HUTECH
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC K THUT CÔNG NGH TP. HCM TRN TH THO TIÊN

L LT  NG BNG SÔNG CU
LONG VÀ NHNG VN  MÔI
TRNG CN GII QUYT.

LUN VN THC S
Chuyên ngành : Công ngh  Môi trng
Mã s: 0981081033

TP. H CHÍ MINH, 2011
HUTECH
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC K THUT CÔNG NGH TP. HCM TRN TH THO TIÊN

L LT  NG BNG SÔNG CU
LONG VÀ NHNG VN  MÔI
TRNG CN GII QUYT.
ngành sau khi lun vn đã đc sa cha (nu có). Ch tch Hi đng đánh giá LV Khoa qun lý chuyên ngành
HUTECH
TRNG H K THUT CÔNG NGH TP. HCM
PHÒNG QLKH - TSH
CNG HÒA XÃ HI CH NGHA VIT NAM
c lp - T do - Hnh phúc TP. HCM, ngày… tháng… nm 20…

NHIM V LUN VN THC S
H tên hc viên: Trn Th Tho Tiên Gi i tính: N………
Ngày, tháng, nm sinh: 08/12/1984 Ni sinh: TP. Hu
Chuyên ngành: Công ngh môi trng MSHV: 0981081033
I- TÊN  TÀI:
L lt  ng bng Sông Cu Long và nhng vn đ môi trng cn gii quyt II-
NHIM V VÀ NI DUNG:
 có th đáp ng mc tiêu đ ra, mt s ni dung nghiên cu đc tin
hành c th nh sau:
1) Tìm hiu, thu thp các tài liu v đc đim l lt   ng bng sông Cu
Long trong 20 nm qua.
2) Tìm hiu, phân tích nguyên nhân hình thành l lt.
3) Phân tích nh hng ca l lt đn môi trng khu vc BSCL
4) Tìm hiu hin trng công tác qun lý môi trng, xác đnh các vn đ môi

Ngành hc:
2. i hc:
2.1. H đào to: chính quy Thi gian đào to t : 2003 đn 2008
Ni hc (trng, thành ph): i hc K Thut Công Ngh TP H Chí Minh.
Ngành hc: K thut môi trng.
Tên đ án, lun án hoc môn thi tt nghip:
Ngày & ni bo v đ án, lun án hoc thi tt nghip: 03/2008 ti i hc K
Thut Công Ngh TP.HCM.
Ngi hng dn: ThS. Lâm Vnh Sn.
2. Thc s:
H đào to: chính quy Thi gian đào to t 09/2009 đn 08/2011.
Ni hc (trng, thành ph): i hc K thut Công ngh Tp.HCM.
Ngành hc: Công ngh Môi trng.
Tên lun vn: L lt  ng bng Sông Cu Long và nhng vn đ môi trng
cn gii quyt.
Ngày & ni bo v lun vn: 27/9/2011.
Ngi hng dn: PGS. TS. Hoàng Hng.
HUTECH
2

4. Tin s:
H đào to: Thi gian đào to t ……/…… đn ……/ ……
Ti (trng, vin, nc):
Tên lun án:
Ngi hng dn:
Ngày & ni bo v:
5. Trình đ ngoi ng (bit ngoi ng gì, mc đ): ting Anh (giao tip), đang hc
ting Nht s cp.
6. Hc v, hc hàm, chc v k thut đc chính thc cp; s bng, ngày & ni
cp:


Nghiên cu và đ xut các gii pháp hp lý v các vn đ ô nhim môi
trng khi có l lt ti ng bng sông Cu Long là vic không th thiu trong s
phát trin ca các tnh khu vc BSCL, là mt trong nhng ni dung quan trng
gn lin vi chin lc phát trin kinh t xã hi vùng.
 tài Lun vn tt nghip: “L lt  ng bng sông Cu Long và nhng
vn đ môi trng cn gii quyt”
đã khái quát đc đim, nguyên nhân hình thành
l  BSCL và nhng tác đng ca l lt đn môi trng. Qua đó, đ xut nhng
gii pháp nhm hn ch các vn đ môi trng cp bách
Lun vn do hc viên Trn Th Tho Tiên thc hin trong thi gian sáu
tháng (t tháng 01/2011 đn tháng 06/2011) di s hng dn ca PGS TS. Hoàng
Hng. Lun vn thc s đã tp trung gii quyt các ni dung quan trng sau đây:
1) Tìm hiu, thu thp các tài liu v l lt  ng bng sông Cu Long trong 20
nm qua.
2) Tìm hiu, phân tích nguyên nhân hình thành l lt.
3) Phân tích nh hng ca l lt đn môi trng khu vc BSCL
4) Tìm hiu hin trng công tác qun lý môi tr ng, xác đnh các vn đ môi
trng đc trng vùng l  khu vc BSCL.
5)  xut các bin pháp nhm hn ch các vn đ môi trng đc trng ca
vùng l.
HUTECH

“L lt  ng bng sông Cu Long và nhng vn đ môi trng cn gii quyt”
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca riêng tôi. Các s liu, kt
qu nêu trong lun vn là trung thc và cha tng đc ai công b trong bt k
công trình nào khác. Tôi xin cam đoan rng mi s giúp đ cho vic thc hin lun
vn này đã đc cm n và các thông tin trích dn trong lun vn đã đc ch rõ
ngun gc.

