Mục đích của phương pháp kiểm tra chất lượng liên kết hàn là kiểm tra các tính
chất cơ học, hoá học, kim loại học và xác định các khuyết tật. Ngoài ra việc
kiểm tra chất lượng mối hàn còn được dùng để phân loại các quy trình hàn và
trình độ tay nghề thợ hàn.
Các phương pháp kiểm tra được chia thành hai phương pháp chính :
1. KIỂM TRA BẰNG PHƯƠNG PHÁP PHÁ HUỶ
1.1 KIỂM TRA CƠ TÍNH CỦA MỐI HÀN
Mục đích của việc kiểm tra này là so sánh cơ tính của liên kết hàn để với cơ tính
của kim loại cơ bản. Qua đó để đánh giá trình độ tay nghề của người thợ hàn
một cách chính xác hơn. Căn cứ vào yêu cầu kỹ thuật, khả năng thiết bị kiểm
tra, quy trình hàn được áp dụng mà dùng một hoặc nhiều các phương pháp kiểm
tra sau:
∗ Kiểm tra thử kéo
∗ Kiểm tra thử uốn
∗ Kiểm tra độ dai va đập
Để thử kéo, thử uốn hoặc các phương pháp thử độ dai va đập… các mẫu được
cắt ra từ phần kim loại đắp của liên kết hàn và được gia công cơ khí để đạt được
hình dạng và kích thước theo các tiêu chuẩn được áp dụng…Các mẫu thử kiểm
tra với tác dụng của tải trọng tĩnh hoặc tải trọng động.
1.2 KIỂM TRA CẤU TRÚC CỦA LIÊN KẾT HÀN
Gồm có hai dạng là: Kiểm tra thô và kiểm tra tế vi
KIỂM TRA THÔ - được tiến hành trực tiếp với các mẫu thử kim loại hoặc các
mặt gãy của chúng. Các mẫu thử được cắt ra từ liên kết hàn, mài bóng và tẩy
sạch bằng dung dịch axit nitric 25% rồi dùng kính lúp hoặc mắt thường để phát
hiện khuyết tật của liên kết hàn, có thể khoan lấy mẫu ngay trên kim loại đắp để
nghiên cứu. Mũi khoan lấy mẫu có đường kính rộng hơn chiều rộng của mối
hàn 3mm để lấy cả phần kim loại cơ bản và kim loại mối hàn.
KIỂM TRA CẤU TRÚC TẾ VI - được tiến hành dưới loại kính lúp có độ
phóng đại lớn (100-500 lần), nhờ vậy có thể xác định được dễ dàng và chính
xác chất lượng kim loại của liên kết hàn.
2. KIỂM TRA BẰNG PHƯƠNG PHÁP KHÔNG PHÁ HUỶ

∗ Phun dung dịch thẩm thấu lên bề mặt mối hàn.
∗ Sau khi đủ thời gian để dung dịch thẩm thấu vào các vết nứt, rỗ khí, thì lau
sạch bề mặt mối hàn.
∗ Dùng dung dịch hiển thị màu phun lên vùng mối hàn vừa thực hiện các bước
trên để phát hiện khuyết tật.
Phương pháp này có tính ưu việt là đơn giản, dễ thực hiện, phát hiện được cả
các khuyết tật nhỏ không quan sát được bằng mắt thường một cách nhanh
chóng, tuy nhiên nó không phát hiện được những khuyết tật nằm bên trong của
liên kết hàn và chiều sâu của khuyết tật.

2.3 KIỂM TRA BẰNG TỪ TÍNH
Dùng bột sắt từ rắc trong trường của nam châm tự nhiên hay điện từ thì nó sẽ
phân bố theo quy luật của các đường sức từ. Quy luật này trước tiên phụ thuộc
vào sự đồng nhất của cấu trúc sắt từ, nếu như trên đường đi các đường sức từ
gặp phải các vết nứt, khe hở… thì quy luật phân bố của các đường sức từ thay
đổi so với những khu vực khác do có sự khác nhau về độ thẩm từ. Khi gặp các
khuyết tật các đường sức từ tản ra bao xung quanh lấy các khuyết tật đó.
Dựa vào nguyên lý đó người ta tiến hành kiểm tra bằng cách rắc bột sắt lên bề
mặt mối hàn, sau đó đặt kết cấu hàn vào trong một từ trường rồi nhìn vào sự
phân bố các đường sức từ để có thể phát hiện và phân biệt được khuyết tật.
Phương pháp này chỉ áp dụng đối với các vật liệu từ tinh, nó cho phép phát hiện
các khuyết tật nứt bề mặt có kích thước rất nhỏ, các khuyết tật ở phía dưới bề
mặt liên kết hàn như:
∗Nứt ở vùng ảnh hưởng nhiệt
∗Hàn không ngấu
∗Nứt phía dưới bề mặt
∗Rỗ khí, lẫn xỉ.

2.4 KIỂM TRA BẰNG TIA PHÓNG XẠ (RƠNGHEN VÀ GAMMA)
Tia X và tia Gamma là sóng điện từ có bước sóng rất ngắn, tần số dao động và

đoạn tiếp theo là hạ áp xuống đến áp suất làm việc rồi dùng búa gõ nhẹ vùng
xung quanh mối hàn (rộng 15 - 20mm)và quan sát xem nước có rò rỉ ra không.
Đối với những kết cấu hở như bồn chứa, thùng,…chỉ cần thử bằng cách bơm
nước vào và giữ trong vòng 2 - 24 giờ và quan sát xem nước có bị rò rỉ ra
không.
Kiểm tra bằng phương pháp tạo chân không
Chỉ áp dụng trong điều kiện không tiến hành được bằng các phương pháp thử
kín trên (ví dụ như: đáy bồn, bể…)
Trước tiên bôi nước xà phòng lên mối hàn cần kiểm tra. Đặt buồng chân không
trực tiếp lên vùng mối hàn cần kiểm tra, tại các viền xung quanh buồng chân
không có roăng cao su để tạođộ kín cần thiết với vật liệu kiểm tra, độ chân
không được tạo ra nhờ có bơm chân không đặt ở phía ngoài. Do có sự chênh
lệch lớn về áp suất, không khí sẽ chui vào buồng chân không qua các khuyết tật,
nắp đậy được thiết kế trong suốt qua đó ta có thể quan sát vị trí các khuyết tật
theo các bong bóng xà phòng.
Nguồn ngoclinh.net.vn