Trung Tâm Chăm Sóc Ban Ngày
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức (Câu Chuyện Thầy Lang)

Từ hơn một tháng nay, sáng nào Cụ Nguyên cũng thức dậy đúng giờ, dành 20 phút vận
động gân cốt, rửa mặt đánh răng rồi trang điểm mặc quần áo, ngồi chờ xe đến đón.
Đúng 8 giờ xe tới. Lên xe, cụ đã thấy cả chục vị lão niên hiện diện, cười nói vui như Tết
với nhau. Cụ nhập cuộc, chia xẻ câu chuyện.
Tới trung tâm, các cụ xuống xe vào nhà.
Bữa ăn sáng đã sẵn sàng, mỗi cụ lãnh một phần ra bàn ngồi ăn. Tất nhiên vừa ăn vừa ba
hoa phát ngôn, kể chuyện nắng mưa, chuyện gia đình, chuyện hàng xóm. Và cả chuyện
bầu cử Tổng Thống, chuyện đời sống của bà con ở quê hương. Hôm nay có mặt hơn bốn
chục cụ.
Sau đó, tới các chương trình sinh hoạt do trung tâm cung cấp như chơi domino, đánh cờ,
tập thể dục dưỡng sinh, nghe thuyết về an sinh xã hội…
Tới buổi trưa, các cụ được mời ăn bữa cơm nóng hổi rồi lim dim nhắm mắt, nghỉ ngơi
nửa giờ. Buổi chiểu lại tiếp tục sinh hoạt khoảng 2 giờ rồi các cụ lên xe ra về.
Cứ như vậy từ thứ Hai cho tới thứ Sáu, các cụ gặp nhau, hàn huyên, sinh hoạt.
Các cụ đang tham gia chương trình “Chăm Sóc Ban Ngày cho Người Cao Tuổi” (Adult
Day Care Program), chẳng khác chi các cháu nội ngoại bé bỏng của các cụ tới nhà giữ
trẻ khi cha mẹ chúng đi làm.

Chăm Sóc Ban Ngày cung cấp một chương trình được tổ chức chu đáo vào ban ngày,
dưới 24 giờ, từ thứ Hai tới thứ Sáu, tại môi trường cộng đồng hài hòa. Chương trình có
mục đích hỗ trợ sự độc lập của người cao tuổi đồng thời cũng thăng tiến quan hệ xã hội,
sức khỏe tinh thần và thể chất của họ. Đúng như định nghĩa của cơ quan Y tế Thế giới, là
một cơ thể chỉ khỏe mạnh khi không có bệnh về tinh thần, thể xác cộng thêm sự hài hòa
xã hội.
Các dịch vụ bao gồm nhiều sinh hoạt khác nhau phù hợp với nhu cầu và sự ưa thích của
thân chủ, có bữa ăn đầy đủ chất dinh dưỡng và có người giới thiệu, hướng dẫn thân chủ
sử dụng các nguồn phúc lợi tại địa phương. Các dịch vụ của trung tâm phải được thực
hiện tại nhà hoặc một trung tâm được chính quyền thừa nhận là đã hội đủ các tiêu chuẩn

