Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
79
Chỉång 5
CHN CẠC THIÃÚT BË ÂIÃÛN CHÊNH
TRONG NH MẠY ÂIÃÛN V TRẢM BIÃÚN ẠP

5.1. Xạc âënh dng âiãûn lm viãûc tênh toạn
5.1.1. Cạc tçnh trảng lm viãûc ca thiãút bë âiãûn (TBÂ)
Cạc thiãút bë âiãûn (TBÂ) cọ 2 tçnh trảng lm viãûc: Tçnh trảng lm viãûc bçnh thỉåìng
v tçnh trảng lm viãûc cỉåỵng bỉïc, tỉång ỉïng våïi hai tçnh trảng ny cọ 2 dng âiãûn l
dng âiãûn lm viãûc bçnh thỉåìng v dng âiãûn lm viãûc cỉåỵng bỉïc.
1. Tçnh trảng lm viãûc bçnh thỉåìng

Tçnh trảng lm viãûc bçnh thỉåìng l tçnh trảng lm viãûc våïi gi thiãút trong khu vỉûc
âang xẹt khäng cọ pháưn tỉí no ca hãû thäúng bë càõt mäüt cạch bàõt büc.
Dng âiãûn lm viãûc bçnh thỉåìng cỉûc âải (I
btmax
) l dng âiãûn låïn nháút cọ thãø åí tçnh
trảng ny v thỉåìng âỉåüc dng âãø chn tiãút diãûn dáy dáùn v cạp theo âiãưu kiãûn kinh tãú.
Vê dủ: Âäúi våïi âỉåìng dáy kẹp tçnh trảng lm viãûc bçnh thỉåìng l c 2 âỉåìng dáy
cng mang ti, dng âiãûn bçnh thỉåìng cỉûc âải bàòng 1/2 dng âiãûn phủ ti cỉûc âải.
2. Tçnh trảng lm viãûc cỉåỵng bỉïc

Tçnh trảng lm viãûc cỉåỵng bỉïc l tçnh trảng lm viãûc våïi gi thiãút trong khu vỉûc
âang xẹt cọ pháưn tỉí ca hãû thäúng bë càõt mäüt cạch bàõt büc.
Vê dủ : Âỉåìng dáy kẹp lm viãûc våïi mäüt dáy mang ti.
Dng âiãûn cỉåỵng bỉïc thỉåìng låïn hån dng lm viãûc bçnh thỉåìng v nọ âỉåüc dng
âãø chn cạc thiãút bë âiãûn theo âiãưu kiãûn phạt nọng láu di
5.1.2. Xạc âënh dng âiãûn lm viãûc tênh toạn


I
qt
maxpt
bt
=

Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
80
- Dng âiãûn lm viãûc cỉåỵng bỉïc ca cạc mạy biãún ạp xạc âënh ỉïng våïi lục mäüt mạy
biãún ạp bë hng (B
2
), lục âọ phủ ti váùn cỉûc âải nhỉng khäng thãø vỉåüt quạ kh nàng quạ
ti ca mạy biãún ạp.

âm
U.3
S
I
maxpt
cb
=
c. Trảm chè cọ mäüt mạy biãún ạp:
Âäúi våïi trảm cọ mäüt mạy biãún ạp dng âiãûn lm viãûc bçnh thỉåìng ỉïng våïi lục phủ

ca mäüt mạy phạt hồûc mạy biãún ạp cọ cäng sút låïn nháút näúi vo thanh gọp. Dng âiãûn
cỉåỵng bỉïc tênh theo cäng sút låïn nháút truưn qua mạy biãún ạp hay cäng sút låïn nháút
do mạy phạt phạt ra trong âiãưu kiãûn lm viãûc cỉåỵng bỉïc.
- Thanh gọp cáúp âiãûn ạp cao - trung ca nh mạy âiãûn v thanh gọp âiãûn ạp tháúp
ca cạc trảm gi
m ạp thç láúy bàòng dng âënh mỉïc qua mạy biãún ạp cọ cäng sút låïn nháút
tỉång ỉïng våïi cáúp âiãûn ạp âọ.
- Âäúi våïi thanh gọp ca trảm biãún ạp trung gian thç khäng thãø láúy nhỉ trãn m phi
xẹt âãún cäng sút chảy qua thanh gọp trảm ny âãø âãún trảm tiãúp theo. S
ptmax
B
1
B
2
S
ptmax
B
1
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
81
5.2. Dảng ngàõn mảch tênh toạn v âiãøm ngàõn mảch tênh toạn
5.2.1. Dảng ngàõn mảch tênh toạn
-

Khi chn khê củ âiãûn v cạc pháưn cọ dng âiãûn chảy qua, ta cáưn phi biãút dng
âiãûn ngàõn mảch chảy qua nọ âãø kiãøm tra äøn âënh nhiãût v äøn âënh âäüng cho cạc thiãút bë

35 KV)
ÅÍ cáúp âiãûn ạp ny dng ngàõn mảch thỉåìng bẹ nãn cạc khê củ âiãûn âỉåüc chn
thỉåìng âm bo äøn âënh nhiãût. Âäưng thåìi âãø âm bo vãư màût cạch âiãûn thç khong cạch
giỉỵa cạc thiãút bë âiãûn phi â låïn, do âọ thỉåìng âm bo äøn âënh âäüng. Nọi cạch khạc
âäúi våïi khê củ âiãûn cao ạp: I
äâââm
v I
äânâm
låïn nãn thỉåìng âm bo âiãưu kiãûn äøn âënh
B1
110-500 KV
N1
HT
N2
35- 110
K1
N3
N4
PÂI
N7
F1
N5
∼
N’5
F2
N6
∼
N’6
K2
F3

