Linux cho ngu
’
o
`
’
i dùng
Tác gia
’
: Kostromin V. A.
Di
˙
ch bo
’
’
i: Phan Vı
˜
nh Thi
˙
nh
Mu
˙
c lu
˙
c
1 HD
¯
H Linux: li
˙
ch su
’
’

’
ng lo
`
’
i khuyên . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
2.3 Phân vùng trên d
¯
ı
˜
a và quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
2.3.1 The
ˆ
´
nào là ca
ˆ
´
u trúc "hình ho
˙
c cu
’
a d
¯

`
vo
´
’
i các d
¯
ı
˜
a lo
´
’
n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
2.4 Lu
˙
’
a cho
˙
n trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
2.4.1 Trình kho
’
’
i d

ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
2.5 Chua
ˆ
’
n bi
˙
các phân vùng trên d
¯
ı
˜
a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
2.5.1 Lo
`
’
i khuyên khi ta
˙
o phân vùng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
2.5.2 Chu
’
o
’
ng trình d
¯
e
ˆ
’
phân chia o
ˆ
’
d

¯
a
˘
˙
t và ca
ˆ
´
u hình LILO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
2.7.2 Cài d
¯
a
˘
˙
t các he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành khác sau Linux . . . . . . . . . . . . . . . 23
2.7.3 Chuye
ˆ
’
n thu
’
mu
˙
c /boot lên phân vùng DOS . . . . . . . . . . . . . 23

c bie
ˆ
˙
t . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
3.3 Thu
˙
’
c thi các câu le
ˆ
˙
nh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
3.3.1 Thao tác ; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
3.3.2 Thao tác & . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
3.3.3 Thao tác && và || . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
3.4 D
¯
a
ˆ
`
u vào/d
¯
a
ˆ
`
u ra tiêu chua
ˆ
’
n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
3.4.1 Dòng du
˜

`
u ra, d
¯
u
’
o
`
’
ng o
ˆ
´
ng và d
¯
a
ˆ
`
u lo
˙
c . . . . . . . . . . . . 31
3.5.1 Su
’
’
du
˙
ng >, < và >> . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
MU
˙
C LU
˙
C iii

a he
ˆ
˙
vo
’
. . . . . . . . . . . . . . . 34
3.6.1 Các da
˙
ng tham bie
ˆ
´
n khác nhau . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
3.6.2 Da
ˆ
´
u nha
˘
´
c cu
’
a he
ˆ
˙
vo
’
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
3.6.3 Bie
ˆ
´
n môi tru

ˆ
˙
nh export . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
3.7 Khai trie
ˆ
’
n bie
ˆ
’
u thu
´
’
c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
3.7.1 Khai trie
ˆ
’
n da
ˆ
´
u ngoa
˘
˙
c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
3.7.2 Thay the
ˆ
´
da
ˆ
´
u ngã (Tilde Expansion) . . . . . . . . . . . . . . . . . 40

`
’
(word splitting) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
3.7.7 Khai trie
ˆ
’
n các ma
ˆ
˜
u tên ta
ˆ
˙
p tin và thu
’
mu
˙
c (Pathname Expansion) . . 41
3.7.8 Xóa các ký tu
˙
’
d
¯
a
˘
˙
c bie
ˆ
˙
t . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
3.8 Shell - mo

ˆ
’
u thu
´
’
c . . . . . . . . . . . . . . . . 43
3.8.3 Toán tu
’
’
case . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
3.8.4 Toán tu
’
’
select . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
3.8.5 Toán tu
’
’
for . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
3.8.6 Toán tu
’
’
while và until . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
3.8.7 Các hàm so
ˆ
´
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
3.8.8 Tham so
ˆ
´
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

˙
ng chính . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.2 Nhu ca
ˆ
`
u su
’
’
du
˙
ng không gian d
¯
ı
˜
a cu
’
a HD
¯
H . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
3.1 Các câu le
ˆ
˙
nh d
¯
a
ˆ
`
u lo
˙
c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34

c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
3.4 Các ký tu
˙
’
ta
˙
o ma
ˆ
˜
u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
DANH SÁCH BA
’
NG 1
Lo
`
’
i nói d
¯
a
ˆ
`
u
D
¯
ây là ba
’
n di
˙
ch cuo
ˆ

˙
ng Linux cu
’
a teppi. Ba
’
n go
ˆ
´
c d
¯
u
’
o
˙
’
c
vie
ˆ
´
t trên tie
ˆ
´
ng Nga. Theo yêu ca
ˆ
`
u cu
’
a Kostromin A. V., xin d
¯
u

n
Xin ca
’
m o
’
n các bác sau d
¯
ã giúp d
¯
o
˜
’
: Kostromin V. A. d
¯
ã vie
ˆ
´
t mo
ˆ
˙
t cuo
ˆ
´
n sách ve
ˆ
`
Linux cho
ngu
’
o

d
¯
e
ˆ
’
d
¯
a
˘
˙
t cuo
ˆ
´
n sách này; hai bác Nguye
ˆ
˜
n D
¯
a
˙
i Quý và Nguye
ˆ
˜
n D
¯
a
˘
˙
ng
Hoàng Tuân d

phiên ba
’
n 0.9. Xin hãy gu
’
’
i thu
’
nha
˘
´
c teppi ta
˙
i ne
ˆ
´
u nhu
’
teppi có quên ai d
¯
ó.
Ba
’
n quye
ˆ
`
n
Cuo
ˆ
´
n "Bash cho ngu

´
t ký thu
´
’
gì: in, ta
˘
˙
ng, bán, d
¯
o
ˆ
´
t, nhu
’
ng xin hãy thêm hai d
¯
u
’
o
`
’
ng da
ˆ
˜
n sau vào các ba
’
n
sao cu
’
a mình:

’
’
du
˙
ng cuo
ˆ
´
n sách này gây ra.
Phiên ba
’
n và ca
ˆ
˙
p nha
ˆ
˙
t
Phiên ba
’
n 0.9
Ca
ˆ
˙
p nha
ˆ
˙
t cuo
ˆ
´
i cùng Ngày 9 tháng 2 na

n thu
´
’
c cu
’
a ba
’
n di
˙
ch cu
˜
ng nhu
’
d
¯
e
ˆ
`
nghi
˙
giúp
d
¯
o
˜
’
di
˙
ch xin gu
’

Chu
’
o
’
ng 2
Cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux trên cùng máy tính
vo
´
’
i Windows
Va
˙
n su
˙
’
kho
’
’
i d
¯
a
ˆ
`

n nga
˘
´
n go
˙
n cách cài d
¯
a
˘
˙
t
Linux. Ngoài ra, trên Internet ba
˙
n có the
ˆ
’
tìm tha
ˆ
´
y ra
ˆ
´
t nhie
ˆ
`
u cuo
ˆ
´
n sách nó ve
ˆ

ã có cuo
ˆ
´
n hu
’
o
´
’
ng
da
ˆ
˜
n cài d
¯
a
˘
˙
t ra
ˆ
´
t chi tie
ˆ
´
t, cho mo
˙
i tình huo
ˆ
´
ng su
’

t cu
’
a nhu
˜
’
ng cuo
ˆ
´
n sách này. Chính vì va
ˆ
˙
y trong cuo
ˆ
´
n sách
này, tác gia
’
se
˜
không d
¯
u
’
a ra các bu
’
o
´
’
c cu
˙

˜
n tu
’
o
’
ng u
´
’
ng. Thay vào d
¯
ó là nhu
˜
’
ng gì ba
˙
n ca
ˆ
`
n bie
ˆ
´
t và chua
ˆ
’
n bi
˙
tru
’
o
´

˜
’
ng gì d
¯
a
˘
˙
c bie
ˆ
˙
t khi cài d
¯
a
˘
˙
t Linux trên máy
tính d
¯
ã có mo
ˆ
˙
t trong các he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành Windows cu

¯
e
ˆ
`
o
’
’
cho
ˆ
˜
, pha
ˆ
`
n lo
´
’
n ngu
’
o
`
’
i dùng Vie
ˆ
˙
t Nam tru
’
o
´
’
c khi ba

H dòng Windows nhu
’
Windows 98, Windows
2000 và Windows XP. Và trên thu
˙
’
c te
ˆ
´
thì ta
˙
m tho
`
’
i Linux khó có the
ˆ
’
là HD
¯
H d
¯
a
ˆ
`
u tiên mà ngu
’
o
`
’
i

và quye
ˆ
´
t d
¯
i
˙
nh thu
’
’
nghie
ˆ
˙
m vo
´
’
i Linux, thì ho
˙
không muo
ˆ
´
n ma
ˆ
´
t d
¯
i môi tru
’
o
`

i du
’
o
´
’
i Windows. Ra
ˆ
´
t may là
không nha
ˆ
´
t thie
ˆ
´
t pha
’
i d
¯
ánh ma
ˆ
´
t ta
ˆ
´
t ca
’
nhu
˜
’

’
a (ne
ˆ
´
u có d
¯
u
’
cho
ˆ
˜
trên d
¯
ı
˜
a!). Chính
vì the
ˆ
´
, o
’
’
phía du
’
o
´
’
i se
˜
nói cách cài d

n bi
˙
cài d
¯
a
˘
˙
t
Có the
ˆ
’
cài d
¯
a
˘
˙
t Linux ba
˘
`
ng mo
ˆ
˙
t trong các cách sau:
• Tu
`
’
o
ˆ
’
d

a ma
˙
ng no
ˆ
˙
i bo
ˆ
˙
qua NFS;
• Tu
`
’
máy tính khác trong ma
˙
ng no
ˆ
˙
i bo
ˆ
˙
qua SMB;
4 Cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux trên cùng máy tính vo
´

ˆ
´
n cá nhân cu
’
a tác gia
’
thì thua
ˆ
˙
n tie
ˆ
˙
n và có tính thu
˙
’
c te
ˆ
´
nha
ˆ
´
t là cài d
¯
a
˘
˙
t Linux tu
`
’
CD-ROM, ho

u cài d
¯
a
˘
˙
t, hãy thu tha
ˆ
˙
p (hãy vie
ˆ
´
t lên mo
ˆ
˙
t to
`
’
gia
ˆ
´
y) ta
ˆ
´
t ca
’
nhu
˜
’
ng thông tin
ca

c du
’
o
´
’
i
HD
¯
H Windows 95/98/2000/XP, thì ba
˙
n se
˜
tìm tha
ˆ
´
y ra
ˆ
´
t nhie
ˆ
`
u thông tin ne
ˆ
´
u nha
ˆ
´
n chuo
ˆ
˙

