TRƯỜNG ………………….
KHOA……………………….

Báo cáo tốt nghiệp
Đề tài:

Vai trò của các hình thức tiền lương trong
viêc kích thích lao động
1
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 2
PHẦN NỘI DUNG 4
I/ Lý thuyết các hình thức tiền lương và vai trò của nó trong việc kích thích lao động 4
LỜI MỞ ĐẦU
Đứng trước những biến động không có lợi của nền kinh tế thế giới hiện nay,
Việt Nam là một trong những nước châu Á có nền kinh tế ít biến động nhất.Đảng
và nhà nước ta không lấy đó làm chủ quan để quên đi mục đích cuối cùng là tiến
tới XHCN- một xã hội mà trong đó con người được đề cao , được tự do - ấm no -
hạnh phúc. Mục tiêu đã có vậy vấn đề ở đây là những đường lối , chính sách của
nhà nước trong nền kinh tế hiện nay .
Chính sách , chế độ tiền lương là một trong những vấn đề trọng yếu liên quan
mật thiết và có ảnh hưởng thường xuyên mang tính quyết định tới động thái kinh
tế, chính trị , xã hội của đất nước. Đảng và Nhà nước ta đã xác định rất rõ : quan
tâm đến con người là vấn đề trọng tâm để phát triển kinh tế , xã hội hay nói một
cách khác là đầu tư vào con người chính là hình thức đầu tư có lợi nhất cho tương
lai của chúng ta. Chỉ có quan tâm phát triển con người mới khai thác được khả
năng tiềm ẩn của họ. Một trong những nhân tố kích thích được khả năng ấy là lợi
ích của họ khi tham gia các hoạt động kinh tế- xã hội . công tac tiền lương nói
chung và hình thức tiền lương nói riêng là một trong những biểu hiện cụ thể của lợi
ích đó.
Trải qua bao năm tháng thăng trầm của lịch sử, chúng ta đã luôn thay đổi

khâu như: sản xuất , trao đổi , phân phối và tiêu dùng.
Ở góc độ nhà nước tiền lương là công cụ để giải quyết các vấn đề ổn định xã
hội, phát triển xã hội và điều tiết kinh tế.Nếu không sử dụng tốt chính sách tiền
lương sẽ gây bất ổn cho các ngành kinh tế , giáo dục và an ninh quốc phòng . Cải
cách tiền lương chính là đầu tư tốt hơn cho con người và xã hội .
Ở góc độ người sử dụng lao động , tiền lương phải trả đúng trả đủ cho người
lao động. Tiền lương là một phần của chi phí sản xuất nên cũng phải được tính
đúng tính đủ trong giá thành sản phẩm.
Ở góc độ người lao động , tiền lương phải là nguồn thu nhập chính , là nguồn
tái sản xuất sức lao động và đủ để kích thích ngươi lao động trong quá trình làm
việc. Do đó họ cần được trả đúng , trả đủ với sức lao động đã bỏ ra .
4
2/ Ti n l ng trong n n kinh t th tr ng ề ươ ề ế ị ườ
Do chuyển sang cơ chế quản lý kinh tế mới nên bản chất tiền lương ở nước ta
sẽ hoàn toàn thay đôỉ so với cơ chế tập chung quan liêu bao cấp .
Trong thời bao cấp chúng ta đã hiểu một cách đơn giản và máy móc rằng:cứ
có cơ chế sở hữu toàn dân và chế độ làm chủ tập thể về tư liệu sản xuất là tự nhiên
người lao động trở thành người chủ tư liệu sản xuất.Những người cùng sở hữu tư
liệu sản xuất đi cùng với nó là quan niệm cho rằng : nền kinh tế XHCN không phải
là nền kinh tế thị trường, mà là nền kinh tế hoạt động trên cơ sở kế hoạch hoá tập
trung . và do đó về bản chất tiền lương không phải là giá cả của sức lao động mà là
một phạm trù thu nhập quốc dân được nhà nước phân phối một cách có kế hoạch
cho người lao động theo số lượng và chất lượng lao động.
Chế độ tiền lương trong cơ chế tập trung quan liêu bao cấp bao gồm hai phần:
ngoài phần tiền lương được nhà nước phân phối theo các thang , bảng lương còn
có phần bằng hiện vật . Phần này chiếm tỷ trọng lớn so với phần lương cơ bản
bằng tiền . Sau một thời gian thực hiện đã có rất nhiều bất cập nảy sinh , cụ thể là
chính sách tiền lương này đã làm cho người lao động làm việc một cách thụ động ,
giảm tính sáng tạo, và từ đó đã làm thủ tiêu động lực của người lao động .
Nhìn nhận thấy nhưng bất hợp lý trong chính sách tiền lương , đảng và nhà