- Taùc duỷng : Duỡng õóứ choỹn vaỡ kióứm tra caùc khờ cuỷ õióỷn maỷch haỷ aùp maùy bióỳn aùp
lión laỷc.
- Nguọửn cung cỏỳp gọửm tỏỳt caớ
caùc maùy phaùt cuớa nhaỡ maùy vaỡ hóỷ thọỳng.
Sồ õọử duỡng õóứ tờnh toaùn ngừn maỷch tổồng ổùng vồùi luùc tỏỳt caớ caùc maùy phaùt vaỡ hóỷ
thọỳng õang vỏỷn haỡnh chố coù maùy bióỳn aùp B1 nghố.
*Thổỷc tóỳ : Sau khi sổớa chổợa maùy bióỳn aùp B1 xong ngổồỡi ta õoùng maùy cừt phờa haỷ
aùp õóứ kióứm tra khọng taới maùy bióỳn aùp thỗ xaớy ra ngừn maỷch, luùc naỡy I
MC
= I
N3
laỡ doỡng
õióỷn ngừn maỷch lồùn nhỏỳt chaỷy qua maùy cừt.
ióứm ngừn maỷch N4:
- Taùc duỷng: Duỡng õóứ choỹn vaỡ kióứm tra caùc khờ cuỷ õióỷn maỷch phỏn õoaỷn.
- Nguọửn cung cỏỳp gọửm tỏỳt caớ caùc maùy phaùt cuớa nhaỡ maùy vaỡ hóỷ thọỳng trổỡ maùy
phaùt F1.
- Tỗnh traỷng sồ õọử : Maùy bióỳn aùp B1 vaỡ maùy phaùt F1 nghộ caùc maùy phaùt coỡn laỷi vaỡ
hóỷ thọỳng laỡm vióỷc bỗnh thổồỡng.
Thổỷc tóỳ maùy phaùt F1 vỏựn laỡm vióỷc bỗnh thổồỡng nhổng thaỡnh phỏửn do maùy phaùt F1
cung cỏỳp cho õióứm ngừn maỷch N4 khọng õi qua maỷch phỏn õoaỷn nón ta giaớ thióỳ
t F1
nghộ. Maùy bióỳn aùp B1 nghộ thỗ doỡng ngừn maỷch do hóỷ thọỳng vaỡ caùc maùy phaùt khaùc cung
cỏỳp cho õióứm ngừn maỷch N4 õi qua maỷch phỏn õoaỷn laỡ lồùn nhỏỳt .
Caùc õióứm ngừn maỷch N5, N5', N6, N6':
- Taùc duỷng : Duỡng õóứ choỹn vaỡ kióứm tra caùc khờ cuỷ õióỷn maỷch maùy phaùt.
- Tỗnh traỷng sồ õọử:
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
83

• Cạc âiãøm ngàõn mảch N7, N7' v N8:
- Tạc dủng : Dng âãø chn v kiãøm tra cạc khê củ âiãûn mảch tỉû dng v mảch
âỉåìng dáy phủ ti cáúp âiãûn ạp mạy phạt.
- Tçnh trảng så âäư : Táút c cạc mạy phạt v hãû thäúng lm viãûc bçnh thỉåìng.
Chụ : Theo så âäư v cạc gi thiãút tênh toạn ngàõn mảch ta cọ :
I
N3
= I
N4
+ I
N5

I
N7
= I
N5
+ I
N5'

I
N7'
= I
N6
+ I
N6'

5. 3. Chn mạy càõt âiãûn
5.3.1. Khại niãûm - phán loải
1. Khại niãûm
Mạy càõt âiãûn ạp cao ( >1000V) l mäüt loải khê củ âiãûn dng âãø âọng càõt cạc mảch

cạc tiãúp âiãøm ca mạy càõt âỉåüc âàût trong bưng dáûp häư quang cọ mäi trỉåìng l chán
khäng nãn kh nàng dáûp tàõt häư quang låïn.
- Mạ
y càõt âiãûn phủ ti : Khạc våïi cạc loải mạy càõt âiãûn trãn mạy càõt ny chè cọ thãø
âọng, càõt dng âiãûn phủ ti nhỉng khäng càõt âỉåüc dng âiãûn ngàõn mảch. Bưng dáûp häư
quang lm bàòng váût liãûu tỉû sinh khê.
5.3.2. Cạc tham säú ca mạy càõt
Cạc tham säú cå bn l : U
âm
, I
âm
, I
äâââm
, I
äânâm
.