ˆ
`
n he
ˆ
´
t ta
ˆ
´
t ca
’
thông tin ca
ˆ
`
n thie
ˆ
´
t. Ne
ˆ
´
u nhu
’
ba
˙
n không tha
ˆ
´
y thông tin nào d
¯
ó, thì ca
ˆ

´
t bi
˙
.
D
¯
e
ˆ
’
giúp ba
˙
n d
¯
o
˙
c, xin d
¯
u
’
o
˙
’
c d
¯
u
’
a ra d
¯
ây danh sách nhu
˜

u du
˜
’
lie
ˆ
˙
u ve
ˆ
`
mo
ˆ
˙
t thie
ˆ
´
t bi
˙
càng to
ˆ
´
t (ta
ˆ
´
t ca
’
nhu
˜
’
ng thông
tin có the

ˆ
´
u hình, khi mà vie
ˆ
˙
c tìm
kie
ˆ
´
m chúng se
˜
khó kha
˘
n ho
’
n.
• BIOS:
– nhà sa
’
n xua
ˆ
´
t;
– so
ˆ
´
hie
ˆ
˙
u phiên ba

´
u nhu
’
ba
˙
n d
¯
o
˙
c
dùng d
¯
ı
˜
a IDE, thì ca
ˆ
`
n kie
ˆ
’
m tra xem BIOS có ho
ˆ
˜
tro
˙
’
vie
ˆ
˙
c truy ca

2 hay Secondary Slave).
– nhà sa
’
n xua
ˆ
´
t và so
ˆ
´
ma
ˆ
˜
u mã cu
’
a adapter SCSI (ne
ˆ
´
u có).
• Dung lu
’
o
˙
’
ng cu
’
a bo
ˆ
˙
nho
´

i IDE, cu
˜
ng nhu
’
SCSI - nhà sa
’
n xua
ˆ
´
t và so
ˆ
´
ma
ˆ
˜
u mã.
• Chuo
ˆ
˙
t:
– loa
˙
i chuo
ˆ
˙
t (serial, PS/2, hay bus mouse);
– giao thu
´
’
c (Microsoft, Logitech, MouseMan, v.v. . . );

n so
ˆ
´
thu
´
’
tu
˙
’
cu
’
a co
ˆ
’
ng d
¯
ó.
• Ca
˙
c màn hình
2.2 Phòng xa và nhu
˜
’
ng lo
`
’
i khuyên 5
– nhà sa
’
n xua

n xua
ˆ
´
t
– so
ˆ
´
ma
ˆ
˜
u mã;
– các giá tri
˙
gio
´
’
i ha
˙
n (min, max) cu
’
a ta
ˆ
`
n so
ˆ
´
làm mo
´
’
i theo chie

u d
¯
i kèm vo
´
’
i màn
hình, Windows không hie
ˆ
’
n thi
˙
nhu
˜
’
ng giá tri
˙
này, và chúng ra
ˆ
´
t quan tro
˙
ng trong
khi ca
ˆ
´
u hình giao die
ˆ
˙
n d
¯

H dành cho ma
˙
ng),
thì hãy ghi la
˙
i nhu
˜
’
ng du
˜
’
lie
ˆ
˙
u sau:
– nhà sa
’
n xua
ˆ
´
t và so
ˆ
´
ma
ˆ
˜
u mã ca
˙
c ma
˙

’
a gateway;
– d
¯
i
˙
a chı
’
IP cu
’
a các máy chu
’
tên mie
ˆ
`
n (DNS server);
– d
¯
i
˙
a chı
’
IP cu
’
a máy chu
’
WINS(Windows Internet Name Service);
– tên mie
ˆ
`

i khuyên
Tru
’
o
´
’
c khi cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux sau Windows, ra
ˆ
´
t nên thu
˙
’
c hie
ˆ
˙
n vài thao tác "phòng xa" ("phòng
cháy ho
’
n chu
˜
’
a cháy"). Vì ra
ˆ

n ghi
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng (Boot Record) và làm vie
ˆ
˙
c vo
´
’
i các ta
ˆ
˙
p tin kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng cu
˜
ng nhu
’

n, và trong
tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p xa
ˆ
´
u có the
ˆ
’
máy tính cu
’
a ba
˙
n d
¯
o
˙
c se
˜
không kho
’
’
i d
¯

ˆ
´
t không d
¯
ó còn là mo
ˆ
˙
t câu ho
’
i. Nhu
’
ng ro
’
i vào
tình huo
ˆ
´
ng nhu
’
va
ˆ
˙
y he
ˆ
´
t su
´
’
c de
ˆ

¯
a
ˆ
`
u tiên, ca
ˆ
`
n ta
˙
o mo
ˆ
˙
t d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng hay mo
ˆ
˙

a ta
˙
o). Thu
´
’
hai, ca
ˆ
`
n ghi la
˙
i nhu
˜
’
ng du
˜
’
lie
ˆ
˙
u có giá tri
˙
(backup). Và thu
´
’
ba, chua
ˆ
’
n bi
˙
các ta

ng
khác: ne
ˆ
´
u có gì d
¯
ó xa
’
y ra không theo ý muo
ˆ
´
n thì không nên hoang mang. Xin chia se
’
mo
ˆ
˙
t
kinh nghie
ˆ
˙
m buo
ˆ
`
n: khi la
ˆ
`
n d
¯
a
ˆ

ˆ
’
u he
ˆ
´
t va
ˆ
´
n d
¯
e
ˆ
`
tác gia
’
nghı
˜
là không
còn cách gì khác ngoài d
¯
i
˙
nh da
˙
ng la
˙
i o
ˆ
’
d

ˆ
’
phu
˙
c ho
ˆ
`
i la
˙
i ne
ˆ
´
u nhu
’
không quye
ˆ
´
t d
¯
i
˙
nh quá vo
ˆ
˙
i vàng. Vì va
ˆ
˙
y có the
ˆ
’

ngu
’
o
`
’
i dùng khi ro
’
i vào tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p khó kha
˘
n nhu
’
va
ˆ
˙
y:
6 Cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯

nhân, kie
ˆ
’
m tra la
˙
i nhie
ˆ
`
u la
ˆ
`
n thao tác cu
’
a mình. Chı
’
sau khi d
¯
ó mo
´
’
i thu
˙
’
c hie
ˆ
˙
n các bu
’
o
´

˙
’
p, khi he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng làm nhu
˜
’
ng gì ba
˙
n d
¯
o
˙
c
không mong d
¯
o
˙
’
i.
Xin thêm mo
ˆ
˙
t lo
`
’

ˆ
´
ng (ca
ˆ
`
n tìm chúng trong thu
’
mu
˙
c /var/log).
Nhu
’
d
¯
ã nói o
’
’
trên, quá trình cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux nói riêng không pha
’
i là d
¯
e
ˆ

ng u
´
’
ng. Tuy nhiên, tác gia
’
cu
˜
ng muo
ˆ
´
n d
¯
u
’
a
ra vài lo
`
’
i khuyên d
¯
e
ˆ
’
giúp ngu
’
o
`
’
i dùng d
¯

¯
o
˙
c nhu
˜
’
ng thông báo se
˜
hie
ˆ
’
n thi
˙
trên màn hình,
và hãy suy nghı
˜
ky
˜
khi cho
˙
n câu tra
’
lo
`
’
i. D
¯
e
ˆ
’

˙
’
d
¯
o
ˆ
˙
ng nha
ˆ
´
n lên nút Next, vì cho ra
˘
`
ng phu
’
o
’
ng án
theo ma
˘
˙
c d
¯
i
˙
nh là d
¯
u
’
. Ke

ng (telnet, ftp, NFS, Samba), ma
˘
˙
c dù d
¯
ã ca
ˆ
´
u hình giao die
ˆ
˙
n ma
˙
ng cho máy. Nguyên
nhân là trong phu
’
o
’
ng án theo ma
˘
˙
c d
¯
i
˙
nh thì tu
’
o
`
’

ˆ
˙
p tu
`
’
ma
˙
ng. D
¯
e
ˆ
’
mo
’
’
truy ca
ˆ
˙
p này, thì trong quá trình cài d
¯
a
˘
˙
t ca
ˆ
`
n chı
’
rõ các di
˙

’
i vie
ˆ
˙
c tu
˙
’
d
¯
o
ˆ
˙
ng kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng vào giao die
ˆ
˙
n d
¯
o
ˆ
`
ho
˙

a (ne
ˆ
´
u có gì d
¯
ó làm vie
ˆ
˙
c không d
¯
úng)
vo
´
’
i ngu
’
o
`
’
i dùng mo
´
’
i ra
ˆ
´
t khó thành công.
Sau khi làm xong các công vie
ˆ
˙
c phòng xa, ca

¯
H nhu
’
the
ˆ
´
nào, chua
ˆ
’
n bi
˙
các o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a (phân vùng) d
¯
e
ˆ
’
cài d
¯
a
˘
˙
t, tu
´

n sang các bu
’
o
´
’
c cu
˙
the
ˆ
’
d
¯
e
ˆ
’
chua
ˆ
’
n bi
˙
o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a, xin
d
¯

H. Ne
ˆ
´
u ai d
¯
ó không d
¯
u
’
kiên nha
ˆ
˜
n d
¯
e
ˆ
’
d
¯
o
˙
c pha
ˆ
`
n lý thuye
ˆ
´
t này, thì có the
ˆ
’

i d
¯
o
ˆ
˙
ng.
2.3 Phân vùng trên d
¯
ı
˜
a và quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng
2.3.1 The
ˆ
´
nào là ca
ˆ
´
u trúc "hình ho
˙
c cu
’
a d

’
lo
´
’
p tu
`
’
tính, na
˘
`
m trên cùng mo
ˆ
˙
t tru
˙
c và quay
vo
´
’
i va
ˆ
˙
n to
ˆ
´
c lo
´
’
n. D
¯

¯
o
˙
c na
˘
`
m giu
˜
’
a các d
¯
ı
˜
a này, di
chuye
ˆ
’
n tu
`
’
tâm d
¯
ı
˜
a ra rìa ngoài cu
’
a d
¯
ı
˜

ng lên nhau go
˙
i là cylinder. Mo
ˆ
˜
i
rãnh la
˙
i chia thành các sector, và có the
ˆ
’
ghi vào mo
ˆ
˜
i sector 512 byte thông tin. Vì the
ˆ
´
d
¯
a
˘
˙
c
d
¯
ie
ˆ
’
m cu
’

sector trên
rãnh hay còn vie
ˆ
´
t ta
˘
´
t là C/H/S (ba chu
˜
’
cái d
¯
a
ˆ
`
u tiên cu
’
a các thua
ˆ
˙
t ngu
˜
’
Tie
ˆ
´
ng Anh tu
’
o
’

u trúc hình ho
˙
c
C/H/S có dung lu
’
o
˙
’
ng C*H*S*512 byte.
D
¯
ı
˜
a cu
´
’
ng là các thie
ˆ
´
t bi
˙
kho
ˆ
´
i, tu
´
’
là d
¯
o

có the
ˆ
’
ghi thông tin lên d
¯
ı
˜
a, ca
ˆ
`
n d
¯
a
˘
˙
t d
¯
a
ˆ
`
u d
¯
ı
˜
a
d
¯
úng vi
˙
trí, tu

