Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
Lời mở đầu
Chi phí và giá thành sản phẩm là các chỉ tiêu quan trọng trong hệ thống
các chỉ tiêu kinh tế phục vụ cho công tác quản lý doanh nghiệp và có mối quan
hệ mật thiết với doanh thu, kết quả (lãi, lỗ) hoạt động sản xuất kinh doanh, do
vậy đợc các chủ doanh nghiệp rất quan tâm.
Mục đích SXKD của các doanh nghiệp là lợi nhuận tối đa, chính vì thế họ
quan tâm đến công tác quản lý chi phí và giá thành là lẽ đơng nhiên, họ phải
biết bỏ ra những chi phí nào, bỏ ra bao nhiêu và kết quả sản xuất thu đợc cái gì,
bao nhiêu...
Chính vì vậy, việc đổi mới và không ngừng hoàn thiện công tác hạch toán
chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất
cho thích ứng với yêu cầu quản lý trong cơ chế mới là một vấn đề thực sự cần
thiết. Tuy nhiên, vấn đề này còn phụ thuộc rất nhiều vào trình độ quản lý, chế
độ kế toán ... và đòi hỏi phải có sự nghiên cứu kỹ lỡng cả về mặt lý luận và thực
tiễn trong các đơn vị cơ sở.
Với ý nghĩa nêu trên của việc hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành
sản phẩm đối với doanh nghiệp sản xuất, qua thời gian tìm hiểu thực tế tại Công
ty TNHH Tùng Giang, em đã lựa chọn đề tài:
Tổ chức hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm với
việc tăng cờng quản trị doanh nghiệp tại Công ty TNHH Tùng Giang cho
chuyên đề tốt nghiệp của mình.
Chuyên đề gồm ba phần chính:
Phần I: Cơ sở lý luận về hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản
phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
Phần II: Thực trạng hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản
phẩm tại công ty TNHH Tùng Giang
Phần III: Một số ý kiến đóng góp nhằm hoàn thiện hạch toán chi phí
sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty TNHH Tùng
Giang
Chuyên đề tốt nghiệp đợc hoàn thành với sự giúp đỡ tận tình của Thạc sỹ
2 Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất kinh doanh
2.1. Khái niệm
Quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có thể khái quát bằng
ba giai đoạn (bộ phận) cơ bản, có mối quan hệ mật thiết với nhau:
- Quá trình mua sắm chuẩn bị các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất -
kinh doanh (lao động, đối tợng lao động, t liệu lao động);
- Quá trình vận động, biến đổi nội tại các yếu tố đầu vào của quá trình
hoạt động một cách có mục đích thành kết quả cuối cùng;
- Quá trình tiêu thụ các sản phẩm cuối cùng của hoạt động kinh doanh
(các sản phẩm, công việc, lao vụ đã hoàn thành).
Nh vậy, hoạt động của doanh nghiệp thức chất là sự vận động, kết hợp
chuyển đổi nội tại các yếu tố sản xuất kinh doanh đã bỏ ra để tạo ra các sản
phẩm, công việc, lao vụ nhất định. Trên phơng diện đó, khái niệm chi phí có ý
nghĩa rất quan trọng đối với doanh nghiệp.
Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động
sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến hoạt động
sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định (tháng, quý, năm).
Trần Thị Hồng Lê 2 Lớp K39\21.10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
Để hiểu rõ hơn về chi phí chúng ta cần chú ý phân biệt giữa chi phí và chi
tiêu: Chi phí là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao
động vật hoá cần thiết cho quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh mà doanh
nghiệp phải chi ra trong một kỳ kinh doanh. Nh vậy, chỉ đợc tính là chi phí của
kỳ hạch toán những hao phí về tài sản và lao động có liên quan đến khối lợng
sản phẩm sản xuất trong kỳ chứ không phải mọi khoản chi ra trong kỳ hạch
toán. Ngợc lại chi tiêu là sự giảm đi đơn thuần của các loại vật t, tài sản, tiền
vốn của doanh nghiệp, bất kể nó đợc dùng vào mục đích gì. Tổng số chi tiêu
trong kỳ của doanh nghiệp bao gồm chi tiêu cho quá trình cung cấp (chi mua
sắm vật t, hàng hoá ), chi tiêu cho quá trình sản xuất kinh doanh (chi cho sản
xuất, sản xuất sản phẩm, công tác quản lý ) và chi tiêu cho quá trình tiêu thụ
Trần Thị Hồng Lê 3 Lớp K39\21.10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
- Chi phí nguyên liệu, vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu
chính, vật liệu phụ, công cụ dụng cụ, nhiên liệu .sử dụng vào sản xuất kinh
doanh trong kỳ.
