Nâng cao chất lượng báo in phục vụ đồng bào
dân tộc thiểu số (Khảo sát trường hợp người
Thái ở Tương Dương, Nghệ An)

Lữ Thị Ngọc

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn Thạc sĩ ngành: Báo chí học; Mã số: 60 32 01
Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Thu Hương
Năm bảo vệ: 2010

Abstract: Tìm hiểu về vai trò của công chúng trong quy trình truyền thông, đặc biệt là
vai trò của công chúng báo chí với hiệu quả của quá trình truyền thông. Nghiên cứu về
diện mạo báo chí dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, những thành công và hạn chế
của báo chí dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, và đặc biệt nghiên cứu tìm hiểu tờ
„Dân tộc và Phát triển‟ để đưa ra đánh giá về ưu, nhược điểm của tờ báo đối với công
tác thông tin tuyên truyền cho đồng bào dân tộc thiểu số. Đánh giá nhu cầu, thói quen
và khả năng tiếp nhận thông tin của đồng bào dân tộc thiểu số. Thu thập và tìm hiểu
những nhận xét, đánh giá của đồng bào dân tộc thiểu số về những ấn phẩm dành riêng
cho họ, đặc biệt là tờ báo “Dân tộc và Phát triển”.

Keywords: Báo chí học; Dân tộc thiểu số; Người Thái; Báo in

Content
PHẦN MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Báo chí có ý nghĩa rất quan trọng đối với đời sống của đồng bào dân tộc vùng sâu,
vùng xa. Nhận thức rõ vai trò của báo chí trong công tác tư tưởng đối với vùng đồng bào dân
tộc thiểu số, Đảng và Nhà nước rất quan tâm đầu tư cho lĩnh vực này. Ngày 31 tháng 12 năm
2001, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 1637/QĐ-TTg về việc cấp một số loại báo, tạp
chí cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đến ngày 20 tháng 7 năm 2006, Thủ

Để nâng cao hiệu quả thông tin tuyên truyền cho đối tượng đồng bào dân tộc thiểu
số ngoài việc nâng cao chất lượng thông tin, có các chế độ, chính sách ưu tiên… thì việc
nghiên cứu nhu cầu và thói quen và khả năng tiếp nhận thông tin của đồng bào các dân tộc
thiểu số cũng như tìm hiểu đánh giá nhận xét của họ về chất lượng báo chí dành riêng cho
đồng bào dân tộc thiểu số là một việc làm cần thiết. Dựa trên kết quả nghiên cứu, các nhà

3
hoạch định chính sách và các nhà truyền thông có thể tìm ra phương pháp, cách thức thông tin
phù hợp để đạt hiệu quả tuyên truyền cao nhất.
2. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Đã có một số khóa luận và luận văn nghiên cứu về đề tài báo chí dành cho đối tượng
đồng bào dân tộc thiểu số như tìm hiểu về các ấn phẩm dành cho đối tượng là đồng bào dân
tộc thiểu số hay nghiên cứu về những nội dung cụ thể được phản ánh trên các ấn phẩm này.
Ví dụ:
- “Tin ảnh dân tộc và miền núi với vấn đề bảo lưu và phát triển vốn văn hóa các
dân tộc thiểu số” của Âu Văn Vượng (K36).
- Phương pháp thể hiện tin trên “Tin ảnh Dân tộc và Miền núi” của Phạm
Phương Thảo (K37).
- “Báo chí với vấn đề chăm sóc và bảo vệ sức khỏe đồng bào dân tộc miền núi”
của Trần Thị Minh (1997) (Khảo sát trên báo Nhân Dân và Tin ảnh Dân tộc và Miền núi).
- “Thông tin kinh tế của tin ảnh Dân tộc và miền núi với việc góp phần phát
triển kinh tế của đồng bào miền núi” của Nguyễn Thị Thu Hương.
- “Sự phản ánh công tác xóa đói giảm nghèo trên chuyên đề Dân tộc và Miền
núi” của Nguyễn Thu Hiền (K41)
- Đặc biệt là gần đây nhất là luận văn: “Các ấn phẩm báo chí của Thông tấn xã
Việt Nam phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thời kỳ đổi mới” của Trương Văn
Quân.
Tuy nhiên, tất cả các luận văn, khóa luận nêu trên chỉ mới nghiên cứu một (hoặc một
số) khía cạnh về nội dung thông tin mà các nhà báo sáng tạo và cung cấp cho đối tượng tiếp
nhận – đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, phần nhiều các công trình tập trung nghiên cứu

