Giải đáp thắc mắc về thuốc và sức khỏe – Kỳ 2
Có nên phối hợp thuốc?

Người tăng huyếp áp và bệnh gout cần dùng thuốc theo sự chỉ dẫn của bác
sĩ để tránh những tai biến.
Bố tôi bị tăng huyết áp và mới phát hiện bị bệnh gout, hiện đang dùng
nifedipin để hạ huyết áp, tuy nhiên gần đây huyết áp thường dao động, không
ổn định. Tôi hỏi ở quầy thuốc gần nhà, được tư vấn dùng thêm cho bố thuốc lợi
tiểu hypothyazid để hạ huyết áp, tuy nhiên tôi chưa dám cho bố dùng ngay. Xin
bác sĩ cho biết dùng 2 loại thuốc như vậy có được không, tôi mong nhận được
trả lời sớm. Tôi xin cảm ơn!

Nifedipin và hypothiazid đều là những thuốc thường dùng trong điều trị
tăng huyết áp dù theo những cơ chế tác dụng khác nhau. Nifedipin làm giãn mạch
máu, chủ yếu làm giãn động mạch, dẫn đến làm giảm sức cản ngoại vi nên hạ
huyết áp. Gần đây, người ta thấy thuốc còn làm tăng lưu lượng máu tới thận, tăng
sức lọc cầu thận nên lợi niệu, góp phần làm hạ huyết áp. Cho tới nay, nifedipin
được coi là một trong những thuốc điều trị tăng huyết áp an toàn và hiệu quả.
Thuốc có ưu điểm: làm giãn mạch nhiều; không làm ảnh hưởng đến dẫn truyền
thần kinh tim; cải thiện được chức năng thận do tăng lượng máu vào thận, không
làm ứ muối và nước; không ảnh hưởng đến chuyển hóa glucose và lipid. Tác dụng
không mong muốn của thuốc là gây rối loạn tiêu hóa (buồn nôn, đầy bụng, tiêu
chảy); tăng enzym gan, tăng sản lợi, đau cơ, rối loạn thị giác. Không dùng thuốc
trong trường hợp mẫn cảm, thận trọng trong suy gan, người mang thai và thời kỳ
cho con bú. Hypothiazid là một thuốc lợi niệu do làm tăng thải trừ muối. Thuốc
làm giảm huyết áp thông qua việc giảm thể tích huyết tương dẫn đến giảm cung
lượng tim; ngoài ra thuốc còn ức chế tại chỗ tác dụng của chất co mạch như
vasopressin, nor-adrenalin. Trong điều trị tăng huyết áp, thuốc lợi niệu được phối
hợp với thuốc hạ huyết áp, làm tăng tác dụng của thuốc hạ huyết áp. Hypothiazid
thuộc nhóm thuốc được sử dụng nhiều nhất và hiệu quả nhất trong các thuốc lợi
niệu để điều trị tăng huyết áp nhẹ và trung bình khi tim, thận bình thường; là thuốc

chuyển hóa (suy giáp, suy tuyến yên), do cơ địa (trẻ nhỏ, người già không thích
nghi được khi thay đổi thời tiết), do ngộ độc: gardenal, rượu, thuốc chống trầm
cảm, heroin, ethylen glycol ), do tai nạn: đuối nước, leo núi Tỷ lệ tử vong của
hạ nhiệt thứ phát cao hơn.
Biểu hiện của hạ thân nhiệt
Da và cơ: Khi thân nhiệt giảm ít: rét run toàn thân, da lạnh, tím. Khi nhiệt
độ dưới 32oC, không còn tình trạng rét run, thay thế bằng tình trạng cứng cơ và
phù dưới da.
Thần kinh: u ám, rối loạn định hướng, đôi khi có kích thích vật vã. Dưới
28oC dẫn đến hôn mê sâu, ngừng thở kéo dài. Phản xạ gân xương tăng; Đồng tử
giãn, mất phản xạ đồng tử với ánh sáng và phản xạ giác mạc khi thân nhiệt dưới
26oC.
Hô hấp: rối loạn hô hấp rất thường gặp. Triệu chứng thay đổi nhưng
thường gặp giảm thông khí phế nang, thở chậm sâu, có thể gặp phù phổi cấp.
Tim mạch: Vẫn giữ được nhịp xoang khi nhiệt độ giảm đến 31oC, sau đó
nhịp chậm dần đến khi không bắt được khi thân nhiệt < hoặc bằng 30oC.
Điện tim: Có thể gặp mọi loạn nhịp, nhịp chậm xoang, nhịp bộ nối, nhịp
thất (QRS giãn rộng, có sóng J, ST chênh lên, T đảo ngược ở các chuyển đạo trước
tim, QT kéo dài); Khi thân nhiệt dưới 28oC, rung thất trơ với sốc điện.
Xử trí
Đưa nạn nhân ra khỏi nơi lạnh. Điều trị gồm hai phần chính là sưởi ấm và
điều trị triệu chứng.
Có nhiều biện pháp để làm tăng thân nhiệt, tuy nhiên cần phải làm tăng
thân nhiệt từ từ, cho vào phòng có nhiệt độ khoảng 22- 23oC, làm tăng nhiệt độ
trung tâm từ từ 0,1-0,7oC/h, được coi là có hiệu quả khi nhiệt độ tăng lên 0,5oC/h.
Nếu nhiệt độ trung tâm dưới 30oC thì biện pháp này không hiệu quả.
Sưởi ấm từ bên ngoài: như dùng chăn, lò sưởi, túi chườm nóng làm tăng
thân nhiệt 4-7oC/h. Không được sưởi nóng bằng cho vào bồn tắm vì gây ra tình
trạng bỏng da và gây giãn mạch mạnh, gây tụt huyết áp đột ngột. Nên sưởi ấm
thân, đầu, để hở tay và chân với mục đích ưu tiên sưởi ấm các tạng quan trọng

