Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng
54
Chỉång 4
MẠY BIÃÚN ẠP ÂIÃÛN LỈÛC

4.1. Måí âáưu
4.1.1 Khại niãûm
Mạy biãún ạp (MBA) l mäüt thiãút bë âiãûn tỉì ténh, lm viãûc dỉûa trãn ngun l cm ỉïng
âiãûn tỉì thỉûc hiãûn nhiãûm vủ biãún âäøi âiãûn nàng tỉì cáúp âiãûn ạp ny sang cáúp âiãûn ạp khạc
cho ph håüp våïi u cáưu truưn ti v sỉí dủng âiãûn.
Âiãûn nàng âỉåüc truưn ti tỉì nh mạy âiãûn (NMÂ) âãún häü tiãu thủ thỉåìng qua nhiãưu
láưn biãún âäøi âiãûn ạp bàòng cạc mạy biãún ạp tàng v gim ạp. Do âọ täøng cäng sút âàût ca
mạy biãún trong hãû thäúng âiãûn thỉåìng gáúp (4 - 6) láưn täøng cäng sút cạc mạy phạt cọ
trong hãû thäúng. Màûc d hiãûu sú
t MBA tỉång âäúi cao (≈ 98%) nhỉng täøn tháút âiãûn nàng
hng nàm trong mạy biãún ạp váùn ráút låïn. Vç váûy ngỉåìi ta mong mún gim säú báûc mạy
biãún ạp, gim cäng sút âàût mạy biãún ạp v sỉí dủng chụng âảt hiãûu qu cao hån. Âiãưu
ny cọ thãø thỉûc hiãûn âỉåüc bàòng cạch thiãút kãú hãû thäúng âiãûn håüp l, sỉí dủng mạy biãún ạp
tỉû ngáùu trong nhỉỵng mảng âiãûn thêch håüp v táûn dủng kh nàng ti ca mạy biãún ạp,
khäng ngỉìng ci tiãún cáúu tảo mạy biãún ạp gọp pháưn náng cao âäü tin cáûy v tiãút kiãûm
ngun váût liãûu.
Xu thãú hiãûn nay ngỉåìi ta chãú tả
o MBA våïi cáúp âiãûn ạp cao v thay âäøi cáúu trục âãø
tàng cäng sút âån vë, våïi viãûc sỉí dủng thẹp cạn ngüi cọ cạch âiãûn täút v hãû thäúng lm
mạt täút ngỉåìi ta cọ thãø chãú tảo nhỉỵng loải MBA cọ cäng sút âån vë låïn. Tuy nhiãn cäng
sút âån vë cn bë hản chãú båíi kêch thỉåïc, trng lỉåüng v âiãưu kiãûn chun chåí, ngy
nay ngỉåìi ta â chãú tảo âỉåüc MBA cạc cåỵ sau :
MBA ba pha : Âiãûn ạp (220 - 330) KV Cäng sút 630 MVA
Âiãûn ạp 500 KV Cäng sút 1.200 MVA
MBA tỉû ngáùu : Âiãûn ạp 500 /110 KV Cäng sút 1.500 MVA

t gioù,
cọng suỏỳt õởnh mổùc 100 MVA - ióỷn aùp cao 220 KV.
4.2. Caùc thọng sọỳ cuớa maùy bióỳn aùp
Caùc maùy bióỳn aùp õổồỹc tờnh toaùn, chóỳ taỷo vồùi mọỹt chóỳ õọỹ laỡm vióỷc lỏu daỡi vaỡ lión tuỷc
naỡo õoù goỹi laỡ chóỳ õọỹ õởnh mổùc, õỏy laỡ chó ỳ õọỹ laỡm vióỷc cuớa maùy bióỳn aùp ổùng vồùi caùc
thọng sọỳ vaỡ õióửu kióỷn õởnh mổùc: õióỷn aùp U = U
õm
, tỏửn sọỳ f = f
õm
, cọng suỏỳt S = S
õm
vaỡ
õióửu kióỷn mọi trổồỡng nhổ khi tờnh toaùn thióỳt kóỳ ( t
mt
= t
tk
).
4.2.1 . Cọng suỏỳt õởnh mổùc maùy bióỳn aùp
Cọng suỏỳt õởnh mổùc laỡ cọng suỏỳt toaỡn phỏửn ( bióứu kióỳn) õổồỹc nhaỡ maùy chóỳ taỷo qui
õởnh trong lyù lởch MBA. Maùy bióỳn aùp coù thóứ taới õổồỹc lión tuỷc cọng suỏỳt naỡy (S = S
õm
)
khi õióỷn aùp laỡ U
õm
, tỏửn sọỳ laỡ f
õm
vaỡ õióuỡ kióỷn laỡm maùt laỡ õởnh mổùc vaỡ khi õoù tuọứi thoỹ cuớa
MBA seợ bũng õởnh mổùc .
- ọỳi vồùi MBA hai cuọỹn dỏy cọng suỏỳt õởnh mổùc laỡ cọng suỏỳt cuớa mọựi cuọỹn dỏy.
- ọỳi vồùi MBA ba cuọỹn dỏy ngổồỡi ta coù thóứ chóỳ taỷo caùc loaỷi sau:

õm i
3U
S
I =
4.2.4. ióỷn aùp ngừn maỷch U
n
%
ióỷn aùp ngừn maỷch laỡ õióỷn aùp giổợa hai õỏửu cuọỹn sồ cỏỳp khi ngừn maỷch cuọỹn thổù cỏỳp
thỗ doỡng õióỷn trong cuọỹn dỏy sồ cỏỳp bũng doỡng õióỷn õởnh mổùc.
Yẽ nghộa :
ióỷn aùp ngừn maỷch õỷc trổng cho õióỷn aùp rồi trón tọứng trồớ cuọỹn dỏy
MBA khi doỡng chaỷy trong cuọỹn dỏy bũng doỡng õởnh mổùc vaỡ duỡng õóứ xaùc õởnh tọứng trồớ
cuọỹn dỏy MBA. Khi U
õm
, S
õm
tng thỗ U
n
cuợng tng.
Vờ duỷ :
Vồùi Uc = 35 KV ; Sõm = 630 KVA thỗ Un = 6,5 % .
Uc = 35 KV ; Sõm = 80.000 KVA thỗ Un = 9 % .
Khi Un tng thỗ giaớm õổồỹc doỡng ngừn maỷch nhổng seợ tng tọứn thỏỳt cọng suỏỳt, tọứn thỏỳt
õióỷn aùp trong maùy bióỳn aùp vaỡ giaù thaỡnh MBA cuợng tng .
- U
N
% laỡ tố lóỷ phỏửn trm õióỷn aùp ngừn maỷch so vồùi õióỷn aùp õởnh mổùc.
100.
U
U

Ta coù: U
N
% =
.100
U
.ZI
õm
õm
õm
=%100.
U
U
N
[%]

V

A

U
N

U
N
x
m
r
m
X
n

o
%
Dng âiãûn khäng ti l âải lỉåüng âàût trỉng cho täøn hao khäng ti ca MBA, phủ
thüc tênh cháút tỉì, cháút lỉåüng cng nhỉ cáúu trục làõp ghẹp ca li thẹp. Ngy nay ngỉåìi
ta sỉí dủng thẹp täút âãø chãú tảo MBA nãn dng I
0
gim
I
0
% biãøu thë bàòng pháưn tràm so våïi dng âiãûn âënh mỉïc I
âm

Quan hãû giỉỵa dng khäng ti v täøn hao khäng ti:
.100
S
Q
.100
S
S
.100
S
.I.U3
.100
U3/S
I
.100
I
I
%I
âm

Thäng thỉåìng cạc mạy biãún ạp hay dng cạc täø
âáúu dáy Y/Y
0
, Y/∆, Y
0
/∆ (Y
0
cạc cün
dáy âỉåüc näúi theo hçnh sao v trung tênh näúi âáút trỉûc tiãúp).
Váûy : Täø näúi dáy ca mạy biãún ạp âỉåüc hçnh thnh do sỉû phäúi håüp kiãøu näúi dáy så
cáúp so våïi kiãøu näúi dáy thỉï cáúp v nọ biãøu thë gocï lãûch pha giỉỵa âiãûn ạp dáy så cáúp v
thỉï cáúp ca mạy biãún ạp.
∼
V

A

U
âm
I
0
U
âm
x
m
x
1r

thë vectå âiãûn ạp dáy så cáúp âàût cäú âënh åí con säú 12, kim phụt biãøu thë vectå âiãûn ạp thỉï
cáúp tỉång ỉïng åí cạc con säú 1,2, 12 tu theo gọc lãûch pha giỉỵa cạc âiãûn ạp ny l 30,
60, 360.
Âäúi våïi MBA ba pha khi näúi Y - Y thç täø âáúu dáy chàón 0, 2, 4, 6, 8, 10; khi âáúu Y -
thç täø âáúu dáy l 1, 3, 5, 7, 9, 11 .
ÅÍ Viãût nam v Liãn xä thỉåìng sỉí dủng täø âáúu dáy Y - Y/ 0 v Y-∆ /11. Cün cao
MBA thỉåìng näúi hçnh Y cn cün hả thỉåìng näúi hçnh tam giạc vç cạc l do sau:
- Khi näúi hçnh sao thç âiãûn ạp âàût lãn cün dáy:
3
U
UU
d
fcd
== . Do âọ cạch âiãûn
ca cạc cün dáy âỉåüc tênh toạn thiãút kãú theo theo âiãûn ạp pha cho nãn cạch âiãûn hảng
nhẻ, giạ thnh gim. Hån nỉỵa phêa cao ạp dng âiãûn lm viãûc bçnh thỉåìng nh (
↑
↓
=
d
d
U.3
S
I
) nãn khi näúi sao màûc d dng chảy qua cün dáy ( I
cd
= I
d
) tàng
3 láưn

Hçnh a Hçnh b Hçnh c
B
A
,Y
C
B,Z
X,C
Hçnh b
Hçnh c
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng
59
bçnh thỉåìng låïn nãn khi chãú tảo m dng âiãûn tênh toạn gim âi
3 láưn thç s tiãút kiãûm
âỉåüc mäüt khäúi lỉåüng låïn kim loải mu.
Ngoi ra khi cün hả mạy biãún ạp näúi tam giạc cn cọ tạc dủng khẹp mảch cạc
sọng hi báûc cao ca dng tỉì hoạ khi cọ hiãûn tỉåüng báút âäúi xỉïng ti hồûc ngưn. Nhỉ
váûy cạc thnh pháưn dng âiãûn báûc cao khẹp vng trong cün tam giạc m khäng chảy
trong mảng.
Y
a
b c
x y
A
.
E
a
.
E
Hçnh 1
A
.
E
B
.
E
C
.
E
AB
.
U
a
.
E
c
.
E
b

B
Mọn hoỹc: Phỏửn õióỷn trong nhaỡ maùy õióỷn vaỡ traỷm bióỳn aùp
Nhoùm Nhaỡ maùy õióỷn - Bọỹ mọn Hóỷ thọỳng õióỷn - HBK aỡ Nụng
60
4.3. Maùy bióỳn aùp tổỷ ngỏựu
4.3.1. Nguyón lyù laỡm vióỷc
Cuợng nhổ maùy bióỳn aùp thổồỡng, maùy bióỳn aùp tổỷ ngỏựu duỡng õóứ bióỳn õọứi õióỷn nng tổỡ
cỏỳp õióỷn aùp naỡy sang cỏỳp õióỷn aùp khaùc cho phuỡ hồỹp vồùi yóu cỏửu truyóửn taới cuợng nhổ tióu
thuỷ. Nguyón lyù laỡm vióỷc cuớa MBA tổỷ ngỏựu cuợng dổỷa trón nguyón từc caớm ổùng õióỷn tổỡ;
nhổng khaùc vồùi maùy bióỳn aùp thổồỡng ồớ chọự laỡ ngoaỡi quan hóỷ vóử tổỡ, MBA tổỷ ngỏựu coỡn coù
quan hóỷ vóử õióỷn do hai cuọỹn dỏy cao aùp vaỡ trung aùp coù nọỳi chung vồùi nhau.
óứ õồn giaớn ta xeùt maùy bióỳn aùp tổỷ ngỏựu mọỹt pha coù hai cỏỳp õióỷn aùp Uc vaỡ U
T
nhổ
hỗnh veợ:


Uc
U
T
(
w
2
-
w
1
)
w
1
C
T
O
I
T
I
C

w
2
I
Ch

I


a
.
E
c
.
E
b
.
E
ab
.
U
Mọn hoỹc: Phỏửn õióỷn trong nhaỡ maùy õióỷn vaỡ traỷm bióỳn aùp
Nhoùm Nhaỡ maùy õióỷn - Bọỹ mọn Hóỷ thọỳng õióỷn - HBK aỡ Nụng
61
I
T
laỡ doỡng õióỷn chaỷy trong õổồỡng dỏy phờa U
T

I
ch
laỡ doỡng õióỷn trong cuọỹn chung:
I
ch
= I
T
- I
nt


ỷt: S
BA
= (U
C
-U
T
).I
C
laỡ cọng suỏỳt truyóửn tổỡ CA sang TA bũng quan hóỷ õióỷn tổỡ,
goỹi laỡ cọng suỏỳt bióỳn aùp.
S
õ
= U
T
.I
C
laỡ cọng suỏỳt truyóửn tổỡ CA sang TA bũng quan hóỷ õióỷn, goỹi laỡ cọng
suỏỳt õióỷn.
Nhổ vỏỷy : S = S
BA
+ S
õ
; nghộa laỡ lổồỹng cọng suỏỳt S truyóửn taới tổỡ bón cao aùp sang
trung aùp bũng hai quan hóỷ:
-
Quan hóỷ caớm ổùng õióỷn tổỡ vồùi lổồỹng cọng suỏỳt laỡ S
BA
; khi õoù cuọỹn nọỳi tióỳp vaỡ cuọỹn
chung õổồỹc xem lỏửn lổồỹt laỡ cuọỹn sồ vaỡ thổù trong maùy bióỳn aùp thổồỡng.


=
.
).(

trong õoù Kcl õổồỹc goỹi laỡ hóỷ sọỳ coù lồỹi cuớa maùy bióỳn aùp tổỷ ngỏựu

Nhổ vỏỷy, ồớ chóỳ õọỹ õởnh mổùc thỗ phỏửn cọng suỏỳt truyóửn taới tổỡ CA sang TA bũng
quan hóỷ õióỷn tổỡ chố bũng (Kcl.Sõm). Vỗ vỏỷy kờch thổồùc maỷch tổỡ õổồỹc choỹn theo cọng
suỏỳt naỡy , vaỡ goỹi laỡ cọng suỏỳt mỏựu:
Smỏựu = Kcl.Sõm
Vỗ Kcl<1 nón kờch thổồùc, troỹng lổồỹng vaỡ giaù thaỡnh maỷch tổỡ nhoớ hồn nhióửu so vồùi
MBA thổồỡng coù cuỡng cọng suỏỳt õởnh mổùc.
( Vờ duỷ 220/110KV thỗ Kcl=0,5; 500/220KV thỗ Kcl=0.56 v.v )

Cọng suỏỳt taới cuớa cuọỹn dỏy nọỳi tióỳp:
Snt = (U
C
-U
T
).I
C
= S
BA
= Smỏựu
Cọng suỏỳt taới cuớa cuọỹn dỏy chung
Sch = U
T
.I
Ch

Nhỉ váûy li thẹp cng nhỉ cạc cün dáy näúi tiãúp v cün chung, âãưu âỉåüc thiãút kãú
theo Smáùu nãn nọ cn gi l
cäng sút tênh toạn:
Stt = Smáùu = Kcl.Sâm
Khi Kcl cng nh thç mạy biãún ạp tỉû ngáùu cng cọ låüi
Vê dủ MBA tỉû ngáùu 220/110KV cäng sút âënh mỉïc 100MVA thç li thẹp v cạc
cün näúi tiãúp v cün chung chè cáưn chãú tảo theo Sm=50MVA ( bàòng li thẹp v cạc
cün dáy ca MBA thỉåìng cọ Sâm=50MVA)

ÅÍ mạy biãún ạp tỉû ngáùu ba pha, ngoi cün cao ạp v trung ạp näúi Yo, ngỉåìi ta
cn chãú tảo thãm cün dáy hả ạp näúi tam giạc.
Vç cün hả ạp dỉåüc qún riãng biãût, nãn nọ chè cọ quan hãû cm ỉïng âiãûn tỉì våïi
hai cün CA v TA. Vç kêch thỉåïc mảch tỉì chè chãú tảo theo cäng sút máùu nãn cäng sút
ca cün HA cng chè âỉåüc thiãút kãú cọ cäng sú
t khäng låïn hån cäng sút máùu S
âmHA
≤
Smáùu (thäng thỉåìng l bàòng). Ngoi ra cäng sút chãú tảo ca cün hả khäng âỉåüc nh
hån 25% cäng sút âënh mỉïc, vç nãúu nh hån thç cün hả ạp s khäng âm bo äøn âënh
âäüng khi ngàõn mảch ngoi.
0,25 S
âm
≤ S
âmHA
≤ S
máùu

Cün hả ạp ny âỉåüc dng âãø näúi mạy phạt, hồûc cung cáúp cho phủ ti, hồûc näúi
thiãút bë b cäng sút phn khạng, hồûc dng âãø cung cáp âiãûn tỉû dng hồûc chè dng
âãø khẹp mảch cạc sọng hi báûc cao ch úu l bäüi ba.