- Chi phí nhân công: là toàn bộ tiền lơng, tiền công phải trả, tiền trích
bào hiểm xã hội, bào hiểm y tế, kinh phí công đoàn của công nhân viên chức
trong doanh nghiệp.
- Chi phí khấu hao TSCĐ: Phản ánh tổng số khấu hao TSCĐ phải trích
trong kỳ của tất cả các tài sản cố định đợc sử dụng cho sản xuất kinh doanh
trong kỳ.
- Chi phí dịch vụ mua ngoài: Phản ánh toàn bộ số tiền doanh nghiệp
phải trảvề các dịch vụ mua từ bên ngoài: Tiền điện, tiền nớc, tiền điện thoại
để phục vụ chôhạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
- Chi phí khác bằng tiền: Phản ánh toàn bộ chi phí khác bằng tiền cha
tính vào các yếu tố đã nêu trên dùng hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ
nh chi phí tiếp khách, hội họp, hội nghị,
ý nghĩa: Cách phân loại này có tác dụng rất lớn trong quản lý chi phí sản
xuất, nó cho biết kết cấu tỷ trọng của từng yếu tố chi phí sản xuất dể phân tích
đánh giá tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất kinh doanh. Lập báo cáo
chi phí sản xuất theo yếu tố ở bảng thuyết minh báo cáo tài chính: cung cấp số
liệu tham khảo để lập dự toán chi phí sản xuất, lập kế hoạch cung ứng vật t, kế
hoạch quỹ lơng, tính toán nhu cầu vốn lu động cho kỳ sau; cung cấp tài liệu để
tính toán thu nhập quốc dân.
2.2.2. Theo khoản mục chi phí
Cách phân loại này dựa trên công dụng của chi phí trong quá trình sản
xuất sản phẩm và phơng pháp tập hợp chi phí. Theo cách phân loại này, chi phí
sản xuất trong doanh nghiệp bao gồm:
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là giá trị thực tế của các loại nguyên,
vật liệu sử dụng trực tiếp cho chế tạo sản phẩm.
Theo cách này chi phí sản xuất đợc chia thành hai loại: Chi phí cố định và
chi phí biến đổi.
Chi phí cố định (chi phí bất biến) là những chi phí mang tính tơng đối ổn
định không biến đổi khi mức độ hoạt động thay đổi. Chi phí cố định chỉ giữ
nguyên trong phạm vi phù hợp của doanh nghiệp. Phạm vi phù hợp là phạm vi
giữa khối lợng sản phẩm tối thiểu và khối lợng sản phẩm tối đa mà doanh
nghiệp dự định sản xuất. Trong doanh nghiệp các chi phí cố định thờng là các
chi phí liên quan dến quản lý và vận hành doanh nghiệp, bao gồm các khoản chi
phí nh chi phí khấu hao thiết bị sản xuất, tiền lơng cho bộ phận quản lý, chi phí
thuê nhà xởng, chi phí khấu hao nhà xởng của doanh nghiệp Khi mức độ hoạt
động tăng thì mức chi phí cố định tính trên một sản phẩm có xu hớng giảm và
ngợc lại.
Chi phí biến đổi (chi phí khả biến) là những chi phí có quan hệ tỷ lệ thuận
với biến động về mức độ hoạt động (sản lợng sản xuất, số giờ máy hoạt
động, số km vận chuyển, doanh thu bán hàng thực hiện ). Chi phí biến dổi khi
tính cho một đơn vị sản phẩm thì nó ổn định, không thay đổi khi sản lợng thay
đổi. Tổng chi phí biến đổi thay đổi khi sản lợng thay đổi. Chi phí biến đổi thờng
gồm các khoản chi phí nh: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí lao động
trực tiếp, giá vốn hàng hoá mua vào để bán, chi phí bao bì đóng gói, hoa hồng
bán hàng
Tuy nhiên sự phân chia này cũng mang tính chất tơng đối, nó chỉ đúng
trong phạm vi từng doanh nghiệp và trong từng phạm vi xét, chẳng hạn nh một
máy sản xuất, hay toàn bộ phân xởng. Và sự phân loại chi phí nh trên cũng chỉ
mới thực sự phục vụ cho công tác kế toán quản trị, còn trong kế toán tài chính
tuy đã có quyết định cua Bộ tài chính ban hành về việc phân loại và phân bổ chi
phí sản xuất chung nhng do tính chất của từng doanh nghiệp cũng nh ranh giới
giữa chi phí cố định và chi phí biến đổi của một loại chi phí không rõ ràng
khiến cho việc phân loại gặp nhiều khó khăn, và việc làm này cũng đòi hỏi thời
Trần Thị Hồng Lê 5 Lớp K39\21.10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
2.2.5. Phân loại chi phí theo quan hệ chi phí với quá trình sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp
Theo cách phân loại này, toàn bộ các khoản chi phí trong doanh nghiệp
đợc chia thành hai loại:
- Chi phí trực tiếp: là những khoản chi phí có quan hệ trực tiếp với công
việc sản xuất sản phẩm, công việc của doanh nghiệp. Đối với nhng khoản chi
phí này kế toán có thể căn cứ vào chứng từ phát sinh để phân bổ trực tiếp cho
đối tợng chịu chi phí.