Trn Th Tho Tiên
HUTECH

“L lt  ng bng sông Cu Long và nhng vn đ môi trng cn gii quyt”
TÓM TT LUN VN

Nghiên cu và đ xut các gii pháp hp lý v các vn đ ô nhim môi
trng khi có l lt ti ng bng sông Cu Long là vic không th thiu trong s
phát trin ca các tnh khu vc BSCL, là mt trong nhng ni dung quan trng
gn lin vi chin lc phát trin kinh t xã hi vùng.
 tài Lun vn tt nghip: “L lt  ng bng sông Cu Long và nhng
vn đ môi trng cn gii quyt” đã khái quát đc đim, nguyên nhân hình thành
l  BSCL và nhng tác đng ca l lt đn môi trng. Qua đó, đ xut nhng
gii pháp nhm hn ch các vn đ môi trng cp bách
Lun vn do hc viên Trn Th Tho Tiên thc hin trong thi gian sáu
tháng (t tháng 01/2011 đn tháng 06/2011) di s hng dn ca PGS TS. Hoàng
Hng. Lun vn thc s đã tp trung gii quyt các ni dung quan trng sau đây:
1) Tìm hiu, thu thp các tài liu v l lt  ng bng sông Cu Long trong 20
nm qua.
2) Tìm hiu, phân tích nguyên nhân hình thành l lt.
3) Phân tích nh hng ca l lt đn môi trng khu vc BSCL
4) Tìm hiu hin trng công tác qun lý môi trng, xác đnh các vn đ môi
trng đc trng vùng l  khu vc BSCL.
5)  xut các bin pháp nhm hn ch các vn đ môi trng đc trng ca
vùng l.
HUTECH

“L lt  ng bng sông Cu Long và nhng vn đ môi trng cn gii quyt”
MC LC
NI DUNG

20
1.2.3 Mng li sông rch
22
1.2.4 Tài nguyên nc, đt
23
1.2.5 Tài nguyên khoáng sn
24
1.2.6 Tài nguyên sinh hc
24
CHNG 2. TÌNH HÌNH L LT  BSCL 20 NM QUA VÀ
NHNG VN  MÔI TRNG ÁNG QUAN TÂM.
27
2.1 MT S TRN L LN TRONG NHNG NM GN ÂY.
32
2.1.1 V trn l nm 1991
33
2.1.2 V trn l nm 1994
36
2.1.3 V trn l nm 1996
36
2.1.4 V trn l nm 2000
37
2.1.5 V trn l nm 2001
40
HUTECH

“L lt  ng bng sông Cu Long và nhng vn đ môi trng cn gii quyt”
2.1.6 V trn l nm 2002
44
2.2 NHNG C IM CHÍNH CA L LT  BSCL

DANH MC HÌNH
Hình 1.1. Bn đ khu vc BSCL
Hình 1.2. Bn đ lu vc sông MeKong
Hình 1.3. Nuôi trng thy sn  BSCL
Hình 1.4. Các loi cây trái nông sn  BSCL
Hình 1.5. Cnh tr em li nc đi hc
Hình 1.6. Hot đng vào mùa l
Hình 1.7. Bn đ đa hình vùng BSCL
Hình 2.1. Bn đ ngp lt hàng nm  BSCL
Hình 2.2. Bn đ ngp l  BSCL
Hình 2.3. Phân vùng đ sâu ngp lt  BSCL trong trn l nm 2000
Hình 2.4. L làm ngp nhà ca, vn tc
Hình 2.5. Mc nc cao nht trong l nm 2001
Hình 2.6. Bn đ ngp sâu nht-l nm 2000
Hình 2.7. Cnh ngp l  BSCL
Hình 2.8. Mô t s hình thành l vùng châu th sông Mekong
Hình 2.9. V trí các đp trên sông
Hình 2.10. p thy đin đang hot đng
Hình 2.11. Cnh tàn phá rng
Hình 2.12. L lt làm ngp cây ci, mùa màng
Hình 2.13. Cng thoát nc ch yu làm bng gch bê tông đt ngm di mt đt
hay cng h
Hình 2.14. Mt góc Nhà tm, nhà v sinh (thi xung sông)
Hình 2.15. Nhà v sinh trên mng
Hình 2.16. Ngi dân xách nc sông v dùng
Hình 3.1. Hình h thng đê và b bao
Hình 3.2. Ngi dân s dng ngun nc t sông
Hình 3.3 Phòng tránh cht đui cho tr em vùng l
Hình 3.4 S đ trm x lý nc mt
HUTECH

