Tự giúp mình giảm nguy cơ thoái hóa khớp
Nhiều người lầm tưởng rằng những bước chân nặng nề khó nhọc, sự
mỏi nhức của các khớp chỉ diễn ra ở tuổi già nhưng thực tế quá trình thoái
hóa khớp diễn ra ngay cả khi chúng ta đang còn trẻ. Mặc dù các yếu tố di
truyền và lão hoá không thể điều chỉnh được nhưng chúng ta vẫn có thể giảm
nguy cơ thoái hóa khớp nếu có tác động tích cực vào các yếu tố cơ học, dinh
dưỡng, lối sống
Chất lượng cuộc sống bị giảm sút khi khớp bị đau
Thoái hoá khớp là hậu quả của mất cân bằng giữa quá trình tổng hợp và
thoái giáng tổ chức sụn khớp: quá trình thoái giáng sụn tăng lên trong khi quá
trình tổng hợp sụn giảm sút; làm thay đổi hình thái, sinh hoá, phân tử và cơ sinh
học của tế bào và chất cơ bản của sụn dẫn đến hiện tượng sụn khớp bị nhuyễn hoá,
nứt, loét và mỏng dần, xơ hoá xương dưới sụn, tạo gai xương và hốc xương dưới
sụn. Bệnh tiến triển thầm lặng, không có biểu hiện gì cho đến một mức độ tổn
thương nhất định của sụn khớp mới gây nên các triệu chứng trên lâm sàng như đau
khớp, cứng khớp, tràn dịch ổ khớp, biến dạng khớp, dính khớp, teo cơ quanh
khớp, gây khó khăn trong lao động, sinh hoạt, giảm chất lượng cuộc sống, thậm
chí là tàn tật. Các khớp hay bị thoái hoá là những khớp phải chịu sức nặng của cơ
thể (các khớp tải trọng) như khớp gối, khớp háng, khớp cột sống
Truy tìm nguyên nhân
Nguyên nhân thực sự của bệnh thoái hóa khớp vẫn chưa được hiểu biết đầy
đủ. Tuy nguyên nhân của bệnh chưa biết rõ nhưng người ta đã biết được một số
yếu tố nguy cơ cơ bản gây nên bệnh thoái hóa khớp, đó là:
- Yếu tố di truyền: thoái hoá khớp cũng như nhiều bệnh khác chịu chi phối
rất lớn của di truyền, có những chủng tộc người có tỷ lệ thoái hoá khớp cao hơn
các chủng tộc khác.
- Lão hoá: Các tế bào sụn với thời gian lâu dần sẽ giảm khả năng tổng hợp
các chất tạo nên sợi colagen và chất cơ bản của sụn làm cho chất lượng của sụn,

một tư thế kéo dài mà nên thay đổi tư thế thường xuyên, nên kết hợp những
khoảng nghỉ ngắn 5-10 phút trong khi làm việc, giữ cân nặng ở mức hợp lý, giảm
cân nếu béo phì. Tập thể dục thường xuyên và vừa sức, như bơi lội, đạp xe đạp, đi
bộ khoảng 30- 60 phút/ngày, tập dưỡng sinh, tập các động tác tập tăng cường sức
mạnh của các cơ quanh khớp, làm giảm lực tác động trên bề mặt sụn.
Phát hiện và điều trị kịp thời các chấn thương do thể thao, do nghề nghiệp,
sau đó là sử dụng các biện pháp lý liệu pháp, phục hồi chức năng để đưa khớp trở
về trạng thái sinh lý bình thường, tránh diễn biến xấu dẫn đến thoái hoá khớp. Với
những người làm những nghề có nguy cơ thoái hoá khớp cao thì tìm kiếm các biện
pháp thích nghi với điều kiện làm việc, với nguyên tắc là tránh cho khớp ít bị quá
tải nhất có thể.
Dinh dưỡng hợp lý: ăn uống đầy đủ và cân bằng các chất dinh dưỡng nhất
là các chất khoáng, các vitamin như rau quả tươi, giàu các chất chống ôxy hoá.
Phát hiện và sửa chữa các dị dạng bẩm sinh, tư thế xấu, lệch trục khớp như
chỉnh lại trục khớp, gọt giũa xương chày trong lệch trục khớp gối, sửa chữa lại các
thiểu sản khớp háng bẩm sinh.
Dự phòng bằng sử dụng thuốc có tác dụng trên cấu trúc sụn khớp. Hiện các
thuốc này mới được khuyến cáo dùng để điều trị bệnh thoái hoá khớp, chưa có các
nguyên cứu về chỉ định dự phòng thoái hoá khớp (ở giai đoạn tiền lâm sàng: khi
mà các triệu chứng thoái hoá khớp chưa biểu hiện trên lâm sàng).
TS.BS. Đào Hùng Hạnh