- Chi phí gián tiếp: là những khoản chi phí có liên quan tới việc sản xuất
của nhiều công việc, sản phẩm. Những chi phí này kế toán phải tiến hành tập
hợp phân bổ cho các đối tựơng theo một tiêu thức nhất định.
Trần Thị Hồng Lê 6 Lớp K39\21.10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
ý nghĩa: Cách phân loại chi phí sản xuất này có ý nghĩa đối với việc xác
định phơng pháp kế toán tập hợp và phân bổ chi phí cho các đối tơng một cách
đúng đắn hợp lý.
Ngoài một số tiêu thức phân loại kể trên, tuỳ theo yêu cầu quản lý, công
tác hạch toán kế toán của doanh nghiệp mà có thể lựa chọn một số cách phân
loại khác nh: phân loại theo nội dung cấu thành chi phí (chi phí đơn nhất, chi
phí tổng hợp); Phân loại theo khả năng kiểm soát; theo cách thức kết chuyển chi
phí (chi phí theo sản phẩm và chi phí theo thời kỳ).
3. Khái niêm và phân loại giá thành sản phẩm
3.1 Khái niệm
Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các khoản hao phí
về lao động sống và lao đông vật hoá có liên quan đến khối lợng công tác, sản
phẩm, lao vụ đã hoàn thành.
Quá trình sản xuất là một quá trình thống nhất bao gồm hai mặt: Mặt hao
phí sản xuất và mặt kết quả sản xuất. Tất cả các khoản chi phí (phát sinh trong
kỳ, kỳ trớc chuyển sang) và các chi phí trích trớc liên quan đến khối lợng sản
phẩm, lao vụ, dịch vụ đã hoàn thành trong kỳ sẽ tạo nên chỉ tiêu giá thành sản
- Giá thành định mức: là giá thành đợc tính trên cơ sơ các định mức chi
phí hiện hành. Việc tính giá thành định mức cũng đợc thực hiện thực khi tiến
hành sản xuất, chế tạo sản phẩm. Giá thành định mức là công cụ quản lý định
mức của doanh nghiệp, là thớc đo để xác định kết quả sử dụng các nguồn lực
của doanh nghiệp. Dựa vào giá thành định mức có thể đánh giá tính đúng đắn
của các giải pháp kinh tế, kỹ thuật mà doanh nghiệp đã thực hiện trong quá
trình sản xuất.
- Giá thành thực tế: là giá thành sản phẩm đợc tính trên cơ sở các chi phí
sản xuất và sản lợng thực tế phát sinh. Giá thành thực tế chỉ tính toán đợc sau
khi kết thúc quá trình sản xuất sản phẩm.Giá thành thực tế là chỉ tiêu kinh tế
tổng hợp, là cơ sở để xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp.
ý nghĩa: Cách phân loại này là cơ sở để so sánh giữa thực tế và kế hoạch,
định mức, là cơ sở để tính giá thành sản phẩm theo phơng pháp tỷ lệ.
3.2.2. Phân loại giá thành theo phạm vi phát sinh chi phí
Theo cách phân loại này,giá thành sản phẩm gồm:
- Giá thành sản xuất còn gọi là giá thành công xởng bao gồm các chi phí
liên quan đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm phát sinh ở phân xởng sản xuất.
- Giá thành toàn bộ bao gồm toàn bộ các chi phí liên quan đến sản xuất
và tiêu thụ sản phẩm. Giá thành toàn bộ còn đợc gọi là giá thành đầy đủ gồm
chi phí sản xuất và chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp tính cho sản
phẩm đó.
ý nghĩa: Cách phân loại này tính ra đợc hai chỉ tiêu kinh tế quan trọng.
Giá thành sản xuất đợc sử dụng để ghi sổ kế toán thành phẩm nhập kho hoặc
giao cho khách hàng và là căn cứ để tính giá vốn hàng bán, lãi gộp ở các doanh
nghiệp sản xuất. Giá thành toàn bộ của sản phẩm là căn cứ để xác định lợi
nhuận sản xuất và tiêu thụ từng loại sản phẩm trong doanh nghiệp.
4. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.
Sự vận động của quá trình sản xuất bao gồm hai mặt: một mặt là các chi
phí bỏ ra, mặt khác là kết quả sản xuất thu đợc.
DDCK
-
Các khoản
giảm chi
phí
Có thể phản ánh mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
qua sơ đồ sau:
Qua Sơ đồ ta thấy : AC = AB + BD CD
Khi giá trị sản phẩm dở dang (chi phí sản xuất kinh doanh dở dang) đầu
kỳ và cuối kỳ bằng nhau hoặc các ngành sản xuất không có sản phẩm dở dang
thì tổng giá thành sản phẩm bằng tổng chi phí phát sinh trong kỳ.
5. Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành
Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là những chỉ tiêu kinh tế quan
trọngphản ánh chất lợng hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Phân tích chi phí
và giá thành sản phẩm giúp cho doanh nghiệp đánh giá đợc chất lợng hoạt động
của mình. Thông qua phân tích chi phí và giá thành sản phẩm đề ra đợc các biện
pháp tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm nhằm tăng sức cạnh tranh trên thị
trờng. Để có đợc thông tin về chi phí và giá thành đầy đủ, chính xác đòi hỏi
phải tổ chức tốt hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. Hạch
toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp cần thực
hiện tốt các nhiệm vụ sau:
- Xác định đúng đối tợng tập hợp chi phí sản xuất và đối tợng tính giá
thành sản phẩm.
- Xác định chính xác giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ
- Lựa chọn phơng pháp tập hợp, phân bổ chi phí và tính giá thành sản
phẩm thích hợp.
- Xây dựng trình tự hạch toán chi phí và tính giá thành hợp lý.
II. Hạch toán chi phí sản xuất
1. Đối tợng hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
Tổ chức hạch toán quá trình sản xuất bao gồm hai giai đoạn kế tiếp nhau
- Tính chất, đặc điểm tổ chức sản xuất, quy trình công nghệ, loại kình sản
xuất.
- Trình độ và nhu cầu quản lý,
- Yêu cầu thông tin cho việc tính giá thành,
- Trình độ và khả năng của bộ máy kế toán.
Đối tợng tập hợp chi phí có thể là toàn bộ quy trình công nghệ, hoặc từng
giai đoạn công nghệ.
Trong các doanh nghiệp sản xuất giản đơn hoặc không thể phân chia quá
trình sản xuất thành các giai đoạn công nghệ thì đối tợng hạch toán chi phí sản
xuất là toàn bộ quy trình công nghệ hoặc trên phạm vi toàn doanh nghiệp
Ngợc lại trong doanh nghiệp mà quy trình sản xuất có thể phan chia
thành các giai đoạn công nghệ tại các phân xởng thì đối tọng tập hợp chi phí là
từng giai đoạn cộng nghệ. Đối tợng tính giá thành ở đó là từng bộ phận, chi tiết
sản phẩm hoặc cụm chi tiết sản phẩm. Giá thành sản phẩm cuối cùng đợc tập
hợp trên cở sở giá thành của các bộ phận cấu thành nên chúng.
Trờng hợp doanh nghiệp sản xuất sản phẩm đơn chiếc hoặc hàng loạt
theo đơn đặt hàng: Đối tợng tập hợp chi phí là từng đơn đặt hàng. Đối tợng tính
giá thành chỉ là sản phẩm cuối cùngtheo từng đơn.
2. Các phơng pháp hạch toán chi phí sản xuất
2.1. Phơng pháp trực tiếp tập hợp chi phí
Phơng pháp này đợc áp dụng với những chi phí có thể xác định đợc đối t-
ợng chịu chi phí ngay từ khi phát sinh. Căn cứ vào chứng từ ban đầu, kế toán
Trần Thị Hồng Lê 10 Lớp K39\21.10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
hạch toán vào tài khoản phù hợp theo từng loại và chi tiết theo từng đối tợng tập
hợp chi phí.
2.2. Phơng pháp phân bổ gián tiếp
Sử dụng trong trờng hợp không xác định đợc định mức chi phí cho từng
đối tợng riêng biệt khi phát sinh chi phí. Các chi phí này khi phát sinh đợc ghi
chép trên chứng từ ban đầu và tập hợp vào tài khoản chung sau đó phân bổ cho
tiến hành hạch toán chi tiết chi phí sản xuất theo từng đối tọng tính giá thành.