Ngoi ra cn mäüt säú tham säú sau :
a. Dng âiãûn càõt âënh mỉïc (I
câm
): Do nh chãú tảo quy âënh v âàût trỉng cho kh
nàng càõt ca mạy càõt.
Dng âiãûn càõt âënh mỉïc l dng âiãûn ngàõn mảch ba pha hiãûu dủng låïn nháút (tải
thåìi âiãøm måí tiãúp âiãøm) m mạy càõt cọ thãø càõt âỉåüc khi âiãûn ạp phủc häưi giỉỵa cạc pha
bàòng âiãûn ạp âënh mỉïc nhỉng khäng lm hỉ hng mạy càõt v cọ thãø tiãúp tủc âọng càõt
nhỉỵng láưn sau m khäng phi sỉía chỉỵa gç.
Khi ngàõn mảch mäüt pha N
(1)
cho phẹp càõt dng bàòng 1,15 I
âm

c. Doỡng õióỷn õoùng õởnh mổùc (I
õõm
): I
õõm
õỷt trổng cho khaớ nng õoùng cuớa maùy cừt
õióỷn khi õang ngừn maỷch. où laỡ doỡng õióỷn ngừn maỷch ba pha hióỷu duỷng toaỡn phỏửn lồùn
nhỏỳt hay bión õọỹ doỡng õióỷn xung kờch lồùn nhỏỳt maỡ maùy cừt õióỷn coù thóứ õoùng õổồỹc nhổng
khọng laỡm cho caùc õỏửu tióỳp xuùc bở haỡn dờnh laỷi, hay coù nhổợng hổ hoớng khaùc khi õióỷn aùp
bũng õióỷn aùp õởnh mổùc vaỡ theo quy trỗnh thờ nghióỷm. Cho nón I
õõm

phuỷ thuọỹc chuớ yóỳu
vaỡo cỏỳu taỷo cuớa bọỹ truyóửn õọỹng vaỡ hóỷ thọỳng tióỳp õióứm.
Thổồỡng õọỳi vồùi maùy cừt : I
õõm
= I
ọõõm
.
Trong caùc maùy cừt ngổồỡi ta thổồỡng chóỳ taỷo : I
õõm
I
cõm
.
5.3.3. Choỹn maùy cừt õióỷn trong hóỷ thọỳng õióỷn
ióửu kióỷn choỹn:
- U
õmMC
U
õmmaỷng
- I

bv
laỡ thồỡi gian taùc õọỹng cuớa tờn hióỷu baớo vóỷ rồle
t
bv
= (0,02 - 0,05) sec.
t
mc
laỡ thồỡi gian taùc õọỹng cuớa maùy cừt
t
mc

= (0,1 - 0,12) sec
Theo tờnh toaùn ngừn maỷch ta coù: I
Nt
= . I"
Trong õoù = f ( x/r , t )
ọỳi vồùi maùy cừt cao aùp : t
min
= 0,1 sec
Ta coù: I
N0
,
1
=
1,0kck
2
1,0ck
2
II ++
Thổỷc tóỳ tờnh toaùn cho thỏỳy: I

nhõm
.t
nhõm
B
N
I
2


. T
tõ

ọỳi vồùi maùy cừt coù I
õm
> 1000A khọng cỏửn kióứm tra ọứn õởnh nhióỷt.
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
86
• Xạc âënh T
tâ
:
Giạ trë T
tâ
âỉåüc chn sao cho diãûn têch giåïi hản båíi âỉåìng cong I
2
ckt
trong khong
thåìi gian ngàõn mảch t våïi trủc honh bàòng âụng diãûn têch hçnh chỉỵ nháût cọ diãûn têch
bàòng I
2

• Dao cạch ly l mäüt thiãút bë âiãûn cao ạp dng âãø âọng càõt cạc mảch âiãûn cao
ạp lục khäng cọ dng âiãûn hay cho phẹp âọng càõt dng âiãûn nh theo qui âënh.
• Nhiãûm vủ : Nhiãûm vủ ch úu l tảo khong cạch an ton träng tháúy âỉåüc âãø
âm bo an ton cho nhán viãn sỉía chỉỵa cạc thiãút bë âiãûn hay trong mäüt säú trỉåìng håüp
nọ dng âãø thao tạc så âäư trong mäüt säú så âäư näúi âiãûn.
• Cäng dủng : Nhåì cọ dao cạch ly m ta cọ thãø tiãún hnh sỉía chỉỵa cạc pháưn tỉí
ca cạc mảch âiãûûn m khäng lm ngỉìng cạc pháưn tỉí phán phäúi âiãûn khạ
c.
- Khi sỉía chỉỵa cạc thiãút bë âiãûn âãø âm bo an ton ngỉåìi ta phi näúi âáút thiãút bë
cáưn sỉía chỉỵa nãn dao cạch ly cọ bäú trê thãm dao näúi âáút an ton v cọ liãn âäüng våïi
nhau.
Khi dao cạch ly måí thç dao cạch ly näúi âáút cọ thãø âọng lải v ngỉåüc lải, chụ âụng
thỉï tỉû.
Cạc dao cạch ly thỉåìng bäú trê åí hai âáưu mạy càõt, vç âiãưu kiãûn lm viãûc nhẻ nhn
hån mạy càõt nãn dao cạch ly thỉåìng khäng cọ bưng dáûp häư quang cho nãn khäng càõt
âỉåüc dng âiãûn låïn.
- Nãúu dao cạch ly cọ bưng dáûp häư quang thç kh nàng càõt ca nọ tàng lãn:
I
2
ck
t
T
t
â
t

