Ðiều tra và xử lý khi có ngộ
độc thức ăn
Khi có trường hợp nhiễm độc, ngộ độc do thức ăn, ngoài việc nhanh chóng
cấp cứu và điều trị những người bị nạn, cần tiến hành các thủ tục về điều tra và xét
nghiệm sau đây:
 Ðình chỉ việc sử dụng thức ăn nghi ngờ gây ngộ độc.
 Thu thập mẫu vật như thức ăn thừa, chất nôn mửa, chất rửa
ruột, phân để gửi đi xét nghiệm về vi sinh vật, hóa học, độc chất, sinh vật
Trưởng hợp có tử vong, phải tiến hành phối hợp với ngành công an và
ngành pháp y.
 Ðiều tra trường hợp ngộ độc, theo dõi triệu chứng lâm sàng,
trường hợp tử vong để kết hợp với kết quả kiểm nghiệm quyết định việc
sử dụng thức ăn nghi ngờ, tìm nguyên nhân để rút kinh nghiệm.
 Quyết định xử lý và xử trí đối với cấc lò thực phẩm, kết hợp
giữa cơ quan hữu quan với y tế và trường hợp cần thiết với thương nghiệp.
I. CẤP CỨU Và CHĂM SÓC BỆNH NHÂN.
Khi xẩy ra ngộ độc, nhiệm vụ trước tiên của người cán bộ y tế là tổ chức
cấp cứu người bị ngộ độc, chú ý người bị nặng và trẻ em, người GIÀ LÀ NHỮNG
NGƯỜI CÓ SỨC ÐỀ KHÁNG KÉM. TỔ chức tốt thì hạn chế được tử vong.
Xử lý cấp cứu trước tiên là phải làm cho người bị ngộ độc nôn ra cho hết
chất đã ăn vào dạ dày (rửa dạ dày, gây nôn, tẩy ruột), làm cản trở sự hấp thu của
ruột đối với chất độc, phá hủy độc tính đồng thời bảo vệ mềm mạc dạ dày. Tiến đó
điều trị bầng các thứ thuốc đặc hiệu cho từng loại ngộ độc, rồi mới chữa đến triệu
chứng. Công việc tiến hành phải có tính chất tổng hợp.
1 Trường hợp chất dốc chưa bị hấp thu.
a) Rửa dạ dày: .
Phải rửa dạ dày càng sớm càng tốt, chậm nhất là 4-6 giờ sau khi ăn phải
chất độc. rửa cho đến sạch mới thôi. Thường rửa bằng nước ấm, hoặc khi biết rõ
chất độc có thể rửa bằng nước pha thêm thuốc phá hủy chất độc thành chất không
độc, thí dụ: ngộ độc sắn dùng dung dịch xanh. metylen.
b) Gây nôn:.

không độc. Thường dùng là hỗn hợp gồm:
 Than bột: 4 phần
 Magie oxyt 2 phần
 Axit tanic 2 phần
 Nước 200 phần.
Dùng trong ngộ độc do glucozit, kim loại nặng, axit
II. ÐIỀU TRA TẠI HIỆN TRƯỜNG
Ðiều tra về ngộ độc thức ăn là nhiệm vụ rất khó khăn, vì ngộ độc có thể do
nhiều nguyên nhân phức tạp gây nên. Ðiều tra tại hiện trường giúp phương hướng
cho điều trị bệnh nhân có kết quả nhanh chóng, giúp cho xét nghiệm bệnh phẩm
đúng hướng, để sớm đi đến kết luận chính xác, rút kinh nghiệm cho về sau, và xử
trí trước mắt có hiệu quả.
+ Ðiều tra hiện trường phải:
- Nắm vững tình hình dịch tễ của địa phương nơi bị ngộ độc, để có hướng
phân biệt một cách xác đáng, tránh nhầm lẫn dịch với ngộ độc do thức ăn.