Việc tổ chức hạch toán chi tiết chi phí sản xuất bao gồm:
- Mở sổ, thẻ hạch toán chi tiết chi phí sản xuất theo từng đối tợng tập hợp
chi phí, mở sổ riêng cho từng tài khoản. Căn cứ để ghi sổ là các sổ, thẻ kế toán
chi tiết của kỳ kế toán trớc, các chứng từ gốc, các bảng phân bổ, bảng kê chi phí
- Tập hợp chi phí phát sinh trong kỳ và phân bổ cho từng đối tợng hạch
toán.
- Tổng hợp các chi phí phát sinh theo từng nội dung cho từng đối tợng
hạch toán chi phí và cuối kỳ kế toán làm cơ sở cho việc tính giá thành. Lập thể
tính giá thành sản phẩm dịch vụ theo từng loại. Căn cứ để lập thể tính giá thành
Trần Thị Hồng Lê 11 Lớp K39\21.10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
là thể tính giá thành của kỳ trớc, sổ hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh kỳ
này và biên bản kiểm kê.
5. Hạch toán chi phí sản xuất theo phơng pháp kê khai thờng xuyên
5.1. Hạch toán chi phí nguyên, vật liệu trực tiếp
Chi phí nguyên, vật liệu trực tiếp bao gồm giá trị nguyên, vật liệu chính,
vật liệu phụ, nhiên liệu đ ợc xuất dùng trực tiếp cho việc chế tạo sản phẩm.
Chi phí nguyên, vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm,
dịch vụ, những chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp đợc xây dựng thành các
định mức chi phí và tiến hành công tác quản lý chi phí theo định mức chi phí
đó.
Để xác định chi phí nguyên, vật liệu trực tiếp thực tế sử dụng vào sản
xuất kinh doanh trong kỳ, cuối kỳ kinh doanh phải tiến hành kiểm kê xác định
giá trị nguyên, vật liệu còn lại cuối kỳ cha sử dụng và giá trị phế liệu thu hồi
trong kỳ.
Chi phí
NVLTT
trong kỳ
sơ đồ sau:
Sơ đồ 1: Sơ đồ hạch toán tổng hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.
TK 152 TK621 TK154
TK 111,112,331 TK 152
Trần Thị Hồng Lê 12 Lớp K39\21.10
Gía trị NVL dùng trực tiếp
cho sản suất sản phẩm
Kết chuyển chi phí
NVLTT
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
TK 133
5.2. Hạch toán chi phí nhân công trực tiếp
Chi phí nhân công trực tiếp là những khoản tiền phải trả, thanh toán cho
nhân công sản xuất sản phẩm, trực tiếp thực hiện các lao vụ, dịch vụ bao gồm
tiền lơng chính, lơng phụ, các khoản phụ cấp, tiền ăn ca, tiền trích BHXH,
BHYT, KPCĐ theo tiền lơng phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất.
Chi phí nhân công trực tiếp thờng đợc tính trực tiếp cho từng đối tợng
chịu chi phí liên quan. Trờng hợp chi phí nhân công trực tiếp sản xuất nhng có
liến quan đến nhiều đối tợng mà không hạch toán trực tiếp đợc nh tiền lơng phụ,
các khoản phụ cấp hoặc tiền lơng chính phải trả theo thời gian mà ngời lao động
thực hiện các công tác khác nhau trong ngày thì có thêt tập hợp chung, sau
đó chọn tiêu thức phân bổ thích hợp có thể là: Chi phí nhân công định mức, giờ
công định mức hoặc giờ công thực tế, khối lợng sản phẩm sản xuất, tuỳ theo
từng điều khiện cụ thể. Các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ, căn cứ vào tỷ lệ
trích quy định để tính theo số tiền công đã tập hợp cho từng đối tợng.
5.2.1. Tài khoản hạch toán
Để theo dõi chi phí nhân công trực tiếp, kế toán sử dụng tài khoản 622
chi phí nhân công trực tiếp. Tài khoản này đợc mở chi tiết cho từng đối tợng
tập hợp chi phí nh tài khoản 621.
Bên Nợ: Tập hợp chi phí nhân công trực tiếp sản xuất sản phẩm
phải mở sổ chi tiết để tập hợp chi phí sản xuất chung cho từng phân xởng.
Hiện nay, theo Quyết định 149/2001/BTC ngày 31/12/2001 V/v ban hành
và công bố 4 chuẩn mực kế toán Việt Nam (đợt 1). Trong chuẩn mực số 2
(Hàng tồn kho):
Chi phí chế biến hàng tồn kho bao gồm những chi phí có liên quan trực
tiếp đến sản xuất sản phẩm, nh chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất
chung cố định và chi phí sản xuất chung biến đổi phát sinh trong quá trình
chuyển hoá nguyên liệu, vật liệu thành thành phẩm.