I
2
∞
0

BA
≤ 20000 KVA
110KV S
BA
≤ 31500 KVA
Våïi âiãưu kiãûn ba dao cạch ly phi cọ bäü truưn âäüng ba pha âọng càõt âäưng thåìi. Vç
khi âọng càõt tỉìng pha riãng r s xút hiãûn dng cán bàòng.
- Cho phẹp âọng càõt dng âiãûn khäng ti ca âỉåìng dáy trãn khäng (càõt dng âiãûn
âiãûn dung ca âỉåìng dáy ):
35KV l ≤ 30 km
110KV l ≤ 20 km
≤ 20KV l khäng hản chãú
- Cho phẹp âọng càõt dng âiãûn khäng ti ca âỉåìng dáy cạp (càõt dng âiãûn âiãûn
dung ca âỉåìng dáy cạp):
U
âm
≤ 10KV l ≤ 10 km
- Càõt dng âiãûn phủ ti ca mạy biãún âiãûn ạp âo lỉåìng (BU).
- Âọng càõt dng âiãûn khäng cán bàòng åí trung tênh MBA âiãûn lỉûc cọ cün dáûp häư
quang.
- Âọng càõt dng khäng cán bàòng ca âỉåìng dáy âỉåüc cung cáúp tỉì hai phêa våïi
âiãưu kiãûn âiãûn ạp giỉỵa hai âáưu tiãúp xục ca dao cạch ly sau khi càõt khäng vỉåüt quạ 2%
U
âm
.
- Âọng càõt dng âiãûn chảm âáút mäüt pha trong cạc mảng ba pha trung tênh cạch
âiãûn våïi âáút :
5A U = (20 - 35) KV
10A U ≤ 10 KV
I

âäüng âọng lải dỉåïi tạc dủng ca cå cáúu l xo khi cọ bo vãû rå le âỉa tên hiãûu âãún, lỉåỵi
dao s âỉåüc càõt bàòng tay.
Khi cọ hỉ hng trong mạy biãún ạp hồûc sau mạy biãún ạp thç bo vãû rå le nhỉ bo
vãû so lãûch, bo vãû rå le håi s tạc âäüng âọng DNM tảo ra ngàõn mảch nhán tảo cọ dng
ngàõn mảch låïn lm bo vãû rå le åí âáưu âỉåìng dáy tạc âäüng càõt mạy càõt.
Dao ngàõn mảch chè cáưn bäú trê mäüt pha nãúu mảng cọ trung tênh trỉûc tiãúp näúi âáút cn
mảng trung tênh cạch âiãûn våïi âáút thç phi âàût trãn hai pha.
b.Dao cạch ly tỉû âäüng :
L mäüt dao cạch ly cọ kh
nàng âọng càõt dng khäng ti ca mạy biãún ạp v nọ
cng âỉåüc chãú tảo nhỉ dao cạch ly thỉåìng nhỉng cọ km theo bäü truưn âäüng vỉìa tỉû
âäüng vỉìa bàòng tay âãø càõt tỉû âäüng dao cạch ly, âọng bàòng tay. Thåìi gian tạc âäüng thỉåìng
≤ 1 s.
Trong thỉûc tãú váûn hnh ngỉåìi ta thỉåìng sỉí dủng dao cạch ly tỉû âäüng kãút håüp våïi
dao ngàõn mảch âãø thay thãú mạy càõt cúi dỉåìng dáy trong âiãưu kiãûn k thût cho phẹp
nhàòm gim giạ thnh xáy dỉûng trảm.
DCL
tâ
DNM
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
89
Ngoi ra ngỉåìi ta dng dao cạch ly tỉû âäüng trong cạc så âäư cáưu, u cáưu cọ mäüt säú
liãn âäüng sau: Dao cạch ly tỉû âäüng v dao ngàõn mảch cọ liãn âäüng âãø cạch ly tỉû âäüng
khäng âỉåüc âọng khi dao ngàõn mảch âang âọng.
5.4.3. Chn dao cạch ly
* Dao cạch ly âỉåüc chn theo âiãưu kiãûn sau :
U
âmcl
≥ U

xk

hay
I
ââm
≥ I
xk
Ngoi ra cáưn chụ vë trê âàût ca dao cạch ly trong nh hay ngoi tråìi, loải dao cạch
ly cọ lỉåỵi quay trong màût phàóng thàóng âỉïng hay quay trong màût phàóng nàòm ngang v
xem loải dao cạch ly cọ km dao näúi âáút hay khäng.
5. 5. Khạng âiãûn
5.5.1. Khại niãûm v phán loải
1. Khại niãûm
Khạng âiãûn l mäüt cün dáy âiãûn cm khäng cọ li thẹp cọ âiãûn khạng ráút låïn so
våïi âiãûn tråí, dng âãø hản chãú dng âiãûn ngàõn mảch hồûc hản chãú dng âiãûn khåíi âäüng
ca âäüng cå trong cạc mảch cäng sút låïn nhàòm chn âỉåüc khê củ âiãûn hảng nhẻ. Ngoi
ra khạng âiãûn âỉåìng dáy cn cọ tạc dủng náng cao âiãûn ạp dỉ trãn thanh gọp khi ngàõn
mảch trãn âỉåìng dáy.
2. Phán loải
- Theo vë trê âàût: Khạng âiãûn phán âoản (K
1
, K
2
) v khạng âiãûn âỉåìng dáy (K
I
,
K
II
, K
III
Khạng âiãûn âãø hản chãú dng âiãûn ngàõn mảch thỉåìng âỉåüc âàût trãn c 3 pha, trãn
âỉåìng dáy hay trãn thanh gọp. Trong nhỉỵng mảng ba pha trung tênh trỉûc tiãúp näúi âáút
ngỉåìi ta cọ thãø dng khạng âiãûn mäüt pha.
Chụ : Khi tênh dng ngàõn mảch âãø chn khê củ âiãûn thỉåìng tênh våïi âiãøm ngàõn
mảch sau mạy càõt âỉåìng dáy.