lương theo sản phẩm,chưa kích thích vật chất lớn đối với cá nhân người lao động
vì chưa gắn thu nhập của mỗi người vơí kết quả lao động mà họ đã đạt được trong
thời gian làm việc đó.Với hình thức trả lương này ,tiền lương thường để mang tính
bình quân,nhiều lúc bậc lương không phản ánh đúng trình độ người lao động do
việc đánh giá trình độ của người lao động quản lý là khó chính xác.Để giảm bớt
tính bình quân thì vai trò của tiền lương trong hình thức trả lương này có xu hướng
đưọc nâng cao.
3.2/Hình thức trả lương theo sản phẩm
6
Trả lương theo sản phẩm là hình thức trả lương cho người lao động dựa trực
tiếp vào số lượng ,chất lượng sản phẩm mà họ đã hoàn thành. Đây là hình thức trả
lương được áp dụng rộng rãi ở các doanh nghiệp,nhất là các doanh nghiệp sản xuất
chế tạo sản phẩm.Hiện nay cùng với hình thức trả lương theo thời gian,các đơn vị
kinh tế,các cơ sở thuộc thành phần kinh tế khác nhau đang áp dụng hình thức trả
lương theo sản phẩm với nhiều chế độ linh hoạt.
Hình thức trả lương này có nhiều ưu điểm hơn so với hình thức trả lương theo
thời gian:
* Chủ tư bản tiết kiệm chi phí trả lương cho hệ thống bộ máy đốc công
* Người công nhân vì lợi ích của mình mà cải tiến kĩ thuật,tăng cường độ lao
động, nâng cao tay nghề dẫn đến năng suất lao động tăng,khi năng suất lao động
tăng ở từng người thì người đó có lợi nhưng khi mọi người đều ganh đua đưa năng
suất đó lên là năng suất lao động trung bình của xã hội ,thì nhà tư bản hạ thấp đơn
giá lương xuống dẫn đến công nhân càng làm nhiều thì tiền lương càng ít đi.
Căn cứ vào đơn giá sản phẩm và đối tượng trả lương,hình thức trả lương theo
sản phẩm có nhiều chế độ khác nhau,áp dụng cho từng đối tượng trong từng trường
hợp cụ thể,cho các thành phần kinh tế khác nhau.
II/Tiền lương danh nghĩa và tiền lương thực tể nước ta-một khoảng cách thực tế
cần rút ngắn
Khái niệm tiền lương đã được soi sáng dưới nhiều góc độ ở phần trên.Nhưng
đến phần II này ta thấy lại nảy sinh hai khái niệm khá mới mẻ:tiền lương danh

định là 210.000đ/tháng .Đây là một mức lương quá thấp không đảm bảo tái sản
xuất giản đơn sức lao động của ngời lao động chứ chưa nói tới tái sản xuất mưở
rộng,không đủ chi cho nhu cầu thiết yếu của người lao động chưa kể còn phải nuôi
thêm con,bảo hiểm tuổi già.Trong khi đó,quỹ lương và các khoản chi trợ cấp,phụ
cấp đã chiếm khoảng 29 % tổng chi ngân sách(theo số liệu cuă ban tổ chức chính
phủ).Ngoài tiền lương ngân sách còn phải chi rất nhiều vấn đề khác không kém
8
phần quan trọng.Chính vì thế khi xây dựng mức lương tối thiểu chính phủ dường
như bị ràng buộc nặng nề bởi sự eo hẹp của ngân sách nhà nước nên thường đưa ra
những mức giá tư liệu sinh hoạt,tiêu dùng thấp xa so với mức thực tế.Do đó tiền
lương luôn đứng trước mâu thuẫn là thấp so với nhu cầu của người lao động nhưng
lại cao với khả năng của ngân sách.
* Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
Theo điều tra của Báo phát triển kinh tế tháng 04/1999 tính đến đầu năm
1999, có gần 1500 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã bước vào hoạt động
thu hút hơn 275.000 lao động làm việc trực tiếp và hàng chục vạn lao động làm các
công việc xây dựng ,gia công ,dịch vụ và phục vụ cho các doanh nghiệp có vốn
đầu tư nước ngoài.Tiền lương,thu nhập tương đối ổn định,mức lương bình quân
khoảng 74 USD/tháng ,tương đương 1.020.000 VND/tháng.
Đối với lao động có trình độ chuyên môn kỹ, thuật cao ,tay nghề giỏi được đãi
ngộ thoả đáng hơn.Lao động có thu nhập cao như vậy ,giá cả tư liệu tiêu dùng
cũng không gây ảnh hưởng gì mấy so với mức lương danh nghĩa trên .Khoảng
cách giữa tiền lương danh nghĩa và tiền lương thực tế đã được rút ngắn.
*Doanh nghiệp ngoài quốc doanh
Theo số liệu của báo thời báo kinh té số ra tháng 09/2002 thì tổng số lao động
trong các cơ sở ngoài quốc doanh là2.979.000 người.Mức tiền công bình quân
khoảng 350.000-400.000đồng/thángbằng khoảng 50 % mức tiền lương bình quân
trong các doanh nghiệp nhà nước và 39 % mức tiền lương bình quân trong các
doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
Có khoảng 32 % cơ sở doanh nghiệp trả mức tiền lương bình quân từ 300.000