1
BÁO CÁO HOẠT ĐỘNG DU LỊCH
TẠI VƯỜN QUỐC GIA XUÂN THỦY
GIAO THỦY, 2009
2
BÁO CÁO HOẠT ĐỘNG DU LỊCH
TẠI VƯỜN QUỐC GIA XUÂN THỦY
NỘI DUNG
Nguyễn Viết Cách - Vườn Quốc gia Xuân Thủy
Trần Thị Trang - Vườn Quốc gia Xuân Thủy
Đinh Thị Phương - CORIN-Asia Việt Nam
Vũ Quốc Đạt - CORIN-Asia Việt Nam
THIẾT KẾ
Nguyễn Xuân Thuận - CORIN-Asia Việt Nam
HÌNH ẢNH
Vườn Quốc gia Xuân Thủy
CORIN-Asia Việt Nam
ĐƠN VỊ HỖ TRỢ
CORIN-Asia Việt Nam
ĐƠN VỊ TÀI TRỢ
Chương trình Liên minh Đất ngập nước (WAP)
Cơ quan hợp tác và phát triển Quốc tế Thụy Điển (SIDA)
GIAO THỦY, 2009
3
1. TÌNH HÌNH CHUNG
Trong những năm qua, hoạt động quản lý tài nguyên và phát
triển du lịch sinh thái tại VQG Xuân Thuỷ có những chuyển biển rõ rệt.
Nguồn tài nguyên thiên nhiên được quản lý và bảo vệ tốt, số lượng
khách du lịch có xu hướng tăng và đang chuyển dần sang hình thức
du lịch sinh thái. Đặc biệt, năm 2008 là năm VQG Xuân Thuỷ chính thức
ra mắt là vùng lõi của khu dự trữ sinh quyển đồng bằng châu thổ sông

hình nuôi ngao trồng quảng canh
Hình 2. Sinh cảnh rừng phi lao
Hình 4. Sinh cảnh trảng cỏ
5
Tiêu biểu nhất cho Xuân Thuỷ là khu hệ chim. Từ VQG Xuân
Thuỷ đã ghi nhận trên 220 loài chim, trong đó có trên 150 loài di cư,
50 loài chim nước và có tới 09 loài nằm trong sách đỏ quốc tế. đó là:
Cò thìa (Platalea minor), Rẽ mỏ thìa (Eurynorynchus pygmeus), Choắt
chân màng lớn (Limodromus semipanmatus), Choắt đầu đốm (Tringa
stagnatinis), Cò trắng Trung Quốc (Egretta eulohotes), Te vàng (Vaviel-
luscinereus), Choắt mỏ vàng (Tringa guttifer), Mòng bể mỏ ngắn (Larus
saundersi). Bồ nông (Penecanus Philippen sis). Số lượng chim lúc đông
đúc lên tới 30-40 ngàn cá thể; ở Việt nam hiện nay hầu như chỉ có thể
dễ dàng bắt gặp Cò thìa và Rẽ mỏ thìa ở VQG Xuân Thuỷ (có thời điểm
số lượng cá thể Cò thìa ở đây đã chiếm tới 26% số lượng hiện còn của
thế giới).

Hàng năm, cứ đến dịp đông từ tháng 11, 12 năm trước đến tháng 3,
4 năm sau, vào mùa chim di cư, hàng chục ngàn con chim nước đã
dừng chân nghỉ ngơi, trú đông, kiếm mồi tích luỹ năng lượng cho cuộc
hành trình dài từ Xibêri, Trung Quốc, Triều Tiên xuống Australia và
theo hướng ngược lại. Vào thời điểm đông nhất, có từ 30.000 - 40.000
con chim các loại dừng chân nghỉ ngơi, trú đông (Nguyễn Huy Thắng,
1999).
Những đàn chim rợp trời kết hợp với sinh cảnh rừng ngập mặn
bao la giao hoà với biển đã và đang thu hút sự quan tâm rất lớn của
các nhà điểu học cũng như du khách trong nước và quốc tế. Là vùng
đất ngập nước, tính đa dạng của Xuân Thuỷ còn được nhân lên bởi sự
Hình 6. Chim Xuân Thủy
Ảnh: Lê Mạnh Hùng

