Nghiên cứu những vấn đề môi trường đã, đang
và sẽ nảy sinh do hoạt động mỏ kẽm chì Làng
Hích, Thái Nguyên

Phạm Hồng Hạnh

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
Luận văn ThS ngành: Khoa học môi trường; Mã số: 60 85 02
Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Xuân Cơ
Năm bảo vệ: 2012 Abstract: Đánh giá hiện trạng môi trường tại mỏ kẽm chì Làng Hích.
Xác định nguyên nhân gây ô nhiễm và suy thoái môi trường trong việc khai
thác, chế biến kẽm chì Làng Hích. Đề xuất giải pháp quản lý và khắc phục
ô nhiễm môi trường khai thác, chế biến kẽm chì Làng Hích.

Keywords: Ô nhiễm môi trường; Mỏ kẽm chì; Thái Nguyên

Content
I. Mở đầu
Một trong những lợi thế về nguồn tài nguyên thiên nhiên của tỉnh Thái Nguyên là
tài nguyên khoáng sản. Khai thác khoáng sản đã góp phần không nhỏ vào tốc độ phát
triển kinh tế của tỉnh. Tuy nhiên khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đang
gây ra ô nhiễm môi trường tại một số khu vực và ảnh hưởng đến cuộc sống dân cư khu
vực xung quanh như mỏ than Khánh Hoà
Trải qua 23 năm xây dựng và phát triển, mỏ kẽm chì Làng Hích đã tạo ra nguồn thu
lớn cho tỉnh Thái Nguyên. Việc khai thác kẽm chì của mỏ này đã gây ra tác động không
nhỏ tới môi trường khu vực. Giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại mỏ kẽm Chì Làng Hích
đang là mối quan tâm của các cấp chính quyền.
Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài “Nghiên cứu những vấn đề môi trường đã, đang

Nguyên thuộc xã Tân Long, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
2.5.2. Diện tích:
- Diện tích toàn khu mỏ là 320,7ha. Trong đó: Khu văn phòng+ Mê tít, Chế
biến: 10,4 ha; khu tập thể công nhân: 2,627 ha; Khu mỏ Ba: 15.800m2 = 1,58 ha; Khu
vực Sa lung: 2885m2 = 0,2885 ha; Khu vực Bắc Lâu: 100.000m2 = 10 ha; Khu bãi thải:
3,1 ha
III. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
- Hiện trạng môi trường và công tác quản lý môi trường tại Mỏ chì kèm Làng
Hích.
3.2. Nội dung nghiên cứu
a. Đánh giá hiện trạng môi trường khu vực mỏ và dự báo các tác động đến
môi trường do hoạt động của mỏ đến khi kết thúc mỏ
- Điều tra, khảo sát, thu thập thông tin về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội khu
vực mỏ.
- Khảo sát, lấy mẫu phân tích chất lượng môi trường khu vực mỏ
- Trên cơ sở thu thập tài liệu về công nghệ khai thác mỏ, hệ thống khai thác mỏ,
đánh giá các nguồn gây tác động và tải lượng các chất ô nhiễm do hoạt động của mỏ.
- Trên cơ sở kế hoạch phát triển mỏ dự báo các tác động đến môi trường do hoạt
động của mỏ trong những năm tới.
b. Đề xuất các giải pháp kĩ thuật và giải pháp quản lý nhằm cải thiện môi
trường khu vực mỏ
- Căn cứ vào thực trạng môi trường, nhận định các vấn đề môi trường còn tồn tại
từ đó đề xuất các giải pháp xử lý và quản lý môi trường phù hợp với điều kiện thực tế của
mỏ.
3.3. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp kế thừa và thu thập số liệu môi trường
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa
- Phương pháp phân tích
IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