Chi phí sản xuất chung cố định là những chi phí sản xuất gián tiếp, thờng
không thay đổi theo số lợng sản phẩm sản xuất, nh chi phí khấu hao, chi phí bảo
dỡng máy móc thiết bị, nhà xởng, và chi phí quản lý hành chính ở các phân
xởng sản xuất.
Chi phí sản xuất chung cố định phân bổ vào chi phí chế biến cho mỗi đơn
vị sản phẩm đợc dựa trên công suất bình thờng của máy móc sản xuất. Công
suất bình thờng là số lợng sản phẩm đạt đợc ở mức trung bình trong các điều tấn
sản xuất bình thờng.
- Trờng hợp mức sản phẩm thực tế sản xuất ra cao hơn công suất bình th-
ờng thì chi phí sản xuất chung cố định đợc phân bổ cho mỗi đơn vị sản phẩm
theo chi phí thực tế phát sinh.
- Trờng hợp mức sản phẩm thức tế sản xuất ra thấp hơn công suất bình th-
ờng thì chi phí sản xuất chung cố định chỉ đợc phân bổ vào chi phí chế biến cho
mỗi đơn vị sản phẩm theo mức công suất bình thờng. Khoản chi phí sản xuất
không phân bổ đợc ghi nhận là chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ.
Trần Thị Hồng Lê 14 Lớp K39\21.10
Trích trớc tiền lơng phép cho
CNSX
Trích BHXH, BHYT, KPCĐ theo
tiền lơng của CNSX
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
Chi phí sản xuất chung biến đổi đợc phân bổ hết vào chi phí chế biến cho
+ TK 6277 Chi phí dịch vụ mua ngoài
+ TK 6278 Chi phí bằng tiền khác
5.3.2. Trình tự hạch toán
Trình tự hạch toán tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất chung đợc khái
quát qua sơ đồ sau:
Sơ đồ 3: Sơ đồ hạch toán tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất chung
TK 334,338 TK 627
TK 111,112,331
TK152,153
TK142,242,335 TK 154
Trần Thị Hồng Lê 15 Lớp K39\21.10
Chi phí nhân viên
Chi phí vật liệu, công
cụ dụng cụ
Phân bổ hoặc trích trớc
chi phí
Các khoản ghi giảm chi
phí
Phân bổ, K/c CFSX chung theo
mức bình thờng
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
TK 214 TK 632
TK 111,112,331,
TK 133
5.4. Hạch toán chi phí trả trớc
Chi phí trả trớc (còn gọi là chi phí chờ phân bổ) là các khoản chi phí thực
tế đã phát sinh nhng cha tính hết vào chi phí sản xuất kinh doanh của kỳ này mà
đợc tính cho hai hay nhiều kỳ hạch toán sau đó. Đây là khoản cpps một lần quá
lớn hoặc do bản thân chi phí phát sinh có tác dụng tới kết quả hoạt động của
nhiều kỳ hạch toán.
hạn:
Bên Nợ: Chi phí trả trớc dài hạn phát sinh trong kỳ
Bên Có: Các khoản chi phí trả trớc dài hạn phân bổ vào chi phí hoạt động
sản xuất kinh doanh trong kỳ.
D Nợ: Các khoản chi phí trả trớc dài hạn cha tính vào chi phí hoạt động
sản xuất kinh doanh của năm tài chính.
5.3.2. Trình tự hạch toán
Trình tự hạch toán tổng hợp chi phí trả trớc đợc khái quát qua sơ đồ sau:
Sơ đồ 4: Sơ đồ hạch toán chi phí trả trớc:
TK 142,242
TK 111, 112 TK 627, 641
331,334,152,153 642,635,241
TK133 TK 911
TK 641,642
5.5. Hạch toán chi phí phải trả
Các khoản chi phí phải trả đợc hạch toán trên tài khoản 335 Chi phí phải
trả.
Nội dung phản ánh trên TK này nh sau:
Bên Nợ: Tập hợp chi phí phải trả thức tế phát sinh.
Bên Có: Các khoản chi phí phải trả đã đợc tính trớc vào chi phí phát sinh
trong kỳ theo kế hoạch.
D Có: Các khoản chi phí phải trả đã tính vào chi phí kinh doanh nhng
thực tế cha phát sinh.