5.5.2. Cáúu tảo khạng âiãûn
Do u cáưu âàût tuún V-A tuún tênh nghéa l X
L
= const trong phảm vi biãún thiãn
räüng ca dng âiãûn I ( I
âm
→ I
nm
= (20-30) I
âm
) cho nãn cạc cün dáy ca khạng âiãûn
khäng qún trãn li thẹp m âỉåüc qún trãn cạc trủ bã täng vç nãúu cọ li thẹp thç khi
dìng âiãûn tàng ( khi ngàõn mảch, khåíi âäüng âäüng cå) s lm cho li thẹp bo ha v
gim âiãûn khạng ca khạng âiãûn nhỉ váûy khạng âiãûn khäng cn cọ tạc dủng hản chãú
dng ngàõn mảch.
Âiãûn cm ca khạng âiãûn âỉåüc xạc âënh theo cäng thỉïc :
L
K


F
1

PÂI
PÂII
~
F
3

PÂII
K
2

MC
2
K
1
MC
1
~
F
2
K
II
K
II
K
III
B
1

≥ 35 KV sỉí dủng khạng âiãûn dáưu, khạc våïi khạng âiãûn bã täng lm
mạt bàòng khäng khê khạng âiãûn dáưu lm mạt bàòng dáưu.
5.5.3. Täøn tháút âiãûn ạp trãn khạng âiãûn
1. Khạng âiãûn âån
Trong âiãưu kiãûn lm viãûc bçnh thỉåìng trãn
khạng âiãûn cọ täøn tháút âiãûn ạp : Trong âọ:
1P
.
U
,
2P
.
U
âiãûn ạp pha trỉåïc v sau khạng âiãûn. Gi sỉí b qua âiãûn khạng ca
khạng âiãûn, dỉûa vo âäư thë vẹc tå âiãûn ạp giạng trãn khạng âiãûn :

PK
U
→
∆ =
baObOaUU
2P
.
1P
. →→→
=−=−


∆U
PK
U
P1
U
P2
j.I.X
ϕ
ψ

O
a
b
c
d

b
a
→
l vẹc tå sủt ạp pha ca khạng âiãûn.
∆ Upk = ba
Vç ψ thỉûc tãú ráút bẹï nãn cọ thãø xem bc ≈ bd.
Trong tam giạc vng abd ta cọ :
∆ Upk ≈ bd = ab sinϕ = I.X
k
Sinϕ
Täøn tháút âiãûn ạp dáy trãn khạng:
∆ U
dK
=

I
I%.X
%100.
U
sin.XI.3
%100.
U
U
%U
KKKK
dK
K
âmâmâm

Nhỉ váûy våïi mäüt âiãûn khạng nháút âënh thç âäü sủt ạp ∆ U% phủ thüc Sinϕ v dng
âiãûn qua khạng.
Khi váûn hnh bçnh thỉåìng våïi Cosϕ cao thç Sinϕ tháúp v dng âiãûn qua khạng bẹ
nãn ∆U bẹ (∆U
bt
≤ ∆U
cp
= 2%)
Khi ngàõn mảch ϕ ≈ Π/2 v dng âiãûn qua khạng låïn (I
K
= I
N
) nãn ∆U
kmax
ráút låïn,
chênh lỉåüng

âm
Lâm
*
L
U
.X.I3
X
=

Âiãûn khạng häù cm :
âm
Mâm
*
M
U
.X.I3
X
=
I
âm
l dng âiãûn âënh mỉïc ca mäüt nhạnh.
Âiãûn khạng täøng ca khạng âiãûn kẹp phủ thüc vo chiãưu dng âiãûn chảy trong cạc
nhạnh.
•
Dng âiãûn trong 2 nhạnh bàòng nhau v ngỉåüc chiãưu :
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
93
Trong âọ:
L
M
X
X
K = l hãû säú ngáøu håüp tỉì v thỉåìng bàòng (0,4 - 0,5)
Do váûy âiãûn khạng ca mäüt nhạnh trong trỉåìng håüp ny:
X
nh
= (1 - K) X
L
Âiãûn khạng tỉång âỉång ca khạng âiãûn kẹp:
2
X).K1(
X
L
K1
−
=

Nãúu K = 0,5 thç: X
1K
=
4
X
L
nghéa l âiãûn khạng tỉång tỉång ca khạng
âiãûn kẹp s gim 4 láưn so våïi khạng âiãûn âån.

= X
M
.
I
E
a
= U
0
+ E
M

Khi cọ ngàõn mảch sau nhạnh mäüt ta cọ :
U
0
= I
N
.X
L

Váûy U
a
= U
0
+ E
M
= (X
M
+ X
L
).I

(1 + K ) I
Âiãûn khạng täøng : X
2K
= 2 X
L
(1 + K )
Nãúu K = 0,5 thç ∆U
2K

= 3.X
L
.I
I
I
**
M
1
2
0
Lục ny ∆ U = X
L
.I
Khạng âiãûn kẹp lm viãûc giäúng khạng âiãûn
âån.
Ta cọ: X
3
= X
L
Âiãûn khạng pháưn tràm ca mäùi nhạnh, khi khäng
cọ dn