´
’
tu
˙
’
cylinder, so
ˆ
´
thu
´
’
tu
˙
’
d
¯
a
ˆ
`
u d
¯
o
˙
c (hay rãnh) và so
ˆ
´
thu
´
’
tu

´
ng Intel o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a thu
’
o
`
’
ng d
¯
u
’
o
˙
’
c chia thành các phân vùng. Ra
ˆ
´
t có the
ˆ
’
nguyên
nhân cu
’
a vie

¯
ı
˜
a lo
´
’
n, mà dung lu
’
o
˙
’
ng d
¯
ı
˜
a la
˙
i phát trie
ˆ
’
n nhanh ho
’
n kha
’
na
˘
ng cu
’
a DOS.
Khi d

ˆ
`
u này, trong sector
so
ˆ
´
0 cu
’
a d
¯
ı
˜
a (sector so
ˆ
´
0 cu
’
a rãnh d
¯
a
ˆ
`
u tiên trong cylinder so
ˆ
´
0) ghi nho
´
’
ba
’

t lý riêng re
˜
. Mo
ˆ
˙
t
tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p nói riêng d
¯
ó là trong các phân vùng khác nhau có the
ˆ
’
cài d
¯
a
˘
˙
t các he
ˆ
˙
d
¯
ie

char begin[3]; /* CHS sector d
¯
a
ˆ
`
u tiên, 24 bit
char type; /* loa
˙
i phân vùng (ví du
˙
, 83 — LINUX_NATIVE, 82 — LINUX_SWAP) */
char end[3]; /* CHS sector cuo
ˆ
´
i cùng, 24 bit */
int start; /* so
ˆ
´
cu
’
a sector d
¯
a
ˆ
`
u tiên (32-bit, tính tu
`
’
0) */
int length; /* so

’
ng trình fdisk. Trên HD
¯
H Linux ngoài
chu
’
o
’
ng trình fdisk "truye
ˆ
`
n tho
ˆ
´
ng" (tuy va
ˆ
˙
y ra
ˆ
´
t khác so vo
´
’
i chu
’
o
’
ng trình fdisk trong MS-DOS
và Windows), còn có hai chu
’

¯
e
ˆ
’
làm vie
ˆ
˙
c vo
´
’
i ba
’
ng phân vùng d
¯
ı
˜
a: nó
không quan tâm chú ý d
¯
e
ˆ
´
n thông tin có trên d
¯
ı
˜
a. Chı
’
khác bie
ˆ

nh và he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng trình d
¯
o
’
n (thu
˙
’
c d
¯
o
’
n). Chu
’
o
’
ng trình sfdisk có vài kha
’
na
˘
ng cao ho
’
n, ví du
˙
, cho phép thao tác trên các phân vùng d

truy ca
ˆ
˙
p to
´
’
i d
¯
ı
˜
a, vì the
ˆ
´
không the
ˆ
’
su
’
’
du
˙
ng d
¯
ı
˜
a có dung lu
’
o
˙
’

´
n o
’
’
sau), còn phân vùng thì không the
ˆ
’
lo
´
’
n ho
’
n 2,1
Gbyte (nhu
’
ng d
¯
ây là do ha
˙
n che
ˆ
´
cu
’
a he
ˆ
˙
tho
ˆ
´

các phân
vùng chu
´
’
a d
¯
e
ˆ
´
n 232 sector, tu
´
’
c là dung lu
’
o
˙
’
ng có the
ˆ
’
d
¯
a
˙
t 2 Tbyte
Vì trong ba
’
ng chia o
ˆ
’

lo
´
’
n ho
’
n 4. Khi mà 4 phân vùng tro
’
’
thành ít, thì ngu
’
o
`
’
i ta
sáng che
ˆ
´
ra phân vùng lôgíc. Mo
ˆ
˙
t trong so
ˆ
´
các phân vùng chính tro
’
’
thành mo
’
’
ro

˙
o ra
các phân vùng lôgíc. Phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng không d
¯
u
’
o
˙
’
c su
’
’
du
˙
ng tru
˙
’
c tie
ˆ
´
p mà chı
’
dùng d
¯

¯
a
ˆ
`
u vào: mo
ˆ
˙
t dùng cho phân vùng lôgíc, mo
ˆ
˙
t cho phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng khác, còn hai cái
còn la
˙
i không d
¯
u
’
o
˙
’
c su
’
’
du

ro
ˆ
˙
ng chính, chı
’
su
’
’
du
˙
ng có hai dòng d
¯
e
ˆ
’
d
¯
u
’
a ra mo
ˆ
˙
t
phân vùng lôgíc và mo
ˆ
˙
t phân vùng mo
’
’
ro

´
t xích d
¯
a
ˆ
`
u tiên mô ta
’
ba phân vùng chính, và mo
ˆ
˜
i ma
˘
´
t xích tie
ˆ
´
p theo –
mo
ˆ
˙
t phân vùng lôgíc và vi
˙
trí cu
’
a ba
’
ng tie
ˆ
´

Device Boot Start End #cyls #blocks Id System
/dev/hda1 * 0+ 189 190- 1526143+ 6 FAT16
/dev/hda2 190 783 594 4771305 5 Extended
/dev/hda3 0 — 0 0 0 Empty
/dev/hda4 0 — 0 0 0 Empty
/dev/hda5 190+ 380 191- 1534176 6 FAT16
— 381 783 403 3237097+ 5 Extended
— 190 189 0 0 0 Empty
— 190 189 0 0 0 Empty
/dev/hda6 381+ 783 403- 3237066 7 HPFS/NTFS
— 381 380 0 0 0 Empty
— 381 380 0 0 0 Empty
— 381 380 0 0 0 Empty
So
ˆ
´
phân vùng lôgíc theo nguyên ta
˘
´
c không ha
˙
n che
ˆ
´
, vì mo
ˆ
˜
i phân vùng lôgíc có the
ˆ
’

’
làm vie
ˆ
˙
c vo
´
’
i ho
’
n 15 phân vùng trên các d
¯
ı
˜
a SCSI và ho
’
n 63 phân
vùng trên d
¯
ı
˜
a IDE.
Phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng trên mo
ˆ
˙

ˆ
’
làm mo
ˆ
˙
t: không mo
ˆ
˙
t chu
’
o
’
ng trình phân chia o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a nào trong so
ˆ
´
d
¯
ã
có (fdisk và tu
’
o
’
ng tu

d
¯
ı
˜
a va
ˆ
˙
t lý) d
¯
u
’
o
˙
’
c truy ca
ˆ
˙
p qua tên cu
’
a thie
ˆ
´
t bi
˙
: /dev/hda,
/dev/hdb, /dev/sda, v.v. . . Các phân vùng chính có thêm so
ˆ
´
1-4 trong tên thie
ˆ

ca
ˆ
˙
p d
¯
e
ˆ
´
n o
’
’
trên có the
ˆ
’
suy ra ta
˙
i sao la
˙
i có the
ˆ
’
bo
’
qua các
tên nhu
’
/dev/hda3 hay /dev/hda4 (d
¯
o
’

vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng /dev/hda2), và sau d
¯
ó thì vie
ˆ
˙
c d
¯
ánh so
ˆ
´
la
˙
i theo thu
´
’
tu
˙
’
thông thu
’
o
`
’
ng.

i
dùng dành cho phân vùng chính. Ví du
˙
ne
ˆ
´
u mo
ˆ
˙
t d
¯
ı
˜
a cu
´
’
ng có hai phân vùng chính (C: và D:)
và mo
ˆ
˙
t phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng, trong phân vùng mo
’
’
ro

’
i tên cu
’
a các phân vùng d
¯
ı
˜
a.
2.3.3 Quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng HD
¯
H công ty Microsoft
Dù he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành có là gì, thì d
¯
e

˙
nho
´
’
. Vì the
ˆ
´
hãy xem xét qua quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng cu
’
a các HD
¯
H khác nhau. Chúng ta chı
’
quan
tâm d
¯
e
ˆ
´
n vie
ˆ
˙

˙
c kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng tu
`
’
d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m,
CD-ROM và qua ma
˙
ng. Hãy ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`

ˆ
’
n cu
’
a HD
¯
H cu
’
a
Microsoft và nhu
˜
’
ng quye
ˆ
´
t d
¯
i
˙
nh su
’
’
du
˙
ng trong các HD
¯
H này có a
’
nh hu
’

¯
ı
˜
a và quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng 9
Nhu
’
ba
˙
n d
¯
o
˙
c bie
ˆ
´
t, khi ba
ˆ
˙
t máy tính d
¯
a
ˆ

’
’
nghie
ˆ
˙
m bo
ˆ
˙
nho
´
’
, và xác d
¯
i
˙
nh các thành
pha
ˆ
`
n khác (bàn phím, o
ˆ
’
cu
´
’
ng. . . ), kho
’
’
i d
¯

’
, ve
ˆ
`
vie
ˆ
˙
c thu
’
’
nghie
ˆ
˙
m bo
ˆ
˙
nho
´
’
, danh sách các thie
ˆ
´
t bi
˙
nha
ˆ
˙
n
ra (o
ˆ

m POST go
˙
i Int 19h. Công vie
ˆ
˙
c cu
’
a Int 19h là tìm thie
ˆ
´
t
bi
˙
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng. Vie
ˆ
˙
c tìm kie
ˆ
´
m thu
˙
’

ng u
´
’
ng. Ne
ˆ
´
u d
¯
ı
˜
a có the
ˆ
’
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng, thì trong sector so
ˆ
´
0 cu
’
a d
¯
ı
˜

´
t sector có MBR, và theo d
¯
ó d
¯
ı
˜
a có the
ˆ
’
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng.
Ngoài "so
ˆ
´
màu nhie
ˆ
˙
m" MBR còn chu
´
’
a ba
’

´
’
c chı
’
có 446 (0x1BE) byte.
Ba
’
ng
2.1 cho tha
ˆ
´
y ca
ˆ
´
u trúc cu
’
a sector kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng chính sau khi cài d
¯
a
˘
˙
t Windows.