T
C
•
x
•
x
•
x
•
x
•
x
•
x
a
x
X
A
T
A
C
a/ MBA gim ạp
T
H
C
•
x
•
x
•

HACA (bióỳn aùp)
1. Chóỳ õọỹ tổỷ ngỏựu:
a. Truyóửn cọng suỏỳt tổỡ CA sang TA

Maùy bióỳn aùp tổỷ ngỏựu truyóửn tổỡ CA sang TA mọỹt lổồỹng cọng suỏỳt S. Nhổ ồớ phỏửn
nguyón lyù laỡm vióỷc õaợ xeùt, coù thóứ tờnh õổồỹc cọng suỏỳt taới cuớa caùc cuọỹn dỏy trong trổồỡng
hồỹp naỡy seợ laỡ:
Cuọỹn nọỳi tióỳp: Snt = Kcl.S ;
Cuọỹn chung: Sch= Kcl.S ; Cuọỹn haỷ Sh=0
ỷc biótỷ, nóỳu cọng suỏỳt truyóửn taới bũng cọng suỏỳt õởnh mổùc cuớa TN (S=Sõm), thỗ:
Snt = Sch= Kcl.Sõm = Smỏựu; Sh=0

b. Truyóửn cọng suỏỳt tổỡ TA sang CA
Xeùt trổồỡng hồỹp maùy bióỳn aùp tổỷ ngỏựu truyóửn tổỡ TA sang CA mọỹt lổồỹng cọng suỏỳt S.
Cuợng tờnh toaùn tổồng tổỷ nhổ ồớ phỏửn nguyón lyù laỡm vióỷc õaợ xeùt
Doỡng õióỷn trong cuọỹn chung:

Ich=I
T
-I
C

Cọng suỏỳt taới cuớa cuọỹn nọỳi tióỳp:
Snt = Unt.Int= (U
C
-U
T
).I
C
= Kcl.UcIc=Kcl.S ;
Cọng suỏỳt taới cuớa cuọỹn chung:
Sch= U
T
.Ich= U
T
(I
T
-I
C
) = Kcl.S ; Cuọỹn haỷ Sh=0
ỷc biótỷ, nóỳu cọng suỏỳt truyóửn taới bũng cọng suỏỳt õởnh mổùc cuớa TN (S=Sõm), thỗ:
Snt = Sch= Kcl.Sõm = Smỏựu; Sh=0


Ich=Int=I
C
=S/U
C

Cọng suỏỳt taới cuớa cuọỹn chung :
Sch=Uch.Ich =U
T
.S/U
C
= (1-Kcl) S


Uc
U
T

C
T
O
I
T

I
C

I

T
)
Mọn hoỹc: Phỏửn õióỷn trong nhaỡ maùy õióỷn vaỡ traỷm bióỳn aùp
Nhoùm Nhaỡ maùy õióỷn - Bọỹ mọn Hóỷ thọỳng õióỷn - HBK aỡ Nụng
65
Cọng suỏỳt taới cuớa cuọỹn nọỳi tióỳp:
Snt=Unt.Int =(U
C
- U
T
).S/U
C
= Kcl.S
Trong trổồỡng hồỹp giồùi haỷn S=Smỏựu; thỗ:
Sch=(1-Kcl)Smỏựu Smỏựu
Vaỡ Snt = Kcl.Smỏựu Smỏựu;
Nghộa laỡ caớ hai cuọỹn nọỳi tióỳp vaỡ cuọỹn chung õóửu non taới; vaỡ do õoù coù thóứ cho pheùp
truyóửn thóm mọỹt lổồỹng cọng suỏỳt naỡo õoù nổợa tổỡ TA sang CA nhổ seợ xeùt ồớ phỏửn sau.
b. Truyóửn cọng suỏỳt tổỡ HA sang CA, phờa TA khọng taới:
õm =Smỏựu
Mỷc duỡ cuọỹn cao aùp khọng taới nhổng khọng thóứ truyóửn thóm mọỹt lổồỹng cọng suỏỳt
naỡo nổợa tổỡ CA sang TA, vỗ khi õoù seợ laỡm quaù taới cuọỹn chung.
3. Chóỳ õọỹ lión hồp
a. Chóỳ õọỹ truyóửn cọng suỏỳt CATA (tổỷ ngỏựu)
vaỡ HA
TA (bióỳn aùp) O

U
T
C
I
Ch
I
H

S
H

nt
(TN)
I
ch
(TN)
I
T
(BA)
I
T
(BA)
I
T

Mọn hoỹc: Phỏửn õióỷn trong nhaỡ maùy õióỷn vaỡ traỷm bióỳn aùp
Nhoùm Nhaỡ maùy õióỷn - Bọỹ mọn Hóỷ thọỳng õióỷn - HBK aỡ Nụng
66
óứ tờnh cọng suỏỳt taới cuớa caùc cuọỹn dỏy maùy bióỳn aùp tổỷ ngỏựu ồớ chóỳ õọỹ lión hồỹp naỡy
ta duỡng phổồng phaùp xóỳp chọửng hai chóỳ õọỹ sau:
- Chóỳ õọỹ tổỷ ngỏựu: truyóửn tổỡ bón CA sang cho phuỷ taới phờa TA lổồỹng cọng suỏỳt S
C
.
- Chóỳ õọỹ bióỳn aùp: truyóửn tổỡ bón HA sang cho phuỷ taới phờa TA lổồỹng cọng suỏỳt S
H
.
Nóỳu khọng xeùt õóỳn khaớ nng quaù taới cho pheùp cuớa MBA thỗ S
C
Sõm vaỡ S
H
Smỏựu.