(cửa sông Hồng). Du khách có thể ghé thăm ngọn Hải Đăng (Tiền Hải -
Thái Bình), đài quan sát Cồn Ngạn và thăm Cồn Xanh - một đảo cát pha
mới bồi. Sau đó du khách nghỉ trưa, thăm thú đảo Cồn Lu và quay về
thăm các cánh rừng ngập mặn ở cửa sông. Nếu may Nếu may mắn du
khách có thể được ngắm nhìn những đàn chim di trú đang bình thản
kiếm mồi ở đầu sông Trà.
* Tuyến xem chim: Tuyến này dành cho du khách có nhu cầu khám phá
thiên nhiên, quan sát chim muông và chiêm ngưỡng những cảnh quan
độc đáo của hệ sinh thái đất ngập nước cửa sông ven biển.
Hình 10. Du khách xem chim
Hình 9. Các hình ảnh sinh hoạt văn hóa
Xuất phát từ Văn phòng VQG du
khách đi thuyền hoặc canô theo
sông Vọp đến Cồn Ngạn, cuối Cồn
Lu. Đây là vùng chim quan trọng
của VQG – là nơi trú ngụ của các
loài chim nước quý hiếm. Đây cũng
là khu vực người dân địa phương
nuôi vây ngao quảng canh khá
hùng vĩ. Du khách có thể tiếp tục đi
8
* Tuyến điền dã
Du khách đi bộ qua các
sinh cảnh tự nhiên gồm các cánh
rừng và các đầm tôm (mô hình
kinh tế - sinh thái của người dân
địa phương). Du khách có thể ghé
thăm các đầm tôm, xem tập quán
canh tác theo phương thức quảng
canh cải tiến của các chủ đầm tôm,

Với nguồn tài nguyên phong phú, các tuyến du lịch hấp dẫn,
Xuân Thuỷ là nơi lý tưởng để thu hút khách du lịch trong tương lai
không xa.
3. HIỆN TRẠNG KHÁCH DU LỊCH
3.1. Hiện trạng khách du lịch
3.1.1. Khách du lịch quốc tế
Năm 2007 2008 2009
Lượt khách 219 183 196
Bảng 1. Bảng thống kê số lượng khách quốc tế tới thăm VQG Xuân Thủy qua
các năm 2007-2009
Qua Bảng 1, có thể thấy số lượng khách quốc tế đến Xuân Thuỷ
có xu hướng giảm, một phần do ảnh hưởng của dịch bệnh và suy thoái
kinh tế.
Hàng năm, tại Xuân Thuỷ trung bình có khoảng 30-40 đoàn
khách du lịch đến từ 30 quốc tịch khác nhau, đông nhất vẫn là khách
đến từ nước Anh, chiếm gần 30% tổng số khách đến VQG Xuân Thuỷ
trong 03 năm, tiếp theo là Mỹ, Nhật, Bỉ, Hà Lan, Đan Mạch… Đặc biệt
trong vài năm gần đây số lượng khách Đông Nam Á tăng lên đáng kể.
Hình 13. Du lịch xem chim
Hình 14. Du lịch học tập
10
Những năm trước, phần lớn du khách là những nhà khoa học
về sinh học (nghiên cứu chim, rừng ngập mặn và thuỷ sinh) nhưng
hiện nay đã có sự thay đổi đáng kể, lượng khách đến VQG để quan sát
chim chiếm tỷ lệ cao nhất (trên 80%). Khách thường đến vào mùa chim
di trú (tháng 9, 10 năm trước – tháng 3, 4 năm sau), theo thông tin trên
mạng Internet hoặc qua các công ty lữ hành như Sài Gòn Tourist, Dalat
Tourist, Vido Tour, Sao Mai, Hoàn Kiếm Nhìn chung lượng khách quốc
tế còn nhỏ và ít có khách đi theo Tour du lịch sinh thái.
Ghi chú: Số lượng khách nêu trên mới chỉ là những đối tượng có đăng ký