chia hai lần. Nhưng tôi đi mua thuốc lại không có trymo, cô bán thuốc khuyên tôi
đổi sang dùng sucralfat. Tôi xin hỏi dùng như vậy có được không? Xin cảm ơn!
Quang Lý (Hà Nội)
Hiện nay trong điều trị bệnh lý
viêm loét dạ dày tá tràng có sử dụng
nhóm thuốc băng se niêm mạc dạ dày,
tác dụng chung của nhóm thuốc này là
băng se niêm mạc dạ dày, chống lại sự
khuếch tán ngược của ion H+, do đó làm
nhanh chóng liền tổn thương. Có hai
thuốc hay được sử dụng, tùy từng

trường hợp cụ thể, đó là: sucralfat và bismuth dạng keo (biệt dược: trymo).
Sucralfat: là một muối hydroxit đa phân tử nhôm, phức hợp của aluminium
sachrose sulfat. Sucralfat trở nên có cực cao ở pH acid, nó gắn vào protein ở mặt
trong của ổ loét tới 12 giờ (tổ chức mô hạt của ổ loét, trong khi đó lại gắn rất ít vào
phần niêm mạc nguyên vẹn) ngăn chặn H+ khuếch tán ngược vào niêm mạc ổ loét
ngoài ra nó cũng hút ẩm và làm bất hoạt pepsin, các muối mật. Sucralfat còn có
thể làm tăng prostaglandin mô nội sinh từ đó làm tăng sức đề kháng niêm mạc. Do
đó sucralfat được sử dụng rất tốt trong các trường hợp trào ngược dịch mật.
Sucralfat hấp thụ vào máu rất ít, dưới 5% xuất hiện trong nước tiểu. Tuy nhiên
trong thành phần có nhiều muối nhôm nên có thể gây táo bón, giảm hấp thu
tetracycline, phenytonin và không dùng cho người suy thận nặng.
Bismuth dạng keo
Từ khi phát hiện bismuth có thêm khả năng diệt Helicobacter Pylori theo cơ
chế gây đông vón trực tiếp protein của vi khuẩn này người ta tái sử dụng bismuth
để điều trị loét tiêu hoá dưới các dạng keo hữu cơ, các hợp chất bismuth này có
kích thước phân tử lượng lớn, hấp thụ vào máu ít, an toàn khi sử dụng liều ngắn
hạn, phân có màu sẫm hoặc đen là bình thường.
Tác dụng là băng se niêm mạc, ngăn cản sự tác động của dịch vị vào ổ loét,

azeleic vitamin A acid và kem chống nắng cũng cho kết quả khả quan. Có thể sử
dụng bôi đơn thuần hoặc phối hợp. Tuy vậy, nếu không bôi và tiếp tục ra nắng, các
dát tăng sắc tố lại xuất hiện trở lại và ngày một tăng đậm hơn. Vì vậy, phòng bệnh
tuy không ngăn được bệnh nhưng cũng có tác dụng làm bệnh giảm như khi ra
ngoài nắng nên đội mũ rộng vành, đeo kính râm, che mặt, mặc áo dài tay, không
hở cổ và trước khi ra ngoài trời 30 phút nên thoa một loại kem chống nắng. Ngoài
ra, em có thể bôi các loại kem mỹ phẩm lên chỗ da bị bệnh để có cùng màu sắc với
da thường, nên chọn công việc mà ít phải ra ngoài trời cũng được các bác sĩ
khuyến cáo.