= ).sin
I
KII
%(X%U
õm
nh2nh1
KKnh1

- Khi ngừn maỷch trón mọỹt õổồỡng dỏy naỡo õoù sau khaùng, khaùng õióỷn keùp seợ laỡm vióỷc
nhổ khaùng õióỷn õồn nghộa laỡ doỡng ngừn maỷch õóửu haỷn chóỳ bồới õióỷn khaùng X
L
(X
L
laỡ õióỷn
khaùng cuớa

khaùng õióỷn õồn cuợng laỡ õióỷn khaùng mọỹt nhaùnh cuớa khaùng õióỷn keùp).
Vỏỷy khi haỷn chóỳ doỡng ngừn maỷch cho õổồỡng dỏy sau khaùng õióỷn coù xu hổồùng choỹn
khaùng õióỷn keùp cho nhióửu õổồỡng dỏy thỗ tọỳt hồn nhổng khi sọỳ õổồỡng dỏy ờt maỡ X
K
% cuớa
khaùng õióỷn õồn nũm trong vuỡng cho pheùp thỗ nón choỹn khaùng õióỷn õồn vỗ noù reớ tióửn hồn.
5.5.4. Lổỷc õọỹng õióỷn trong khaùng õióỷn
Lổỷc õọỹng õióỷn sinh ra trong khaùng õióỷn gọửm hai thaỡnh phỏửn : F
õõtrong

vaỡ F
õõngoai
.

x
M
.
1
.102,0
2



= (KG/A
2
)
W laỡ sọỳ voỡng dỏy cuớa khaùng õióỷn .
-K
X
L
(1+ K
X
L
)
1
2
0
0
(1+ K
X
L
)
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .

hồûc dng phỉång phạp âäøi chiãưu dáy qún ca pha B, hồûc âäøi chiãưu dáy ra ca pha B
âãø âäøi chiãưu lỉûc âäüng âiãûn.

Âäúi våïi phỉång ạn c khi ngàõn mảch cạc sỉï ln ln chëu ún cho nãn nh chãú tảo
cho sàơn S
min
âãø âm bo äøn âënh âäüng.
Phỉång ạn a chè thêch håüp våïi khạng âỉåìng dáy cọ dng âënh mỉïc 1000 A tråí
xúng v X
K
% ≤ 6%. Âàût ba pha chäưng lãn nhau cọ ỉu âiãøm l gim âỉåüc diãûn têch to
nh nhỉng chiãưu cao to nh lải tàng lãn.
Phỉång ạn b thêch håüp våïi nhỉỵng khạng âỉåìng dáy cọ dng âënh mỉïc v âiãûn
khạng låïn hån phỉång ạn a, khi âọ cọ thãø gim chiãưu cao to nh nhỉng diãûn têch lải
tàng lãn khong hai láưn so våïi phỉång ạn a.
Våïi cạc khạng cọ dng v âiãûn khạng ráút låïn nhỉ khạng phán âoản thç phi bäú trê
nhỉ phỉång ạn c.
Xung quanh khạng cọ tỉì trỉåìng ráút låïn nãn nọ khäng âỉåüc âàût gáưn cạc cáúu trục
bàòng thẹp hay bã täng cäút thẹp. Khong cạch nh nháút tỉì khạng âãún cáúu trục bàòng thẹp
A
B
C
C
A
B
a/
b/
S
C
B

5.5.5. Chn khạng âiãûn
Khạng âiãûn âỉåüc chn theo cạc âiãưu kiãûn sau :
1 - U
âmK
≥ U
âmmảng
( Âiãûn ạp âënh mỉïc ca khạng phi tỉång ỉïng våïi âiãûn ạp
âënh mỉïc ca mảng).
2 - I
âmK
≥ I
cbmax

3 - Chn X
K
%: ( Xạc âënh nhỉ pháưn sau).
4. Kiãøm tra âiãưu kiãûn täøn tháút âiãûn ạp:
- Khạng âiãûn âån:

ϕ=∆ sin
I
I%.X
%U
KK
K
âm
≤ ∆U
cp

- Khạng âiãûn kẹp:

dm.nhdm.nhN
tIB ≤
+ B
N
l xung lỉåüng nhiãût ca dng ngàõn mảch, KA
2
.s
+ I
nh.âm
, t
nhâm
l dng âiãûn äøn âënh nhiãût âënh mỉïc v thåìi gian äøn âënh nhiãût âënh
mỉïc.
Xạc âënh X
K
%:

6
N
"
3cb
HT
I
I
X =
Trong õoù:
- I
cb3
doỡng õióỷn cồ baớn õổồỹc choỹn khi tờnh toaùn ngừn maỷch ồớ cỏỳp õióỷn aùp 10,5 KV.
- I"
N6
laỡ giaù trở hióỷu duỷng doỡng ngừn maỷch sióu quaù õọỹ thaỡnh phỏửn chu kyỡ khi ngừn
maỷch ba pha taỷi N6.
Caùc giaù trở õióỷn khaùng X
HT
, X
c1
, X
c2
õổồỹc xaùc õởnh trong hóỷ õồn vở tổồng õọỳi vồùi
õaỷi lổồỹng cồ baớn õaợ choỹn (S
cb
vaỡ U
cb
= U
tb

I = (A)
C laỡ hóỷ sọỳ ( C
cu
=141 A
2
/s; C
Al
= 85 A
2
/s )
t
C
laỡ thồỡi gian cừt cuớa maùy cừt ( bao gọửm thồỡi gian taùc õọỹng cuớa baớo vóỷ rồle)
óứ maùy cừt MC1 õaớm baớo laỡm vióỷc vaỡ caùp S
1
ọứn õởnh nhióỷt thỗ õióỷn khaùng tổồng
õọỳi cồ baớn tổỡ nguọửn cung cỏỳp õóỳn õióứm ngừn maỷch N'6 seợ laỡ:
6'N
"
3cb
I
I
X =