Sch
(BA)
+Sch
(TN)
= S
H
+Kcl. S
C

ióửu kióỷn kióứm tra khaớ nng taới cuớa cuọỹn chung:
Sch = S
H
+Kcl. S
C
Smỏựu
Hay coù thóứ tờnh theo cọng suỏỳt taùc duỷng P vaỡ cọng suỏỳt phaớn khaùng Q:
SmauQKclQPKclPSch
2
CH
2
CH
+++= ).().(
Thỏỳy rũng nóỳu õaợ truyóửn cọng suỏỳt cọng suỏỳt mỏựu tổỡ HA sang TA thỗ khọng thóứ
truyóửn thóm mọỹt lổồỹng cọng suỏỳt naỡo nổợa tổỡ CA sang TA; vaỡ nóỳu õaợ truyóửn cọng suỏỳt
õởnh mổùc Sõm tổỡ CA sang TA thỗ khọng thóứ truyóửn thóm mọỹt lổồỹng cọng suỏỳt naỡo nổợa tổỡ
HA sang TA.
b. Chóỳ õọỹ truyóửn cọng suỏỳt TACA (tổỷ ngỏựu)
vaỡ HA
CA (bióỳn aùp)

T
I
C
(TN)
S
T

I
T
(TN)
I
nt
(TN)
I
ch
(TN)
I
C
(BA)
I
nt
(BA)
= I
ch
(BA)
I
C

Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng

(TN)
= (1-Kcl).S
H

- Täøng håüp hai chãú âäü(liãn håüp) ta tênh âỉåüc cäng sút ti ca cün dáy näúi tiãúp:
Snt = Kcl. S
H
+ Kcl. S
C

Âiãưu kiãûn kiãøm tra kh nàng ti ca cün näúi tiãúp:
Sch = Kcl (S
H
+ S
C
) ≤ Smáùu
Hay cọ thãø tênh theo cäng sút tạc dủng P v cäng sút phn khạng Q:
SmauQQPPKSch
2
TH
2
THcl
≤+++= )()(.
Tháúy ràòng nãúu â truưn cäng sút cäng sút âënh mỉïc tỉì TA sang CA thç khäng
thãø truưn thãm mäüt lỉåüng cäng sút no nỉỵa tỉì HA sang CA; tuy nhiãn nãúu â truưn
cäng sút máùu Sm tỉì HA sang CA thç cn cọ thãø truưn thãm mäüt lỉåüng cäng sút nỉỵa
tỉì TA sang CA.
Âäúi våïi mạy biãún ạp tỉû ngáùu ba pha cạc kãút qu trãn váùn âụng.
4.3.3. Ỉu nhỉåüc âiãøm-âàûc âiãøm v phảm vi sỉí dủng MBATN
1. Ỉu âiãøm:

- Vç MBA tỉû ngáùu ln ln lm viãûc våïi mảng trung tênh näúi âáút nãn dng âiãûn
ngàõn mảch ráút låïn . Nãúu dng MBA tỉû ngáùu âãø lm nhiãûm vủ tàng ạp tỉì hả ạp sang trung
ạp v cao ạp thç khäng cọ låüi vç lục ny phi chn cäng sút âënh mỉïc MBA tỉû ngáùu :
S
âmTN

≥ S
H
/ K
cl

v lục ny täøn tháút cäng sút cọ thãø khäng nh hån so våïi MBA 3 dáy qún.
4.4. Kh nàng ti ca mạy biãún ạp
4.4.1 Âàût váún âãư
Ta â biãút cäng sút âënh mỉïc ca mạy biãún ạp l cäng sút biãøu kiãún tênh bàòng
KVA m mạy biãún ạp cọ thãø mang ti láu di trong âiãưu kiãûn âënh mỉïc ca âiãûn ạp, táưn
säú, nhiãût âäü mäi trỉåìng cng nhỉ âiãưu kiãûn lm mạt; khi âọ tøi th s bàòng âënh mỉïc.
Nhỉng trong thỉûc tãú mạy biãún ạp thỉåìng lm viãûc khạc chãú âäü âënh mỉïc. Phủ ti
ca mạy biãún ạp ln ln thay âäøi theo thåìi gian , cọ lục nh hån cọ lục lải låïn hån
cäng súút âënh mỉïc Sâm, nghéa l cọ khi non ti cọ khi quạ ti. C hai chãú âäü váûn hnh
ny âãưu khäng kinh tãú. Thỉûc tãú cho tháúy ràòng mạy biãún ạp cọ
thãø mang ti quạ âënh mỉïc
trong mäüt thåìi gian no âọ ca ngy hồûc ca nàm m tøi th ca mạy biãún ạp khäng
gim, nãúu trong pháưn thåìi gian cn lải ca ngy hồûc nàm âọ mạy biãún ạp lm viãûc non
ti so våïi âënh mỉïc. Mạy biãún ạp cho phẹp lm viãûc åí chãú âäü ny hay chãú âäü khạc khäng
phi âỉåüc quút âënh båíi cäng sút âënh mỉïc m phi càn cỉï ch úu vo âäü hy hoải
cạch âiãûn, nhiãût âäü cỉûc âải ca cün dáy v ca dáưu trong giai âan âỉåüc xẹt. 4.4.2. Kh nàng ti ca mạy biãún ạp

a
e
A
V

trong õoù A, a laỡ caùc hũng sọỳ phuỷ thuọỹc vaỡo vỏỷt lióỷu caùch õióỷn
laỡ nhióỷt õọỹ ồớ õióứm noùng nhỏỳt cuớa cuọỹn dỏy MBA (
0
C)
Ngổồỡi ta õaợ xaùc õởnh õổồỹc õọỳi vồùi caùch õióỷn cỏỳp A:
A=(1,5ữ7,5).10
4
nm; a = 0,115 (1/
0
C)
chóỳ õọỹ õởnh mổùc, nhióỷt õọỹ õióứm noùng nhỏỳt cuớa cuọỹn dỏy bũng õởnh mổùc vaỡ
bũng 98
O
C thỗ tuọứi thoỹ seợ bũng õởnh mổùc:
dm
a
dm
eAV

=

.

