1

Đánh giá diễn biến chất lượng nước các hồ
Hà Nội giai đoạn 2006-2010 Nguyễn Thị Hưởng

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên; Khoa Môi trường
Chuyên ngành: Khoa học Môi trường; Mã số: 608502
Người hướng dẫn: PGS.TS Lưu Đức Hải
Năm bảo vệ: 2011 Abstract. Trình bày tổng quan về chất lượng nước các Hồ Hà Nội giai đoạn
2006 - 2010: Một số đặc điểm chính về điều kiện tự nhiên của Hà Nội; Sức ép
của phát triển kinh tế-xã hội đối với môi trường Hà Nội; Các nghiên cứu đã thực
hiện về chất lượng nước hồ Hà Nội. Trình bày các phương pháp được sử dụng
trong nghiên cứu: Phương pháp lấy mẫu và phân tích; Phương pháp bảo quản
mẫu; Phương pháp phân tích; Phương pháp thu thập thông tin; Phương pháp xử
lý số liệu. Trình bày kết quả nghiên cứu và thảo luận: Hiện trạng quản lý một số
hồ Hà Nội; Hiện trạng chất lượng nước hồ Hà Nội; Kết quả so sánh chất lượng
nước các hồ theo năm, giai đoạn 2006 - 2010; Đề xuất biện pháp cải thiện chất
lượng nước hồ.

Keywords. Khoa học môi trường; Môi trường nước; Hồ; Ô nhiễm môi trường;
Chất lượng nước

Content:
Thành phố Hà Nội nằm ở vùng địa hình thấp của đồng bằng sông Hồng. Phần
lớn các hồ Hà Nội có nguồn gốc từ các vùng trũng hoặc từ các nhánh sông, trên nền

- Tổng quan một số đặc điểm chính về điều kiện tự nhiên của Hà Nội: vị trí địa
lý, địa hình, khí hậu.
- Tổng quan một số các hồ Hà Nội và tình hình cải tạo một số hồ Hà Nội
- Tổng quan về tình hình phát triển kinh tế - xã hội và mối quan hệ với môi
trường.
- Tổng quan về diễn biến chất lượng nước hồ Hà Nội giai đoạn 2006 – 2010.
- Phân tích, đánh giá một số chỉ tiêu chất lượng nước hồ (TSS, BOD
5,
PO
4
3-
,
COD, Coliform tổng số ).
- Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật nhằm xử lý ô nhiễm nước, cải tạo hồ.

3 Tình hình cải tạo một số hồ trên địa bàn Thủ đô Hà Nội

TT

3
Đống Đa
6
5
1
2
9
4
Hai Bà Trưng
6
1

2
6
5
Tây Hồ
1
19
1

1
6
Cầu Giấy
1
1 1
7
Thanh Xuân

Môi trường Hà Nội thực hiện quan trắc chất lượng nước. Đây là phòng thí nghiệm
có chức năng quan trắc nước hồ Hà Nội, có trang thiết bị hiện đại và có kinh
nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực quan trắc chất lượng môi trường.
Kết quả quan trắc chất lượng nước các hồ năm 2010 do tác giả cùng thực
hiện với Trung tâm Quan trắc và Phân tích Tài nguyên Môi trường Hà Nội.
Kết quả Phân tích và đánh giá chất lượng nước hồ được thực hiện qua 26 hồ,
cụ thể như sau:
 Quận Ba Đình : 3 hồ (Giảng Võ, Thành Công, Thủ Lệ)
 Quận Đống Đa : 4 hồ (Đống Đa, Ba Mẫu, Linh Quang, Ngọc Khánh)
 Quận Hoàn Kiếm : 1 hồ (Hoàn Kiếm)
 Quận Hai Bà Trưng : 5 hồ (Thiền Quang, Thanh Nhàn, Đại La, Yên
Ngưu,, Bảy Mẫu)
 Quận Tây Hồ : 2 hồ (Tây Hồ, Trúc Bạch)
 Quận Hoàng Mai : 8 hồ (Định Công, Sinh Thái (Đền Lừ), Thanh Trì,
Giáp Bát, Nam Dư Thượng, Linh Đàm, Yên Sở 1, Vân Trì)
 Quận Thanh Xuân : 3 hồ (Rẻ Quạt, Hạ Đình, Mễ Trì)