I"
N6
laỡ giaù trở hióỷu duỷng doỡng ngừn maỷch sióu quaù õọỹ thaỡnh phỏửn chu kyỡ khi ngừn
maỷch ồớ õỏửu õoaỷn caùp S
1

ồ
3cb
dmKK
K
I
%100.I.X
%X = (
3cb
dmKK
dmK
dmK
3cb
3cb
K
K
I
%100.I.X
%100.
I
U
I
U
.X
%X ==
) ( U
cb3
= U


Q Q
tt

Trong õoù : Q
tt

= n . I
c
. U
ph

Vồùi : - U
ph
laỡ õióỷn aùp pha cuớa maỷng ( KV)
- n : hóỷ sọỳ tờnh õóỳn sổỷ phaùt trióứn cuớa maỷng choỹn bũng 1,25.
- Ic : Doỡng õióỷn chaỷm õỏỳt mọỹt pha vaỡ õổồỹc xaùc õởnh theo cọng thổùc kinh
nghióỷm sau :
+ ọỳi vồùi õổồỡng dỏy trón khọng :
350
l.U
I
d
C

= [ A ]
- ọỳi vồùi õổồỡng dỏy caùp :
10
l.U
I

3 V) nón caùc thióỳt bở naỡy õóửu õổồỹc chóỳ taỷo vồùi U
õm

= 100V hay U
õm
= 100/
3 V. Vỗ vỏỷy thióỳt bở õồn giaớn, giaù thaỡnh haỷ, laỡm vióỷc õaớm baớo.
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
99
5.7.2. Cạc thäng säú ca BU

1. Tè säú biãún âäøi âënh mỉïc
Tè säú biãún âäøi âënh mỉïc l tè säú giỉỵa âiãûn ạp âënh mỉïc så cáúp v âiãûn ạp âënh mỉïc
thỉï cáúp ca BU.

dm2
dm1
dm
U
U
K =
(1)
Âiãûn ạp âënh mỉïc så cáúp U
1âm
ca BU âỉåüc tiãu chøn hoạ theo âiãûn ạp âënh mỉïc
ca mảng âiãûn.
Âiãûn ạp så cáúp âo âỉåüc nhåì BU thäng qua âiãûn ạp thỉï cáúp âỉåüc xạc âënh gáưn âụng
bàòng: U
1

K mäüt êt.
2. Sai säú ca BU
Do cọ täøn tháút cäng sút trong BU nãn : K
âm
.
2
.
U
≠
1
.
U
c vãư gọc pha láùn âäü låïn.
Hiãûu säú cạc âiãûn ạp så v thỉï cáúp sau khi â quy âäøi vãư thỉï cáúp âỉåüc gi l sai säú ca
BU. Sai säú vãư âäü låïn ca BU âỉåüc xạc âënh nhỉ sau : ∆U = K
âm
U
2
- U
1
(4)

∆U cọ thãø ám hồûc dỉång v thỉûc tãú thỉåìng tênh theo pháưn tràm nhỉ sau:
%100.
U
UU.K
%U
1
12dm
−

3. Phủ ti v cäng sút âënh mỉïc ca BU
Phủ ti ca BU l cäng sút biãøu kiãún åí mảch thỉï cáúp våïi gi thiãút l âiãûn ạp thỉï
cáúp l âënh mỉïc v âỉåüc xạc âënh nhỉ sau :
u
δ
2
U
.K
.
âm
1
.
U

Hçnh 1
Trong nhiãưu trỉåìng håüp âãø thûn tiãûn ngỉåìi ta dng säú
phỉïc âãø biãøu diãùn sai säú ca BU:
KK
1
.
1
.
2
.
dm
.
UjU
U
UU
.K

=
2
sin.zx
ϕ
= Phủ ti âënh mỉïc ca BU l phủ ti låïn nháút m khäng lm cho sai säú BU vỉåüt quạ
trë säú cho phẹp.
Khi màõc cng nhiãưu thiãút bë vo BU s lm gim täøng tråí z v tàng phủ ti S dáùn
âãún sai säú tàng lãn cho nãn khäng âỉåüc ty tiãûn màõc thãm dủng củ vo mảch thỉï cáúp ca
BU.
4. Cáúp chênh xạc ca BU
Cáúp chênh xạc ca BU l sai säú âiãûn ạp låïn nháút ca BU khi BU lm viãûc trong
âiãưu kiãûn: - Táưn säú f = 50 Hz .
- Phủ ti thỉï cáúp biãún thiãn tỉì ( 0,25
÷ 1 ) S
2âm
våïi Cosϕ
2
= 0,8.
- Âiãûn ạp phêa så cáúp biãún âäøi trong khong: (0,9 ÷ 1,1 ) U
1âm
.