Tuọi thoỹ tổồng õọi cuớa caùch õióỷn seợ laỡ:
) (

)(
ln
) (
) (
õm
a
õm
a
õm
a
e
L



=
=
=




=
=
õm
õm
a
L

,

Nhiãût âäü cạch âiãûn
O
C Tøi th tỉång âäúi V* Âäü gi cäùi
80 8 0.125
86 4 0.25
92 2 0.5
98 1 1
104 0.5 2
110 0.25 4
116 0.125 8
Nãúu trong khang thåìi gian T âang xẹt, nhiãût âäü khäng âäøi thç âäü hy hoải cạch
âiãûn trong khang thåìi gian sỉí dủng T s l:
H=L.T
Cn nãúu trong khang thåìi gian T nhiãût âäü thay âäøi thç L s l hm ca t v âäü
hy hoải cạch âiãûn H s l:
∫∫
ϑ−ϑ
==
T
âm
T
dtdttLH
0
6
0
2 .).(
)
(

Trong tênh tọan gáưn âụng cọ thãø tênh täøng têch phán thay cho têch phán. Ta chia

0
6
0
2
11
.).(
)
(

Âäü hao mn cạch âiãûn trung bçnh trong mäüt ngy âãm:
24
ngy
tbngy
H
L =
Hao mn cạch âiãûn trong mäüt nàm bàòng täøng hao mn cạch âiãûn ca cạc ngy
trong nàm.
Âäúi våïi mạy biãún ạp ca Liãn xä chãú tảo, tøi th âënh mỉïc tỉì 20 âãún 25 nàm ỉïng
våïi nhiãût âäü âënh mỉïc ca mäi trỉåìng lm mạt bàòng 20
O
C v nhiãût âäü âiãøm nọng nháút
ca cün dáy l 98
O
C.
Thỉûc tãú váûn hnh cho tháúy phủ ti ca MBA ln thay âäøi hng ngy, hng nàm;
trong âọ säú ngy cọ phủ ti nh hån âënh mỉïc chiãúm pháưn låïn. Do âọ ti th ca mạy
biãún ạp cọ thãø låïn hån âënh mỉïc. Vç váûy cọ thãø cho phẹp mạy biãún ạp âỉåüc quạ ti nghéa
l lm viãûc våïi phủ ti låïn hån cäng sút âënh mỉïc trong khang thåìi gian no âọ m
tøi th váùn khäng gim nh hån âënh mỉïc.
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp

C (ϑmax≤115
O
C)
Nhiãût âäü âiãøm nọng nháút ca cün dáy khäng âỉåüc vỉåüt quạ 140
O
C
(giåïi hản låïn hån quạ ti bçnh thỉåìng) 4.4.54. Cạc phỉång phạp tênh quạ ti MBA
1. Quạ ti bçnh thỉåìng
a. Qui tàõc 3% : Cho phẹp MBA quạ ti 3% vãư dng âiãûn so våïi âënh mỉïc
cho mäùi 10% gim hãû säú âiãưu kiãún phủ ti hàòng ngy so våïi 100%.
b.
Qui tàõc 1% : Nãúu nhỉ vãư ma h mạy biãún ạp lm viãûc non ti thç vãư
ma âäng cho phẹp lm viãûc quạ ti. Trãn cå såí tênh toạn vãư âäü gi cäùi cạch âiãûn, cho
phẹp MBA âỉåüc quạ ti theo qui tàõc 1% :
Trong 4 thạng ma h MBA lm viãûc non ti bao nhiãu pháưn tràm so våïi âënh
mỉïc thç ma âäng nọ cọ thãø quạ ti báúy nhiãu pháưn tràm.
Cọ thãø tênh kãút håüp c hai qui tàõc ny, nhỉng trë säú quạ ti täøng cäüng vãư ma âäng
khäng âỉåüc quạ 30% v riãng theo qui tàõc 1% khäng âỉåüc quạ ti quạ 15%.
Cọ thãø tênh quạ ti cho phẹp ca MBA theo mäüt säú phỉång phạp khạc, xem chi
tiãút trong mäüt säú ti liãûu tham kho (TK1)
2. Quạ ti sỉû cäú

Quạ ti sỉû cäú MBA khäng phủ thüc âäư thë phủ ti trỉåïc khi sỉû cäú, cng khäng
phủ thüc vo nhiãût âä mäi trỉåìng xung quanhü, vë trê làõp âàût MBA. Âäúi våïi mạy biãún ạp
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng
72

MBA, v trong tçnh trảng lm viãûc bçnh thỉåìng âäü gi cäùi cạch âiãûn thỉåìng nh hån
âënh mỉïc nhiãưu láưn, nãn xẹt chung lải váùn cho phẹp mạy biãún ạp âỉåüc quạt ti sỉû cäú
40%.
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng
73
4.5. Chn mạy biãún ạp trong Hãû thäúng âiãûn v trảm biãún ạp
4.5.1 Chn mạy biãún ạp cho trảm biãún ạp hả ạp