5.5.2. Trình tự hạch toán
Trình tự hạch toán tổng hợp chi phí phải trả đợc khái quát qua sơ đồ sau:
Sơ đồ 5: Sơ đồ hạch toán tổng hợp chi phí phải trả
Trần Thị Hồng Lê 17 Lớp K39\21.10
DĐK: XXX
Chi phí trả trớc
thực tế phát sinh
Tiền lơng phép, lơng ngừng việc
thực tế phải trả
Các chi phí phải trả khác thực tế
phát sinh
Trích trớc lơng phép, lơng
ngừng việc cho
công nhân sản xuất
Trích trớc chi phí phải trả vào chi
phí kinh doanh
K/c khoản chênh lệch giữa chi phí
phải trả thực tế nhỏ
hơn kế hoạch
Chi phí sửa chữa
Giá trị sản phẩm hỏng không sữa
chữa đợc
Giá trị thiệt hại thực
về sản phẩm hỏng
ngoài định mức
Giá trị phế liệu thu hồi và các
khoản bồi thờng
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
5.6.2. Hạch toán thiệt hại ngừng sản xuất
Các khoản thiệt hại trong thời gian ngừng sản xuất do thời vụ đã đợc trích
trớc chi phí vào TK 335 Chi phí phải trả. Thiệt hại ngừng sản xuất bất thờng
do các nguyên nhân bên nhoài nh mất điện, ngời bán không cung cấp đầy đủ
vật t theo hựp đồng cần phải đòi bồi th ờng. Các thiệt hại do nguyên nhân
khách quanhoặc do lỗi của doanh nghiệp nh hỏng máy, đ ợc hạch toán vào chi
phí khác hoặc trừ vào thu nhập của doanh nghiệp.
Sơ đồ 7: Sơ đồ hạch toán thiệt hại ngừng sản xuất
TK334,338,
xuất theo KH
Cuối kỳ K/c chi phí NVLTT
Các khoản ghi giảm
chi phí
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
TK622
TK155,157,632
TK627
6. Hạch toán chi phí sản xuất theo phơng pháp kiểm kê định kỳ
Khác với phơng pháp kê khai thờng xuyên, theo phơng pháp kiểm kê định
kỳ các nghiệp vụ phát sinh có kiên quan đến hàng tồn kho không đợc ghi sổ liên
tục. Bởi vậy, cuối kỳ doanh nghiệp phải tiến hành kiểm kê tất cả các loại
nguyên, vật liệu, thành phẩm trong kho và tại các phân xởng cùng bộ phận sản
xuất dở dang để xác định chi phí của sản phẩm hoàn thành, của hàng hoá đã
bán.
6.1. Hạch toán chi phí nguyên, vật liêu trực tiếp
Sơ đồ 9: Sơ đồ hạch toán tổng hợp chi phí nguyên, vật liệu trực tiếp
TK111, TK611 TK621 TK631
112,331
TK133 TK151,152
Trần Thị Hồng Lê 20 Lớp K39\21.10
Cuối kỳ phân bổ hoặc K/c chi
phí SX chung
Cuối kỳ K/c Chi phí NCTT
Giá thành sản phẩm
hoàn thành
Giá trị nguyên, vật liệu dùng
trực tiếp cho sản xuất SP
Giá trị vật liệu cha dùng
cuối kỳ
Bên Có: Kết chuyển chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ
D Nợ: Chi phí sản xuất dở dang cuối
TK 631 Giá thành sản xuất dung để tập hợp chi phí sản xuất và tính giá
thành sản phẩm hoàn thành. Tài khoản này có thể chi tiết theo từng đối tợng
tính giá thành.
Bên Nợ: - Kết chuyển chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ
- Kết chuyển chi phí sản xuất thực tế phát sinh trong kỳ
Bên Có: - Kết chuyển chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ
- Giá thành thực tế sản phẩm sản xuất trong kỳ
TK 631 cuối kỳ không có số d.
6.4.2. Trình tự hạch toán
Quy trình tổng hợp chi phí sản xuất đợc khái quát qua sơ đồ sau:
Sơ đồ 10: Sơ đồ tập hợp chi phí sản xuất theo phơng pháp kiểm kê
định kỳ
TK154 TK631 TK138,611,
111,112
Trần Thị Hồng Lê 21 Lớp K39\21.10
K/c chi phí sản xuất dở
dang đầu kỳ
Các khoản ghi
giảm chi phí
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
TK621
TK154
TK622
TK632
TK627
7. Xác định kỳ tính giá thành, kiểm kê và tính giá thành sản phẩm dở
dang
7.1. Kỳ tính giá thành
c chi phí SX chung
Chi phí sản xuất dở dang
cuối kỳ
Giá thành sản phẩm hoàn
thành
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
Đánh giá sản phẩm dở dang là việc xác định phần chi phí sản xuất của số
sản phẩm đang chế tạo dở.