Cạc mạy biãún âiãûn ạp âỉåüc chãú tảo våïi 4 cáúp chênh xạc nhỉ sau:
Tãn cáúp chênh xạc Sai säú âiãûn ạp cỉûc âải (%) Sai säú gọc cỉûc âải (phụt)
0,2 ± 0,2 ± 10
0,5 ± 0,5 ± 20
1 ± 1,0 ± 4,0

- Do hai BU hoaỡn toaỡn giọỳng nhau cho nón dóự phỏn bọỳ õóửu caùc phuỷ taới laỡm tng õọỹ
chờnh xaùc, lừp raùp kióứm tra õồn giaớn.
- Xaùc õởnh phuỷ taới vaỡ sai sọỳ dóự daỡng vỗ caùc duỷng cuỷ õóửu mừc vaỡo caùc BU rióng reợ.
Trong trổồỡng hồỹp cỏửn thióỳt vỏựn coù thóứ õo õổồỹc õióỷn aùp dỏy
AC
.
U
:

BC
.
AB
.
AC
.
UU
(
U
+=
)
Tuy nhión khi mừc duỷng cuỷ õo lổồỡng vaỡo hai õỏửu a,c thỗ duỷng cuỷ õo lổồỡng õổồỹc
cung cỏỳp tổỡ hai BU khaùc nhau, khi õoù goùc lóỷch pha giổợa doỡng õióỷn so vồùi õióỷn aùp tổồng
ổùng khọng giọỳng nhau do õoù sai sọỳ seợ tng lón vỗ vỏỷy ngổồỡi ta khọng mừc caùc duỷng cuỷ
vaỡo caùc pha a vaỡ c.
2 - Duỡng ba BU mọỹt pha nọỳi theo sồ õọử Y
0
/ Y
0
/
Khi duỡng ba BU mọỹt pha nọỳi theo sồ õọử naỡyta coù thóứ õo õổồỹc õióỷn aùp dỏy, õióỷn aùp

pha.
- Sồ õọử õổồỹc sổớ duỷng rọỹng raợi trong
maỷng coù doỡng chaỷm õỏỳt beù vaỡ khi phuỷ
taới chuớ yóỳu laỡ caùc duỷng cuỷ õo lổồỡng
õ
ỷ
c bió
ỷ
t laỡ caùc cọn
g
tồ vaỡ Watmet.
A
BC
A
A
X
X
x
a
x
a a
b
c
RU
b
a
c
0
A
B C

- Mảng trung tênh trỉûc tiãúp näúi âáút:
Khi ngàõn mảch mäüt pha thç âiãûn ạp hai pha kia tàng lãn (1,2
÷ 1,3) U
f

v bo vãû rå
le tạc âäüng càõt nhanh ngàõn mảch mäüt pha cho nãn tçnh trảng phạt nọng ca BU trong
trỉåìng håüp ny khäng nhiãưu v khäng gáy nguy hiãøm cho BU.
Så âäư ny âỉåüc sỉí dủng räüng ri cho cáúp âiãûn ạp U
≥ 35 KV.
3 - Mạy biãún âiãûn ạp ba pha

BU 3 pha thỉåìng chãú tảo våïi U ≤ 20KV v cọ hai loải l BU ba pha ba trủ v ba
pha nàm trủ.
- Loải ba pha ba trủ näúi theo Y/Y
0
- 0.
Âiãøm trung tênh ca cün cao ạp bàõt büc lm viãûc våïi tçnh trảng cạch âiãûn våïi âáút
nãn trãn nàõp thng BU loải nykhäng bäú trê âáưu ra ca âiãøm trung tênh cün dáy cao ạp
âãø trạnh nháưm láùn khi sỉí dủng BU. ( nãúu cọ näúi âáút dng thỉï tỉû khäng tảo ra tỉì thäng
thỉï tỉû khäng, khäng cọ âỉåìng tn
å âäút nọng li thẹp)
BU ba pha, ba trủ sỉí dủng trong lỉåïi cọ dng chảm âáút bẹ, cung cáúp cho dủng củ
âo lỉåìng âiãûn ạp dáy khäng cáưn chênh xạc cao. Cạc cün dáy så cáúp ca BU ny phi
âỉåüc thiãút kãú theo âiãûn ạp dáy ( Vç BU lm viãûc trong mảng cọ dng chảm âáút bẹ).
BU ba pha ba trủ khäng dng âãø âo âiãûn ạp pha hay kiãøm tra cạch âiãûn. Vç khi âọ
phi näúi âáút âiãøm trung tênh ca cün dáy så cáúp nhỉng âiãưu âọ khäng cho phẹp vç khi
cọ mäüt âiãøm chảm âáút trong mảng âiãûn trung tênh cạch âiãûn hay näúi âáút qua cün dáûp häư
quang âiãûn ạp thỉï tỉû khäng trong mảng ny låïn cọ thãø bàòng U
pha

- Cáúp chênh xạc: Chn ph håüp våïi mủc âêch sỉí dủng.
-
Cäng sút : S
âmBU
≥ S
pt∑∑
+=
Q
P
S
2
dc
2
dc
ptTrong âọ :
∑
∑
ϕ
=
∑
∑
ϕ
=
dcdcdcdcdcdc


Mạy biãún dng l mäüt mạy biãún ạp âo lỉåìng dng âãø biãún âäøi mäüt dng âiãûn låïn
thnh mäüt dng âiãûn bẹ thêch håüp (thỉåìng l 5A, trỉåìng håüp âàûc biãût l 1A hay 10A) âãø
cung cáúp cho thiãút bë âo lỉåìng, råle v tỉû âäüng hoạ. u cáưu sai säú dng âiãûn vãư âäü låïn
v gọc pha âãưu bẹ.
Nhåì cọ BI m mảch cao ạp v cạc dủng củ âo màõc vo mảch thỉï cáúp âỉåüc tạch biãût
âm bo an ton cho nhán viãn váûn hnh. Hån nỉỵa vç dng thỉï cáúp (I
âmT
)
ca BI thỉåìng
l 5A (Cọ trỉåìng håüp âàûc biãût l 1A hay 10A ) cho d dng âiãûn så cáúp cọ giạ trë báút k

Trích đoạn Chọn thanh dẫn cứng

---