Nấc kéo dài, làm sao hết?
Cơ chế gây nấc.
Theo thời gian diễn biến, nấc được chia thành các thể cấp tính (diễn
biến dưới 48 giờ), mạn tính kéo dài (từ 48 giờ đến 2 tháng) và dai dẳng (trên 2
tháng). Nấc mạn tính thường gây ra do các tổn thương bệnh lý khác.
Rất nhiều loại thuốc có khả năng gây nấc, gặp nhiều nhất là nhóm
corticosteriod (prednisolone), benzodiazepine (diazepam), thuốc điều trị
parkinson, các hoá chất chống ung thư, kháng sinh (như nhóm macrolid,
fluoroquinolon), thuốc trợ tim (digoxin) và một số dẫn xuất thuốc phiện (như
hydrocodone), cần lưu ý là các thuốc chữa nấc cũng có thể gây nấc. Các nguyên
nhân gây nấc khác có thể gặp là do tổn thương thần kinh trung ương (chấn thương
sọ não, viêm não), yếu tố tâm lí (lo lắng, sang chấn tâm lí), sau phẫu thuật bụng,
nhồi máu cơ tim, một số trường hợp nấc không xác định được căn nguyên.
Mặc dù nấc không gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể đem lại khá
nhiều phiền toái cho người bệnh. Nấc sau mổ có thể gây đau đớn, làm nứt vết mổ
và giảm sút thể lực của người bệnh. Những trường hợp nấc kéo dài thường làm
cho người bệnh bị mệt mỏi, mất ngủ, mất nước và kiềm hô hấp do tăng thông khí.
Điều trị nấc: điều trị nguyên nhân là biện pháp quan trọng nhất, trước tiên
cần xác định tất cả các tác nhân gây nấc hoặc làm nặng tình trạng nấc để loại bỏ
hoặc sửa chữa nếu có thể. Trong những trường hợp không xác định được hoặc
không thể điều trị được nguyên nhân, có thể cân nhắc sử dụng các phương pháp
điều trị triệu chứng.
Điều trị bằng thuốc:
rất nhiều loại thuốc có thể giúp giảm triệu chứng nấc theo những cơ chế
khác nhau. Baclofen - một chất có cấu trúc giống GABA có tác dụng hoạt hoá một
chất dẫn truyền thần kinh ức chế, từ đó ngăn chặn được các kích thích nấc. Đây là
một trong những thuốc hiệu quả nhất trong điều trị các trường hợp nấc mạn tính
do nhiều nguyên nhân khác nhau như các bệnh lý ở dạ dày - thực quản, tổn thương
thân não hoặc nấc vô căn, kể cả những trường hợp không đáp ứng với nhiều loại
thuốc khác. Thuốc có thể gây buồn ngủ, mất ngủ, yếu cơ, lú lẫn Các loại thuốc
carbonic trong máu dẫn đến toan máu và cần được thực hiện dưới sự giám sát của
người khác và phải có ôxy dự phòng. Nói chung, hiệu quả của các biện pháp cơ
học này thường chỉ mang tính tạm thời. Một số phương pháp phức tạp hơn có thể
được thử nghiệm như châm cứu, gây tê ngoài màng cứng ở cột sống cổ, phong bế
thần kinh hoành Phẫu thuật cắt dây thần kinh hoành là biện pháp cuối cùng, chỉ
dùng trong những trường hợp nấc nặng, dai dẳng và không đáp ứng với các biện
pháp điều trị khác vì có nguy cơ gây suy hô hấp.
Có khoảng gần 100 nguyên nhân khác nhau gây ra nấc, thường gặp nhất là
do các bệnh lý ở đường tiêu hoá gây kích thích các đầu dây thần kinh phế vị và
thần kinh hoành (như bệnh lý trào ngược dạ dày - thực quản, viêm loét dạ dày,
viêm thực quản, viêm túi mật, viêm tụy, dạ dày trướng hơi). Các rối loạn chuyển
hoá do thuốc và độc chất (như tăng urê máu, ngộ độc rượu, sau dùng một số
thuốc) cũng là nhóm nguyên nhân thường gặp.