Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
121
Chỉång 6

TỈÛ DNG TRONG NH MẠY ÂIÃÛN V TRẢM BIÃÚN ẠP

6.1. Khại niãûm vãư tỉû dng trong nh mạy âiãûn
6.1.1. Khại niãûm
Trong nh mạy âiãûn ngoi cạc thiãút bë chênh nhỉ l håi, tuabin, mạy phạt, . . . cn
cọ nhiãưu loải cå cáúu khạc nhau âãø phủc vủ hay tỉû âäüng họa quạ trçnh cäng tạc ca cạc täø
mạy. Táút c nhỉỵng cå cáúu ny cng våïi cạc âäüng cå âiãûn kẹo chụng, mảng âiãûn, thiãút bë
phán phäúi, mạy biãún ạp gim ạp, ngưn nàng lỉåüng âäüc láûp, hãû thäúng âiãưu khiãøn, tên
hiãûu, thàõp sạng . . . tảo thnh hãû thäúng tỉû dng ca nh mạy.
* Trong nh mạy nhiãût âiãûn (sỉí dủng nhiãn liãûu l than) cọ cạc cå cáúu tỉû dng
chênh sau :
- Cạc cå cáúu phủc vủ cho quạ trçnh chøn bë nhiãn liãûu:
+ Cạc cå cáú
u ca thiãút bë âáûp than : mạy sn than, âáûp than.
+ Cạc cå cáúu chãú biãún than bäüt : Mạy nghiãưn than, mạy cáúp than ngun.
- Cạc ca kho nhiãn liãûu v váûn chuøn nhiãn liãûu vo l: Cáưn trủc, mạy xụïc than,
bàng ti, . . .
- Cạc cå cáúu ca l håi: Mạy cáúp than bäüt, quảt giọ, quảt khọi, båm nỉåïc cáúp, . . .
- Cạc cå cáúu ca täø mạy - tua bin: Båm ngỉng tủ, båm tưn hon, båm dáưu ca hãû
thäúng âiãưu chènh, lm mạt, bäi trån.
* Trong nh mạy thy âiãûn cọ cạc cå cáúu tỉû dng chênh sau :
- Cạc cå cáúu ca tuabin nỉåïc - mạy phạt: Båm dáưu ca hãû thäúng âiãưu chènh bäi
trån cho cạc täø mạy, båm nỉåïc ca hãû thäúng lm mạt mạy phạt v lm mạ
t dáưu bäi trån.
- Cạc cå cáúu phủc vủ cho âáûp, cạc cỉía âáûp, gian mạy, . . .
Ngoi cạc cå cáúu âãø phủc vủ cho qụa trçnh cäng nghãû chênh trãn, cn cọ cạc cå cáúu

maùy.
6.1.2. Nguọửn cung cỏỳp õióỷn vaỡ caùc cỏỳp õióỷn aùp tổỷ duỡng trong nhaỡ maùy õióỷn
ióỷn aùp tổỷ duỡng õổồỹc sổớ duỷng chuớ yóỳu laỡ cỏỳp 6 KV vaỡ 0,4 KV (380V/220V). Cỏỳp
6KV õổồỹc duỡng õóứ cỏỳp cho caùc õọỹng cồ cọng suỏỳt lồùn hồn 200 KW, cỏỳp 0,4 KV cỏỳp cho
caùc õọỹng cồ cọng suỏỳt beù hồn, thừp saùng, tờn hióỷu, . . .
Cỏỳp õióỷn aùp 3 KV khọng duỡng vỗ giaù thaỡnh õọỹng cồ 3 KV vaỡ 6 KV khọng lóỷch
nhau nhióửu nhổng phờ tọứn kim loaỷi maỡu vaỡ tọứn thỏỳt trong maỷng 3KV lồùn hồn rỏỳt nhióửu so
vồùi cỏỳp 6KV. Hồn nổợa duỡng cỏỳp 6KV coỡn coù ổu õióứm laỡ :
- Tng õổồỹc cọng suỏỳt õồn vở cuớa caùc õọỹng cồ.
- Tng õổồỹc cọng suỏỳt cuớa MBA chờnh nón coù thóứ choỹn sọỳ lổồỹng MBA ờt hồn.
- ióửu khióứn tổỷ mồớ maùy tọỳt hồn.

