm
vo) v FAT32 (2
32
âiãøm vo) âãø qun l cho âéa cỉïng. Våïi täúc âäü tàng dung
lỉåüng ca âéa cỉïng nhỉ hiãûn nay trong tỉång lai chàõc chàõn s cọ FAT 64 v hån
nỉỵa. Tuy nhiãn, våïi mäüt äø âéa nh m ta dng bng FAT låïn s gáy lng phê
khäng gian chỉïa bng FAT v nh hỉåíng âãún täúc âäü truy tçm.
d. Làõp rạp v khai bạo sỉí dủng âéa cỉïng:
Giạo trçnh Bo trç mạy tênh v ci âàût pháưn mãưm
& 21
Hiãûn nay, âa säú âéa cỉïng âỉåüc thiãút kãú theo 2 chøn IDE (Intergrated
Drive Electronics) v SCSI (Small Computer System Interface). Song IDE âỉåüc
sỉí dủng räüng ri hån.
Cạc loải âéa IDE giao tiãúp våïi hãû thäúng thäng qua Bus càõm vo hai khe
càõm IDE1 v IDE2 trãn Mainboard. Mäùi khe càõm cho dng chung hai thiãút bë
lm viãûc theo chãú âäü khạch ch. Nhỉ váûy, trãn ton bäü mạy tênh sỉí dủng äø âéa
IDE cọ thãø sỉí dủng 4 äø âéa nhỉ sau:
1: Primary Master.
2: Primary Slave
3: Secondary Master.
4: Secondary Slave.
Âãø thiãút láûp chãú âäü Master, Slave cho äø âéa cỉïng ta càõm lải Jump thiãút láûp,
thỉåìng âỉåüc chè dáùn trỉûc tiãúp trãn âéa cỉïng hồûc Catalogue âi cng. Tuy nhiãn,
mäüt säú loải âéa cỉïng tỉû âäüng nháûn Master khi càõm cng våïi cạc äø âéa khạc.

â
cọ.
* Âënh dảng cáúp cao: Âáy l pháưn xạc âënh cạc thäng säú logic, cáúu hçnh
cạc Partition â âỉåüc chia âãø nọ lm viãûc nhỉ mäüt äø âéa thỉûc thủ. Pháưn ny do
chỉång trçnh Format ca hãû âiãưu hnh âm nhiãûm, nhàòm tảo ra Boot Sector,
FAT, Root Directory v.v
Khi mún tảo ra âéa khåíi âäüng ta dng lãûnh sau âäúi våïi cạc Partition â
âỉåüc thiãút kãú khåíi âäüng trong pháưn phán âéa åí trãn:
Format Tãn äø âéa logic : / s.
Âäúi våïi cạc Partition khäng cáưn khåíi âäüng ta dng lãûnh sau âãø tảo mäüt äø
âéa lỉu dỉỵ liãûu bçnh thỉåìng:
Format Tãn äø âéa logic.
Kãút thục cạc quạ trçnh ny ta â kãút thục quạ trçnh âënh dảng âéa cỉïng v
cọ thãø sỉí dủng bçnh thỉåìng.
III. Quạ trçnh khåíi âäüng mạy tênh trong DOS
Âáy l quạ trçnh diãùn biãún tỉì khi báût mạy cho âãún khi xút hiãûn dáúu nhàõc
ca hãû âiãưu hnh. Quạ trçnh ny ráút quan trng trong viãûc xạc âënh sỉû cäú ca mạy
vi tênh. Ton bäü quạ trçnh âỉåüc t nhỉ sau:
- Khi báût mạy nãúu ngưn âiãûn hoảt âäüng täút thç chỉång trçnh POST
(Power On Seft Test) trong ROM BIOS s chảy tỉû âäüng âãø kiãøm tra
cạc thiãút bë cå bn nhỉ CPU, RAM, Mainboard, Card mn hçnh. Nãúu
cạc thiãút bë trãn hoảt âäüng täút thç s nháûn âỉåüc mäüt tiãún Bip ca RAM
v hãû thäúng tiãúp tủc lm viãûc. Nãúu cọ thiãút bë läùi s cọ mäüt dng tiãúng
Bip thoạt ra hồûc hãû thäúng khäng thỉûc hiãûn gç c.