i d
¯
o
ˆ
˙
ng chính
0x1BE Ba
’
ng phân vùng o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a
0x1FE "So
ˆ
´
màu nhie
ˆ
˙
m" (0xAA55)
MS-DOS, Windows95 và NT ghi nho
´
’
DOS MBR trong khi cài d
¯
a
˘

o
ˆ
˙
ng. Int 19h cu
’
a BIOS na
˙
p trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng chính vào bo
ˆ
˙
nho
´
’
máy tính và chuye
ˆ
’
n quye
ˆ
`
n d
¯
ie

¯
o
ˆ
˙
ng HD
¯
H; ta
ˆ
´
t ca
’
nhu
˜
’
ng gì mà nó có the
ˆ
’
làm – d
¯
ó là na
˙
p
vào bo
ˆ
˙
nho
´
’
chu
’

c d
¯
ie
ˆ
`
u này, nó tìm trong ba
’
ng phân vùng kích hoa
˙
t và d
¯
o
˙
c vào bo
ˆ
˙
nho
´
’
trình
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng thu
´

`
’
"ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u tu
`
’
". Vì trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng thu
´
’
hai trên các he
ˆ
˙
tho
ˆ
´

´
ng ta
ˆ
˙
p tin FAT, trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng thu
´
’
hai chie
ˆ
´
m
mo
ˆ
˙
t sector (512 byte). Trong phân vùng d
¯
i
˙
nh da
˙
ng du
’

’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng thu
´
’
hai na
˙
p lo
´
’
p chu
’
o
’
ng trình d
¯
a
ˆ
`
u tiên, ca
ˆ
`
n thie
ˆ
´
t cho vie

ng trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng d
¯
o
ˆ
˙
ng na
˙
p IO.SYS theo d
¯
i
˙
a chı
’
700h, sau d
¯
ó MSDOS.SYS và chuye
ˆ
’
n quye
ˆ
`
n d

¯
o
ˆ
˙
ng
se
˜
tie
ˆ
´
p tu
˙
c vo
´
’
i vie
ˆ
˙
c xu
’
’
lý Int 18h. Tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p này trên thu

’
ng ho
˙
’
p nào d
¯
ó. Trong khi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng tu
`
’
xa, khi he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u
hành kho
’
’
i d

ng.
D
¯
o
ˆ
´
i vo
´
’
i các HD
¯
H khác cu
’
a Microsoft thì quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng die
ˆ
˜
n ra tu
’
o
’
ng tu
˙

ˆ
˙
p tin DOS d
¯
u
’
o
˙
’
c giu
˜
’
la
˙
i du
’
o
´
’
i các tên tu
’
o
’
ng u
´
’
ng IO.DOS và
MSDOS.DOS. Khi ba
˙
n d

ˆ
`
n mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng w40 và phu
˙
c ho
ˆ
`
i tên ban d
¯
a
ˆ
`
u cu
’
a các ta
ˆ
˙
p tin he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng cu

’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng cu
’
a
DOS và Windows95 là nhu
’
nhau.
10 Cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux trên cùng máy tính vo
´
’
i Windows
• Windows NT4 su
’
’
du
˙
ng MBR DOS, nhu
’

ˆ
˙
t chu
’
o
’
ng trình ma
˙
ng
và có the
ˆ
’
làm d
¯
u
’
o
˙
’
c nhie
ˆ
`
u thu
´
’
. Ví du
˙
, có the
ˆ
’

’
n) kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng.
Mo
ˆ
˜
i dòng cu
’
a pha
ˆ
`
n [operating systems] trong ta
ˆ
˙
p tin boot.ini xác d
¯
i
˙
nh mo
ˆ
˙
t
phu

d
¯
i
˙
a_chı
’
_trình_kho
’
’
i_d
¯
o
ˆ
˙
ng_thu
´
’
_hai="tên_go
˙
i_cu
’
a_phu
’
o
’
ng_án"
D
¯
i
˙

a d
¯
ı
˜
a cu
˜
ng
nhu
’
ta
ˆ
˙
p tin kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng. Du
’
o
´
’
i d
¯
ây là mo
ˆ
˙

˙
ng theo d
¯
i
˙
a chı
’
phân vùng d
¯
u
’
o
˙
’
c chı
’
trên dòng d
¯
a
ˆ
`
u
tiên. Trên dòng tu
’
o
’
ng u
´
’
ng vo

o
˙
’
c la
ˆ
´
y theo ma
˘
˙
c d
¯
i
˙
nh: bootsect.dos. Ta
ˆ
˙
p tin d
¯
u
’
o
˙
’
c na
˙
p vào bo
ˆ
˙
nho
´

’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng d
¯
u
’
o
˙
’
c na
˙
p bo
’
’
i mã chu
’
o
’
ng trình
tu
`
’
MBR.
D
¯

˙
ng cách d
¯
ó. Chı
’
ca
ˆ
`
n thêm vào
boot.ini các dòng chu
´
’
a liên ke
ˆ
´
t d
¯
e
ˆ
´
n ta
ˆ
˙
p tin kho
’
’
i d
¯
o
ˆ

’
o
˙
’
c kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng theo các này. Trong ta
ˆ
˙
p
tin C:\BOOTSECT.LNX ca
ˆ
`
n ghi no
ˆ
˙
i dung cu
’
a ba
’
n ghi kho
’
’
i d

´
n d
¯
e
ˆ
`
vo
´
’
i các d
¯
ı
˜
a lo
´
’
n
Trên MS-DOS và các phiên ba
’
n d
¯
a
ˆ
`
u tiên cu
’
a Windows truy ca
ˆ
˙
p to

’
a HD
¯
H) d
¯
u
’
o
˙
’
c to
ˆ
’
chu
´
’
c qua Int 13 (Int 13h) cu
’
a BIOS. Khi này su
’
’
du
˙
ng
su
˙
’
d
¯
ánh d

• CL — 7-6 bit tu
’
o
’
ng u
´
’
ng bit lo
´
’
n cu
’
a so
ˆ
´
cylinder, 5-0 tu
’
o
’
ng u
´
’
ng so
ˆ
´
sector;
• DH — so
ˆ
´
cu

ˆ
˙
c d
¯
ánh so
ˆ
´
cylinder va
ˆ
˙
t lý và rãnh thu
’
o
`
’
ng ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u tu
`
’
0, còn sector trên
rãnh d
¯
ánh so

˙
c không quá 16, còn so
ˆ
´
sector
trên rãnh – không quá 63, và dù có dùng 10 bit d
¯
e
ˆ
’
chı
’
ra cylinder, BIOS va
ˆ
˜
n không the
ˆ
’
làm
vie
ˆ
˙
c vo
´
’
i d
¯
ı
˜
a dung lu

i ta áp du
˙
ng nhie
ˆ
`
u cách "láu cá" khác nhau. Ví du
˙
, Extended
CHS (ECHS) hay "Large disk support" (d
¯
ôi khi còn go
˙
i là "Large") su
’
’
du
˙
ng ba bit chu
’
a dùng
2.4 Lu
˙
’
a cho
˙
n trình kho
’
’
i d
¯

¯
e
ˆ
’
ta
˘
ng so
ˆ
´
cylinder. Cách này cho pehsp su
’
’
du
˙
ng ca
ˆ
´
u trúc "hình
ho
˙
c gia
’
ma
˙
o cu
’
a d
¯
ı
˜

c (có the
ˆ
’
chu
´
’
a d
¯
e
ˆ
´
n 8192 cylinder) d
¯
u
’
o
˙
’
c BIOS thu
˙
’
c hie
ˆ
˙
n. Cách này
cho phép làm vie
ˆ
˙
c vo
´

ˆ
˙
ghi cu
’
a d
¯
ı
˜
a, so
ˆ
´
d
¯
ı
˜
a và so
ˆ
´
rãnh, và
còn phát minh ra các phu
’
o
’
ng pháp khác d
¯
e
ˆ
’
ta
˘

`
n
rìa ngoài cu
’
a d
¯
ı
˜
a, dài ho
’
n, so
ˆ
´
sector d
¯
u
’
o
˙
’
c ta
˘
ng lên). Ke
ˆ
´
t qua
’
là bo
ˆ
˙

˙
’
truy
ca
ˆ
˙
p to
´
’
i toàn bo
ˆ
˙
không gian d
¯
ı
˜
a.
Khi d
¯
ó ngu
’
o
`
’
i ta nghı
˜
ra phu
’
o
’

’
o
`
’
ng tha
˘
’
ng ("Linear Block Addressing" hay LBA). Không d
¯
i sâu vào
chi tie
ˆ
´
t, có the
ˆ
’
nói ra
˘
`
ng ta
ˆ
´
t ca
’
sector trên d
¯
ı
˜
a d
¯

sector
d
¯
a
ˆ
`
u tiên trên rãnh so
ˆ
´
0 cu
’
a cylinder so
ˆ
´
0. Thay vào cho
ˆ
˜
d
¯
i
˙
a chı
’
CHS mo
ˆ
˜
i sector nha
ˆ
˙
n d

ng so
ˆ
´
ta
ˆ
´
t ca
’
sector. Vie
ˆ
˙
c d
¯
ánh so
ˆ
´
sector lôgíc
ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u tu
`
’
0, trong d
¯

’
i so
ˆ
´
thu
´
’
tu
˙
’
theo d
¯
u
’
o
`
’
ng tha
˘
’
ng thành d
¯
i
˙
a chı
’
CHS có da
˙
ng "Ho
ˆ

’
ng án: "Large", "LBA",
và "Normal" (phu
’
o
’
ng án cuo
ˆ
´
i cùng có nghı
˜
a là không thu
˙
’
c hie
ˆ
˙
n bie
ˆ
´
n d
¯
o
ˆ
’
i d
¯
i
˙
a chı

u
’
o
˙
’
c thu
˙
’
c hie
ˆ
˙
n qua Int 13h, mà
Int 13h va
ˆ
˜
n su
’
’
du
˙
ng bo
ˆ
˙
3D (C,H,S). Vì nguyên nhân này xua
ˆ
´
t hie
ˆ
˙
n ha

ánh d
¯
i
˙
a
chı
’
các d
¯
ı
˜
a có dung lu
’
o
˙
’
ng lo
´
’
n ho
’
n 8,4 Gbyte.
Ca
ˆ
`
n chú ý ra
˘
`
ng ha
˙

¯
u
’
o
˙
’
c chuye
ˆ
’
n vào các le
ˆ
˙
nh SCSI, và sau d
¯
ó tu
˙
’
d
¯
ı
˜
a tìm
ra vi
˙
trí ca
ˆ
`
n thie
ˆ
´

n nu
˜
’
a muo
ˆ
´
n nha
˘
´
c la
˙
i ra
˘
`
ng, ta
ˆ
´
t ca
’
nhu
˜
’
ng ha
˙
n che
ˆ
´
nói trên chı
’
có ý nghı

c vo
´
’
i d
¯
ı
˜
a
d
¯
ã không còn su
’
’
du
˙
ng Int 13 cu
’
a BIOS, mà su
’
’
du
˙
ng driver riêng cu
’
a mình. Nhu
’
ng tru
’
o
´