a/ b/ c/
Hỗnh 6-1
Nguọửn õióỷn tổỷ duỡng laỡm vióỷc trong nhaỡ maùy õióỷn thổồỡng lỏỳy trổỷc tióỳp tổỡ baớn thỏn
nhaỡ maùy. Nóỳu ồớ nhaỡ maùy õióỷn coù xỏy dổỷng thióỳt bở phỏn phọỳi cỏỳp õióỷn aùp maùy phaùt thỗ
Mọn hoỹc: Phỏửn õióỷn trong nhaỡ maùy õióỷn vaỡ traỷm bióỳn aùp
Nhoùm Nhaỡ maùy õióỷn - Bọỹ mọn Hóỷ thọỳng õióỷn - HBK aỡ Nụng .
123
õióỷn tổỷ duỡng õổồỹc lỏỳy ngay tổỡ thanh goùp õióỷn aùp maùy phaùt qua maùy bióỳn aùp tổỷ duỡng
hoỷc qua khaùng õióỷn. Nóỳu cỏỳp õióỷn aùp tổỷ duỡng bũng cỏỳp õióỷn aùp maùy phaùt thỗ ngổồỡi ta seợ
lỏỳy qua khaùng õióỷn, ngổồỹc laỷi ta phaới lỏỳy qua maùy bióỳn aùp tổỷ duỡng. (H.61.a).
Trong nhaỡ maùy õióỷn sổớ duỷng sồ õọử bọỹ MF - MBA, thỗ õióỷn tổỷ duỡng coù thóứ trờch tổỡ
õỏửu cổỷc maùy phaùt hoỷc lỏỳy tổỡ TBPP õióỷn aùp cao nhổ hỗnh (H.61.b, c).
Khi cọng suỏỳt cuớa bọỹ lồùn thỗ cọng suỏỳt tổỷ duỡng lồùn. Maỡ MBA tổỷ duỡng coù cọng suỏỳt
caỡng lồùn thỗ doỡng ngừn maỷch trong hóỷ thọỳng tổỷ duỡng caỡng lồù
n, do vỏỷy laỡm cho thióỳt bở tổỷ
duỡng laỡm vióỷc rỏỳt nỷng nóử, õừt tióửn. óứ khừc phuỷc, coù thóứ duỡng MBA coù õióỷn aùp ngừn
maỷch U
n

124
6.2. Chn säú lỉåüng v cäng sút mạy biãún ạp tỉû dng
6.2.1. Chn mạy biãún ạp tỉû dng lm viãûc
Âãø cung cáúp cho cạc thiãút bë tỉû dng phi xáy dỉûng thiãút bë phán phäúi åí 2 cáúp âiãûn
ạp 6 KV v 0,4 KV, vç váûy cáưn phi dng 2 loải mạy biãún ạp :
Mạy biãún ạp tỉû dng báûc 1: Tỉì cáúp âiãûn ạp MF xúng cáúp 6KV.
Mạy biãún ạp tỉû dng báûc 2: Tỉì cáúp 6KV xúng 0,4KV.
Phủ ti ca hãû thäúng tỉû dng âỉåüc phán phäúi âãưu cho cạc phán âoản. Mäùi phán
âoản âỉåüc näúúi våïi ngưn tỉû dng lm viãûc, cạc phủ ti tỉû dng riãng ca tỉìng täø mạy l
håi - tua bin âỉåüc láúy tỉì phán âoản tỉû dng riãng r. Cạc phủ ti tỉû dng chung nhỉ váûn
chuøn than, chøn bë nhiãn liãûu, cọ
thãø âỉåüc chia âãưu cho cạc phán âoản tỉû dng. ÅÍ cạc
TTNÂ thỉåìng cọ thanh gọp tỉû dng âàûc biãût âãø cáúp âiãûn cho tỉû dng chung, nhỉng khi
âọ säú lỉåüng MBA s tàng lãn.
Cäng sút âënh mỉïc ca MBA tỉû dng lm viãûc âỉåüc cung cáúp tỉì TBPP tỉû dng
6KV âỉåüc xạc âënh gáưn âụng theo biãøu thỉïc sau :