- Phải tìm hiểu tình hình xảy ra trước đó 48 giờ. Tìm hiểu qua người bệnh
(nếu người bệnh tỉnh) hoặc qua những người chung quanh (nếu người bệnh hôn
mê), để biết người bị nạn đã ăn uống những gì và như thế nào trong 48 giờ
Chú ý đến tất cả những người bị ngộ độc trong khoảng thời gian đó (số
người, loại thức ăn cùng ăn )
- Theo dõi và nắm vững triệu chứng lâm sàng.
- Giữ lại những thức ăn khả nghi, chất nôn, chất rửa ruột, nước tiểu, phân
của người bệnh, chuyển ngay tới phòng xét nghiệm. Mẫu xét nghiệm ngộ độc thức
ăn lấy và gửi phải đảm bảo chính xác, tránh nhiễm bẩn thêm ở NGOÀI VÀO,
LÀM SAI KẾT quả xét nghiệm và việc chẩn đoán sau này.
Trường hợp nghi vấn do nhiễm độc Salmonella, phải làm phản ứng ngưng
kết huyết thanh, đồng thời lấy máu để nuôi cấy. Chú ý làm lại phản ứng huyết
thanh khi bệnh nhân bắt đầu hồi phục. Trường hợp nghi ngộ độc do vi khuẩn
đường ruột, xét nghiệm người lành mang vi khuẩn gây bệnh trong nhân viên công
tác trực tiếp với thực phẩm có liên quan tới vụ ngộ độc. Hoặc tìm HIỂU XEM CÓ

(mèo nhỏ thì cho uống, mèo lớn thì tiêm tĩnh mạch). Với độc tố vi khuẩn độc thịt,
thì tiêm vào dưới màng bụng của chuột bạch.
- Nếu nghi ngộ độc do kim loại thì phân tích trong thức ăn, nước tiểu, chất
- Nếu nghi ngộ độc do hóa chất, tìm trong thức ăn, chất nôn, nước tiểu,
phân hóa chất và các dạng chuyển hóa của hóa chất
- Nếu nghi ngộ độc do bản thân thức ăn có chất độc, ngoài các phản ứng
chung cho các chất độc (alcaloit, glucozit), và các phản ứng riêng biệt cho từng
loại chất độc, cần thực nghiệm trên nhiều loại súc vật và theo dõi triệu chứng ngộ
độc.
Ngoài những kiểm nghiệm riêng biệt cho từng loại ngộ độc, nhất thiết phải
kiểm tra phẩm chất của thức ăn nghi vấn (có ôi thiu, hư hỏng không )
IV. TỔNG HỢP KẾT QUẢ Và XÁC ÐỊNH NGUYÊN NHÂN GÂY
NGỘ ĐỘC
Sau khi điều tra hiện trường (nơi ngộ độc, tình hình vệ sinh hoàn cảnh, vệ
sinh ăn uống, người lành mang vi khuẩn gây bệnh, tình hình sức khỏe của nhân
viên phục vụ ), theo dõi triệu chứng lâm đàng, kết quả xét nghiệm , tổng hợp tài
liệu để tổng kết, tìm nguyên nhân gây ra ngộ độc để rút kinh nghiệm. Tùy theo
nhận định của điều tra và kết quả xét nghiệm sẽ đề ra các biện pháp:
- Cải tiến sản xuất, chế biến để đảm bảo vệ sinh thực phẩm.
- Nâng cao ý thức vệ sinh cho nhân viên làm công tác vệ sinh thực phẩm.
- Tích cực chấp hành qui chế, điều lệ về vệ sinh thực phẩm như trang bị,
quần áo cho nhân viên, chuyển người lành mang vi khuẩn gây bệnh, người ốm
sang công tác khác .
- Xử lí thức ăn gây ngộ cuộc: chế biến lại, chuyển sang chế biến mặt hàng
khác, chuyển sang chế biến hàng công nghệ , .hoặc cho chăn nuôi hoặc hủy bỏ.