2
SO
2

mg/m
3

<0,0026
0,03
<0,026
40
3
CO
mg/m
3

<2
<2
<2
10
4
Bụi
mg/m
3

0,17
0,36
<0,1
4
5

1
Ồn
dBA
93,1
71,3
89,5
85
2
SO
2

mg/m
3

<0,026
0,03
<0,026
40
3
CO
mg/m
3

<2
<2
<2
10
4
Bụi
mg/m

xưởng tuyển sẽ được nâng cao từ 20.000 tấn/năm lên 50.000 tấn/năm, công suất khai thác
nâng công suất từ 22.000 tấn/năm lến 50.000 tấn/năm. Nếu như trong quá trình mở rộng
quy mô công suất và mỏ không có các biện pháp giảm thiểu thì nguy cơ ô nhiễm môi
trường không khí là không nhỏ.
4.1.2. Môi trường nước
4.1.2.1. Hiện trạng tác động đến môi trường nước
- Các tác động đến môi trường nước đó là:
- Nước từ các hầm lò chảy ra do tháo khô mỏ, ra khỏi cửa lò (nước thải hầm lò).
- Nước mưa thấm qua các bãi thải hòa tan các thành phần khoáng chất có trong
đất và tăng độ đục, gây ô nhiễm nguồn nước.
- Nước thải do tuyển, chế biến quặng.
- Nước thải do sinh hoạt của cán bộ công nhân viên chức.
4.1.2.2. Kết quả phân tích chất lượng môi trường nước:
Bảng 3.4. Chất lượng nước thải tại cửa xả nước thải khu khai thác lò cái
khu metis
TT
Tên chỉ tiêu

Đơn vị
Kết quả
QCVN
40:2011/BTNMT (B)
2009
2010
2011
1
* pH
-
7,1
7,2

<0,005
0,1
6
* Cd
mg/l
<0,005
0,0025
0,004
0,1
7
* Pb
mg/l
0,008
0,0958
0,152
0,5
8
* Zn
mg/l
5,564
6,468
6,582
3
9
* Fe
mg/l
0,695
0,708
0,77
5

50
3
* COD
mg/l
10,4
17
23,3
150
4
* TSS
mg/l
53,8
73,7
78,1
100
5
* As
mg/l
<0,005
0,009
0,012
0,1
6
* Cd
mg/l
<0,005
0,0048
0,0152
0,1
7

2010
2011
1
* pH
-
7
7,3
7,7
5,5-9
2
* BOD
5

mg/l
6
6,3
7,9
50
3
* COD
mg/l
12
13,9
17
150
4
* TSS
mg/l
5,7
11,8

9
* Fe
mg/l
<0,02
0,157
0,312
5
Nguồn: [11]
Bảng 3.7. Kết quả phân tích chất lượng nước ngầm tại nhà dân
TT
Tên chỉ tiêu

Đơn vị
Kết quả
QCVN
09:2008/BTNMT (B)
2009
2010
2011
1
pH
-
5,8
7,1
7,6
5,5-8,5
2
TDS
mg/l
105,5

5
Nguồn: [11]
Về cơ bản chất lượng môi trường nước phát sinh tại các khu vực khai thác và bãi
thải Sa Lung còn khá tốt các chỉ tiêu đều nằm trong quy chuẩn cho phép, riêng chỉ có chỉ
tiêu Zn, Pb tại các khu vực nêu trên đều vượt quy chuẩn.
4.1.2.3. Dự báo ô nhiễm môi trường nước
Theo kế hoạch phát triển sản xuất của mỏ kẽm chì Làng Hích, trong năm tiếp theo
công suất của xưởng tuyển sẽ tăng từ 20.000 tấn/năm lên 50.000 tấn/năm, công suất khai
thác từ 22.000 tấn/năm lên đến 50.000 tấn/năm. Như vậy, với lưu lượng thành phần tính
chất nước thải mỏ như hiện tại thì trong giai đoạn hoạt động tiếp theo các tác động sẽ xảy
ra ở mức độ lớn hơn, quy mô lớn hơn.
4.1.3. Môi trường đất
4.1.3.1. Kết quả phân tích chất lượng đất
Bảng 3.8. Chất lượng đất tại ven suối Metis
TT
Tên chỉ tiêu

Đơn vị
Kết quả
QCVN
03:2008/BTNMT
2009
2010
2011
1
pH
-
5,6
6,5
7,2

QCVN
03:2008/BTNMT
2009
2010
2011
1
pH
-
6,1
6,4
7,2
-
2
Fe
mg/kg
3523,5
59268,5
18728,5
-
3
Zn
mg/kg
4294,5
17313,5
64992
300
4
Pb
mg/kg
1293