22
11
1
11
K.S
cos.
K
.PS
∑
+
ϕη
∑
≥

thỉåìng chn bàòng 0,9
K
2
cng láúy gáưn bàòng 0,9 nãn ta cọ :
S
1 ≥
(∑P
1
+ ∑S
2
).0,9
Trỉåìng håüp phi âàût khạng âiãûn thay cho MBA báûc 1 thç khạng âiãûn âỉåüc chn
theo dng âiãûn cỉûc âải qua khạng.
Mạy biãún ạp báûc 2 cọ nhiãûm vủ cung cáúp cho cạc âäüng cå 380/220V v thàõp sạng.
Phủ ti tỉû dng cáúp 0,4KV åí cạc NMNÂ khong (10-30)% tỉû dng täøng, cn åí cạc
TTNÂ thç cọ thãø cao hån. MBA 6/0,4 KV thỉåìng âàût åí cạc tám phủ ti nhỉ gian mạy,
gian l, åí thiãút bë phán phäúi . . .
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
125
Mạy biãún ạp 630KVA v 1.000KVA âỉåüc dng phäø biãún. Mạy biãún ạp trãn
1.000KVA khäng sỉí dủng vç s lm dng ngàõn mảch trong mảng 0,4KV ráút låïn v väún
âáưưu tỉ cho thiãút bë åí mảng âiãûn ny tàng lãn. Våïi (5 - 6) mạy biãún ạp tỉû dng lm viãûc
thỉåìng âàût mäüt mạy biãún ạp dỉû trỉỵ ngüi.
Thanh gọp 0,4KV âỉåüc phán âoản âãø hản chãú dng ngàõn mảch v náng cao âäü tin
cáûy cung cáúp âiãûn. Cạc phán âoản ny âỉåüc cung cáúp bàòng biãún ạp tỉû dng lm viãûc v
ngưn dỉû trỉỵ.
Mạy biãún ạp báûc 2 cng âỉåüc chn nhỉ mạy biãún ạp báûc 1: Cäng sút âënh mỉïc
ca mạ
y biãún ạp lm viãûc báûc 2 cọ thãø xạc âënh nhỉ sau :

6.2.2. Chn säú lỉåüng v cäng sút MBA tỉû dng dỉû trỉỵ

Nhỉ â trçnh by åí trãn, âãø náng cao âäü tin cáûy cung cáúp âiãûn cho tỉû dng ngoi tỉû
dng chênh cn phi cọ ngưn âiãûn tỉû dng dỉû trỉỵ. Trong nh mạy nhiãût âiãûn trêch håi
cọ thiãút bë phán phäúi åí cáúp U
F
, mạy biãún ạp tỉû dng lm viãûc âỉåüc näúi våïi thanh gọp cáúp
U
F
cọ liãn hãû våïi hãû thäúng qua biãún ạp liãn lảc B1 (H.6-3).
Trong trỉåìng håüp mạy phạt F1 bë
càõt ra thç tỉû dng váùn âỉåüc cung cáúp qua
BATD. Khi BATD bë sỉû cäú thç hai mạy
càõt MC2 v MC3 càõt ra, sau âọ tỉû âäüng
âọng ngưn tỉû dng dỉû trỉỵ (TÂD) âỉa
tên hiãûu âọng MC6 v MC4, BATD dỉû
trỉỵ âỉåüc âỉa vo lm viãûc âãø cung cáúp
âiãûn cho tỉû dng. Khi ngàõn mảch trãn
thanh gọp cáúp U
F
thç MC1 v MC7 bë
càõt ra, lục ny bo vãû rå le âiãûn ạp tháúp
s càõt MC3, MC2 sau âọ TÂD âỉa tên
hiãûu âọng MC6 v MC4.

Hçnh 6 - 3
Chụ : Khi mạy biãún ạp tỉû dng lm viãûc bë sỉû cäú thç mạy biãún ạp tỉû dng dỉû trỉỵ