TBNN Trung bình nhiu nm
NEDECO Nertherlands Engineering Consulants)
JBIC Ngân hàng hp tác Quc t Nht Bn
B GTVT B Giao thông vn ti
NBD Nc bin dâng
KTTV Khí tng thy vn
UNDP United Nations Development Programme
MDMP Mekong Delta Master Plan – Quy hoch tng th châu
th Mekong
Vin KHTLMN Vin khoa hc thy li min Nam
MRC MeKong River Commission

HUTECH

“L lt  ng bng sông Cu Long và nhng vn đ môi trng cn gii quyt”

HUTECH
1
“L lt  ng bng sông Cu Long và nhng vn đ môi trng cn gii quyt”
LI NÓI U


Tm quan trng ca BSCL đi vi c nc đc th hin  nh hng to ln
HUTECH
2
“L lt  ng bng sông Cu Long và nhng vn đ môi trng cn gii quyt”
ca vùng trong cán cân phát trin chung, trong đó, sn lng lng thc không ch
luôn chim hn 50% sn lng toàn quc, mà còn nh vào s n đnh nên có t
trng an ninh lng thc cao hn hn so vi 2 vùng ng bng sông Hng và
Duyên hi min Trung.
Tuy nm  h lu châu th sông Mekong, tha hng nhiu thun li t v trí
đa lý, ngun nc phong phú và đc điu tit t nhiên bi Bin H, b bin và
vùng bin rng ln vi nhiu tài nguyên, đt đai bng phng, màu m và đc phù
sa bi đp hàng nm, thy sn di dào vi nhiu ging loài…, song BSCL cng
phi luôn đi mt vi không ít khó khn và hn ch trong điu kin t nhiên, vi
nhng tác đng không nh và khôn lng t các hot đng  thng lu, và hn c
là vi các mâu thun gia tng trng kinh t và bo v môi trng ngay chính
đng bng này.
Trong tin trình phát trin kinh t xã hi  BSCL, nhng hn ch v điu
kin t nhiên là rào cn không nh, nu không mun nói là cc k to ln, đc bit
đi vi sn xut nông nghip và sinh hot ca ngi dân. Mt trong nhng hn ch
chính ca điu kin t nhiên là nh hng ca l lt và các vn đ môi trng din
ra kéo theo.  đáp ng nhu cu phát trin ca BSCL, trong hn 30 nm qua, đã
có nhiu công trình nghiên cu v l lt đã đc đ xut và xây dng. Song, vi
nhng bin đng thiên nhiên và thi tit trong nhng nm qua. Thêm vào đó, trong
nhng nm gn đây, bin đi khí hu ngày càng th hin rõ nét và din bin phc
tp. Trong 10 nm qua, BSCL đã xut hin 3 nm l ln liên tip là 2000, 2001 và
2002 (trong đó l nm 2000 đc xem là l lch s); …….
L lt là mt hin tng t nhiên, ngun tài nguyên vô giá mà thiên nhiên
ban tng cho chúng ta, nhng không phi lúc nào l cng hin hòa và d chu, đôi
lúc chúng nh mt thm ha tác đng ít nhiu đn đi sng ca ngi dân. Vùn g
đng bng châu th sông Mekong hng nm phi nhn toàn b lng l sông

lng go xut khu c nc. Nhìn chung, BSCL là mt vùng kinh t trng đim
quan trng bc nht v an ninh lng thc và thy hi sn ca c nc.
Ch đ ngp l  ng bng Cu Long hng nm đã tác đng nhiu mt đn
điu kin sinh sng ca ngi dân, đn c s h tng, đn phát trin kinh t, y t,
giáo dc và đc bit là tác đng đn sc khe ca cng đng dân c. Vì vy các vn
đ môi trng đc trng ca vùng ngp l  đây là:
- Nc sch cho vùng ngp l trong mùa l
- Bin pháp gii quyt cht thi sinh hot (phân, rác, nc thi) phù hp vi
điu kin l lt kéo dài.
- Bin pháp chôn ct ngi cht và x lý súc vt cht hp v sinh môi trng
sau l lt.
Trong các thp niên gn đây, BSCL đã và đang gánh chu nhng tác đng
mnh m ca thiên tai, có nhiu kh nng là do Bin đi khí hu gây nên, trong đó
HUTECH
5
“L lt  ng bng sông Cu Long và nhng vn đ môi trng cn gii quyt”
l có nhng bin đng ngày càng ln gia nm l ln và l nh, bão nhiu và mnh
hn, hn hán nghiêm trng hn, cháy rng, lc… xut hin ngày càng nguy him
hn. Ch tính trong 10 nm qua, BSCL đã có:
- 3 nm liên tip 2000 -2002 có l ln, trong đó nm 2000 là l ln lch s.
- 5 nm liên tip có l di trung bình, trong đó nm 2006 có mc nc 4,0 0
m ti Tân Châu.
Vi nh hng ca BKH s làm do l s đn sm hn, thoát chm hn;
thi gian ngp lt dài hn và mc nc l dâng cao hn. iu này có ngha là mt
s vùng đt s tr thành chìm liên tc di mt nc hoc có thi gian chìm ngp
quá dài nên không phù hp cho canh tác. Kt qu là dân mt ni , nhà ca, vn
tc, đt canh tác, … Khu vc nông thôn mt nhng c s h tng hin đã đc đu
t xây dng. L lt cng làm gia tng xâm nhp mn và gây ô nhim, suy thoái môi
trng. Bên cnh đó, l lt gây nên vic suy gim tr lng và cht lng nc,
tng thoái hóa đt, nh hng đn kinh t, xã hi, gia tng tàn phá bi bão và áp