- Chỉång trçnh POST tiãúp tủc kiãøm tra cạc thiãút bë âỉåüc càõm vo mạy
tênh v khai bạo sỉí dủng trong CMOS, nãúu cọ thiãút bë no âọ bë läùi thç
xút hiãûn thäng bạo läùi, cn khäng thç chuøn qua bỉåïc sau.
-
Kiãøm tra cạc thäng säú cáúu hçnh trong CMOS âãø häù tråü cạc thäng säú
Plug and Play ca BIOS cho thiãút bë, âäưng thåìi cng âỉa ln bng

ra vng dỉỵ liãûu ỉïng våïi cạc giạ trë ca bit 0 v 1. Do âọ, âéa CDROM chè ghi
âỉåüc 1 láưn. Khi âc äø âéa CDROM chiãúu tia sạng xúng bãư màût phn quang v
thu tia phn xả, càn cỉï vo cỉåìng âäü tia phn xả ngỉåìi ta suy ra âọ l bit 0 hay
bit 1.
Cạch täø chỉïc vãư cáúu trục váût l v logic ca âéa CDROM tỉång tỉû nhỉ trãn
âéa mãưm nãn åí âáy ta khäng nhàõc lải.
CDROM cọ dung lỉåüng ráút låïn (khong 650MB), cọ thãø di chuøn dãù
dng v giạ tỉång âäúi r, ráút thûn tiãûn cho viãûc lỉu giỉỵ cạc chỉång trçnh ngưn
cọ kêch thỉåïc låïn, phim nh, v.v nãn hiãûn nay nọ âỉåüc dng ráút räüng ri.
Âãø cọ thãø âc âỉåüc äø CDROM cáưn cọ mäüt äø âéa CDROM âỉåüc ci âàût
âụng vo mạy tênh. ÄØ âéa CDROM hiãûn nay cọ ráút nhiãưu loải cọ täúc âäü khạc
nhau nhỉ 4x, 8x, 16x, 24x, 32x, 64x v.v (1x=150 kbyte/s). ÄØ CDROM hiãûn nay
âỉåüc thiãút kãú theo tiãu chøn SCSI nhỉng nọ cọ bng mảch chuøn theo chøn
IDE nãn thỉåìng âỉåüc càõm vo khe càõm IDE trãn Mainboard hồûc gàõn âi km våïi
âéa cỉïng.
* Ci âàût trçnh âiãưu khiãøn cho äø âéa CDROM
- Trong Windows 95 vãư sau, chãú âäü Plus and Play tỉû âäüng nháûn v thiãút
láûp trçnh âiãưu khiãøn cho CDROM do âọ chụng ta khäng cáưn ci âàût. Song chụng
ta cng cọ thãø ci âàût lải chụng.
- Trong DOS, ta nháút thiãút phi ci trçnh âiãưu khiãøn cho äø CDROM thç nọ
måïi lm viãûc âỉåüc. Cho chảy file Setup.exe trong âéa ci âàût äø âéa CDROM âãø
ci âàût trçnh âiãưu khiãøn cho nọ. Khi chảy chỉång trçnh ny s tảo ra thỉ mủc
Giaùo trỗnh Baớo trỗ maùy tờnh vaỡ caỡi õỷt phỏửn móửm
& 24
CDPRO chổùa caùc file cỏỳu hỗnh vaỡ caùc file thọng tin vóử ọứ õộa, cheùp file
mscdex.exe vaỡo õộa khồới õọỹng õóứ họự trồỹ trỗnh õióửu khióứn mồớ rọỹng õọửng thồỡi sổớa
laỷi hai file Confỗg.sys vaỡ Autoexec.bat. Khồới õọỹng laỷi maùy tờnh õóứ cỏỷp nhỏỷt trỗnh
õióửu khióứn ọứ õộa, nóỳu khọng coù lọựi thỗ ta õaợ caỡi thaỡnh cọng ọứ õộa CDROM vaỡ coù
thóứ duỡng noù nhổ mọỹt ọứ õộa bỗnh thổồỡng chố õoỹc.
óứ ghi CDROM, ngổồỡi ta duỡng mọỹt ọứ ghi rióng vaỡ giaù caớ ọứ õộa naỡy tổồng