Trỉåïc hãút xem trung tênh cọ näúi âáút hay khäng, cọ bao nhiãu cáúp âiãûn ạp âãø chn
mạy biãún ạp 3 pha ba cün dáy hay hai cün dáy, mạy biãún ạp thỉåìng hồûc tỉû ngáùu. Cạc
trảm biãún ạp hả ạp ny s âàût mäüt hồûc hai mạy biãún ạp ty thüc mỉïc âäü quan trng ca
phủ ti.
+ Nãúu phủ ti häü loải I thç phi âàût hai mạy biãún ạp v cäng sút âënh mỉïc ca
MBA phi âỉåüc chn sao cho khi mäüt MBA bë sỉû cä,ú thç MBA cn lải våïi kh nàng quạ
ti sỉû cäú cho phẹp phi âm bo cung cáúp â cäng sút cho phủ ti trong nhỉỵng giåì phủ
ti cỉûc âải.
Theo âiãưu kiãûn quạ
ti sỉû cäú ta chn cäng sút âënh mỉïc ca mäùi mạy biãún ạp
theo âiãưu kiãûn:
Kqtsc. SâmBA ≥ Sptmax
trong âọ: Kqtsc l hãû säú quạ ti sỉû cäú cho phẹp ca MBA; cn Sptmax l cäng
sút cỉûc âải ca phủ ti.
+ Nãúu phủ ti l häü loải II thç thỉåìng ta âàût hai MBA. Tuy nhiãn do tênh lm viãûc
ráút âm bo ca MBA cho nãn váùn cho phẹp cọ thãø âàût mäüt MBA , v khi sỉû cäú MBA
thç u cáưu nhanh chọng cọ dỉû trỉ ỵ nọng ca hãû thäúng âãø cung cáúp këp thåìi cho phủ ti.
+ Nãúu phủ ti l häü loải III thç cho phẹp chè âàût mäüt MBA v cäng sút âỉåüc chn
nhỉ sau: SâmBA ≥ Sptmax .
Cọ khi cho phẹp trỉì âi phủ
ti ca mäüt säú häü kẹm quan trng.

i kh nàng quạ ti sỉû cäú
phi ti âỉåüc täøng cäng sút cỉûc âải lục lm viãûc bçnh thỉåìng trỉì âi pháưn dỉû trỉỵ ca hãû
thäúng nháûn cäng sút nãúu l dỉû trỉỵ mäüt pháưn, nghéa l lục ny huy âäüng cäng sút dỉû trỉỵ
tỉì bn thán hãû thäúng nháûn cäng sút.
2. ÅÍ chãú âäü (c): cäng sút truưn qua lải
a. Nãúu lục bçnh thỉåìng cäng sút truưn qua lải bẹ, thç chỉïc nàng MBA l lm dỉû
trỉỵ qua lải ca c hai hãû thäúng khi cọ sỉû cäú trong báút k hãû thäúng no. Trong trỉåìng håüp
ny ta cọ thãø âàût mäüt MBA, m cäng sút âỉåüc chn sao cho trong chãú âäü lm viãûc bçnh
thỉåìng cọ thãø ti âỉåüc phủ ti cỉûc âải m khäng quạ ti chụt no, khi cọ sỉû cäú trong mäüt
hãû thäúng no âọ thç våïi kh nàng quạ ti sỉû cäú cho phẹp MBA phi chuøn cho hãû thäúng
cäng sút cáưn thiãút trong tçnh trảng sỉû cäú.
b. Nãúu cạc MBA m trong mäüt pháưn ca ngy chuøn mäüt lỉåüng cäng sút låïn tỉì

hãû thäúng ny sang hãû thäúng kia v pháưn cn lải ca ngy thç truưn cäng sút ngỉåüc lải:
- Nãúu dỉû trỉỵ quay ca c hai hãû thäúng âãưu â ta chè cáưn âàût mäüt MBA ,
chn cäng sút âënh mỉïc ca mạy biãún ạp theo âiãưu kiãûn: Sba ≥ Sptmax (

våïi Sptmax l cäng sút cỉûc âải truưn qua MBA). Khi mạy biãún ạp sỉû cäú thç bn
thán tỉìng hãû thäúng s huy âäüng dỉû trỉỵ âãø cáúp cho phủ ti ca hãû thäúng âọ.

- Nãúu trong mäüt hãû thäúng khäng â dỉû trỉỵ quay thç bàõt büc phi âàût hai
MBA , chn cäng sút theo âiãưu kiãûn: 2. S
âmba
≥ S
ptmax .

Khi sỉû cäú mäüt MBA thç MBA cn lả
i våïi kh nàng quạ ti sỉû cäú cho phẹp phi
âm bo ti âỉåüc cäng sút m hãû thäúng nháûn cäng sút cáưn sau khi â huy âäüng dỉû trỉỵ.
Nãúu cọ sỉû cäú trong mảng khäng â dỉû trỉỵ quay thç c hai MBA våïi kh nàng quạ ti cho

S
âmTN
≥ S
Fâm
/ Kcl
Cáưn chụ ràòng åí âáy ta khäng trỉì båït lỉåüng cäng sút tỉû dng, vç â kãø âãún
trỉåìng håüp âiãûn tỉû dng âỉåüc láúy tỉì ngưn dỉû trỉỵ khạc, hồûc khi vỉìa xáy xong nh mạy
lục khåíi âäüng cọ thãø láúy tỉû dng tỉì ngưn khạc.
- Nãúu cäng sút mạy phạt âiãûn bẹ thç ngỉåìi ta cọ thãø dng mäüt mạy biãún ạp näúi våïi
nhiãưu mạy phạt. Nhỉng khi âọ u cáưu täøng cäng sú
t ca bä phi khäng âỉåüc vỉåüt quạ
cäng sút dỉû trỉỵ nọng ca hãû thäúng ( Sbäü ≤ Sdt); v dng âiãûn ngàõn mảch åí cáúp âiãûn ạp
mạy phạt phi khäng âỉåüc låïn quạ âãø cọ thãø chn âỉåüc thiãút bë hảng nhẻ. Cọ thãø dng
MBA cọ cün dáy phán chia åí phêa hả ạp âãø dng ngàõn mảch nh do u
N
% låïn.
- Nãúu nh mạy âiãûn cọ hai cáúp âiãûn ạp cao v trung m cäng sút phủ ti trung bẹ thç
nãn dng hai MBA hai dáy qún, mäüt cại bãn cao ạp, mäüt cại bãn trung ạp v c hai näúi
chung vo mạy phạt âiãûn (xem hçnh v ) Nhỉ váûy s kinh tãú hån nhỉng cọ nhỉåüc âiãøm l
âiãûn ạp ngàõn mảch U
N
% khạc nhau nãn khọ ha âäưng bäü .
- Khi cäng sút phủ ti phêa U
T
lục cỉûc tiãøu låïn hån cäng sút mäüt MFÂ thç nãn näúi
bäü mäüt mạy phạt vo MBA 2 dáy qún v näúi vo thanh gọp cáúp âiãûn ạp trung. Säú bäü
ty nhỉng phi bo âm âiãưu kiãûn : Σ S
bäü
≤ S
Tmin Nãúu ngỉåüc lải thç lục phủ ti