Tuỳ theo tính chất của sản xuất và phơng pháp tính giá thành sản phẩm
mà có thể áp dụng một trong các phơng pháp đánh giá sản phẩm dở dang sau:
7.3.1. Ph ơng pháp đánh giá theo giá thành kế hoạch hoặc giá thành
định mức
Phơng pháp này đợc áp dụng để đánh giá bán thành phẩm, phụ tùng hoặc
chi tiết máy tự chế đã nhập kho. Để đơn giản các khoản thiệt hại trong sản xuất
và chi phí sản xuất chung đợc tính hết cho thành phẩm mà không phân bổ cho
sản phẩm dở dang.
7.3.2. Ph ơng pháp sản l ợng ớc tính t ơng đ ơng
Dựa vào số lợng và mức độ hoàn thành của sản phẩm dở dang so với
thành phẩm để quy đổi số lợng sản phẩm hoàn thành tơng đơng. Các chi phí
nguyên, vật liệu chính cho sản phẩm dở dang đợc xác định theo chi phí thực tế
nh đối với thành phẩm. Các chi phí chế biến (chi phí vật liệu phụ, chi phí nhân
công trực tiếp, chi phí sản xuất chung) đợc phân bổ cho sp dở dang dựa vào chi
phí giờ công định mức, tiền lơng định mức. Mức độ hoàn thành so với thành
phẩm theo đánh giá cũng có thể đợc dùng làm căn cứ để xác định chi phí chế
biến phân bổ cho sản phẩm dở dang.
Trình tự xác định giá trị sản phẩm dở sang nh sau:
Bớc 1: Xác định giá tri nguyên, vật liệu chính trong sản phẩm dở dang
theo công thức:
CPNVLchính
TT phân bổ
Bớc 3: Xác định giá trị sản phẩm dở dang:
Trong đó:
Số lợng sản
Phẩm tơng
đơng
=
Số lợng sản
phẩm dở
dang
x
Mức độ hoàn
thành của sản
phẩm
7.3.3. Ph ơng pháp đánh giá theo chi phí nguyên, vật liệu chính hoặc chi
phí nguyên vật liệu trực tiếp
Trần Thị Hồng Lê 23 Lớp K39\21.10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
Theo phơng pháp này chỉ tính vào giá trị sản phẩm dở dangcác chi phí
nguyên vật liệu chính hoặc chi phí trực tiếp nh vật liệu và tiền lơng. Các chi phí
còn lại đợc tính vào giá thành sản phẩm hoàn thành. Phơng pháp này tuy đơn
giản nhng mức độ chính xác thấp. Chỉ nên áp dụng phơng pháp này ở những
doanh nghiệp mà các chi phí trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá thành
sản phẩm, có ít sản phẩm dở dang và số lợng sản phẩm dở dang giữa các tháng
tơng đối đồng đều.
7.3.4. Ph ơng pháp đánh giá theo 50% chi phí chế biến
Đây là trờng hợp đặc biệt vủa phơng pháp đánh giá sản phẩm dở dang
theo sản lơng ớc tính tơng đơng. Trong phơng pháp này ngời ta coi mức độ hoàn
thành của sản phẩm dở dang là 50% so với thành phẩm. Việc xác định sản
phẩm dở dang dợc thực hiện tơng tự nh phơng pháp ớc tính sản lợng tơng đơng
đợc thực hiện tơng tự nh phơng pháp ớc tính sản lợng tơng đơng. Chi phí
ra trong
kỳ
-
CPSX
chuyển
sang kỳ sau
-
Các
khoản
giảm chi
phí
Trần Thị Hồng Lê 24 Lớp K39\21.10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Kế toán
Giá thành đơn
vị sản phẩm
Tổng giá thành sản phẩm
=
Số lợng sản phẩm hoàn thành
2. Phơng pháp tổng cộng chi phí
Phơng pháp này đợc áp dụng trong các doanh nghiệp co suy trình sản
xuất gồm nhiều công đoạn nối tiếp nhau nh các ngành cơ khí chế tạo, dệt, thuộc
da, Mỗi công đoạn quy trình thực hiện việc sản xuất hoàn chỉnh một bộ phận
sản phẩm. Chi phí sản xuất đợc tập hợp theo từng công đoạn. Giá thành sản
phẩm sẽ bằng tổng cộng chi phí sản xuất phân bổ cho thành phẩm của các công
đoạn chế tạo sản phẩm.
Ztp = Z1 + Z2 + + Zn
3. Phơng pháp hệ số
Đợc sử dụng trong các doanh nghiệp sản xuất ra nhiều loại sản phẩm
hoặc một loại sản phẩm với nhiều phẩm cấp khác nhau trên cùng một dây
chuyền sản xuất. Trên dây chuyền sản xuất này các chi phí không tập hợp riêng
Copyright: Tài liệu đại học ©