ˆ
´
trong giai d
¯
oa
˙
n kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng d
¯
a
ˆ
`
u
tiên ba
ˆ
´
t ky
`
he
ˆ
˙
tho
ˆ

ˆ
`
u he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng
ra ngoài vùng 8 Gbyte d
¯
ı
˜
a d
¯
a
ˆ
`
u tiên: chúng không the
ˆ
’
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng tu

’
o
˙
’
ng lo
´
’
n ho
’
n nhie
ˆ
`
u. D
¯
e
ˆ
’
có the
ˆ
’
hie
ˆ
’
u cách thoát
kho
’
i nhu
˜
’
ng ha

¯
H
Linux.
2.4 Lu
˙
’
a cho
˙
n trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng
2.4.1 Trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng LILO cu
’
a HD
¯
H Linux

ˆ
˙
ng nhân
Linux tu
`
’
d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m, d
¯
ı
˜
a cu
´
’
ng, và cu
˜
ng có the
ˆ
’
kho
’
’
i d
¯

e
ˆ
’
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng.
LILO không pha
’
i là chu
’
o
’
ng trình d
¯
o
’
n le
’
mà là mo
ˆ
˙
t bo
ˆ
˙

e
ˆ
’
cài d
¯
a
˘
˙
t và ca
ˆ
´
u hình trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng, và các ta
ˆ
˙
p tin phu
˙
c vu
˙
:
12 Cài d
¯
a

´
t ca
’
thông tin ca
ˆ
`
n thie
ˆ
´
t
trong giai d
¯
oa
˙
n kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng vào các cho
ˆ
˜
tu
’
o
’
ng u

• các ta
ˆ
˙
p tin phu
˙
c vu
˙
, ca
ˆ
`
n cho LILO trong tho
`
’
i gian kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng. Nhu
˜
’
ng ta
ˆ
˙
p tin này thu
’
o

˙
ng (xem phía du
’
o
´
’
i) và ta
ˆ
˙
p tin map (/boot/map); trong ta
ˆ
˙
p tin này có chı
’
ra
vi
˙
trí cu
’
a nhân. Mo
ˆ
˙
t ta
ˆ
˙
p tin quan tro
˙
ng khác – ta
ˆ
˙

c na
˙
p vào bo
ˆ
˙
nho
´
’
d
¯
a
ˆ
`
u tiên qua Int cu
’
a BIOS;
trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng na
˙
p nhân Linux hay sector kho
’
’
i d

ˆ
`
n thu
´
’
nha
ˆ
´
t d
¯
u
’
o
˙
’
c ghi vào sector kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng và phu
˙
c vu
˙
d
¯
e

`
n thu
’
o
`
’
ng d
¯
u
’
o
˙
’
c ghi trên
d
¯
ı
˜
a trong ta
ˆ
˙
p tin /boot/boot.b.
Ca
ˆ
`
n nho
´
’
ra
˘

˙
ng MBR
cu
’
a DOS. Vì the
ˆ
´
ne
ˆ
´
u ghi sector kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng LILO vào MBR, thì các he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành d
¯
ã cài cu
’

¯
o
ˆ
˙
ng cu
’
a LILO có the
ˆ
’
d
¯
u
’
o
˙
’
c thie
ˆ
´
t ke
ˆ
´
d
¯
e
ˆ
’
su
’
’

˙
ng cu
’
a LILO trong khi cài d
¯
a
˘
˙
t có the
ˆ
’
d
¯
a
˘
˙
t vào nhu
˜
’
ng cho
ˆ
˜
sau:
• sector kho
’
’
i d
¯
o
ˆ

`
u tiên (/dev/hda, /dev/sda, . . . );
• sector kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng cu
’
a phân vùng chính vo
´
’
i he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng ta
ˆ
˙
p tin Linux trên d
¯
ı
˜
a cu
´

’
ng d
¯
a
ˆ
`
u tiên
(/dev/hda5, . . . ). Su
˙
’
tha
ˆ
˙
t là pha
ˆ
`
n lo
´
’
n chu
’
o
’
ng trình da
˙
ng fdisk không d
¯
e
ˆ
`

ng và tu
`
’
cho
ˆ
´
i vie
ˆ
˙
c kích hoa
˙
t phân vùng này. Vì
va
ˆ
˙
y trong thành pha
ˆ
`
n LILO có chu
´
’
a mo
ˆ
˙
t chu
’
o
’
ng trình d
¯

˜
tro
˙
’
kha
’
na
˘
ng kích hoa
˙
t phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng. Ca
ˆ
`
n su
’
’
du
˙
ng tùy cho
˙
n -b hoa
˘
˙
c bie

o
ˆ
˙
ng cu
’
a d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m hay phân vùng chính, vo
´
’
i d
¯
i
˙
nh da
˙
ng he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng ta
ˆ
˙

’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng nhu
˜
’
ng ta
ˆ
˙
p tin sau:
• /boot/boot.b;
• /boot/map (ta
˙
o ra bo
’
’
i le
ˆ
˙
nh /sbin/lilo);
2.4 Lu
˙
’
a cho
˙
n trình kho
’

˙
c cho
˙
n phiên ba
’
n nhân khi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng);
• sector kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng cu
’
a các he
ˆ
˙
d
¯
ie

a ra khi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng (ne
ˆ
´
u d
¯
u
’
o
˙
’
c xác d
¯
i
˙
nh).
Nhu
’
va
ˆ
˙
y, sector kho
’

tin ba
˙
n d
¯
o
˙
c se
˜
cài d
¯
a
˘
˙
t sau này) ca
ˆ
`
n na
˘
`
m trong pha
˙
m vi 1024 cylinder d
¯
a
ˆ
`
u tiên cu
’
a d
¯

n che
ˆ
´
cu
’
a BIOS o
’
’
trên.
Ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u tu
`
’
phiên ba
’
n 21, LILO d
¯
u
’
a ra màn hình trình d
¯
o
’

o
´
’
c d
¯
ây ca
ˆ
`
n nha
ˆ
´
n phím Tab d
¯
e
ˆ
’
go
˙
i trình d
¯
o
’
n này).
2.4.2 Các trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ

¯
o
ˆ
˙
ng khác.
• Ne
ˆ
´
u nhu
’
tru
’
o
´
’
c khi cài d
¯
a
˘
˙
t Linux d
¯
ã có HD
¯
H Windows NT/2000/XP, thì trình kho
’
’
i d
¯
o

ng
OS Loader có ít nha
ˆ
´
t hai u
’
u the
ˆ
´
. Thu
´
’
nha
ˆ
´
t, ta
ˆ
´
t ca
’
ca
ˆ
´
u hình cu
˜
không bi
˙
ma
ˆ
´

t
Linux lên d
¯
ı
˜
a mà LILO không the
ˆ
’
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng, ví du
˙
, o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a thu
´
’
hai trên controller thu
´

¯
u
’
o
˙
’
c cài d
¯
a
˘
˙
t. Và ne
ˆ
´
u nhu
’
vì
mo
ˆ
˙
t lý do nào d
¯
ó ba
˙
n d
¯
o
˙
c không muo
ˆ

’
o
`
’
ng d
¯
i kèm vo
´
’
i ba
’
n phân pho
ˆ
´
i Linux);
• Tho
`
’
i gian ga
ˆ
`
n d
¯
ây trong thành pha
ˆ
`
n ba
’
n phân pho
ˆ

’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng Boot Manager.
Trong ra
ˆ
´
t nhie
ˆ
`
u hu
’
o
´
’
ng da
ˆ
˜
n ngu
’
o
`
’
i ta khuyên dùng chu
’
o

n thông tin khác nhau còn nha
˘
´
c d
¯
e
ˆ
´
n chu
’
o
’
ng trình System Commander;
• Thêm mo
ˆ
˙
t trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng khác có trong thành pha
ˆ
`
n gói PartitionMagic cu
’
a công ty

e
ˆ
´
n mo
ˆ
˙
t loa
˙
t trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng khác (mo
ˆ
˙
t so
ˆ
´
có the
ˆ
’
tìm tha
ˆ
´
y trong thu
’

’
du
˙
ng chúng. Và ta
ˆ
´
t ca
’
nhu
˜
’
ng lo
`
’
i khuyên dùng sau cu
’
a tác gia
’
se
˜
du
˙
’
a
trên vie
ˆ
˙
c su
’
’

n d
¯
o
˙
c ca
ˆ
`
n d
¯
o
˙
c hu
’
o
´
’
ng da
ˆ
˜
n cài d
¯
a
˘
˙
t và su
’
’
du
˙
ng cu

˙
y, theo ý kie
ˆ
´
n cu
’
a tác gia
’
có các phu
’
o
’
ng án kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng sau:
• Ne
ˆ
´
u d
¯
ã cài d
¯
a
˘

’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng nào khác, thì có the
ˆ
’
su
’
’
du
˙
ng LILO, hoa
˘
˙
c d
¯
a
ˆ
`
u tiên cha
˙
y DOS và
sau d
¯
ó kho
’

o
’
ng trình nhu
’
va
ˆ
˙
y, nhu
’
ng chúng ta se
˜
không xét d
¯
e
ˆ
´
n).
• Ne
ˆ
´
u d
¯
ã cài d
¯
a
˘
˙
t Windows 95 OSR2 hay Windows 98 trên FAT32, và ba
˙
n d

du
˙
ng loadlin.exe. Ra
ˆ
´
t nhie
ˆ
`
u
HOWTO kha
˘
’
ng d
¯
i
˙
nh ra
˘
`
ng không ca
ˆ
`
n su
’
’
d
¯
u
˙
ng LILO, ne

ng Linux qua NT Loader, cài d
¯
a
˘
˙
t trên phân vùng FAT32, cu
’
a tác gia
’
d
¯
ã ke
ˆ
´
t thúc
không thành công. Vì the
ˆ
´
, trong tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p này tác gia
’
d
¯

mo
ˆ
˙
t a
ˆ
´
n
tu
’
o
˙
’
ng to
ˆ
´
t, vì the
ˆ
´
tác gia
’
khuyên ba
˙
n d
¯
o
˙
c su
’
’
du

´
t cách cài d
¯
a
˘
˙
t Linux, su
’
’
du
˙
ng ta
ˆ
´
t ca
’
ba
phu
’
o
’
ng án kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng: qua trình kho

