Luận văn
Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ với
việc tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng
đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại
chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát
triển Quang Trung
i
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Kinh doanh ngân hàng là một hoạt động kinh tế có nhiều rủi ro như: rủi ro
tín dụng, rủi ro thiếu vốn kinh doanh, rủi ro lãi suất, rủi ro hối đoái, rủi ro thanh
khoản, rủi ro trong kinh doanh chứng khoán Một hệ thống ngân hàng hoạt động
tốt có thể làm giảm được rủi ro đến mức thấp nhất do những nguyên nhân chủ quan
gây ra, còn những nguyên nhân do khách quan đem lại thì không thể tránh khỏi.
Trên thực tế không một ngân hàng nào tránh được rủi ro trong quá trình kinh doanh
do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan gây nên, Những nguyên nhân khách
quan như: khách hàng vay tiền bị phá sản, bão lụt, động đất, chiến tranh, khủng
hoảng kinh tế, tài chính trên thế giới, trong nước. Những nguyên nhân chủ quan
thường do nội bộ ngân hàng gây ra như: không nắm đủ thông tin về thực trạng
người vay tiền, trình độ hoặc đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ nhân viên yếu kém,
cho vay không có tài sản bảo đảm, giải ngân không đúng mục đích
Bất kỳ ngân hàng nào cũng cần xây dựng cho mình một hệ thống kiểm soát
nội bộ vững mạnh nhằm giảm thiểu tối đa các rủi ro trong kinh doanh ngân hàng
nói chung và kiểm soát rủi ro tín dụng nói riêng. Vì vậy, tăng cường kiểm soát nội
bộ với việc ngăn ngừa các rủi ro tại các ngân hàng có ý nghĩa to lớn trong nền kinh
tế. Mặt khác, doanh nghiệp vừa và nhỏ là một bộ phận không thể thiếu trong nền
kinh tế thị trường và là bộ phận khách hàng quan trọng của hệ thống ngân hàng Việt
Nam. Vị thế của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong sự nghiệp phát triển đất nước, hội
nhập kinh tế quốc tế và vai trò xã hội của doanh nghiệp vừa và nhỏ đang ngày một
nâng cao rõ rệt. Trước thực trang đó, đề tài “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội
bộ với việc tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng đối với các doanh nghiệp vừa và
nhỏ tại chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Quang Trung” đã được lựa

cách thức giải pháp cụ thể trong quan hệ với trình tự xác định, nó đảm bảo các hành
động cần thiết để quản lý các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình thực hiện mục
iii
tiêu của ngân hàng. Thủ tục kiểm soát trong hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân
hàng phải được thiết lập dựa trên ba nguyên tắc cơ bản: nguyên tắc phân công, phân
nhiệm rõ ràng; nguyên tắc bất kiêm nhiệm; nguyên tắc uỷ quyền, phê chuẩn. Thứ
tư, Kiểm tra nội bộ có chức năng giám sát độc lập hoạt động của ngân hàng, KTNB
thực hiện nhiệm vụ đánh giá tính hiệu lực, đầy đủ và tính hiệu quả của hệ thống
kiểm soát nội bộ của ngân hàng.
Trong chương 2, sau khi khái quát quá trình hình thành và phát triển của ngân
hàng Đầu tư và phát triển Việt nam và của chi nhánh Quang Trung, tác giả tập trung
phân tích thực trạng hệ thống kiểm soát nôi bộ trong mối quan hệ với kiểm soát rủi
ro tín dụng của chi nhánh NHĐT&PT Quang Trung. Sau khi tìm hiểu môi trường
kiểm soát, chính sách tín dụng và các thủ tục kiểm soát trong việc kiểm soát rủi ro
tín dụng, Tác giả chỉ ra những mặt đã đạt được và những hạn chế của hệ thống kiểm
soát nội bộ với việc kiểm soát rủi ro tín dụng khi cho vay các doanh nghiệp vừa và
nhỏ tại chi nhánh NHĐT&PT Quang Trung đồng thời chỉ ra những nguyên nhân
dẫn đến các rủi ro tín dụng đó.
Những mặt đạt được của hệ thống kiểm soát nội bộ với việc kiểm soát rủi ro
tín dụng đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại chi nhánh NHĐT&PT Quang
Trung gồm:
Thứ nhất, Về cơ cấu tổ chức: Với mục tiêu hướng tới một ngân hàng hiện
đại, mô hình tổ chức hoạt động của chi nhánh đã từng bước được thay đổi căn bản
về cơ cấu tổ chức nhằm hướng tới khách hàng, thúc đẩy và cải tiến dịch vụ khách
hàng. Việc tạo lập cơ cấu tổ chức mới như thành lập Hội đồng tín dụng chi nhánh,
Phòng Thẩm định và quản lý tín dụng, Tổ quản lý giải ngân đã tạo ra sự tách bạch
rõ ràng chức năng nhiệm vụ của từng bộ phận trong hoạt động tín dụng giúp cho chi
nhánh nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động, tăng khả năng kiểm soát và hạn chế
rủi ro.
Thứ hai, về chính sách tín dụng, chi nhánh đã dựa trên sổ tay tín dụng do

