Lịch sử điện ảnh Hồng Kông
Từ năm 1909 đến Thế chiến thứ hai

Phim "Trang Tử thí thê" - phim đầu tiên của điện ảnh Hông Kông
Trong thời kì này, điện ảnh Hồng Kông chỉ là một bộ phận nhỏ của nền
điện ảnh nói tiếng Hoa với trung tâm điện ảnh lớn nhất đặt tại Thượng Hải. Hàng
năm số phim được sản xuất tại Hồng Kông rất nhỏ, cho đến nay chỉ còn chừng 4
bộ phim Hồng Kông (trong tổng số khoảng 500 phim) sản xuất ở thời kì này còn
được lưu giữ.
Giống như xu hướng chung của điện ảnh Trung Quốc thời kì đầu, các bộ
phim đầu tiên của Hồng Kông có liên hệ chặt chẽ với nghệ thuật Hí khúc (戏曲)
vốn là ngành nghệ thuật biểu diễn chính ở quốc gia này trong nhiều thế kỉ. Hí khúc
cung cấp kịch bản gốc, diễn viên và cả các đạo diễn cho những tác phẩm điện ảnh
đầu tiên.
Tác phẩm được coi là bộ phim điện ảnh đầu tiên thực hiện ở Hồng Kông là
Trang Tử thí thê (莊子試妻, 1913), một bộ phim được đầu tư bởi một người Mỹ
tên là Benjamin Brodsky và do "cha đẻ của điện ảnh Hồng Kông" Lê Dân Vĩ (黎
民偉) đạo diễn. Hãng phim đầu tiên hoàn toàn do người Hoa đầu tư được thành
lập năm 1923, đó là hãng Minxin Film Company của Lê Dân Vĩ và một số người
họ hàng chung vốn.
Trong thập niên 1930, chính quyền Quốc Dân Đảng ra lệnh cấm các bộ
phim nói tiếng Quảng Đông (vốn là ngôn ngữ chủ yếu của các bộ phim Hồng
Kông) để thực hiện chính sách "Chỉ có tiếng Quan Thoại". Thêm vào đó, các bộ
phim võ thuật vốn rất được ưa chuộng cũng bị cấm sản xuất. Tuy vậy ngành điện
ảnh Hồng Kông, vốn do thực dân Anh quản lý vẫn tiếp tục phát triển, nhiều hãng
phim lớn được thành lập trong đó có Tianyi, hãng phim tiền thân của công ty điện
ảnh Thiệu Thị nổi tiếng sau này.
Điện ảnh Hồng Kông có thêm điều kiện phát triển khi Chiến tranh Trung-
Nhật bùng nổ năm 1937. Các bộ phim về đề tài yêu nước và chống Nhật được
thực hiện rất nhiều, thêm vào đó là sự củng cố về chất lượng nghệ thuật và sản
xuất nhờ một lượng lớn các nhà điện ảnh và diễn viên từ trung tâm điện ảnh thời

Công ty kinh doanh điện ảnh quốc tế (國際電影懋業 - MP&GI). Năm 1964
sau cái chết của Lục Vận Đào, chủ tịch MP&GI, Thiệu Thị bắt đầu chiến ưu thế
và thực sự trở thành hãng phim đầu đàn của Hồng Kông sau khi MP&GI chấm
dứt lĩnh vực sản xuất phim năm 1970.
Trong giai đoạn này, một thể loại phim mới, các bộ phim ca nhạc Hoàng
Mai Điều (黃梅調, bắt nguồn từ Hí khúc), được Thiệu Thị sản xuất và trở nên
phổ biến, đặc biệt là sau thành công của bộ phim Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài
(梁山伯與祝英台, 1963) của đạo diễn Lý Hàn Tường. Một thể loại phim được ưa
thích nữa là các bộ phim tình cảm chuyển thể từ tiểu thuyết Quỳnh Dao vốn rất
được ưa chuộng lúc bấy giờ. Nhưng bước đột phá của điện ảnh Hồng Kông phải
kể tới sự hoàn thiện của nghệ thuật phim võ thuật với sự hòa trộn của nghệ thuật
diễn xuất, võ thuật, nghệ thuật xiếc và Hí khúc. Sự hoàn thiện về mặt nghệ thuật
này gắn liền với hai đạo diễn Hồ Kim Thuyên, người thực hiện bộ phim Đại túy
hiệp (大醉
俠
, 1966), Long môn khách sạn (龍門客棧, 1966), và Trương Triệt,
đạo diễn của bộ phim mang tính đột phá Độc tý đao (獨臂刀, 1967). Thế hệ ngôi
sao phim võ thuật đầu tiên cũng ra đời với các tên tuổi như Trịnh Phối Phối và
Vương Vũ.