¯
a
˘
˙
t trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng ca
ˆ
`
n chua
ˆ
’
n bi
˙
các phân vùng
trên d
¯
ı
˜
a, hay ít nha
ˆ
´
t là nghı
˜

i khuyên o
’
’
d
¯
ây không pha
’
i là vie
ˆ
˙
c de
ˆ
˜
dàng, vì phân vùng d
¯
ı
˜
a phu
˙
c thuo
ˆ
˙
c ra
ˆ
´
t nhie
ˆ
`
u
vào ý thích và nhu ca

’
se
˜
d
¯
a
˘
˙
t tên d
¯
ı
˜
a và phân vùng theo "tiêu chua
ˆ
’
n" cu
’
a Linux, tu
´
’
c là /dev/hda, /dev/hdb,
v.v. . . d
¯
o
ˆ
´
i vo
´
’
i d

’
du
˙
ng
các cách lu
’
u tru
˜
’
thông tin trên d
¯
ı
˜
a và sau d
¯
ó d
¯
o
˙
c chúng tu
`
’
d
¯
ı
˜
a khác nhau. Chính vì the
ˆ
´
to

˙
t vài nhu
’
chúng ta se
˜
tha
ˆ
´
y o
’
’
du
’
o
´
’
i)
phân vùng riêng.
D
¯
a
ˆ
`
u tiên chúng ta hãy xem xét mo
ˆ
˙
t tru
’
o
`

c
không vu
’
o
˙
’
t quá 8,4 Gbyte (nói chính xác ho
’
n – so
ˆ
´
cylinder không vu
’
o
˙
’
t quá 1024). Trong
tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p này mo
˙
i thu
´
’

’
d
¯
u
’
cho
ˆ
˜
cho he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành se
˜
cài d
¯
a
˘
˙
t. Có the
ˆ
’
su
’
’
du

t d
¯
e
ˆ
’
cài
d
¯
a
˘
˙
t he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành vo
´
’
i ca
ˆ
´
u hình co
’
ba
’
n trong ba

d
¯
ie
ˆ
`
u hành, mà còn pha
’
i tính ca
’
kích thu
’
o
´
’
c cu
’
a các chu
’
o
’
ng trình ba
˙
n d
¯
o
˙
c du
˙
’
tính cha

ˆ
’
tránh kho
’
i!). Hãy tính ra
˘
`
ng, 700 Mbyte dành cho Linux o
’
’
trong ba
’
ng nói trên chı
’
dành cho
các chu
’
o
’
ng trình cài d
¯
a
˘
˙
t cùng vo
´
’
i Linux theo ma
˘
˙

i vo
´
’
i Windows cu
˜
ng tu
’
o
’
ng tu
˙
’
nhu
’
va
ˆ
˙
y.
2.5 Chua
ˆ
’
n bi
˙
các phân vùng trên d
¯
ı
˜
a 15
Ba
’

Windows 98 200 Mbyte
Windows NT 200 Mbyte
Windows 2000 700 Mbyte
Linux Red Hat 6.2 (Worksta-
tion vo
´
’
i KDE)
700 Mbyte
Theo kinh nghie
ˆ
˙
m cu
’
a tác gia
’
thì d
¯
e
ˆ
’
làm vie
ˆ
˙
c vo
´
’
i Windows 95/98, Windows NT và Linux
các phân vùng vo
´

o
’
ng trình lo
´
’
n, nhu
’
OpenOffice.Org), còn d
¯
o
ˆ
´
i vo
´
’
i Windows 200 thì ca
ˆ
`
n phân vùng
lo
´
’
n ho
’
n.
Bây gio
`
’
chúng ta se
˜

n chia mo
ˆ
˙
t phân vùng swap riêng bie
ˆ
˙
t cho Linux. Khi xác
d
¯
i
˙
nh dung lu
’
o
˙
’
ng cu
’
a phân vùng swap Linux ca
ˆ
`
n tính d
¯
e
ˆ
´
n nhu
˜
’
ng ye

¯
o
˙
c có 256 MByte RAM và 128 Mbyte không gian swap, thì se
˜
có 384 Mbyte bo
ˆ
˙
nho
´
’
a
’
o.
• D
¯
e
ˆ
’
làm vie
ˆ
˙
c vo
´
’
i Linux ca
ˆ
`
n ít nha
ˆ

’
n 12 Mbyte.
• Trên Linux kích thu
’
o
´
’
c mo
ˆ
˙
t phân vùng swap không the
ˆ
’
vu
’
o
˙
’
t quá 128 Mbyte. Nghı
˜
a là
phân vùng swap có the
ˆ
’
có kích thu
’
o
´
’
c lo

´
’
a
’
o lo
´
’
n ho
’
n, thì ca
ˆ
`
n ta
˙
o hai phân
vùng swap hoa
˘
˙
c su
’
’
du
˙
ng ta
ˆ
˙
p tin swap.
• Khi tính kích thu
’
o

˘
˙
t Linux vo
´
’
i ca
ˆ
´
u hình chua
ˆ
’
n và
các chu
’
o
’
ng trình u
´
’
ng du
˙
ng chua
ˆ
’
n thì 48 Mbyte không gian swapping là d
¯
u
’
. Còn ne
ˆ

kích thu
’
o
´
’
c chính xác cu
’
a không gian swap phu
˙
thuo
ˆ
˙
c lo
´
’
n vào chu
’
o
’
ng trình se
˜
d
¯
u
’
o
˙
’
c cài
d

t d
¯
ı
˜
a
nho
’
và ít bo
ˆ
˙
nho
´
’
RAM. Trong tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p ngu
’
o
˙
’
c la
˙
i hãy phân chia d
¯

ho
’
n 128 Mbyte. Còn ne
ˆ
´
u nhu
’
ba
˙
n d
¯
o
˙
c
có 128 Mbyte RAM hay nhie
ˆ
`
u ho
’
n, thì phân vùng này có the
ˆ
’
không ca
ˆ
`
n thie
ˆ
´
t.
Ta

˘
˙
t
vào mo
ˆ
˙
t phân vùng. Tuy nhiên, vie
ˆ
˙
c d
¯
a
˘
˙
t he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng ta
ˆ
˙
p tin Linux lên vài phân vùng riêng re
˜
là
có ý nghı
˜
a. Ví du
˙

’
) se
˜
chu
´
’
a he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng ta
ˆ
˙
p tin go
ˆ
´
c (/). Phân vùng thu
´
’
hai dành cho thu
’
mu
˙
c /home. Còn
phân vùng thu
´
’
ba d

¯
H Linux có o
ˆ
’
n d
¯
i
˙
nh và d
¯
áng tin ca
ˆ
˙
y d
¯
e
ˆ
´
n d
¯
âu, thì thı
’
nh thoa
’
ng cu
˜
ng ca
ˆ
`
n cài d

’
a ba
’
n phân pho
ˆ
´
i, hoa
˘
˙
c vì ít kinh nghie
ˆ
˙
m su
’
’
16 Cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux trên cùng máy tính vo
´
’
i Windows
du
˙
ng nên làm ho
’

˙
t ba
’
n phân
pho
ˆ
´
i khác. Ne
ˆ
´
u nhu
’
ta
ˆ
´
t ca
’
d
¯
u
’
o
˙
’
c cài d
¯
a
˘
˙
t vào mo

bi
˙
ma
ˆ
´
t (ne
ˆ
´
u không có ba
’
n sao chép). Ngoài ra,
se
˜
bi
˙
ma
ˆ
´
t ca
’
nhu
˜
’
ng chu
’
o
’
ng trình d
¯
ã cài tu

o
˙
’
c cài vào thu
’
mu
˙
c /usr. Ne
ˆ
´
u dành cho thu
’
mu
˙
c này mo
ˆ
˙
t
phân vùng riêng và khi cài d
¯
a
˘
˙
t không d
¯
i
˙
nh da
˙
ng la

˙
c (ra
ˆ
´
t có the
ˆ
’
ca
ˆ
`
n vài ca
ˆ
´
u hình nho
’
) sau khi cài d
¯
a
˘
˙
t la
˙
i he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng. Trong tiêu chua
ˆ

ng có lo
`
’
i khuyên ve
ˆ
`
vie
ˆ
˙
c d
¯
a
˘
˙
t thu
’
mu
˙
c /usr lên mo
ˆ
˙
t phân vùng riêng.
Theo tác gia
’
tha
ˆ
´
y, nhu
˜
’

’
d
¯
ı
˜
a cu
’
a mình, trong tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p chı
’
có mo
ˆ
˙
t o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a nho
’
. Bây gio

nhu
˜
’
ng gì d
¯
ã nói d
¯
e
ˆ
´
n o
’
’
pha
ˆ
`
n tru
’
o
´
’
c (ha
˙
n che
ˆ
´
dung lu
’
o
˙

˙
m vi 1024 cylinder d
¯
a
ˆ
`
u tiên. Nhân tie
ˆ
˙
n, NT Loader không nha
ˆ
´
t thie
ˆ
´
t pha
’
i
d
¯
a
˘
˙
t vào phân vùng NTFS, cu
˜
ng nhu
’
không nha
ˆ
´

o
ˆ
´
i vo
´
’
i Linux có the
ˆ
’
d
¯
a
˘
˙
t thu
’
mu
˙
c go
ˆ
´
c cùng vo
´
’
i thu
’
mu
˙
c
con /boot vào các cylinder "tha

’
p này, nhu
˜
’
ng d
¯
e
ˆ
`
nghi
˙
cu
’
a tác gia
’
cho ra ba
’
ng to
ˆ
’
ng ke
ˆ
´
t sau:
• pha
ˆ
`
n kho
’
’

a
d
¯
ı
˜
a, vo
´
’
i d
¯
i
˙
nh da
˙
ng FAT16 (DOS);
• phân vùng chính tie
ˆ
´
p theo dành cho thu
’
mu
˙
c go
ˆ
´
c (/), kích thu
’
o
´
’

˙
i cu
’
a d
¯
ı
˜
a d
¯
a
˘
˙
t thành phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng;
• trong phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng ta
˙
o các phân vùng lôgíc cho mo
ˆ
˜

HD
¯
H Linux (trong /home se
˜
d
¯
a
˘
˙
t các ta
ˆ
˙
p tin riêng cu
’
a ngu
’
o
`
’
i dùng, còn trong /usr –
chu
’
o
’
ng trình se
˜
cài d
¯
a
˘

phân vùng d
¯
a
ˆ
`
u tiên. Ne
ˆ
´
u nhu
’
trên máy d
¯
ã cài d
¯
a
˘
˙
t Windows NT hay có FAT32, thì mo
ˆ
˙
t phân
vùng FAT16 cu
˜
ng không thu
`
’
a. Thu
´
’
nha