Điều thú vị nữa là: trong chuyến tham quan VQG Xuân Thuỷ, du
khách có thể nghỉ tại nhà dân nếu muốn tận hưởng không khí trong
lành, yên ả của một làng quê. Tại xã Giao Xuân có 07-12 phòng nghỉ
với trang thiết bị khá đầy đủ, đảm bảo có thể phục vụ cùng một lúc
tối thiểu là 16 khách và cao nhất là 30 khách. Những người dân tham
gia phục vụ khách du lịch đã được tham gia những khoá tập huấn về
nghiệp vụ du lịch, có khả năng đón tiếp khách chu đáo.
Hình 15. Khu nhà khép kín
Hình 17. Nhà nghỉ cộng đồng
Hình 16. Nội thất phòng nghỉ
khép kín
Hình 18. Cối giã gạo
12
3.2.2. Dịch vụ ăn uống
Đến tham quan VQG Xuân Thuỷ, du khách có cơ hội được
thưởng thức những món ăn mang đậm hương vị biển. Đó là những
món ăn được chế biến từ những loại thuỷ hải sản do người dân địa
phương khai thác được trong khu vực VQG như: tôm, cua, cá, ngao,
mực … Món ăn không chỉ ngon, rẻ, đảm bảo vệ sinh mà cách trang trí
cũng hết sức được chú trọng.
Tại VQG đã có một phòng ăn rộng, có thể phục vụ được nhiều
thực khách trong cùng một thời điểm
Hình 18. Món ăn chế biến từ cá
Hơn thế nữa, du khách
còn có thể được thưởng thức các
món ăn được chế biến từ các sản
phẩm do chính VQG phối hợp
với Viện Tài nguyên duyên hải Á
Châu (CORIN- Asia) tại Việt Nam
hỗ trợ cộng đồng, như: các món

tuần tra bảo vệ và phục vụ khách tham quan du lịch, nhưng do ảnh
hưởng của các cống tháo nước nên xe ô tô không thể đi được và vào
những ngày trời mưa việc đi lại cũng rất khó khăn.
* Giao thông đường thuỷ
Có thể nói giao thông đường thuỷ trong vùng cũng khá thuận tiện,
từ Hà Nội du khách có thể đi tàu xuống VQG. Trong VQG có sông Vọp,
sông Trà và nhiều sông kênh nhỏ, du khách có thể đi thuyền nhỏ len
theo các dòng chảy để quan sát chim và thưởng ngoạn cảnh đẹp của
một trong những khu vực còn rừng ngập mặn tốt nhất vùng châu thổ
sông Hồng.
14
Tuy nhiên, giao thông đường thuỷ ở VQG còn phụ thuộc vào
thuỷ triều, vào những ngày triều kiệt việc đi lại thăm thú của du khách
bằng đường thuỷ gặp rất nhiều khó khăn.
4.2. Cơ sở vật chất, kỹ thuật du lịch
Nhìn chung cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch tại VQG Xuân Thuỷ
đã đáp ứng được những nhu cầu cơ bản của du khách. Tuy nhiên, số
lượng phòng nghỉ còn hạn chế, phòng ăn còn nhỏ nên vào mùa đông
khách việc phục vụ chưa thật sự chu đáo. Hiện nay, Ban du lịch của
VQG đang trong quá trình hình thành, các phương tiện phục vụ cho
hoạt động du lịch chưa được trang bị đầy đủ.
4.3. Lực lượng lao động trong du lịch
Trong VQG đã có cán bộ chuyên trách về du lịch, tuy nhiên số
lượng còn ít. Khi có khách, cán bộ của vườn thay nhau kiêm nghiệm lái
xuồng, hướng dẫn viên…
Là một đơn vị sự nghiệp nghiên cứu khoa học mang những
đặc thù riêng biệt nhằm tổ chức thực thi luận chứng kinh tế - kỹ thuật
đã được Bộ Lâm nghiệp (nay là Bộ Nông nghiệp và PTNT) phê duyệt,
Ban quản ký khu Ramsar Xuân Thuỷ vừa là chủ đầu tư dự án VQG Xuân
Thuỷ. Ngoài ra, Ban quản lý còn phải hợp tác với các đơn vị hữu quan