Thập niên 1970 - Giai đoạn chuyển tiếp

Phim "Thất thập nhị gia phòng khách"

Điện ảnh tiếng Quan Thoại tiếp tục chiếm ưu thế trong thập niên 1970 ở
Hồng Kông. Vào năm 1972, thậm chí không một bộ phim tiếng Quảng Đông nào
được các hãng phim Hồng Kông sản xuất. Chỉ nhờ sự phát triển mạnh mẽ của
truyền hình Hồng Kông với các bộ phim hài hay cổ trang bằng tiếng Quảng Đông
mà nền điện ảnh bản ngữ này mới bắt đầu được phục hồi. Bước tiến đầu tiên của
phim Quảng Đông là bộ phim hài ăn khách Thất thập nhị gia phòng khách (七


Phim "Túy Quyền"

Giai đoạn phát triển bùng nổ cả về số lượng và chất lượng nghệ thuật của
điện ảnh Hồng Kông là thập niên 1980 và đầu thập niên 1990. Không chỉ chiếm
lĩnh thị trường phim trong nước, phim Hồng Kông còn đủ sức cạnh tranh với phim
Hollywood ở thị trường châu Á và bước đầu được biết tới ở thị trường châu Âu.
Công ty tiên phong trong việc quốc tế hóa các bộ phim Hồng Kông là hãng
Cinema City do diễn viên hài Mạch Gia thành lập để chuyên sản xuất các bộ
phim hài - hành động có tính giải trí cao và dễ trở thành các tác phẩm ăn khách.
Hai đạo diễn và nhà sản xuất có ảnh hưởng nhất của thị trường phim Hồng
Kông lúc này là Từ Khắc và Vương Tinh. Từ Khắc không chỉ nổi tiếng với loạt
phim Hoàng Phi Hồng mà còn là nhà sản xuất của rất nhiều bộ phim võ thuật hay
hành động ăn khách và có tính đột phát về nghệ thuật. Ngược lại Vương Tinh lại
nổi danh với các bộ phim hài và ông cũng chính là người đã phát hiện và đưa
Châu Tinh Trì trở thành ông vua phim hài của điện ảnh Hồng Kông.
Về mặt thể loại, thập niên 1980 chứng kiến sự phát triển vượt bậc của phim
hành động và phim "xã hội đen" với các tác phẩm của đạo diễn Ngô Vũ Sâm, nhà
sản xuất Đặng Quang Vinh và ngôi sao Châu Nhuận Phát. Các bộ phim kiếm hiệp
cổ trang lại là nơi tỏa sáng của nữ diễn viên Lâm Thanh Hà, còn phim hài bên
cạnh Châu Tinh Trì còn có thể kể tới Chung Sở Hồng. Thành Long cũng phát triển
riêng cho mình các tác phẩm thuộc thể loại hành động - hài hợp tác cùng Hồng
Kim Bảo và Nguyên Bưu, đó thường đều là các tác phẩm ăn khách. Phim nghệ
thuật và phim tình cảm của Hồng Kông lúc này cũng bắt đầu có những tác phẩm
đặc sắc như các bộ phim của đạo diễn Quan Cẩm Bằng và Vương Gia Vệ.

Giữa thập niên 1990 đến nay

Phim "Vô gian đạo"


Hiện nay sau khi Hồng Kông trở về với Trung Quốc, ranh giới giữa hai nền
điện ảnh này cũng dần bị xóa nhòa. Các tác phẩm hợp tác giữa các hãng sản xuất
phim Hồng Kông với diễn viên Trung Quốc hoặc ngược lại ngày càng trở nên phổ
biến và xu hướng chung là sự hình thành một nền điện ảnh Hoa ngữ mới duy nhất.