˙
n d
¯
o
˙
c
có the
ˆ
’
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng tu
`
’
d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m DOS (ta
˙
m tho

˘
`
ng d
¯
ı
˜
a cu
´
’
ng làm vie
ˆ
˙
c bình thu
’
o
`
’
ng. Thu
´
’
hai, he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng ta
ˆ
˙
p tin FAT16 d

ˆ
˙
c trao
d
¯
o
ˆ
’
i ta
ˆ
˙
p tin giu
˜
’
a các he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng. Nhu
’
ng không nên d
¯
e
ˆ
’
phân vùng này lo
´
’

`
’
i khuyên này d
¯
u
’
a ra vo
´
’
i gia
’
thie
ˆ
´
t ra
˘
`
ng, ba
˙
n d
¯
o
˙
c chı
’
có mo
ˆ
˙
t d
¯

’
c nhu
˜
’
ng lo
`
’
i khuyên này, chı
’
có d
¯
ie
ˆ
`
u phân vùng swap to
ˆ
´
t
ho
’
n d
¯
a
˘
˙
t trên d
¯
ı
˜
a khác vo

ˆ
˙
c
trong Linux (cu
˜
ng de
ˆ
˜
hie
ˆ
’
u vì d
¯
a
ˆ
`
u d
¯
o
˙
c ít pha
’
i cha
˙
y ho
’
n).
2.6 Windows NT và Linux: kho
’
’

ch chia o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a, ca
ˆ
`
n lu
˙
’
a cho
˙
n công cu
˙
d
¯
e
ˆ
’
d
¯
u
’
a ke
ˆ
´
hoa

´
n nhie
ˆ
`
u nha
ˆ
´
t là fdisk; trên mo
˙
i he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u
hành d
¯
e
ˆ
`
u có phiên ba
’
n riêng cu
’
a chu
’
o

ˆ
´
t ký du
˜
’
lie
ˆ
˙
u nào. Nhu
’
ng chúng ta d
¯
ang xem
xét tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p d
¯
ã có HD
¯
H nào d
¯
ó trên d
¯
ı

y.
Trong thành pha
ˆ
`
n các ba
’
n phân pho
ˆ
´
i Red Hat và BlackCat (ra
ˆ
´
t có the
ˆ
’
trong các ba
’
n
phân pho
ˆ
´
i khác) có chu
’
o
’
ng trình fips, phu
˙
c vu
˙
cho phân chia o

`
’
i khuyên cu
’
a tác
gia
’
vo
´
’
i ba
˙
n d
¯
o
˙
c, nhu
˜
’
ng ngu
’
o
`
’
i dùng Linux mo
´
’
i – ne
ˆ
´

˙
ng chu
’
o
’
ng trình này.
Thu
´
’
nha
ˆ
´
t, chu
’
o
’
ng trình này cho phép phân chia la
˙
i o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a mà không làm ma
ˆ
´
t thông tin (tu
´

’
o
˙
’
c ghi la
˙
i). Khi này, không chı
’
ta
˙
o d
¯
u
’
o
˙
’
c
phân vùng mo
´
’
i tu
`
’
cho
ˆ
˜
tro
ˆ
´

ˆ
´
p mo
ˆ
˙
t giao
die
ˆ
˙
n d
¯
o
ˆ
`
ho
˙
a de
ˆ
˜
su
’
’
du
˙
ng có ho
ˆ
˜
tro
˙
’

´
t quan tro
˙
ng vo
´
’
i ngu
’
o
`
’
i dùng mo
´
’
i.
Khi ta
˙
o phân vùng ca
ˆ
`
n d
¯
e
ˆ
’
ý không cho ranh gio
´
’
i giu
˜

’
ba
˙
n d
¯
o
˙
c la
ˆ
˙
p ke
ˆ
´
hoa
˙
ch và thu
˙
’
c hie
ˆ
˙
n vie
ˆ
˙
c
phân chia o
ˆ
’
d
¯

¯
o
ˆ
˙
ng qua OS Loader cu
’
a NT
Trong pha
ˆ
`
n này, khi nói ve
ˆ
`
Windows NT xin nga
ˆ
`
m hie
ˆ
’
u ca
’
Windows 2000 và NT, vì "quan
he
ˆ
˙
" cu
’
a chúng d
¯
o

’
c cài vào phân vùng /dev/hda2 (ne
ˆ
´
u nhu
’
ba
˙
n d
¯
o
˙
c nho
´
’
, /dev/hda1 se
˜
dành cho
phân vùng FAT16). Ne
ˆ
´
u HD
¯
H Windows NT d
¯
ã d
¯
u
’
o

¯
a
˘
˙
t. Và nhu
’
the
ˆ
´
có the
ˆ
’
su
’
’
du
˙
ng chu
’
o
’
ng trình này d
¯
e
ˆ
’
kho
’
’
i d

’
o
´
’
c cài
d
¯
a
˘
˙
t có the
ˆ
’
mô ta
’
nhu
’
sau:
1. Ne
ˆ
´
u nhu
’
ba
˙
n d
¯
o
˙
c chu

d
¯
ı
˜
a
me
ˆ
`
m kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng và phu
˙
c ho
ˆ
`
i Windows NT. D
¯
e
ˆ
’
ta
˙
o d
¯

˜
a me
ˆ
`
m, ro
ˆ
`
i sao chép lên d
¯
ó các ta
ˆ
˙
p tin ntldr, ntdetect.com và boot.ini tu
`
’
thu
’
mu
˙
c go
ˆ
´
c cu
’
a o
ˆ
’
d
¯
ı

y tu
`
’
trình d
¯
o
’
n he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng (le
ˆ
˙
nh Backup trong Start/Program/Accessories).
2. Dùng chu
’
o
’
ng trình Partition Magic d
¯
e
ˆ
’
la
ˆ
´
y mo

´
ng ta
ˆ
˙
p tin Linux) và phân vùng swap. Cách tính kích thu
’
o
´
’
c cu
’
a
chúng d
¯
ã nói o
’
’
trên.
3. Cài d
¯
a
˘
˙
t Linux theo chı
’
da
ˆ
˜
n cu
’

a
˘
˙
t HD
¯
H Linux trên cùng máy tính vo
´
’
i Windows
• thu
´
’
nha
ˆ
´
t, trong quá trình cài d
¯
a
˘
˙
t nha
ˆ
´
t d
¯
i
˙
nh pha
’
i ta

o
’
ng tu
˙
’
the
ˆ
´
, tùy thuo
ˆ
˙
c
vào ba
’
n phân pho
ˆ
´
i) khi d
¯
u
’
o
˙
’
c ho
’
i có ta
˙
o d
¯

c dùng d
¯
e
ˆ
´
n o
’
’
sau. Ngoài ra, có the
ˆ
’
su
’
’
du
˙
ng d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m này d
¯
e
ˆ
’
kho
’

’
a khác vo
´
’
i d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m kho
’
’
i
d
¯
o
ˆ
˙
ng DOS, sau khi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng he
ˆ

du
˙
ng o
ˆ
’
d
¯
e
ˆ
’
d
¯
o
˙
c các d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m khác. Tuy nhiên cách kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng

ng trong
tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p "ba
ˆ
´
t d
¯
a
˘
´
c dı
˜
". D
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m này còn ca
ˆ
`
n thie

a
˘
˙
t Linux ca
ˆ
`
n cài LILO vào sector d
¯
a
ˆ
`
u tiên cu
’
a phân vùng dành
cho thu
’
mu
˙
c go
ˆ
´
c (/) cu
’
a Linux, chu
´
’
không pha
’
i vào sector kho
’

y LILO se
˜
d
¯
u
’
o
˙
’
c cài vào sector d
¯
a
ˆ
`
u tiên cu
’
a /dev/hda3
Theo nguyên ta
˘
´
c, ne
ˆ
´
u nhu
’
ba
˙
n d
¯
o

ˆ
˙
ng qua NT Loader) va
ˆ
˜
n có the
ˆ
’
d
¯
a
˙
t d
¯
u
’
o
˙
’
c nhu
’
ng ca
ˆ
`
n bo
’
ra mo
ˆ
˙
t chút công su

´
ne
ˆ
´
u ba
˙
n d
¯
o
˙
c cài LILO vào MBR, thì ca
ˆ
`
u phu
˙
c ho
ˆ
`
i la
˙
i MBR cu
’
a
Windows. Tác gia
’
cu
˜
ng se
˜
nói cách phu

ˆ
`
u tiên cu
’
a phân vùng d
¯
ã cài Linux.
4. Sau khi cài d
¯
a
˘
˙
t xong, kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng Linux ba
˘
`
ng d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`

ng duy nha
ˆ
´
t).
5. Sao chép sector kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng cu
’
a Linux vào mo
ˆ
˙
t ta
ˆ
˙
p tin; ta
ˆ
˙
p tin này se
˜
ca
ˆ
`
n d
¯

ˆ
˙
n nhu
’
sau: d
¯
a
ˆ
`
u
tiên ga
˘
´
n mo
ˆ
˙
t d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m tra
˘
´
ng (mo
´
’
i mua thì càng to

ˆ
’
ghino
ˆ
˙
idung sectorkho
’
’
id
¯
o
ˆ
˙
ngcu
’
ad
¯
ı
˜
a/dev/hda3 vàota
ˆ
˙
ptin /mnt/floppy/bootsect.lnx.
1
6. Tie
ˆ
´
p theo ca
ˆ
`

a C: (/dev/hda1) có d
¯
i
˙
nh da
˙
ng FAT, thì có the
ˆ
’
ta
˙
o ta
ˆ
˙
p tin bootsect.lnx trong thu
’
mu
˙
c go
ˆ
´
c cu
’
a
d
¯
ı
˜
a C:. Tác gia
’

ˆ
´
u phân vùng chính d
¯
a
ˆ
`
u
tiên có d
¯
i
˙
nh da
˙
ng NTFS. Tuy nhiên o
’
’
d
¯
ây cu
˜
ng không có va
ˆ
´
n d
¯
e
ˆ
`
gì, chı

’
a ho
ˆ
˜
tro
˙
’
to
ˆ
´
t vie
ˆ
˙
c ghi lên phân vùng NTFS.
2.6 Windows NT và Linux: kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng qua OS Loader cu
’
a NT 19
kênh giao tác
[root]# shutdown -h now
Vì MBR chu
’
a có gì thay d

a d
¯
ı
˜
a C:, hay chính xác ho
’
n là vào thu
’
mu
˙
c go
ˆ
´
c
cu
’
a phân vùng mà tu
`
’
d
¯
ó kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng Windows NT. D

a trong d
¯
ó (nhu
˜
’
ng ta
ˆ
˙
p tin này có the
ˆ
’
a
ˆ
’
n!). Ta
ˆ
˙
p tin bootsect.lnx có the
ˆ
’
d
¯
a
˘
˙
t thuo
ˆ
˙
c tính
chı