Tại Hoa Kỳ, ADS bắt đầu năm 1958. Tới năm 1969, Bộ Y Tế Xã Hội tiểu bang Maryland
phổ biến kết quả các tìm hiểu về mục đích và quy luật của trung tâm chăm sóc người cao
tuổi. Từ đó ADS ngày một gia tăng. Thập niên 1960 có 12 chương trình, tăng lên 20
chương trình vào thập niên 1970 và hiện nay có khoảng 3500 trung tâm. Gần đây, các
nhà thờ, nhà dưỡng lão cũng bắt đầu tổ chức các trung tâm chăm sóc ban ngày.
Mục đích
Dịch vụ chăm sóc ban ngày có ba mục đích chính: duy trì tốt tình trạng sức khỏe và giao
tế xã hội của người già, phục hồi khả năng của họ và giúp người chăm sóc có thì giờ nghỉ
ngơi.
Có ba mẫu trung tâm được nêu ra:
1-Mô hình I cung cấp dịch vụ y tế, phục hồi khả năng cho những người rất kém sức khỏe,
người mới từ bệnh viện ra. Nếu không có chương trình ban ngày này, họ có thể sẽ được
đưa vào các trung tâm chăm sóc có điều dưỡng viên.
Trung tâm có nhiều chuyên viên khác nhau như vật lý trị liệu, hướng dẫn nghề, luyện
tiếng nói, giải trí để phục vụ thân chủ, qua sự hướng dẫn của bác sĩ riêng mỗi người già.
Trung tâm cũng giúp thân nhân có thêm kiến thức về việc chăm sóc người đau bệnh.
2-Mô hình II có tính cách bảo trì (maintenance) đối với người cao tuổi có nhiều rủi ro
bệnh tật. Trung tâm cung cấp các dịch vụ như giám sát sinh hoạt, tư vấn tâm lý xã hội,
hướng dẫn dinh dưỡng, theo dõi tình trạng sức khỏe. Thân chủ được các bác sĩ riêng hoặc
các trung tâm y tế giới thiệu tới. Chương trình nhắm vào việc tránh cho thân chủ khỏi
phải vào bệnh viện và cũng để giúp thân nhân chăm sóc có thì giờ nghỉ ngơi, làm công
việc cần thiết khác.
3-Mô hình III có tính cách tâm lý-xã hội đối với người cao tuổi yếu đuối, sống cô lập xa
cách xã hội. Thân chủ được sinh hoạt trong môi trường an toàn. Các dịch vụ do trung tâm
cung cấp đều nhắm mục đích giúp thân chủ duy trì sự giao tiếp xã hội, tránh sa sút tinh
thần và thể chất.
Nhân viên của trung tâm có thể gồm có một cán bộ xã hội, một điều dưỡng viên bán thời
gian, một người phụ trách các sinh hoạt hàng ngày, một số thiện nguyện viên.
Trên thực tế, có hai loại trung tâm thường thấy:
-Adult day care là chương trình ban ngày để cung cấp sự chăm sóc cho người trưởng

5.Các chuyên viên vật lý trị liệu, điều chỉnh tiếng nói, phục hồi chức năng
6.Chuyên chở thân chủ tới và rời trung tâm
7.Thiện nguyện viên.
Thông thường thì cứ một nhân viên phục vụ cho tám thân chủ
Khách hàng
Thân chủ của ADS là những người có khó khăn như sau:
1.Không thực hiện được các sinh hoạt căn bản hàng ngày (Activities of Daily Living) như
tắm rửa, mặc quần áo, đi vệ sinh, chuyển mình, kiểm soát đại tiểu tiện, ăn uống.
Ngoài ra họ cũng có khó khăn thực hiện các phương tiện duy trì sinh hoạt hàng ngày
(Instrumental ADL) như trả tiền nợ, nấu ăn, đi mua sắm, giặt quần áo, dùng điện thoại.
2.Một số người sống một mình và không tự chăm sóc được
3.Một số người sống với thân nhân, nhưng cần ADS để thân nhân có thì giờ nghỉ ngơi và
làm công việc cần thiết khác.
4.Người mới xuất bệnh viện, cần hỗ trợ để trở lại sinh hoạt bình thường trong cộng đồng.
ADS không nhận thân chủ nằm liệt giường, nghiện ngập, có hành động nguy hiểm đối
với bản thân và người khác, không có nhu cầu y tế và không thực tâm muốn tham gia.
Quyền hạn thân chủ
Khi tham gia chương trình, thân chủ có một số quyền hạn mà trung tâm phải tôn trọng:
-Có quyền được đối xử như một người trưởng thành với sự kính trọng tương xứng.
-Có quyền tham dự vào một chương trình với các dịch vụ và sinh hoạt có mục đích thăng
tiến thái độ tích cực của con người.
-Có quyền tham dự vào một chương trình với các dịch vụ khích lệ sự học hỏi, cải thiện
khả năng và sự ham muốn của mỗi cá nhân
-Có quyền được hỗ trợ, khích lệ duy trì tính cách độc lập trong phạm vi có thể và tham dự
vào các sinh hoạt có tác dụng làm tăng tính cách độc lập, tự chủ này.
-Được cung cấp môi trường với các trang thiết bị an toàn, lành mạnh, thoải mái đúng với
nhu cầu của mình
-Tự do tham dự các nghi lễ tôn giáo của mình cũng như tiếp đón các vị lãnh đạo tinh
thần.
-Tham dự hoặc rời trung tâm bất cứ lúc nào, ngoại trừ trường hợp người bảo hộ ngăn cấm