dành riêng cho mình, từ đó đưa ra những đề xuất kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng các ấn
phẩm này.
Để đạt được mục đích trên luận văn sẽ thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Tìm hiểu về vai trò của công chúng trong quy trình truyền thông, đặc biệt là vai trò
của công chúng báo chí với hiệu quả của quá trình truyền thông.

5
- Nghiên cứu về diện mạo báo chí dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, những thành
công và hạn chế của báo chí dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, và đặc biệt nghiên cứu tìm
hiểu tờ „Dân tộc và Phát triển‟ để đưa ra đánh giá về ưu, nhược điểm của tờ báo đối với công
tác thông tin tuyên truyền cho đồng bào dân tộc thiểu số.
- Đánh giá nhu cầu, thói quen và khả năng tiếp nhận thông tin của đồng bào dân
tộc thiểu số.
- Thu thập và tìm hiểu những nhận xét, đánh giá của đồng bào dân tộc thiểu số về
những ấn phẩm dành riêng cho họ, đặc biệt là tờ báo “Dân tộc và Phát triển”.

4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là các ấn phẩm báo chí dành cho đồng bào dân
tộc thiểu số và công chúng đồng bào dân tộc thiểu số - đối tượng tiếp nhận những ấn phẩm
thông tin này.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Đề tài nghiên cứu các ấn phẩm báo in dành riêng cho
đồng bào dân tộc thiểu số kể sau khi có quyết định 975/QĐ-TTg của Thủ Tướng Chính Phủ,
đặc biệt là tờ “Dân tộc và Phát triển” (trong thời gian từ 2008-2010).
Đề tài khảo sát sát thói quen, nhu cầu và khả năng tiếp nhận thông tin của bà con dân
tộc Thái (Tương Dương, Nghệ An) và những nhận xét, đánh giá của họ về các ấn phẩm báo
chí dành riêng cho đồng bào dân tộc thiếu số, đặc biệt là tờ “Dân tộc và Phát triển”.
5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đề tài nghiên cứu dựa trên nền tảng tư tưởng của chủ nghĩa Mac - Lênin và tư tưởng
của chủ tịch Hồ Chí Minh, cơ sở lí luận báo chí truyền thông, các lí thuyết về công chúng,
chính sách báo chí của Đảng và nhà nước cho đối tượng đồng bào dân tộc thiểu số.

sách báo chí, chính sách về đồng bào dân tộc thiểu số có những chính sách hợp lí, mang lại
hiệu quả thiết thực.
Luận văn là một trong những nguồn tư liệu thực tế hữu ích để các cơ quan báo chí và
người làm báo tham khảo từ đó xây dựng những phương pháp, cách thức truyên truyền phù
hợp với tâm lí tiếp nhận của công chúng là đồng bào dân tộc thiểu số.