Cọ thãø xy ra cạc trỉåìng håüp sau:
α/ Nãúu cäng sút phạt vo hãû thäúng låïn hån dỉû trỉỵ nọng ca hãû thäúng thç phi âàût
hai mạy biãún ạp âãø liãn lảc giỉỵa cáúp âiãûn ạp mạy phạt våïi cáúp âiãûn ạp cao. Cäng sút
täøng ca hai mạy biãún ạp âỉåüc chn bàòng cäng sút thỉìa låïn nháút cọ thãø truưn ti vo
hãû thäúng tỉì thanh gọp cáúp U
F
lục cạc MF phạt cäng sút âënh mỉïc, vo nhỉỵng giåì ban
ngy phủ ti cáúp âiãûn ạp mạy phạt âảt cỉûc tiãøu. Âiãưu kiãûn chn nhỉ sau :
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng
76
Σ S
âmba
≥ S
thỉìa
S
thỉìa = Σ
S
Fâm
- S
td
- S
pt
F
min
Cáưn chụ khi xẹt âãún kh nàng cho phẹp quạ ti thỉåìng xun thç cọ thãø chn
âỉåüc cäng sút âënh mỉïc nh hån; v khi sỉû cäú mäüt MBA thç phi sỉí dủng dỉû trỉỵ quay
ca hãû thäúng âãø gim cäng sút truưn tỉì thanh gọp cáúp U
F
vo cao ạp qua MBA, nhỉ

thỉåìng tàng theo thåìi gian nãn cọ thãø chn
cäng sút mạy biãún ạp ny bàòng cäng sút mäüt mạy phạt låïn nháút.

γ / Nãúu phủ ti cỉûc âải åí thanh gọp Uf kãø c tỉû dng låïn hån täøng cäng sút cạc
MFÂ åí nh mạy, thç phi thỉåìng xun nháûn cäng sút tỉì hãû thäúng vãư nãn phi âàût hai
mạy biãún ạp liãn lảc våïi hãû thäúng.
Täøng cäng sút ca mạy biãún ạp âỉåüc chn khäng bẹ hån cäng sút cỉûc âải nháûn
tỉì hãû thäúng vãư trong chãú âäü lm viãûc bçnh thỉåìng. Khi mäüt MFÂ låïn nháút näúi vo thanh
gọp cáúp âiãûn ạp mạy phạt ngỉìng lm viãûc, thç hai mạy biãún ạ
p ny våïi kh nàng quạ ti
cho phẹp phi ti âỉåüc cäng sút cáưn thiãút cho phủ ti cáúp Uf kãø c tỉû dng. Hồûc khi
mäüt MBA nghè do sỉû cäú, thç mạy biãún ạp cn lải våïi kh nàng quạ ti sỉû cäú cho phẹp
phi ti â cäng sút cn thiãúu cho phủ ti cáïp âiãûn ạp mạy phạt.
2. Chn MBA cho cạc nh mạy âiãûn cọ 2 cáúp âiãûn ạp tàng

- Khi nh mạy cọ 2 cáúp âiãûn ạp tàng , âãø liãn lảc giỉỵa ba cáúp âiãûn ạp ta dng MBA ba
dáy qún hay biãún ạp tỉû ngáùu.
Thỉåìng åí cạc nh mạy nhiãût âiãûn trung tám cọ cáúp âiãûn ạp 35KV cọ trung tênh
khäng näúi âáút trỉûc tiãúp nãn khäng thãø dng tỉû ngáùu m chè dng biãún ạp ba dáy qún. Âãø
liãn lảc ba cáúp âiãûn ạp ta âàût 2 MBA 3 dáy qún v cäng sút ca cạc MBA ny phi
âỉåüc chn sao cho ti âỉåüc cäng sút thỉìa ca nh mạy âiãûn åí thanh gọp âiãûn ạp Mf lục
phủ ti cỉûc tiãøu ban ngy.

S
âmba
≥ 1/2 .S
thỉìa
= 1/2 [ΣS
Fâm
- S

- S
bäü

Ngoi ra cn phi kiãøm tra kh nàng quạ ti ca hai mạy biãún ạp ba cün dáy lục
sỉû cäú mäüt bäü MF-MBA låïn nháút bãn trung ạp:
2. K
qtsc
. S
âmba
≥ S
Tmax
- (ΣS
bäü-Sbäümax)

Nãúu cäng sút phủ ti bãn trung ạp vỉåü
t quạ 40 âãún 50% cäng sút mäüt MBA thç
kãø âãún kh nàng phạt triãøn phủ ti trung ạp, ta cọ thãø chn BA ba cün dáy loải
100/100/100. Nãúu cäng sút phủ ti bãn trung ạp nh hån âải lỉåüng trãn ta cọ thãø chn
loải 100/100/66.7.
- Trỉåìng håüp S
ptT
quạ bẹ ta cọ thãø khäng dng MBA 3 dáy qún m dng MBA
2 dáy qún.
- Nãúu täøng cäng sút phạt nhí hån phủ ti åí cáúp Ut v Uf kãø c tỉû dng thç ta phi
âàût 2MBA . Cäng sút âënh mỉïc cng âỉåüc chn tỉång tỉû nhỉ trỉåìng håüp cọ mäüt cáúp
âiãûn ạp tàng.