v
của chi nhánh chưa hiểu hết và chưa hiểu đầy đủ toàn bộ các nghiệp vụ của các
phòng ban trong chi nhánh.
Thứ hai, phòng KTNB của chi nhánh hiện nay mới dừng lại ở mức kiểm tra
các nghiệp vụ của các phòng trong chi nhánh theo các quy trình nghiệp vụ nhưng
cũng chỉ dừng ở một số nghiệp vụ quan trong và mang tính “bắt lỗi”; đối với hoạt
động tín dụng kiểm toán viên nội bộ chưa thể hiện được vai trò quan trọng của
mình là phát hiện các nguy cơ tiềm ẩn rủi ro từ đó đề ra biện pháp phòng ngừa rủi
ro, hiện nay kiểm toán viên nội bộ chỉ thực hiện việc kiểm tra lại (kiểm tra sau) các
chốt kiểm soát thông qua kiểm tra một phần hoặc toàn bộ hồ sơ đã được phê duyệt,
từ đó phát hiện sai sót và đưa ra biện pháp điều chỉnh nhưng biện pháp điều chỉnh
chỉ mang tính cảm thông. Mặt khác, nhân viên KTNB chưa được đào tạo nhiều về
nghiệp vụ kiểm toán, các báo cáo kiểm tra nội bộ đều thông qua ban giám đốc nên
mất đi tính độc lập của phòng KTNB.
Thứ ba, về chính sách tín dụng áp dụng tại chi nhánh mang tính cứng nhắc,
trên cơ sở chấm điểm và phân loại khách hàng, chi nhánh áp dụng các chính sách
tín dụng phù hợp theo quy định. Tuy nhiên, Chi nhánh còn chưa có khả năng đo
lường rủi ro tín dụng một cách liên tục mức độ rủi theo yêu cầu quản lý do không
có phương pháp để lượng hoá mức độ rủi ro.
Thứ tư, về thủ tục kiểm soát, việc kiểm soát trước, trong và sau khi cho vay
vẫn còn sơ sài, qua loa và mang tính hình thức nên vẫn còn sai phạm trong quá trình
cho vay, cụ thể: Hồ sơ pháp lý và hồ sơ liên quan đến khoản vay chưa đầy đủ., hồ
sơ tài sản đảm bảo vẫn có trường hợp chưa lưu trữ đầy đủ; Việc thẩm định và quyết
định cho vay chưa chặt chẽ, chất lượng chưa cao, chưa đánh giá được khả năng tiêu
thụ sản phẩm của dự án, năng lực tài chính, năng lực quản lý và khả năng thực hiện
dự án của người vay, tính hiệu quả và khả năng trả nợ của khoản vay; giải ngân còn
có sai phạm như giải ngân không đúng mục đích vay, giải ngân vào tài khoản tiền
gửi của khách hàng.
vi
Qua những mặt đạt được và chưa đạt được trên, nhận thức được vai trò của hệ

có sự độc lập giữa các chức năng mà một cán bộ tín dụng hiện nay đang thực hiện.
Hai là, chính sách nhân sự: chi nhánh cần chuẩn hoá cán bộ làm công tác tín
dụng: phải được đào tạo chính quy ở các trường đại học có uy tín; có khả năng
ngoại ngữ, tin học, có phẩm chất đạo đức: đây là tiêu chuẩn quan trọng đối với cán
bộ tín dụng, quyết định đến vấn đề rủi ro đạo đức trong kinh doanh; Hiểu biết về xã
hội và có khả năng giao tiếp. Mặt khác, chi nhánh cần xây dựng chính sách đào tạo
để nâng cao chất lượng cán bộ làm công tác tín dụng một cách có hiệu quả, cụ thể:
khuyến khích những người đang công tác tại ngân hàng tiếp tục đi học để nâng cao
kiến thức nghiệp vụ và kiến thức thị trường, cử cán bộ tham gia các lớp tập huấn về
phòng chống rủi ro, các lớp công nghệ thông tin để ứng dụng khoa học kỹ thuật vào
công tác tín dụng đảm bảo cạnh tranh và tránh rủi ro xảy ra. Ngoài ra, cần phải mời
các chuyên gia pháp lý đến giảng, trao đổi kinh nghiệm trong các tình huống, vụ án
liên quan đến lĩnh vực ngân hàng để cán bộ làm công tác tín dụng có thêm kinh
nghiệm, hiểu thêm về pháp luật, quyết định cho vay được an toàn. Ngoài ra, chi
nhánh cần khuyến khích lợi ích vật chất đối với cán bộ làm công tác tín dụng theo
hướng gắn chặt quyền lợi và trách nhiệm của họ.
Thứ hai, giải pháp hoàn thiện chính sách tín dụng: Hiện nay, việc áp dụng
chính sách tín dụng tại chi nhánh còn cứng nhắc do quan điểm tín dụng của chi
nhánh là đảm bảo an toàn tín dụng là trên hết. Điều đó dẫn đến việc kém cạnh tranh
trong hoạt động kinh doanh của chi nhánh với các NHTMCP khác. Mặt khác,
không dễ tìm được một khách hàng mới giao dịch tín dụng lâu dài và có tiềm lực,
do đó đối với khách hàng thuộc nhóm A hoặc B là nhóm khách hàng lớn, tuỳ vào
từng khách hàng cụ thể chi nhánh nên “nới lỏng” chính sách tín dụng được áp dụng
nhằm tạo mối quan hệ tín dụng lâu dài và đảm bảo năng lực cạnh tranh với các ngân
hàng khác.
Song song với việc hoàn thiện chính sách tín dụng, chi nhánh cần xây dựng
hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ nhằm thực hiện việc kiểm soát toàn bộ danh
viii
mục tín dụng cũng như đánh giá khách hàng vay một cách có hệ thống trên cơ sở
tập hợp các thông tin chuyên ngành và thông tin tổng hợp về nền kinh tế nói chung

Nhà nước, Chính phủ và các bộ ngành liên quan; với NHNN, NHĐT&PT Việt Nam
và chi nhánh NHĐT&PT Quang Trung.
x