môi trường bằng việc sử dụng lớp màng chống thấm HDPE trong lòng các hồ lắng để
ngăn không cho kim loại nặng ngấm xuống đất.
4.2.2.4. Xử lý xói mòn và bồi lấp đất
- Trồng cây trên bề mặt các bãi thải
- Phủ bề mặt bãi thải bằng cây keo, sườn bãi thải nên hình thành các bậc thang có
độ dốc khoảng 300 và khoảng cách giữa các bậc thang là 30m; xây kè chống sạt lở ở dưới
chân bãi thải và đê bao quanh bãi thải.
4.2.2.5. Phục hồi, cải tạo môi trường mỏ kẽm chì .
- Cải tạo phục hồi môi trường đối với các khai trường khai thác
+ Lấp toàn bộ giếng đứng và lò thượng; chèn lấp cửa lò bằng; Xây bê tông nút
hầm và bịt kín cửa lò; Gia cố đá xung quanh cửa lò; Xây dựng hàng rào chắn để ngăn
không cho người và súc vật vào.
- Cải tạo phục hồi môi trường đối với các khai trường khai thác
+ Để lại cho địa phương hoặc tháo dỡ sau đó san lấp mặt bằng, đổ đất màu và
trồng cây.
- Cải tạo phục hồi môi trường đối với khu vực bãi thải.
- Cải tạo gia cố hồ lắng nước thải rò rỉ
+ Tạo vùng đệm ban đầu
+ Tạo hố lắng tuần hoàn nước trong khai trường
+ San gạt trong giai đoạn phục hồi môi trường
+ Đào xây rãnh thoát nước
V. Kết luận và kiến nghị
5.1. Kết luận
1. Hiện trạng khai thác và chế biến kẽm chì tại mỏ kẽm chì Làng Hích đã và đang
gây ra nhiều tác động tới môi trường khu vực.
- Ô nhiễm môi trường không khí bởi bụi và khí độc phát sinh từ các khâu nổ mìn,
bốc xúc và vận chuyển quặng, khí thải động cơ.
- Ô nhiễm tiếng ồn trong nổ mìn, vận hành thiết bị. Tiếng ồn tại khu vực xưởng
tuyển vượt giới hạn cho phép của tiêu chuẩn gần 1,2 lần vào các năm 2009, 2011.
- Gia tăng độ đục của các dòng chảy mặt, hòa tan nhiều khoáng chất và các loại

3. Phạm Ngọc Đăng (2003), Môi trường không khí.
4. Lưu Đức Hải (2000), Cơ sở khoa học môi trường, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia
Hà Nội.
5. Lưu Đức Hải (2002), Các nguyên lý khoa học môi trường, Tập bài giảng, Trường
Đại học Khoa học tự nhiên.
6. Phạm Ngọc Hồ, Hoàng Xuân Cơ (2000), “Đánh giá tác động môi trường”, Nhà
xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.
7. Lê Văn Khoa (1995), Môi trường và ô nhiễm, Nhà xuất bản giáo dục
8. Nguyễn Văn Niệm, Mai Trọng Tú, Bùi Hữu Việt, Nguyễn Anh Tuấn (2008),”Đặc
điểm địa hóa và tác hại đối với sức khỏe cộng đồng của nguyên tố chì (Pb) trong môi
trường ở Việt Nam”, Tạp chí địa chất, loạt A, (309);
9. Sở Tài nguyên và Môi trường Thái Nguyên (2011), Đề án khắc phục ô nhiễm môi
trường tại các khu vực khai thác, chế biến khoáng sản trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
10. Trịnh Thị Thanh, Trần Yêm, Đồng Kim Loan (2004), Giáo trình “Công nghệ môi
trường”, Nhà xuất bản Đại học QUốc gia Hà Nội.
11. Xí nghiệp kẽm chì Làng Hích, Báo cáo kết quả kiểm soát ô nhiễm năm 2009,
2010, 2011
12. Xí nghiệp kẽm chì Làng Hích (2011), Báo cáo kinh tế kỹ thuật đào lò xây dựng cơ
bản năm 2011
13. Xí nghiệp kẽm chì Làng Hích (2011), Báo cáo về việc hoạt động và khai thác chế
biến khoáng sản của Xí nghiệp kẽm chì Làng Hích.
14. Xí nghiệp kẽm chì Làng Hích (2011), Thuyết minh cải tạo xưởng tuyển Xí nghiệp
kẽm chì Làng Hích.
15. Trần Yêm, Trịnh Thị Thanh (1998), Giáo trình “Ô nhiễm môi trường”, Trường
Đại học Khoa học tự nhiên-Đại học quốc gia Hà Nội
Tiếng Anh
1. J.Glynn Henry and Gary vW.Heinke (1989), Enviroment science and Engineering,
Prentice Hall. Engiewood Cllffs.N.J.07632