hin có.
Phng pháp thng kê: tng hp các tài liu thu thp đc phc v cho vic
xây dng các d liu v công tác qun lý môi trng
Phng pháp biên hi, tng hp tài liu
Phng pháp phân tích đánh giá
Phng pháp phân tích, tng hp: p hân tích các d liu, tng hp các
phng án

HUTECH
7
“L lt  ng bng sông Cu Long và nhng vn đ môi trng cn gii quyt”

CHNG 1: TNG QUAN V NG BNG SÔNG CU LONGSông MeKong (sông Cu Long) mt trong nhng sông ln nht th  gii,
đng th sáu v lng nc (450 – 520 t m
3
Thng lu sông MeKong dài 1.800 km. Núi cao him tr, lòng sông lm
thác ghnh, phn thng ngun thuc cao nguyên Tây Tng có tuyt ph gn nh
quanh nm. Trung lu k t Chiang Saen ti Kratie (Campuchia) chim khong
57% tng din tích lu vc là vùng sinh l ch yu. Qu a khi Kratie sông Cu
Long chy vào đng bng châu th h lu. Châu th sông MeKong tri rng trên
din tích 59.000 km
), bt ngun t Tây Tng Trung Quc
 đ cao 4.975 m, đi qua nhiu đi khí hu khác nhau, chy qua 5 quc gia (Trung
Quc, Myanmar, Lào, Thái Lan, Campuchia), chy vào Nam B Vit Nam.
2
, trong đó có khong 40.000 km
2

ông Nam Á và th gii; đt đai khá màu m và đc bi đp phù sa thng xuyên
hàng nm, khí hu tt vi lng nhit và ánh sáng di dào, lng ma và đ m
hng nm cao thun li cho thc vt có th phát trin quanh nm, ngun nc ngt
phc v cho các hot đng sn xut nông nghip nói chung phong phú, thm lc đa
tri rng vi nhiu ca sông đ ra bin hình thành nên vùng sinh thái đa dng (nc
ngt, nc mn, nc l) và đc bit  BSCL còn c mt din tích rng ngp mn
HUTECH
9
“L lt  ng bng sông Cu Long và nhng vn đ môi trng cn gii quyt”
to ln,… là mt vùng đt quan trng, sn xut lng thc, là vùng thy sn và vùng
cây n trái nhit đi ln ca c nc. Vi din tích đt sn xut nông nghip 2,54
triu ha (chim 62,7% din tích t nhiên), đt lâm nghip 329 ngàn ha; có b bin
dài trên 700 km khong 360.000 km
2
BSCL là vùng kinh t có tim nng, li th v phát trin nông nghip và
thy hi sn ln nht c nc. GDP khu vc nông lâm thy sn nhng nm gn đây
chim khong 45% trong c cu GDP ca vùng.
vùng đc quyn kinh t.
Hin nay, vùng BSCL sn xut mi nm trên 20,7 triu tn lúa, chim
53,4% sn lng lúa và 90% lng go xut khu c nc. Tm quan trng ca
BSCL đi vi c nc đc th hin  nh hng to ln ca vùng trong cán cân
phát trin chung, trong đó sn lng lng thc không ch luôn chim hn 50% sn
lng toàn quc, mà còn nh vào s n đnh nên có t trng an ninh lng thc cao
hn hn so vi 2 vùng ng bng sông Hng và Duyên hi min Trung.
1.1 Tng quan v BSCL
1.1.1 V  trí đa lý, và điu kin t nhiên
- Sông MeKong dài 4.800 km vi din tích lu vc là 795.000 km
2
, trong đó
vùng châu th sông MeKong là 49.367 km