Hçnh 6 - 4
Tçnh trảng lm viãûc ny cọ thãø kẹo di trong sút thåìi gian sỉía chỉỵa BATD1, trong
lục ny nãúu xy ra sỉû cäú mäüt bäü khạc, chàóng hản B2, âãø âm bo cho bäü ny ngỉìng lm
viãûc thç âm bo cung cáúp âiãûn cho hng loảt cạc cå cáúu tỉû dng ca bäü ny. Do âọ
MBATD dỉû trỉỵ phi ti thãm lỉåüng cäng sút ny. Sau khi bäü säú 2 ngỉìng, phi khåíi
âäüng täø mạy khạc âang nghè, chàóng hản B3, âãø khåíi âäüng B3 thç phi láúy âiãûn tỉû dng
tỉì BATD dỉû trỉỵ. Vç váûy mạy biãún ạp ny khäng chè lm nhiãûm vủ dỉû trỉỵ cho MBA tỉû
dng lm viãûc m cn phi â
m bo cáúp âiãûn tỉû dng khi dỉìng hay khåíi âäüng mäüt täø
mạy khạc, nãn nọ cn gi l mạy biãún ạp tỉû dng dỉû trỉỵ khåíi âäüng.
Âãø âm bo âiãưu kiãûn ny, cäng sút BATD dỉû trỉỵ phi chn låïn hån hồûc bàòng
1,5 láưn cäng sút phủ ti cỉûc âải ca TD lm viãûc, v phi chụ âãún kh nàng quạ ti
bçnh thỉåìng ca BATD dỉû trỉỵ vç nọ thỉåìng nghè hồûc non ti.
Ngoi ra cn phi chụ âãún âiãưu kiãûn tỉû khåíi âäüng cạc âäüng cå tỉû dng.
Khi BATD lm viãûc bë càõt ra (khi âọ cạc âäüng cå váùn cn näúi vo phán âoản tỉ
dng) tä
úc âäü âäüng cå gim dáưn, thåìi gian tỉû dng máút âiãûn thỉåìng tỉì (1 - 2,5)s. Khi
Män hc: Pháưn âiãûn trong nh mạy âiãûn v trảm biãún ạp
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
127
ngưn tỉû dng dỉû trỉỵ âỉåüc âọng vo dỉåïi tạc dủng ca thiãút bë tỉû âäüng âọng ngưn dỉû
phng TÂD (ABP) thç cạc âäüng cå khäng bë càõt ra âäưng thåìi tàng täúc âäü. Hiãûn tỉåüng
ny gi l hiãûn tỉåüng tỉû khåíi âäüng ca cạc âäüng cå. Dng khåíi âäüng ca cạc âäüng cå
khäng âäưng bäü ráút låïn dáùn âãún tàng täøn tháút âiãûn ạp trong cün dáy ca mạy biãún ạp tỉû
dng dỉû trỉỵ, do váûy âiãûn ạp trãn phán âoản tỉû dng gim nhiãưu so våïi âënh mỉïc cọ thãø
lm cạc âäüng cå khäng tỉû khåíi âäüng âỉåüc, dáùn âãún viãûc phi dỉìng c bäü. Âãø â
m bo
âiãưu kiãûn tỉû khåíi âäüng ca cạc âäüng cå cáưn phi gim ngàõn thåìi gian máút âiãûn, khi càõt
BATD chè cho phẹp cn âọng mäüt säú âäüng cå ca cạc cå cáúu tỉû dng quan trng, cn
nhỉỵng âäüng cå khäng quan trng phi càõt ra v cáưn phi gim âiãûn khạng ca mạy biãún

Nhoùm Nhaỡ maùy õióỷn - Bọỹ mọn Hóỷ thọỳng õióỷn - HBK aỡ Nụng .
128


thióỳt bở bồm laỡm maùt MBA hay duỡng õóứ thừp saùng khi kióứm tra sổớa chổợa.
* ọỳi vồùi nhổợng traỷm coù ngổồỡi trổỷc thổồỡng xuyón phuỷ
taới tổỷ duỡng gọửm coù:
Thừp saùng, quaỷt laỡm maùt MBA, maùy naỷp accu, nóỳu duỡng maùy cừt khọng khờ thỗ coù
Mọn hoỹc: Phỏửn õióỷn trong nhaỡ maùy õióỷn vaỡ traỷm bióỳn aùp
Nhoùm Nhaỡ maùy õióỷn - Bọỹ mọn Hóỷ thọỳng õióỷn - HBK aỡ Nụng .
130
thióỳt bở neùn khờ, õióỷn tổỷ duỡng coỡn duỡng õóứ cung cỏỳp nổồùc trong mọỹt sọỳ trổồỡng hồỹp
coù maùy buỡ õọửng bọỹ.
Caùc traỷm BA coù cọng suỏỳt khoaớng (50 - 200) MW coù õỷt maùy buỡ õọửng bọỹ hay
cung cỏỳp cho khu dỏn cổ lỏn cỏỷn thỗ tổỷ duỡng coù thóứ lồùn hồn. Tổỷ duỡng quan troỹng
nhỏỳt laỡ quaỷt laỡm maùt, hóỷ thọỳng thọng tin lión laỷ
c vaỡ thừp saùng sổỷ cọỳ. Trong traỷm BA
coù cọng suỏỳt beù, õióỷn aùp (6 - 10) KV cuợng nhổ traỷm BA vaỡ traỷm phỏn phọỳi coù õióỷn
aùp cao õóứ cung cỏỳp cho tổỷ duỡng ta duỡng MBA coù cỏỳp õióỷn aùp 0,4 KV hay 0,2 KV.
óứ cung cỏỳp cho thừp saùng thọng tin lión laỷc, tờn hióỷu õióửu khióứn coù thóứ duỡng BU
thay cho BA .
Trong hỗnh 6-7 duỡng BU thay
cho MBA nọỳi vaỡo trổồùc õổồỡng dỏy
cung cỏỳp. Tổỷ duỡng vỏ
ựn coù thóứ sổớ
duỷng õổồỹc khi maùy cừt ồớ cuọỳi traỷm
õang ồớ vở trờ cừt. S
t
= S
gh
cuớa BU (ồớ
õỏy khọng quan tỏm õóỳn vỏỳn õóử sai
sọỳ)