’
d
¯
a
˘
˙
t tên ba
ˆ
´
t ky
`
.)
8. Vie
ˆ
˙
c còn la
˙
i là kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng la
˙
i máy tính mo
ˆ
˙

d
¯
u
’
o
˙
’
c cha
˙
y và sau d
¯
ó nó (LILO) se
˜
na
˙
p Linux.
Còn bây gio
`
’
chúng ta se
˜
xem xét tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p ba

a (Master Boot Record, MBR). Trong tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p này ba
’
n
ghi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng Windows NT (hay 2000) se
˜
bi
˙
xóa, và vie
ˆ
˙
c kho
’
’
i d

ˆ
˜
n còn muo
ˆ
´
n su
’
’
du
˙
ng trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng OS Loader
cu
’
a NT, chu
´
’
không muo
ˆ
´
n dùng LILO, thì nhu
˜
’

¯
o
ˆ
˙
ng Windows NT tu
`
’
d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng (d
¯
ã ta
˙
o tru
’
o
´

˙
o). Trong
trình d
¯
o
’
n (thu
˙
’
c d
¯
o
’
n) cu
’
a trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng ca
ˆ
`
n cho
˙
n le
ˆ

2. Phu
˙
c ho
ˆ
`
i la
˙
i ba
’
n ghi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng chính cu
’
a d
¯
ı
˜
a. Su
’
’
du
˙
ng câu le
ˆ

ˆ
˙
c. Trong Windows 2000 có các le
ˆ
˙
nh chuyên dùng
fixboot và fixmbr (cha
˙
y tu
`
’
console phu
˙
c ho
ˆ
`
i he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng). Cha
˙
y hai le
ˆ
˙
nh này theo thu
´
’

o
ˆ
˙
ng la
˙
i máy tính tu
`
’
d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng Linux và d
¯
a
˘
ng nha
ˆ
˙

˙
p tin lilo.conf. O
’
’
d
¯
a
ˆ
`
u ta
ˆ
˙
p tin này có liên ke
ˆ
´
t d
¯
e
ˆ
´
n phân
vùng kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng theo ma

´
giá tri
˙
này thành phân vùng d
¯
ã cài Linux lên (chính xác ho
’
n là thành phân vùng
d
¯
u
’
o
˙
’
c ga
˘
´
n nhu
’
go
ˆ
´
c (/) cu
’
a Linux). Ne
ˆ
´
u Linux d
¯

´
’
d
¯
ã cài Linux vào d
¯
âu, thì hãy cha
˙
y câu le
ˆ
˙
nh mount và tìm ke
ˆ
´
t qua
’
tu
’
o
’
ng tu
˙
’
nhu
’
sau
2
:
2
có nghı

˙
y le
ˆ
˙
nh /sbin/lilo d
¯
e
ˆ
’
ghi trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng vào phân vùng /dev/hda3 (ca
ˆ
`
n cha
˙
y
le
ˆ
˙
nh lilo không có tham so
ˆ
´
). Se

`
n, ba
’
n ghi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng cu
’
a Windows d
¯
u
’
o
˙
’
c giu
˜
’
nguyên ve
˙
n.
7. Thu
˙
’
c hie

ˆ
`
n kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng la
˙
i chı
’
d
¯
e
ˆ
’
chuye
ˆ
’
n sector
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ

’
d
¯
ây. Ba
˙
n d
¯
o
˙
c d
¯
ã có the
ˆ
’
cho
˙
n HD
¯
H se
˜
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng và d
¯

ˆ
´
u hình LILO
Nhu
’
d
¯
ã nói trong pha
ˆ
`
n lu
˙
’
a cho
˙
n chu
’
o
’
ng trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng, ne
ˆ
´

o
ˆ
˙
ng là chu
’
o
’
ng trình có trong
thành pha
ˆ
`
n cu
’
a mo
˙
i ba
’
n phân pho
ˆ
´
i HD
¯
H Linux – LILO (LInux LOader).
Gio
ˆ
´
ng nhu
’
tru
’

’
có the
ˆ
’
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng nhie
ˆ
`
u HD
¯
H.
1. Tru
’
o
´
’
c khi cài d
¯
a
˘
˙
t Linux hãy chua
ˆ

´
y pha
ˆ
`
n không gian d
¯
ı
˜
a còn tro
ˆ
´
ng và trên d
¯
ó
ta
˙
o ra mo
ˆ
˙
t phân vùng ext2(3) (he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng ta
ˆ
˙
p tin Linux) và mo
ˆ

´
’
ng vu
’
o
˙
’
t quá 8,4 Gbyte thì hãy d
¯
o
˙
c ky
˜
các pha
ˆ
`
n 2.3 và 2.5.
3. Cài d
¯
a
˘
˙
t Linux theo chı
’
da
ˆ
˜
n d
¯
i kèm vo

’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng LILO, thì trong quá trình cài da
˘
˙
t Linux ca
ˆ
`
n cho
˙
n phu
’
o
’
ng án cài
LILO vào ba
’
n ghi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙

’
khuyên ba
˙
n d
¯
o
˙
c nên làm.
3
4. Bu
’
o
´
’
c tie
ˆ
´
p theo ca
ˆ
`
n ca
ˆ
´
u hình LILO d
¯
e
ˆ
’
có the
ˆ

ng ta
ˆ
˙
p tin /etc/lilo.conf và câu le
ˆ
˙
nh /sbin/lilo. Câu le
ˆ
˙
nh này
dùng d
¯
e
ˆ
’
cài d
¯
a
˘
˙
t (hay cài d
¯
a
˘
˙
t la
˙
i) LILO.
Chúng ta xem xét mo
ˆ

Ghi chú. Trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng LILO không ba
˘
´
t buo
ˆ
˙
c pha
’
i cài d
¯
a
˘
˙
t vào ba
’
n ghi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ

¯
u
’
o
˙
’
c kích hoa
˙
t và chu
´
’
a thu
’
mu
˙
c go
ˆ
´
c cu
’
a Linux hoa
˘
˙
c tha
ˆ
˙
m
chí trên phân vùng lôgíc trong phân vùng mo
’
’

i d
¯
o
ˆ
˙
ng cu
’
a MS-DOS hay Windows. Tuy nhiên tác gia
’
chu
’
a nhìn tha
ˆ
´
y su
˙
’
ca
ˆ
`
n thie
ˆ
´
t
cu
’
a u
´
’
ng du

se
˜
không xem xét d
¯
e
ˆ
´
n.
2.7 Su
’
’
du
˙
ng trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng LILO 21
/dev/hda2 chu
´
’
a Linux. Trong tru
’
o
`
’

i thích cho ví du
˙
: Dòng boot cho bie
ˆ
´
t thie
ˆ
´
t bi
˙
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng.
Dòng compact ba
ˆ
˙
t che
ˆ
´
d
¯
o
ˆ
˙

ˆ
˙
ng; tính na
˘
ng (nén) này ta
˘
ng to
ˆ
´
c d
¯
o
ˆ
˙
cu
’
a kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng d
¯
a
ˆ
`
u.

ˆ
`
u tu
`
’
dòng image là các pha
ˆ
`
n nho
’
cu
’
a ta
ˆ
˙
p tin ca
ˆ
´
u hình, mo
ˆ
˜
i pha
ˆ
`
n tu
’
o
’
ng u
´

˙
n cu
’
a ngu
’
o
`
’
i dùng. Trong mo
ˆ
˜
i pha
ˆ
`
n nhu
’
va
ˆ
˙
y
có mo
ˆ
˙
t dòng label. Trên dòng này ghi tên ca
ˆ
`
n nha
ˆ
˙
p vào da

H muo
ˆ
´
n kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng. Ne
ˆ
´
u nhu
’
tên
không d
¯
u
’
o
˙
’
c nha
ˆ
˙
p sau khoa
’
ng tho

¯
H theo ma
˘
˙
c d
¯
i
˙
nh. Trong ví du
˙
này, se
˜
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng Linux theo ma
˘
˙
c d
¯
i
˙
nh, vì pha
ˆ
`

ra he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành d
¯
u
’
o
˙
’
c kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng theo ma
˘
˙
c d
¯
i
˙

chu
´
’
a ba
’
ng phân chia d
¯
ı
˜
a. LILO se
˜
không
d
¯
u
’
a thông tin ve
ˆ
`
phân chia d
¯
ı
˜
a cho he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ

c d
¯
u
’
a ra. (Mo
ˆ
˙
t so
ˆ
´
he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành có công cu
˙
khác d
¯
e
ˆ
’
xác d
¯
i
˙
nh là d

`
n thu
˙
’
c hie
ˆ
˙
n câu le
ˆ
˙
nh /sbin/lilo, sau khi thay
d
¯
o
ˆ
’
i chı
’
da
ˆ
˜
n d
¯
e
ˆ
´
n ba
’
ng phân chia d
¯

ˆ
´
t ho
’
n) other = /dev/hda1 trong ta
ˆ
˙
p tin /etc/lilo.conf, thì
trong thu
’
mu
˙
c go
ˆ
´
c cu
’
a d
¯
ı
˜
a /dev/hda1 (d
¯
ı
˜
a C: trong he
ˆ
˙
tho
ˆ

o
’
’
d
¯
ó na
˘
`
m trình
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng NT Loader (vì Windows NT d
¯
u
’
o
˙
’
c cài d
¯
a
˘
˙
t tru

’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng trong ta
ˆ
˙
p tin boot.ini
ba
˘
`
ng không, d
¯
e
ˆ
’
không tha
ˆ
´
y trình d
¯
o
’
n kho
’
’
i d

ˆ
˙
p tin boot.ini ca
ˆ
`
n
d
¯
a
˘
˙
t khác không (tho
`
’
i gian cho
`
’
d
¯
u
’
o
˙
’
c tính theo giây). D
¯
ie
ˆ
`
u này có the

’
a NT Loader (trong tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p này se
˜
có 3
HD
¯
H: Linux, Windows NT và Windows 98, trong trình d
¯
o
’
n cu
’
a LILO ne
ˆ
´
u cho
˙
n dos
thì se
˜
hie
ˆ

i d
¯
o
ˆ
˙
ng).
Ne
ˆ
´
u ba
˙
n d
¯
o
˙
c muo
ˆ
´
n kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng Windows tru
˙
’
c tie