sự tham gia của cộng đồng đóng vai trò rất quan trọng. Nằm trong quy
luật chung đó, cộng đồng vùng đệm VQG Xuân Thuỷ đã tạo khá nhiều
điều kiện thuận lợi cho sự phát triển du lịch ở nơi đây.
Ấn tượng đầu tiên khi du khách đến đây là sự thân thiện, mến
khách của người dân. Đây chính là điều tạo ấn tượng ngay từ phút đầu
đối với du khách, làm cho du khách có cảm giác gần gũi, thân quen.
Trong những năm gần đây được sự quan tâm của Ban quản lý VQG và
các tổ chức phi chính phủ như Hội chữ thập đỏ Đan Mạch (DRC), Bird
life International, Trung tâm nghiên cứu Hệ sinh thái rừng ngập mặn
(MERC) đã tổ chức các đợt giáo dục môi trường. Họ cũng đã tổ chức
các đợt sinh hoạt văn hoá, văn nghệ, tham quan bảo tàng động thực
vật rừng ngập mặn cho học sinh khá giỏi các trường Trung học cơ sở
miền biển, đã phát hành cuốn sách “Rừng ngập mặn của chúng ta”
để giảng dạy trong các trường Trung học cơ sở vùng ven biển… Nhờ
16
những hoạt động giáo dục môi trường mà nhận thức của người dân ở
đây về môi trương , về tầm quan trọng của hệ sinh thái đất ngập nước,
hệ sinh thái rừng ngập mặn trong những năm gần đây đã có những
tiến bộ rõ rệt.
Đó là tiền đề quan trọng không chỉ cho công tác bảo tồn mà
còn phục vụ cho mục tiêu cho phát triển du lịch ở khu Ramsar Xuân
Thuỷ.
Mặc dù đã tạo ra một số đíều kiện tốt cho khả năng phát triển
du lịch ở nơi đây nhưng chính cộng đồng địa phương đã gây ra không
ít khó khăn cho Ban quản lý, đặc biệt là cho công tác bảo tồn. Do dân số
ở các xã vùng đệm khá đông, cuộc sống chủ yếu dựa vào thiên nhiên
nên hoạt động khai thác nguồn lợi thuỷ hải sản diễn ra khá rầm rộ,
thậm trí là khai thác huỷ diệt. Những hoạt động này của họ đang làm
cạn kiệt dần nguồn tài nguyên, ảnh hưởng lớn đến tính đa dạng sinh
học. Điều đó chính là làm cạn kiệt nguồn tài nguyên du lịch.

hoạt động trong lĩnh vực quản lý các vùng đất
ngập nước và vùng ven biển trong sự hợp tác với
mạng lưới CORIN-Asia. CORIN-Asia có nhiều năm kinh nghiệm trong việc
phát triển nguồn nhân lực xã hội ở nhiều mức độ khác nhau bằng việc
biến những khó khăn của địa phương thành những cơ hội. Mục tiêu là xây
dựng năng lực địa phương hướng tới phát triển sinh kế bền vững và tăng
cường khả năng thích ứng với sự biến đổi của môi trường.