Công ngh chuy n gen th c ệ ể ự
v tậ
+ Chọn giống truyền thống
o
Lai giữa hai cá thể cùng loài sau
đó chọn ra tổ hợp gen mong
muốn.
o
Không thực hiện được ở các
loài xa nhau.
o
Tốn nhiều thời gian.
+ công nghệ chuyển gen trong tạo
giống
o
Cho phép biến nạp vào thực vật
những gen mong muốn.
o
Cho phép tạo ra giống mới
nhanh hơn.
Chọn giống
I. Khái niệm chung
o
Cây chuyển gen là cây mang một hoặc nhiều
gen được đưa vào bằng phương thức nhân
tạo.
o
Những gen được đưa vào có thể phân lập từ
những loài có quan hệ họ hàng hoặc từ những loài
khác biệt hoàn toàn.
o

o
Phát tán gen biến nạp sang cây trồng hoang dại.
o
sự tăng cường tính kháng của sâu bệnh.
o
Nguy cơ các chất độc trong cây tiêu diệt các côn trùng có lợi
làm mất cân bằng sinh thái.
L ch s phát tri n c a công ngh chuy n genị ử ể ủ ệ ể
Nh ng cây chuy n gen đ u tiên đ c t o ra trong đ u nh ng năm 1980 ữ ể ầ ượ ạ ầ ữ
b i ba nhóm nghiên c u đ c l p.ở ứ ộ ậ
‘83 ‘84 ‘85 ‘86 ‘87 ‘88 ‘89 ‘90 ‘91 ‘92 ‘93 ‘94 ‘95 ‘96 ‘97 ‘98 ‘99 ‘00 ‘01 ‘02
Cây bi n đ i genế ổ
đ u tiênầ
Cà chua chín ch m đ c th ng m iậ ượ ươ ạ
hóa t i Hoa Kỳạ
L n đ uầ ầ
Tr ngổ
thử
6/92
Cây tr ng kháng thu c ồ ố
di t c , kháng sâu b nh ệ ỏ ệ
đ c th ng m i hóaượ ươ ạ
Ngô bi n đ i gen đ c ế ổ ượ
EU phê duy tệ
Cây ngô Bt
đ u tiênầ
Cà chua ch m úng đ c FDA ch p ậ ượ ấ
thu nậ
II. Các nguyên tắc cơ bản của chuyển gen
3

Sự khó khăn là phải xác định được kiểu tế bào nào trong cây
có khả năng tiếp nhận sự biến nạp.
o
Hạt phấn được coi là nguyên liệu lý tưởng để gây biến nạp.
3. Các bước cơ bản trong chuyển gen
Xác định gen liên
quan đến tính trạng
quan tâm
Phân lập gen
Gắn gen vào vector
biểu hiện để biến nạp
Biến nạp vào E. coli
Biến nạp vào mô hoặc
tế bào thực vật
Chọn lọc các thể biến
nạp
Tái sinh cây biến nạp
Tách chiết DNA
plasmid
+Chuyển gen gián tiếp nhờ Agrobacterium tumefaciens
14
Chuyển gen bằng phương pháp hóa học
Chuyển gen nhờ kỹ thuật siêu âm
Chuyển gen bằng vi tiêm
Chuyển gen bằng xung điện
Chuyển gen bằng súng bắn gen
Chuyển gen trực tiếp qua ống phấn
+ Phương pháp chuyển gen trực tiếp
III. Các hướng nghiên cứu và một số thành tựu tron
lĩnh vực tạo thực vật chuyển gen

Erwina carotovora
+ Chuyển gen kháng virus gây bệnh:
Có nhiều cách tạo cây kháng virus:
o
Chuyển gen mã hóa protein vỏ của virus.
o
Chuyển gen tạo enzyme phân giải virus.
o
Chuyển gen có trình tự đối bản (antisens) với ARN
của virus => virus không nhân lên được.
Lá cây đu đủ chuyển gen kháng PRSV và đối chứng
(PRSV: papaya ringspor virus, gây bệnh đốm vòng)
Cây thuốc lá chuyển gen
kháng virus CMV và đối
chứng
19
20
Đu đủ chuyển gen
kháng virus
Đu đủ đối chứng
21
Cà chua chuyển gen kháng sinh vật kí sinh
(phải) và cà chua đối chứng (trái)
+ Chuyển gen kháng côn trùng phá hoại
22
Bacillus thurigensis protein ᵹ - endotoxin tinh thể
Cry
Côn trùng
Kiềm
độc tố