Ðộc tố nấm Aflatoxin
I. Ðặt vấn đề
Ðã từ lâu độc tố nấm ít được các nhà khoa học quan tâm và nghiên cứu, kể
cả các nước tiên tiến có đời sống cao. Tuy nhiên trong những năm 1920-1930 Ở
ANH VÀ LIÊN XÔ ÐÃ THẤY XUẤT HIỆN NHIỀU TRƯỜNG HỢP NGỘ
ÐỘC ALCALOIT Ở người, và gà mà chất này trong lúa mạch, lúa mì. Năm 1924
Shofield và cộng tác đã phát hiện một loại độc tố được sản sinh từ nấm mốc gây
dịch bệnh cho gia súc. Cũng trong thời gian này LIÊN XÔ TÌM RA BỆNH BẠCH
CẦU KHÔNG TĂNG BẠCH CẦU (ALEUSEMIC) Ở MỘT SỐ NGƯỜI ĂN
PHẢI ngũ cốc bị mốc. Ðến năm 1960 nhân một vụ dịch làm chết hàng ngàn con
gà tây con tại một quần đảo nước Anh do ăn phải lạc thối mốc, các nhà khoa học
Tây âu tiến hành nghiên cứu và phát hiện ra độc tố Anatoxin, một độc tố được tiết
ra từ nấm Aspergillus flavus, parasiticus và fumigatus. Năm 1961 ở ANH,
NGƯỜI TA ÐÃ TIẾN HÀNH THỰC NGHIỆM TRÊN chuột cống trong, cho ăn
thức ăn dã nhiễm mốc trong đó 20% là bột lạc thối, sau 6 tháng thấy xuất hiện ung
thư gan.
THEO THỐNG KÊ CỦA MỘT SỐ TÁC GIẢ THÌ Ở những nước có đời
sống cao như châu ÂU, CÙNG VỚI ÐIỀU KIỆN khí hậu lạnh khô thì tỉ lệ ung thư
gan do Aflatoxin thấp hơn nhiều so với các nước có đời sống thấp và khí hậu nóng
ẩm như châu Phi. Robinsơn nghiên CỨU TRÊN TRẺ EM ẤN ĐỘ BỊ xơ gan,
bằng phương pháp sấc kí lớp mỏng, ông đã tìm thấy Anatoxin trong nước tiểu của
những trẻ bị xơ gan và trong sữa của những bà mẹ có con bị xơ gan. Như vậy, theo
ông giữa xơ gan và Anatoxin có một mối quan hệ khá chặt chẽ với nhau.
ở Thái Lan, năm 1967 nhóm nghiên cứu của Shank cho thấy các mẫu lương
thực thực phẩm bị mốc thì 50-60% số mẫu đó có Aflatoxin . Ðồng thời nhóm tác
giả này tiến hành trên thức ăn gia đình (lấy mẫu lương thực thực phẩm tại các gia
đình ) cũng thấy có 30-50% số mẫu có ÐỘC TỐ AFLATOXIN.
ở Việt Nam cho đến nay còn ít có những công thành công bố vế vấn đế này.
Theo kết quả của .Viện VSDT ÐÃ NGHIÊN CỨU TRÊN 29381 MẪU LTTP
THẤY có 30 loại men mốc khác nhau, trong đó mốc Aspergihus chiếm tỉ lệ cao
nhất (5,2-80,39%) bao gồm 12 chủng loại Aspergillus khác nhau. Trong số đó có

2. Trên người.
1986 Payet và cộng sự đã quan sát trên 2 trẻ em bị suy dinh dưỡng
Kwashiorkor, được nuôi bằng thức ăn bổ sung đạm dưới dạng bột lạc, không may
bột lạc này đã bị nhiễm độc tố Aflatoxin . Trẻ đã ăn mỗi ngày 70-100g bột lạc bị
nhiễm Aflatoxin với hàm lượng 0,5-1ppm ăn kéo dài trong 10 tháng, đến khi trẻ 4
tuổi thì thấy xuất hiện các triệu chứng rối loạn chức năng gan. Sinh thiết gan thấy
có hiện tượng loét mô gan ở CẢ 2 TRẺ.
Bệnh bạch cầu không tăng bạch cầu là bệnh không do độc tố nấm Anatoxin
GÂY RA, LẦN ÐẦU TIÊN XUẤT HIỆN Ở XIBERI (LIÊN XÔ CŨ ) CÒN GẶP
Ở một số vùng khác cũng thuộc Liên Xô. Ở NHỮNG VÙNG NÀY THỨC ăn cơ
bản là kê, lúa mì, lúa mạch. Sau này các công trình nghiên cứu đã xác định tác
nhân gây bệnh là nấm fusarium. Về lâm sàng bệnh thường tiến triển theo 3 giai
đoạn:
 Giai đoạn 1: Kéo dài 3-6 ngày, biểu hiện đầu tiên là viêm
niêm mạc miệng, họng sau đó lan xuống dạ dày, ruột. Sang ngày thứ 3 có
đi ngoài nhiều lần, đau bụng, nôn mứa.
 Giai đoạn 2: còn gọi là giai đoạn bất sản của hệ bạch huyết và
cơ quan tạo máu- kéo dài 15- 30 ngày. Xét nghiệm máu: Bạch cầu giảm,
tiểu cầu giảm và thiếu máu rõ rệt.
 Giai đoạn 3: Bạch cầu giảm nhiều, bệnh nhân có sốt nhẹ, xuất
huyết dưới da, niêm mạc. Sau đó là viêm loét da cùng với những tai biến
nhiễm khuẩn khác. Tỉ lệ tử vong cao tới 60-80% .
Nói chung bệnh gây ra do độc tố nấm trên người hay gặp ở CÁC ÐỐI
TƯỢNG CÓ đời sống thấp, thức ăn cơ bản là ngũ cốc và các thức ăn thực vật giàu
chất béo không được xứ lí bảo quản tốt. Mặt khác điều kiện khí hậu nóng ẩm, tình
trạng vệ sinh kém cũng là yếu tố thuận lợi cho nấm mốc phát triển sinh độc tố và
gây bệnh.
Hiện nay thuốc chữa bệnh đặc hiệu không có, vì vậy biện pháp phòng bệnh
là quan trọng.
III. BIỆN PHÁP PHÒNG NHIỄM ĐỘC TỐ AFLATOXIN.