7
Thông qua việc nghiên cứu công chúng đồng bào dân tộc thiểu số, luận văn cũng
mạnh dạn đề xuất một vài kiến nghị, giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác báo chí dân tộc
thiểu số, nâng cao chất lượng các ấn phẩm dành riêng cho đối tượng này.
7. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Vai trò của công chúng trong quá trình truyền thông và vài nét về công
chúng dân tộc thiểu số ở Việt Nam
Trong chương này, tác giả khái quát, hệ thống lại những vấn đề về công chúng
truyền thông, và tìm ra những đặc trưng riêng về công chúng là đồng bào dân tộc thiểu số ở
Việt Nam, trong đó có đồng bào dân tộc Thái (Tương Dương) và quan điểm của Đảng và Nhà
nước ta đối với đồng bào dân tộc thiểu số.
Chương 2: Báo chí dành cho đối tượng đồng bào dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện
nay và ưu-nhược điểm của tờ báo „Dân tộc và Phát triển‟
Ở chương này, tác giả luận văn đưa ra bức tranh chung nhất về báo chí dành cho đối
tượng đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời tập trung khảo sát tờ „Dân tộc và phát triển‟ trong
việc thông tin tuyên truyền phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số để chỉ ra ưu, nhược điểm của tờ
báo, xét trên hai bình diện về nội dung và hình thức thể hiện.
Chương 3: Nhu cầu, thói quen, khả năng tiếp nhận thông tin báo chí của đồng bào
dân tộc Thái (Tương Dương) và đánh giá, nhận xét của họ về báo chí dành riêng cho mình
Qua khảo sát điều tra xã hội học và phỏng vấn sâu trực tiếp đối tượng người Thái
(Tương Dương, Nghệ An), ở chương này chúng tôi đưa ra những phân tích, đánh giá về nhu
cầu, thói quen và khả năng tiếp nhận thông tin của đồng bào người Thái (ở Tương Dương,
Nghệ An) đồng thời nêu lên những đánh giá, nhận xét của họ về báo chí dành riêng cho đồng

Nội
15. Đào Đăng Hy (2002), Địa lý nghệ an, Nxb Nghệ an
16. Nguyễn Thị Thu Hương (2003) “Thông tin kinh tế của tin ảnh Dân tộc và Miền núi
với việc góp phần phát triển kinh tế của đồng bào miền núi” khóa luận tốt nghiệp
,trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, (ĐHQG Hà Nội), Hà Nội.
17. Nguyễn Thu Hiền (2001)“Sự phản ánh công tác xóa đói giảm nghèo trên chuyên
đề Dân tộc và Miền núi”, khóa luận tốt nghiệp,trường Đại học Khoa học xã hội và
Nhân văn, (ĐHQG Hà Nội), Hà Nội.
18. Hội đồng Bộ trưởng, Quyết định số 72/HĐBT ngày 13 tháng 3 năm 1990 Về một số
chủ trương, chính sách cụ thể phát triển kinh tế -xã hội miền núi

9
19. Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội Chủ nghĩa Việt Nam 1992
20. Hồ Chí Minh toàn tập (1999), Nxb Sự thật
21. Trần Thị Minh (1997) “Báo chí với vấn đề chăm sóc và bảo vệ sức khỏe đồng bào
dân tộc miền núi” khóa luận tốt nghiệp,trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân
văn, (ĐHQG Hà Nội), Hà Nội.
22. Đào Duy Nhất (2010), Tổng quan lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam (1925-
2010), Nxb Chính trị Quốc Gia
23. Trần Hữu Quang (2004), Xã hội học báo chí, Nxb trẻ TP Hồ Chí Minh
24. Trần Hữu Quang (2001) Chân dung công chúng truyền thông , Nxb Thành phố Hồ
Chí Minh
25. Trương Văn Quân “Các ấn phẩm báo chí của Thông tấn xã Việt Nam phục vụ
đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thời kỳ đổi mới” , Luận văn thạc sĩ, Trường
Đại học khoa học xã hội và nhân văn, (ĐHQG Hà Nội), Hà Nội
26. Tô Huy Rứa (2001), Thư tịch báo chí Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, HN
27. Dương Xuân Sơn (2008), Các thể loại báo chí Chính luận nghệ thuật, Nxb Đại học
Quốc Gia Hà Nội
28. Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang, (2004), Cơ sở lí luận Báo chí
Truyền thông, Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội

2010.
42. Âu Văn Vượng,(1995) “Tin ảnh dân tộc và miền núi với vấn đề bảo lưu và phát
triển vốn văn hóa các dân tộc thiểu số”, khóa luận tốt nghiệp, trường Đại học Khoa
học xã hội và Nhân văn,(ĐHQG Hà Nội), Hà Nội.
43. www.vov.vn
44. www. Uybandantoc.org.vn
45. www. Nghe an.vn
46. www. Dangcongsan.vn
47. www.cpv.org.vn