4

2.2. Phương pháp nghiên cứu
2.2.1. Phương pháp lấy mẫu và phân tích
Phương pháp lấy mẫu theo tiêu chuẩn Việt Nam 5996-1995 (ISO 5667-6:
1990- hướng dẫn lấy mẫu ở sông và suối).
Thiết bị đo chất lượng nước đa chỉ tiêu TOA WQC-22A.
Tọa độ của điểm lấy mẫu được xác định bằng thiết bị định vị toàn cầu (GPS)
2.2.2. Phương pháp bảo quản mẫu
Mẫu được bảo quản theo TCVN 5993-1995 (ISO5667-3:1985) và chuyển
thẳng đến phòng thí nghiệm ngay sau khi việc lấy mẫu kết thúc.
Mẫu được bảo quản lạnh ở 4
0

dấu hiệu ô nhiễm lại tăng lên ( BOD
5
, COD, Coliform …)
6 TT

Tên hồ
Các thông sô có xu hƣớng tăng giá
trị
Các thông sô có xu hƣớng giảm giá trị
TSS
BOD
COD
Phosphat
P0
4
3-

Dầu
mỡ
Coliform
tổng số
TSS
BOD
COD


x
x
x 2
Hồ Thành
Công

x

x 3
Hồ Thủ Lệ

x
x
2
Hồ Ba Mẫu

x
x
3
Hồ Linh
quang


Quận Hai
Bà Trƣng
1
Hồ Thiền
Quang
x
X
4
Yên Ngưu
X X
x

5
Bảy Mẫu
x
x x
x
x

x
x
X
2
Hồ Trúc
Bạch x
x
x
X

Quận
Hoàng Mai

x

3
Thanh Trì

x

4
Giáp Bát

X
x
x
x
x
X
7
Hồ Yên Sở

x

x 8
Hồ Vân Trì x 2
Hạ Đình x
3
Mễ Trì

x
x
X 9

chức năng xử lý nước ô nhiễm đổ vào hồ (qua các con đường khác nhau như nước
thải, nước mưa chảy tràn, rác thải). Bản thân ao hồ là một hệ xử lý sinh học có khả
năng xử lý nước thải nhưng chỉ ở mức độ nhất định. Để cải thiện và gìn giữ lâu dài
môi trường nước hồ trong sạch, cần thiết thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp khác
nhau. Mức độ thực hiện các biện pháp phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của mỗi hồ.
 Hạn chế tối đa việc xả nước thải không qua xử lý đổ vào hồ
10

Nhận xét chung là hiện nay các hồ ở Hà Nội đang quá sức chịu tải các chất ô
nhiễm.
Biện pháp hữu hiệu nhất để cải thiện nước hồ là hạn chế tối đa việc xả nước thải
không qua xử lý vào hồ. Các biện pháp chống ô nhiễm nước hồ thường được áp
dụng như bảo vệ hồ khỏi nguồn nước thải chưa qua xử lý bằng các cửa chắn nước
thải hoặc các phương pháp xử lý nước thải phù hợp, trước mắt là xây dựng phương
án thu gom tách riêng nước thải sinh hoạt của dân cư xung quanh không cho đổ
thẳng vào hồ.
 Kè hồ
Kè hồ nhằm hạn chế việc đổ rác bừa bãi ra ven hồ, lấn chiếm lòng hồ.
 Nạo vét bùn hồ
Việc nạo vét bùn hồ là hình thức loại bỏ bớt chất ô nhiễm tích đọng có trong
hồ nhằm hạn chế các tác động xấu gây ra đối với môi trường nước hồ.
 Sử dụng thực vật thủy sinh để xử lý nước hồ
Thực tế đã cho thấy, dùng thực vật nước để kiểm soát nước hồ đô thị theo
công nghệ sinh thái là hợp lý và phù hợp với điều kiện của một số hồ tại Hà Nội.
 Không nên sử dụng hồ với mục đích chính là nuôi cá
 Giữ gìn vệ sinh môi trường chung, duy tu, bảo dưỡng sau quá trình làm sạch KẾT
LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:

Từ kết quả thu được nêu trên cho thấy, đánh giá nhanh chất lượng nước hồ

Nguyên nhân:
 Chưa xem xét công tác cải tạo hồ, làm giàu ôxy và duy trì dòng chảy nên chất
lượng nước hồ có xu hường giảm theo thời gian.
 Các nguồn nước thải sinh hoạt liên tục thải xuống hồ mà chưa được xử lý đạt
QCVN qui định hiện hành. Đặc biệt do ảnh hưởng từ các nguồn gây ra sự
thất thoát dầu mỡ từ cơ sở xăng dầu, hoạt động rửa xe ô tô, xe máy ở khu lân
cận.
 Các hồ có chất lượng nước không thay đổi nhiều: Phốt phát PO
4
3-

Nguyên nhân:
 Do việc nạo vét lòng hồ, cải tạo hồ thường xuyên.
12

 Các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đã đầu tư xây dựng hệ thống xử lý
nước thải đảm bảo nước thải sau hệ thống xử lý, trước khi thải ra môi trường
tiệp nhận đạt QCVN qui định hiện hành.
 Do áp dụng các biện pháp chống ô nhiễm nước hồ như bảo vệ hồ khỏi nguồn
nước thải chưa qua xử lý bằng các cửa chắn nước thải hoặc các phương pháp
xử lý nước thải phù hợp, xây dựng phương án thu gom tách riêng nước thải
sinh hoạt của dân cư xung quanh không cho đổ thẳng vào hồ.

KIẾN NGHỊ:
 Đối với UBND Thành phố Hà Nội:
- UBND thành phố Hà Nội cần có chủ trương trong việc cải tạo các hồ, kè hồ tại
các hồ Hà Nội.
- Có văn bản chỉ đạo nghiêm cấm việc san lấp hồ.
- Quy hoạch hạ tầng kỹ thuật Đô thị đồng bộ để giảm thải ô nhiễm môi trường
cho hệ thống hồ trên địa bàn thành phố Hà Nội.

References :
1. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2005), Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia, Hà
Nội.
2. Bộ Công thương (2010), Một số chỉ tiêu tổng hợp phát triển KT-XH Thủ đô Hà Nội
thời kỳ 2011 – 2015, Hà Nội.
3. Chi cục Bảo vệ Môi trường Hà Nội (2009), Báo cáo kết quả quan trắc chất lượng nước
tại các hồ thí điểm xử lý, giai đoạn 2009. Hà Nội.
4. Chiến lược phát triển KT-XH thủ đô Hà Nội thời kỳ 2001 – 2010
5. Chương trình Nghị sự Thế kỷ 21, 1992
6. Hồ Thanh Hải, 2010, Về tình trạng môi trường hồ ở Hà Nội và những thử
nghiệm xử lý chất lượng nước. Hội thảo: “Cải tạo Môi trường hồ ở Hà Nội”,
ngày 29/4/2010.
7. Niên giám thống kê Hà Nội, 2010. Nhà xuất bản Thống kê.
8. Luật Bảo vệ Môi trường năm 2005. Nhà xuất bản Lao động xã hội
9. Luật Tài nguyên Nước, 1998. Nhà xuất bản Nông nghiệp
10. Luật Bảo vệ Đa dạng Sinh học, 2008. Nhà xuất bản Hồng Đức.
11. Trung tâm Quan trắc và Phân tích Tài nguyên Môi trường Hà Nội, Sở Tài nguyên và
Môi trường Hà Nội, 2008. Báo cáo chất lượng nước tại một số hồ Hà Nội giai đoạn
2008.
14

12. Thải lượng các chất ô nhiễm trong nước thải của một số làng nghề chế biến lương thực
thực phẩm tại Hà Nội. Hội thảo hoàn thiện Báo cáo rà soát Luật Bảo vệ môi trường do
Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức, Hà Nội, 7-9/2011.
13. Trịnh Thị Thanh, 2010. Chất lượng nước hồ Hà Nội và biện pháp cải thiện.
14. Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Cộng đồng, 2009. Chất lượng nước tại các hồ
Hà Nội, 2009.
15. Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, 2008. Quyết định sô 51/2008/QĐ-UBND ngày 16
tháng 12 năm 2008 về việc phân cấp quản lý nhà nước một số lĩnh vực kinh tế - xã hội
trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2009 – 2010.