Dị ứng thuốc - Phản ứng
của cơ thể

Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới, phản ứng có hại của thuốc
(Adverse Drug Reaction - ADR ) là một phản ứng độc hại, không được định
trước, xảy ra ở liều thường dùng cho người để phòng bệnh, chẩn đoán hoặc
điều trị bệnh. Trong các tác dụng không mong muốn của thuốc thì dị ứng
thuốc là một vấn đề được quan tâm hàng đầu. Nhiều nghiên cứu trong và
ngoài nước cho thấy tỷ lệ mắc bệnh và tử vong do thuốc, đặc biệt do dị ứng
thuốc là một vấn đề y tế lớn cần được sự quan tâm của cả cộng đồng.
Biểu hiện của dị ứng thuốc
Các phản ứng dị ứng có nhiều cấp độ khác nhau, từ nhẹ nhất là sự kích ứng,
các tác dụng phụ ở mức độ nhẹ như: buồn nôn, ói mửa cho đến các trường
hợp nặng có thể đe dọa tính mạng chẳng hạn shock phản vệ…Sau đây là các
biểu hiện thường gặp nhất.
Mày đay: là biểu hiện lâm sàng nhẹ và ban đầu của phần lớn các trường hợp
dị ứng thuốc. Sau khi dùng thuốc (nhanh từ 5-10 phút, chậm có thể vài
ngày), người bệnh cảm thấy nóng bừng, ngứa, trên da nổi ban cùng sẩn phù.
Trường hợp nặng có thể có khó thở, đau bụng, đau khớp, chóng mặt, buồn
nôn, đau đầu, mệt mỏi, sốt cao
Phù Quincke:là tình trạng phù cục bộ, phù thường xuất hiện nhanh sau khi
dùng thuốc ở những vùng da mỏng, môi, cổ, quanh mắt, bụng, các chi, bộ
phận sinh dục Màu da vùng phù bình thường hoặc hơi hồng nhạt, đôi khi
phối hợp với mày đay. Trường hợp phù Quincke ở họng, thanh quản, người
bệnh có thể bị nghẹt thở; ở ruột, dạ dày gây đau bụng; ở não gây đau đầu
Viêm da dị ứng:thương tổn cơ bản là mụn nước kèm theo ban đỏ, ngứa, phù
da và tiến triển theo nhiều giai đoạn. Viêm da dị ứng có thể xuất hiện nhanh
sau một vài giờ, trung bình sau vài ba ngày, có khi hàng tuần sau khi dùng
hoặc tiếp xúc với thuốc.
Đỏ da toàn thân:Bệnh xuất hiện từ 2-3 ngày, trung bình 6-7 ngày, đôi khi 2-
3 tuần sau khi dùng thuốc. Người bệnh thấy bừng nóng, ngứa khắp người,

nếu nặng có thể gây tử vong.
Hội chứng Lyell: là tình trạng nhiễm độc da dị ứng nghiêm trọng nhất. Bệnh
diễn biến từ vài giờ đến vài tuần sau khi dùng thuốc. Người bệnh mệt mỏi,
mất ngủ, sốt cao, ngứa khắp người, trên da xuất hiện các mảng đỏ; vài ngày
sau lớp thượng bì tách khỏi tổ chức da, khẽ động đến là tuột từng mảng,
tương tự hội chứng bỏng toàn thân; tình trạng người bệnh thường rất nặng,
nhanh dẫn đến tử vong.

Viêm da do dị ứng thuốc
Thuốc nào cũng có thể gây phản ứng
Các thuốc đều có khả năng gây ra phản ứng dị ứng thuốc. Đứng đầu các
thuốc hay gây sốc phản vệ là các loại thuốc kháng sinh nhất là các kháng
sinh thuộc nhóm betalactam như penicillin, ampicillin, cefotaxim
Một số thuốc như thuốc cản quang có chứa iốt, thuốc điều trị bệnh phong,
thuốc điều trị đái tháo đường có gốc sulfamid, thuốc điều trị đau khớp, thuốc
kháng động kinh, thuốc điều trị gút… cũng có thể gây ra những phản ứng có
hại rất nguy hiểm.
Các thuốc ảnh hưởng trên hệ tim mạch như thuốc tê novocain, lidocain, hay
một số vitamin như vitamin C dạng tiêm, vitamin B
1
tiêm có thể gây sốc
phản vệ.
Cũng cần lưu ý, có những thuốc dùng vài lần trước đó không việc gì nhưng
lần dùng sau lại bị phản ứng dị ứng.
Dự phòng như thế nào?
Không nên lạm dụng thuốc, đặc biệt không tự mua thuốc để điều trị, nhất là
kháng sinh và một số thuốc chuyên khoa đặc trị, kể cả thuốc nhỏ mắt, bôi da
có chứa kháng sinh cũng phải tuân theo chỉ định của thầy thuốc chuyên
khoa.
Khi thấy nổi hồng ban trên da, đặc biệt có kèm thêm tổn thương niêm mạc